مقاله در مورد خط و خوشنویسی

word قابل ویرایش
16 صفحه
18700 تومان

خط و خوشنويسي


نقش سازنده و مؤثر هنر خط در پيشبرد علوم و پايه گذاری تمدن و فرهنگ اصيل چنان مؤثر عميق و بنيادين و آن چنان گسترده و نامحدود بوده است كه در وصف نمی گنجد .
ارتقاء سطح دانش بشری در همه موضوعات مرهون هنر خط و نگارش و كتابت است اعجاز اين هنر ، توانست اندوخته های بشری را طی تاريخ در اختيار سراسر اين جهان و همة مردمان قرار دهد .
خط توانست فراتر از زمان و مكان و مرزها و فرهنگ ها ، حاضران را با گذشتگان پيوند و اتصال دهد و انتقال علم و انديشة انسانها را ميسر نموده و تداوم بخشد نگارش و كتابت در طول حيات خود

توانسته است افكار ، احساسات ، معلومات و تجربيات گذشتگان را در تاريخ ثبت كند و از دستبرد ، تباهی ، تاراج و زوال محفوظ دارد . تا نسل حاضر از اندوخته های نياكان خود برخوردار و بهره مند شود .
هنوز از زمان پيدايش و يا اختراع خط ، اطلاع دقيقی در دست نيست . اما آنچه بدون ترديد مشخص است اين است كه خط و يا اختراع علائم نگارش و ترسيمهای قراردادی در بين نوع بشر از مفيدترين و مهم ترين اختراعات و باعث شكوفائی تمدن بشری شده است .
هنر خط ، همانند ديگر دستاوردهای انديشة بشری ، دورانهای مختلفی را طی نموده است و پس از سپری نمودن اعصار و قرون طولانی به مرحلة كنونی خود رسيده است . پيدايش خط در آغاز به صورت تصويری و ترسيمی بوده و هر تصوير نمايندة يك انديشه و يا يك واقعه محسوب می شده است . سپس مرحلة رمزی آن پيش آمده كه هر حرف نشانگر كلمه و تصويری بوده است .


در آن روزگار 24 الفبای قراردادی بوجود آمد كه همگام با بكاربردن آنها ، از علامتهای پيچ در پيچ هيروگليف نيز استفاده می شده است . از آثار آن دوره ؛ اهرام مصر ، كتيبه ها و نوشته های فراوان در كشور مصر است . پس از مصريان ، فنيقيان آن حروف اوليه را به درجة عالی تری رسانده و سپس يونانيان به آن كمال مطلوب را بخشيدند . آنگاه خط آسانتری بنام خط هيراتيكی در حدود 1900 سال قبل از ميلاد مسيح بوجود آمد . پس از آن يك نوع خط مو


گرچه نوشتن و حك كردن بر روی اينگونه اجسام سفت ، امری بسيار مشكل بود ، لكن اين دشواری مانع از تحرير نمی شد . كتيبه ها و سنگ نوشته های زيادی از كتابخانه های بابل و ايلام بدست آمده است .
بطور خلاصه در ايران در عهد هخامنشی خط ميخی در عهد ساسانی خط پهلوی و از عهد ورود اسلام به ايران خطهای كوفی و نسخ و سپس نستعليق رايج بوده است .
در مورد زمان پيدايش خط تاريخ ، مشخصی نمی توان قائل شد ، چون امری تدريجی بوده و طی سالها يا قرنها به صورت مشخص تجلی و ظهور پيدا كرده است ، لكن تشخيص اصل و بنياد و ريشة هر خط ، با استناد به آنچه در دست است ، تا حدودی ميسر است .


