دانلود مقاله بزهکاری

word قابل ویرایش
34 صفحه
4900 تومان

بزهکاری

نگاه به مسائل اجتماعی(Social Problem ) وانحرافات ، از روزنه خرده فرهنگها، به ویژه در جامعه ما، میتواند بدیع و تازه باشد. گسترش فزاینده ارتباطات در دهه های اخیر وتحولات روزافزون و پیچیده ساختارهای اجتما عی ،ایجاب می کند بررسیهای جامعه شناختی با دید گاههای تازهای تبیین گردند. سرعت و گستر دگی تغییرات در دهه های اخیر ، مسائل ومشکلاتی را در زمینه های فرهنگی پدید آورده که نظرگاههای سنتی قادر به همپیمائی با این تغییرات نیست.

همزمان با این تحولات، گستره شناخت مشترک میان افراد، خانواده ها و گروه های مختلف کاهش یافته و بروز و ظهور خرده فرهنگهایی را پدید آورده است.
شاید مهمترین ویژگی قرن حاضر،‌ پیوستگی پدیده های بومی با یکدیگر و با پدیده های جهانی باشد، که شکل گیری تنوع گسترده ای از خرده فرهنگ ها بارزترین خصوصیت آن است. این خرده فرهنگها در چهارچوب نمادی مشترک و در عرصه های جدید انتقال فرهنگی، در سراسر جهان اشاعه یافته است.

تحولات پیش آمده درنیمه دوم قرن بیستم وسه عنصر رایانه(کامپیوتر)، ماهواره و دیجیتالی کردن فناوریها(تکنولوژی) و دسترسی آسان به رسانه ها، وضعیتی را پدید آورده که گروهها می توانند به راحتی فرهنگ خود را در سطح وسیع ملی و حتی منطقه ای و جهانی منتشر سازند. خرده فرهنگها، مرزهای محله ای، قومی و قبیله ای را درنوردیده و مرزهای جدید فرامکان مطرح نموده است.

به قول“ماسینی” ( massini,P ) تداخل فرهنگی از حد قومیت بالاتر رفته و به حوزه حرفه و اجتماعات مجازی الکترونیک، نیز راه یافته است. درهند، گذشته از چهل تکه های فرهنگی، که از دورانهای پیشین برگرفته شده، امروز قلمروهای فرهنگی جدید و نیز حوزه های روبه رشد اجتماعات الکترونیکی، هندوستان را پرکرده است( ماسینی،۱۳۷۶ :۱۱۲). مصادیق چنین خرده فرهنگهایی در دهه های ۶۰و۸۰ درقالب رفتارهای خاص نوجوانان و جوانان و گروههای موسیقی غربی در آمریکا، رواج گسترده ای داشت.

این خرده فرهنگها به نظام نمادین خاص و ارزشها و هنجارهایی برمی گرددکه عمدتا از فرهنگهای بیگانه و وارداتی منشاگرفته و مشخصه ها و ویژگیهای آنها راعموما نظام حاکم در جوامع غربی تشکیل می دهد. فقدان تعمیم ارزشی فرهنگهای اصیل و بومی و کاهش وفاق و همدلی اجتماعی، باعث شده تا این خرده فرهنگها به عکس العملی در برابر فرهنگ حاکم بدل شده و به شکلهای خرده فرهنگهای معارض و ستیزه جو در جامعه، مطرح شوند. اساسا چارچوب ارزشی در سطح نظام فرهنگی، باید آنچنان کلی، تجریدی و تعمیمی و درعین حال متعالی گرددکه بتواند به عنوان مرجع پوششی برای تمام خرده فرهنگهای متفاوت موجود در جامعه، عمل نماید. به عبارت دیگر،‌ تمام خرده فرهنگهای گوناگون بتوانندغایات ارزشی وآرمانی خود را، چه در بعد عاطفی وچه دربعد شناختی، چنین چارچوبی ببینند.