1ـ كوفی
2ـ نسخ
و خطوط ديگر ، از تأثير گذاری نوعی بر نوع ديگر پديدار شده اند .
پيدايش خط كوفی را چنين آورده اند :
لذا می توان دريافت كه خط كوفی ، نتيجه ای از نظم و ترتيب خط حجازی می باشد . ( لازم به ذكر است كه در آغاز ، خط كوفی در كنار خطوط عِبری و سريانی ، جزو خطوط در امپراطوری بزرگ ايران و روم ، حائز اهميت نبود و وقتی نامدار شد كه خط رسمی دين اسلام گرديد و مورد توجه رسول اكرم ( ص ) و مسلمانان صدر اسلام قرار گرفت .
خط عربی قبل از اسلام ، منحصر به شبه جزيره عربستان بود و توسعة آن با انتشار دين اسلام انجام پذيرفت و در سرزمينهای فتح شده همپای دين اسلام منتشر شد و مشرق و مغرب را پر نمود و بر زبانهای اصلی ممالك غير عرب ، غلبه كرد .
بعد از آن پيوسته سليقه ها و ذوق های اقوام مختلف كه در شهر كوفه گرد آمده بودند ، دست به كار شدند تا آنكه شيوة كوفی از حجازی فاصله پيدا كرد و صورت خط حجازی تقريباً به حال ابتدائی خود باقی ماند . ولی خط كوفی ، جلوة بهتری پيدا كرد و در نيمة اول قرن اول هجری ، به آخرين صورت مستقل خود ، رسيد و حروف آن از حروف نسخی آن زمان هم از حيث جلوه ، و هم از جهت ، حروف بهتر شد .


همان طور كه عبريان ، خط مربع ، و سريانيان خط سريانی و نسطوريان خط ستر نجيلی را مخصوص كتابهای دينی و علمی خود قرار داده بودند ، مسلمانان نيز ، خط كوفی را كه صورت و هیأتی بهتر يافته ، و مشابه خط ستر نجيلی شده بود ، خاص نوشتن قرآن قرار دادند و بعدها آن را در تزيين مساجد و سكه ها و كتب ، مورد استفاده قرار دادند و به دليل احساس نياز هويت برای معماريهای اسلامی ، مساجد و بناهای اسلامی ، كاربردی در كتيبه ها پيدا كرد كه پس از مصرف و كاربرد در كتابت به روی ديوارها و ستونها و مناره ها خود را بالا كشيد و هم زمان تزئينی تر شد و به دليل اجتناب طراحان از ايجاد نقوش تحريم شده ، نقش و نگاره هايی به آن اضافه شد و فضاهای خالی ، با گردش های قلم ، فرهنگی جديد را در مقاطع مختلف به وجود آورد . خط عربی به تبعيت از دين اسلام ، در ممالك دور و نزديك نفوذ كرد تا جايی كه ناحیة وسيعی از جهان ، يعنی آن قسمت از ميان شط فرات ، از مشرق و سواحل اقيانوس اطلس از مغرب ، و سواحل شمالی مديترانه از شمال و خط استوا از جنوب واقع است ، به اين زبان تكلم كرده و به آن خط كتابت كردند . و بعضی با خط و زبان خود صحبت و به خط عربی كتابت كردند ، مانند ايران .


سلسله فتوحات اسلامی ، از راه آسيای صغير به مصر و به طرف شمال آفريقا و ممالك مغرب ( تونس ، الجزاير ، مراكش ) كشيده شد و تمدن اسلامی و خطوط اسلامی به دنبال آن در اين سرزمينها جايگزين گرديد .
خط در اين نواحی كه احتمالاً از اوايل قرن دوم بايد متداول شده باشد ، نوعی كوفی و مشتق از آن است و به خط مغربی معروف ، و از قديمی ترين خطوط اسلامی است كه در تمام آفريقای شمالی ، به جز مصر و قسمتی از ساير نقاط آفريقای شرقی و مركزی و با جزئی تغيير ، معمول گرديده است .
خط كوفي :
چون اسلام در ايران انتشار يافت ، خط كوفی جايگزين خط پهلوی ساسانی و دين دبيرة اوستايی شد و ايرانيان تقريباً از اواخر قرن اول و اوايل سدة دوم هجری كم كم در نوشته های خود خط كوفی را معمول داشته و آنرا جايگزين خط پهلوی نمودند .
خط كوفی ابتدا ، بی نقطه و بدون حركات ( ضمه و كسره و فتحه ) و اِعراب بود . اين نقيصه خواندن اين خط را مشكل می ساخت .
ابوالاسود الدؤلی كه از فضلا و ادبای معروف كوفی بود ، و در خدمت حضرت علی ( ع ) به اكتساب علوم پرداخته و در جنگ صفين ملتزم ركاب بود ، و از آن بزرگوار اخذ نحو كرده بود ، از برای تسهيل امر خوانندگان قرآن ، نقطه را وضع نمود و گمان می رود وی اين طريقه را از خطوط كلدانيان و سريانيان اخذ كرده باشد ، زيرا اين طوايف از همسايگان بين النهرين و بابِل بودند ، و در كتابت آنها نقطه استعمال می شد . به خلاف خطوط ميخی و پهلوی ايرانيان . و هيروگليف مصريان و فنيقيان كه در كتابت آنان نقطه مستعمل نبود .


صاحب الفهرست می نويسد : (( ابوالاسود به كاتب چنين می گفت : نويسنده ، در موقع نوشتن به هوش باش و مرا ببين ، چون به خواندن در آمدم ، نظر به لبان من نما ، اگر به فتحه و گشوده خواندم ، نقطه را بالای حرف بگذار ، و اگر به پيش خواندم ، نقطه را بگذار بين حرف ، و اگر به زير خواندم نقطه را در زير بگذار . ))
صاحب اللمعه الشهيمه می آورد : (( در صدر اسلام نقطه برای حركات استعمال می شد و واضع او يعقوب رهاوی بود و اين نقاط به جای حركات به كار می رفت . )) خط كوفی در عـصر دولـت عبـاسی ( 132 ـ 656 هـ . ق ) به مرتبة رفيعی از زيبائی در رسم و شكل رسيد ، و انواع خط كوفی از پنجاه نوع متجاوز شد . مشهورترين آنها ، كوفی محرر ، مشجر ، مربع ، مدور و متداخل بود . نكتة مهم در استفاده از خط كوفی در كتيبه نويسی اين است كه تابع قواعد اكيدی نبود ، بلكه عملاً دست هنرمند را در ابداع و اجرای شكلهای تزئينی آن باز می گذاشت . در ابتدا ، حروف به آذين های سادة برگ و گل منتهی می شد . اين خط بنا بر سليقه و توانايی طراح ، به روی اصل آن فرعياتی اضافه می شد ، به اين معنا كه قواعد مفروض به عنوان محور قرار گرفته می شد و دست هنرمند ، نقوش و گل و برگهای منشعب از آن فضاهای خالی را پوشش می داد . شكلهای عمدة اين تزيينات عبارت بودند از : ادامة حروف به صورت برگ ، گل ، بافته ، گره خورده ، به هم تابيده ، در هم پيچيده شده ، شكـل سر انسان ، يا حيوان .
با همه اين تفضيلات خط كوفی از نظر تاريخ نگاران ، به دو دستة بزرگ تقسيم می شود :
1ـ كوفی مغربی 2ـ كوفی مشرقی


كوفي مغربي خود به انواع : قيروانی ، تونسی ، جزايری ، سودانی تقسيم می شد .كوفي مشرقي عبارت است از شيوة عربی و شيوة ايرانی و شيوة مختلط . ( كه شيوة عربی به اقسام مكی ، مدنی ، كوفی ، بصری ، شامی ، مصری ، منقسم می گردد . )
خط كوفی ويژگيهای مهمی در هنر ايران دارد . يكی از آن ويژگيها اين است كه هيچ هنری تاكنون به اين حد نه فقط در تزئين معماری آثار مقدس و مهم ، بلكه در اشياء كاربردی زندگی روزمره از خط و تزئينات خطی استفاده نكرده و اصلاً هيچ خطی به اندازة رسم الخط كوفی برای مقاصد تزئينی به اين حد ، مناسب نيست .