در سالهای بعد از انقلاب، در مواجهه با اشاعه فرهنگهای معارض، ما نتوانستیم چنین چارچوب ارزشی را در سطح جامعه فراگیر نماییم و لذا حاشیه نشینی فرهنگی، بویژه در مورد جوانان و نوجوانان، در جامعه ما مطرح شد. اساسا وقتی که عواملی موجب می شود تا یک روش زندگی نتواند انتظاراتی را که به وجود آورده است، تامین نماید، افراد وادارمی شوندتا راههای امیدوارکننده تری راجستجوکنند. ( (Thompson, 1990, 4 به همین ترتیب اگر یک نظام فرهنگی قادر به تامین نیازهای افراد نباشد، آنها در پی ابداع عناصر فرهنگی جدید و یا پذیرفتن عناصر فرهنگهای دیگر بر می آیند، تا نیازهای اساسی خود را تامین کنند و این فرایند منجر به دگرگونی فرهنگی می شود.

بنابراین، هرچه میزان ناتوانی یک نظام فرهنگی در تامین نیازهای مردم جامعه بیشتر باشد، زمینه مساعد تری را برای پذیرفتن عناصر، اجزاء و مجموعه های فرهنگی فرهنگ بیگانه فراهم می کند. اگر چه مشکلات و مسائلی چون“منکرات” و “مفاسد اجتماعی” ریشه در انحرافات اخلاقی تاریخ بشردارد، اما در سالهای اخیر تا حد زیادی تبلور چنین خرده فرهنگهای معارض و پیامد حاشیه نشینی های فرهنگی است.

این خرده فرهنگها در مرزهای نامرئی و فرامکان جا داشته و عمدتا توسط وسایلی ارتباطی، رسانه های جمعی، ابزارهای تولید فرهنگی و فرآورده های آنها و با بهره گیری ا زفناوریهای (تکنولوژیهای) پیشرفته و جاذبه های بالای اشاعه می یابند. با این اوصاف، پرداختن به مقوله منکرات از زاویه خرده فرهنگها می تواند شیوه مناسبی برای تبیین و بررسی موضوع باشد.

در هرحال، لزوم دیدگاهی تازه به انحرافات بویژه منکرات و اهمیت طرح موضوع در جامعه امروز ایران، انگیزه ای برای پرداختن به چنین موضوعی شده است.
انتخاب این موضوع با دو مشکل اساسی روبه روبود:۱) در بخش نظری، کمبود منابع معتبر در زبان فارسی د رزمینه بحث خرده فرهنگ می باشد، که به نظرمی رسد درخصوص این مقوله مطالعه قابل توجهی انجام نشده و یا موفق به پیدا کردن آن نشدیم.

۲) در بخش میدانی کار، جمع آوری اطلاعات و دسترسی به نمونه آماری با مشکلات زیاد همراه بود. از طرف دستگیر شدگان حاضر به مصاحبه نبودندو از طرف دیگر در مصاحبه های خود( به منظورتکمیل پرسشنامه) به سوگیری ( Bias) در برابر سئوالات می پرداختند یا منکر جرم خود بودند( به دلیل قبح موضوع) که باحضور مستمر و مصاحبه های متعدد و متوالی و حذف موارد ناقص، تاحدودی روایی و اعتبار تحقیق حفظ شد.

امید است نتایج حاصل از پژوهش در این کتاب بتواند مقدمه ای برای شناختن دقیق و علمی وضعیت موجود فرهنگی بویژه خرده فرهنگهای معارض در جامعه شود تا ابعاد تازه ای ا زمقوله انحرافات ومنکرات مورد بررسی وکنکاش قرار گیرد.
(شیخاوندی :۱۳۷۹،۱۸و۱۷).

بزهکاری:
اقدام به عملی که برخلاف موازین مقررات وقوانین و معیارهای ارزش فرهنگی هرجامعه باشد.
در آن جامعه بزهکاری یا جرم تلقی می گرددوکسانی که مرتکب چنین اعمال خلاف می گردند مجرم یا بزهکار نامیده می شوند.(آسیب شناسی اجتماعی، فرجاد، ۱۳۷۵، نشر کوکب، ص ۱۶۹)
بزهکاری را ازلحاظ مطالعات اجتماعی و ازنقطه نظر عرف وقانون برچسب نوع کاری که انجام می دهند میتوان برسه گونه زیر تقسیم کرد:
الف. بزهکاری برعلیه اشخاص عادی جامعه که زندگی عادی بر اساس فرهنگ و قانون برای خود انتخاب کرده اند.
ب‌. برعلیه دارائی و مالکیت دیگران.