در سال 1319 پس از وفات سعيد گلستانه استاد خط شكسته نستعليق ، ركود طولاني و عظيمي در پيشرفت اين خط رخ داد و اين ركود تا سال 1350 ادامه يافت و تا آن سال ( 1350 ) اغلب خوشنويسان با يك ديدگاه سليقه اي و غير اصولي به اين خط مي پرداختند . در سال 1350 دوباره حركت عظيمي در اين امر انجام گرفت و خوشنويسان با تهيه عكسها و فتوكپي هايي كه در دسترس بود اين خط زيبا را به جريان انداختند . استاد « يدا. . . كابلي خوانساري » در اين ميان نقش مهمي را ايفا كرد . استاد از جمله افرادي بود كه از سال 1350 تاكنون به دليل احساس وظيفه و تعهد نسبت به اين امر مهم مشغول فعاليت و آموزش خط شكسته نستعليق مي باشد .
ايشان بيش از يك دهه از سال 1350 ، به تنهايي به آموزش خط نستعليق در انجمن خوشنويسان ايران پرداخته و بنوعي ديگر بار اين خط زيبا و تبحر انگيز را در ايران پايه ريزي كردند با ايشان گفتگويي داشتيم .

-- چه عواملي در ترويج و توسعه اين هنر در دوران معاصر مؤثر هستند ؟
تعليم و آموزش ، برگزاري نمايشگاههاي متعدد ، جزوه هاي آموزشي ، كتابهاي راهنماي شكسته خواني و مجموعه آثار نمايشگاهي نقش مؤثري در ترويج و توسعه اين هنر ايفا مي كنند .

-- بهترين شيوه شكسته نويسي را كدام شيوه مي دانيد ؟
شيوه شكسته نويسي از زماني كه در نيمه دوم قرن 12 درويش عبدالمجيد طالقاني ستاره تابناك خط شكسته اين خط را به نهايت كمال و زيبايي رساند و آن را قانونمند نمود ، بقدري زيبايي و تحول و تكامل درآن پايدار گشت كه حتي پس از دو ونيم قرن همه مشتاقان به آن روي آوردند و بي چون و چرا تا به امروز همان مكتب و شيوه قابليت خود را حفظ كرده است . بنده نيز تا حدود دو دهه پيش همان سبك و سياق را ادامه مي دادم ليكن معتقدم با توجه به اينكه عصر كنوني دوران توسعه ارتباطات است و كامپيوتر و اينترنت جهاني يكپارچه ر

ا در خود جاي داده است بايد خوشنويسي نيز با زمان پيش رود .
در چنين شرايطي انتظار مي رود آثار هنرمند برخوردار از يك ابعاد امروزي و جهاني باشد ، تا در همايشهاي بين المللي هنر خوشنويسي امروزي از بالندگي و از تنوع و ابعادي متفاوت با آنچه در گذشته تكرار شده ارائه شود . قطعاً اين ميسر نمي شود مگر اينكه شخصي با سير و سلوك مكاتب گذشته پيش رفته باشد و با بهره مندي از نمونه هاي سنتي و الگوهاي ناب دوره هاي پيشين و نيز بهره مندي از ذوق و خلاقيت خودكاري تازه خلق كند .