ت‌. بزهکاری برعلیه نظم عمومی و سلامت افراد جامعه(آسیب شناسی اجتماعی، فرجاد، ۱۳۷۵، نشرکوچک، ص ۱۷۰)
بزهکاری د راصطلاح روانشناسی:
معمولا نوجوانان خلافکار و مجرم را دریک ردیف نام می بردند و شاید هم آن باشد که اولاً: نوجوان چون هنوز به سن قانونی نرسیده است مجازات بزهکاری او در ردیف یک خلاف تلقی می گردد.ثانیاً: بیم آن می رود که خلاف او عواقب وخیمی در برداشته و احتمال بزهکاری د رپیش باشد. خلاف در نوجوانان از عدم رضایت انضباط سرچشمه گرفته و خلافکار نسبت به مقررات بی اعتنا است.

معلمین می توانند برای رفع خلافکاریها و بی انضباطی نوجوانان اعمال زیر را انجام دهند:
۱٫ تشویق و تحسین و تکیه کردن به شخصیت نوجوانان به جای سرزنش و توبیخ و تمسخر او.
۲٫ سپردن یک نوع مسئولیت به نوجوان بی انظباط وصرف انرژی او برای انجام کارهای مدرسه ای.
۳٫ صبر و حوصله به خرج دادن و نرنجیدن از عمل شاگرد بی انضباط و تظاهر به اینکه از این عمل بدش نمی آید.(رفتارشناسی جوانان، شادروان، ۱۳۷۶، انتشار ایستا مسمی، ص۱۷)

خانم و آقای کرو معتقدند که سه گروه جوانان بزهکار وجود دارند:
۱٫ در جوانان سالم و معمولی که هیچگونه نقص تربیتی یا جسمی نداشته بسیار مؤدب و خوش رفتار نیز می باشند، منتها گاهی دریک موقعیت خاص قرارمی گیرند و دست به بزهکاری می زنند.
۲٫ نوجوانانی که در اثر سخت گیریهای و الدین و یا ناامنی های خانوادگی دچار ناراحتی و اختلاف عاطفی گردیده و برای تسکین خاطر و انتقام از والدین به بزهکاری دست می زنند.

۳٫ بزهکاری که دچار انحرافات روانی هستند و از لحاظ تعلیم و تربیت در سطح هوشی پیشرفته نبوده و به هیچ وجه پای بند وجدان و اخلاق نمی باشند.
به طور کلی بزه به هر صورت که باشد بزهکار دچار عدم تمرکز حواس و حافظه و تزلزل شخصیت گردیده است که نه تنها عواقب آن متوجه خود شخص می گردد و بلکه برای خانواده و اجتماع نیز مضر می باشد. (رفتار شناسی جوانان، شادروان، ۱۳۷۶، انتشارات مسمی، ص ۲۱)

انحرافات اجتماعی:
به منظور بقا و استمرار حیات هر جامعه، باید هنجارها و ارزشهای آن جامعه توسط اعضاء محترم شمرده شوند، اما در همه جوامع انسانی، برخی از افراد، پاره ای از ارزشها و هنجارها را رعایت نمی کنند. جامعه، افرادی را که هنجارها را متابعت کرده“همنوا” وکسانی را که هنجارها را نقض می کنند. “ناهمنوا” می داند. ازمیان اشخاص نابهنجار کسی که رفتار نابهنجارش زودگذر نبوده و دیرگاهی دوام آورد، “کجرو” یا “منحرف” و رفتار او کجروی اجتماعی یا انحراف اجتماعی خوانده می شود.(آل برن، ۱۳۵۶ :۲۵۳)

در همه گروهها درجه اهمیت هنجارها و رعایت آن توسط اعضاء یکسان نیست. برخی از هنجارها چون شیوه های قومی ( Folk Ways ) از اهمیت کمتری برخوردار بوده و عدم رعایت آن، مجازاتی را در برنداشته و یا در صورت مجازات، میزان آن ضعیف خواهد بود. د رطرف دیگر قوانین، که در جامعه وضع شده درصورتی که مراعات نگردد، فرد خاطی با مجازات شدید رو به رو خواهد شد.

با وجود شدت و ضعف در اهمیت هنجارها و رعایت آن توسط افراد، موضوع مهم دیگر، موقعیت عمل می باشد که شدت و ضعف مجازات را تعیین می کند. به عنوان مثال، سربازی که در موقعیت جنگ و صلح از انجام خدمت سرباز می زند، مجازاتهای مختلفی برای او تعیین می گردد. همچنین ویژگیهای فردی و اجتماعی کنشگر از معیارهای مهم درباره انحراف خواهد بود؛ به عنوان مثال جامعه در مواجه با بعضی ازکجرویها با ملاطفت برخورد می نماید. پایگاه اجتماعی خاطی نیز غالبا به عنوان عامل مهم درنظر گرفته می شود.

مصونیتهای متفاوتی که برای سفرا، وزرا، نمایندگان مجلس وبرخی اشخاص دیگر وجود دارد، مؤید این امر است.
(لذا تلقی از انحراف بعنوان پدیده ای اجتماعی و مصداقی امری نسبی محسوب می گرددـ اگر چه درجوهر دارای قبح ذاتی است ـ مردمان نه بطور تمام و کمال برطبق تمامی هنجارها عمل می کنند و نه کاملا حالت منحرف دارند. یک فرد کاملا منحرف به دشواری می تواند حتی برای مدت طولانی زنده باقی بماند. منحرفان خیلی مشخص و نشان دار مانند جنایتکاران و یا منحرفان جنسی هم از نظر اموری مانند لباس پوشیدن، عادات غذایی، تفریحات و بسیاری دیگری از فعالیتهای روزمره ممکن است حالتی عادی وکاملا هنجار داشته باشند. از طرف دیگر، اکثر افراد کاملا عادی هم ممکن است

گاهی رفتاری انحرافی داشته باشند. درحقیقت انحراف تابعی از فرهنگ و منبعث از آن است. از این رو، با تنوع فرهنگها، معیارهای انحراف نیز تفاوت می یابد. بدینسان عملی معین می تواند درجامعه ای عادی و حتی پسندیده به حساب آید، درحالی که همان عمل در فرهنگ دیگر نادرست، ناپسندیده و حتی جرمشناخته شود. همین طور، دریک فرهنگ درزمانی خاص به جهاتی یک عمل معین، عادی است، درحالی که همان عمل در زمانی دیگر انحراف تلقی می شود.(فلور، ۱۳۷۰۰،۱۹۷)

گی روشه، جامعه شناس فرانسه زبان، معتقد است بین دو اصطلاح انحراف و کجروی تفاوت وجود دارد. او با بیان اینکه هرگاه نمونه هایی که درجامعه وجود دارند به صورت رسمی و آمرانه خواهان همنوایی نباشند ولی یک نمونه بیش از نمونه های دیگر در جامعه وجود داشته باشد، معتقد است که درصورتی عنوان انحراف به خود می گیرند که نمونه های دیگری که از فراوانی کمتری برخوردارند، توسط افراد انتخاب ومورد عمل قرار گیرند.

وی دربیان تفاوت بین انحراف وکجروی می گوید: “ انحراف عبارت است از حق انتخابی که اعضای یک جامعه بین مدلهای مجاز دارند وکجروی انتخاب مدلهایی است که یا درمورد آنچه که مجاز است می باشندو یاخارج از(همان : ۶۸) اما جامعه شناسان فارسی زبان تفاوتی بین منحرف وکجروقایل نشده اند؛ به طوری که برخی (Deviant) رابه معنای کجرو و برخی آن را به معنای منحرف دانسته اند. (گی روشه، ۶۷۰۱۳۶۷)

کوئن معتقد است: انحراف هرگونه رفتاری است که با انتظارات جامعه منطبق و سازگار نباشند. انحراف دوری جستن و فرار از هنجارهاست و گاهی رخ می دهد که فرد یا گروهی معیارهای جامعه را رعایت نمی کنند.نمونه های انحراف در فرهنگ ما، قتل عمد، تجاوز به عنف، دزدی، ناراحتی روانی جنون آمیز، بزهکاری جوانان، همجنس بازی، اعتیاد، فحشاو امثال آن است.(کوئن، ۱۳۷۰،۲۱۵)