-- تركيب بندي در خط شكسته به چه نحوي است ؟
تركيب بندي و طراحي صفحه در خط شكسته از اهميت بسياري برخوردار است ، چرا كه خط شكسته به دليل پيچش هاي بسيار در كلمه وسط ، كليات تركيب آن نيز از فرم خاصي تبعيت مي كند .
تركيب بندي در اقلام ريز و شكل سنتي منطبق بر شيوه قدماست كه غالباً از يك قلم استفاده شده است و بكلي با آنچه ، امروز مورد نظر بنده مي باشد كه تركيبي از اقلام مختلف از غبار تاجلي و شش دانگ صفحه مي باشد ، كاري متفاوت است .
در اين شيوه هر قطعه اي فرم و فضاو تركيبي خاص خود را پيدا مي كند و شايد عمده ترين تحولي كه در خط امروز و در صفحه آرايي خط شكسته پديد آمده ، همين تنوع و تازگي است .
-- آيا شيوه درويش عبدالمجيد طالقاني قابل ارائه در اين زمان هست ؟
شيوه درويش عبدالمجيد كه يك ساختار با ويژگيهاي عصر خودش را دارد و بيشتر در جهت ارسال و مراسلات بكار رفته است . چنانچه با اين كاربرد مورد استفاده قرار گيرد ، مي بايد در شكل ساده تر و اتصالات كمتر بكار رود .


-- چرا اقلام دانگ جلي و كتيبه در شكسته نويسي استفاده نمي شود ؟
خط شكسته بدليل اينكه اصولاً خطي بود ، كه كاربرد اقلام ريز داشته است ، مردم و صاحبان سليقه ، كمتر به سراغ اين خط رفته اند ديگر اينكه بدليل دشواري خواندن مورد استفاده واقع نشده است اما آنگونه نيست كه قابليت كتيبه نگاري را نداشته باشد .
-- آيا نمونه كتيبه شكسته وجود دارد ؟
بلي ، بطور نمونه ، گنبد و بارگاه حكيم عمر خيام كه از خط شكسته تعليق به شيوه مطلوبي كتيبه نگاري شده است ، يا بناي سفارت ايران در عشق آباد كه كتيبه بلندي به خط شكسته جلي و قابل توجهي در آن به اجرا در آمده است .


بطور يقين چنانچه از اين خط در ابنيه هاي تاريخي يا فرهنگي استفاده شود معلوم خواهد شد كه چه ابعاد قابل توجهي را در بر خواهد داشت .
-- سرعت خوشنويسي در خط شكسته چگونه است ؟


خط شكسته در بدو پيدايش عمدتاً به دليل سرعت در نوشتن پديدار گشت و با رها شدن قوسها و سايش دندانه ها و اتصالات حروف و كلمات در خط نستعليق بوجود آمد .اين رهايي و روان شدن تا جايي رسيد كه پيوستگي هاي بي شماري را به دنبال داشت كه همين امر موجب دشوار شدن خواندن آن شد .
-- چرا روي سياه مشق شكسته كاري انجام نشده و به صورت تخصصي همانند نستعليق كار نمي کنيد ؟

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 18700 تومان در 16 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع

مقاله در مورد خط و خوشنویسی

word قابل ویرایش
16 صفحه
18700 تومان
خط و خوشنويسينقش سازنده و مؤثر هنر خط در پيشبرد علوم و پايه گذاری تمدن و فرهنگ اصيل چنان مؤثر عميق و بنيادين و آن چنان گسترده و نامحدود بوده است كه در وصف نمی گنجد . ارتقاء سطح دانش بشری در همه موضوعات مرهون هنر خط و نگارش و كتابت است اعجاز اين هنر ، توانست اندوخته های بشری را طی تاريخ در اختيار سراسر اين جها ...

دانلود مقاله تاثیر معنویت در خوشنویسی

word قابل ویرایش
12 صفحه
18700 تومان
تاثیر معنویت در خوشنویسیفهرستچکیده......................................................3مقدمه......................................................4خوشنویسی و معنویت...........................................5تقدس خوشنویسی و جایگاه آن درعرفان اسلامی.........................7نتیجه............................. ...

مقاله در مورد خوشنویسی اسلامی

word قابل ویرایش
19 صفحه
18700 تومان
خوشنویسی اسلامی برگی از قرآن به خط اندلسیخوشنویسی را می‌توان شاخص‌ترین هنر در پهنهٔ سرزمین‌های اسلامی دانست، و آن‌را به مثابهٔ زبان هنری مشترک برای تمامی مسلمانان تلقی کرد. هنر خوشنویسی همواره برای مسلمانان اهمیتی خاص داشته‌است، زیرا، در اصل، آن‌را هنر تجسم کلام وحی می‌دانسته‌اند. آنان خط زیبا را نه فقط در اس ...

خط و خوشنویسی ، انواع آن و ارزشهای بصری هر یک

word قابل ویرایش
16 صفحه
18700 تومان
خط و خوشنويسي ، انواع آن و ارزشهاي بصري هر يكخط و خوشنويسي نقش سازنده و مؤثر هنر خط در پيشبرد علوم و پايه گذاری تمدن و فرهنگ اصيل چنان مؤثر عميق و بنيادين و آن چنان گسترده و نامحدود بوده است كه در وصف نمی گنجد .ارتقاء سطح دانش بشری در همه موضوعات مرهون هنر خط و نگارش و كتابت است اعجاز اين هنر ، توانست اندوخته ...

دانلود مقاله مقایسه تطبیقی شیوه خط خوشنویسان تأثیرگذار در تولید نرمافزارهای خوشنویسی با شیوههای رایج در خط نستعلیق ( شیوه کلهر و میرعماد ) و خط ثلث ( شیوه ترکی و عربی )

word قابل ویرایش
15 صفحه
21700 تومان
مقدمهخطوط نستعلیق و ثلث در ایران از مهمترین و پرکاربردترین خطوط محسوب میشوند که بهدلیل زیبایی و کارایی در زمینه های مختلف توانسته اند ماهیت خود را با تکنولوﮊی نرمافزار وفق دهند.با توجه به اینکه خوشنویسی در نرم افزار از زیبایی هاﻭ جذابیت بالایی برخوردار است و خطوط موجود نمودی از خط بزرگان خوشنویسی محسوب میشود ...

مقاله بررسی ارتباط موضوعی حضرت علی ( ع ) و خوشنویسی در هنر اسلامی

word قابل ویرایش
12 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی ارتباط موضوعی حضرت علی(ع) و خوشنویسی در هنر اسلامی چکیده با بررسی رشد و گسترش ارتباطات در جوامع بشري، میتوان خـط و نگارشـتن را از اصـلیتـرین ضـروریات انتقـال اطلاعـات و مفاهیم در تمدنها دانست. با ظهور اسلام و نظر به اینکه معجزه در این دین کتاب الهی است، صحه گـذاري بـر اهمیـت آن در جوامع اسلامی ضروري ...

مقاله بررسی بازتاب خوشنویسی سنتی در نشانه نوشته های فارسی

word قابل ویرایش
14 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی بازتاب خوشنویسی سنتی در نشانه نوشته های فارسی چکیده خوشنویسی ابزاری فرهنگی است و این خصیصه بسیار مهم را دارا می باشد که جنبه های متنوع تفکرات و ایده های هنرمندان را همراه با فرم زیباشناختی به مخاطب اعلام می دارد. خط نه تنها با ارائه شکل و محتوا پیام خود را به صورت مستقیم بیان می دارد ، بلکه ظرفیت ارائ ...

مقاله تاثیر نقاشی خط در توسعه هنر خوشنویسی اسلامی در عرصه جهانی

word قابل ویرایش
7 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تاثیر نقاشی خط در توسعه هنر خوشنویسی اسلامی در عرصه جهانی چکیده : بیش از چند دهه از کاربرد عناصر نوشتاری در نقاشی معاصر جهان می گذرد. آثار نهضت » لترسیم « در اروپا و مکتب »سقاخانه « در ایران نمونه های بارز این رویکرد هستند. در امتداد مکتب سقاخانه، مکتبی به نام » نقاشیخط « از سال 3131 خورشیدی در ایران ظهور ک ...