جدول شماره (۱) توزیع فراوانی منحرفان برحسب سن در ایران
ردیف گروه سنی تعداد درصد
۱ کمتراز ۲۰سال ۲۳ ۰/۲۲
۲ ۳۰-۲۱ ۵۵ ۲/۵۰
۳ ۴۰-۳۱ ۱۸ ۶/۱۶
۴ ۵۰-۴۱ ۹ ۴/۸
۵ بیشتر از ۵۰سال ۲ ۸/۱
۶ جمع ۱۰۸ ۱۰۰

توضیح جدول شماره (۱)
بیشترین دستگیرشدگان در رابطه با جرایم منکراتی در سنین بین ۲۰تا ۳۰سال قراردارند و اگر جمع سایر گروهها سنی راکه دردوران جوان و نوجوان قراردارند به آن اضافه کنیم، تقریبا می توان گفت: قریب به اتفاق منحرفان منکراتی اقشار جوان و نوجوان جامعه به شمار می روند که جای تامل دارد.

جدول شماره (۲) توزیع فراوانی منحرفان برحسب شغل
ردیف نوع شغل تعداد درصد
۱ کارمند ۱۲ ۱/۱۱
۲ کارگر ۹ ۳/۸
۳ آزاد ۱۹ ۶/۱۷
۴ محصل یا دانشجو ۴۲ ۰/۳۹
۵ بیکار ۲۶ ۰/۲۴
۶ جمع ۱۰۸ ۱۰۰
توضیح جدول شماره (۲)

این جدول نشان می دهد شغل ۳۹ درصد دستگیر شدگان محصل یا دانشجو می باشد، گستردگی وجود خرده فرهنگهای معارض در بین دانش آموزان، دانشجویان و تحصیل کرده ها نشان می دهد نظام آموزش و پرورش ما در بهنجار کردن افراد و درونی کردن فرهنگ حاکم در آنها نقشی ندارد و تنها وظیفه انتقال برخی دانسته ها و معلومات را انجام می دهد.

۲۴ درصد از منحرفان نیز بیکار بودند که بخش زیادی از این تعداد تحصیلات دبیرستانی خود را به پایان رسانیده (دیپلم و بیکار) ودر جست و جوی شغل هستند. می توان گفت بیکاری از مقوله هایی است که زمینه های مساعدی را برای بروز انحرافات فراهم می سازد.
از آنجایی که بیشترین گروه منکراتی ها را جوانان و نوجوانان تشکیل می دهند که درحال تحصیل بوده یا چند وقت دیگر فارغ التحصیل می شوند، لذا تامین فرصتهای شغلی مناسب وکافی، آنها را به تبعیت از فرهنگ حاکم و عدم گرایش به انحرافات سوق خواهد داد.

جدول شماره (۳) توزیع منحرفان به تفکیک
متغیر فراوانی تهران شهرستان جمع
محل تولد تعداد
درصد ۷۲
۷/۶۶ ۳۶
۳/۳۳ ۱۰۸
۱۰۰
محل
سکونت تعداد
درصد ۱۰۱
۵/۹۳ ۷
۵/۶ ۱۰۸
۱۰۰

توضیح جدول شماره (۳):
این جدول نشان می دهد که محل تولد و سکونت منکراتی ها بیشتر تهران می باشد و با توجه به اینکه درکلان شهر تهران نظارت اجتماعی و نهادهای سنتی ضعیف تر عمل می کنند، امکان شکل گیری خرده فرهنگهای معارض در بین جوانان و نوجوانان بیشتر وجود دارد.

همچنین به دلیل فعالیت گسترده وسایل ارتباط جمعی و کمرنگ شدن مرزهای محله ای ، طبقه ای و فامیلی در این شهر، امکان بروز مرزهایی براساس خرده فرهنگهای معارض و تعلق گروهی به گروههای مرجع بیشتر است؛ و لذا احساس تعلق آنها و مخالفت با فرهنگ حاکم باشدت بیشتری به چشم می خورد.
براساس این جدول، محل سکونت حدود۹۴درصد ومحل تولد بیش از ۶۶درصد منکراتی ها، تهران بوده است.

جدول شماره(۴) توزیع فراوانی منحرفان برحسب میزان تحصیلات
ردیف میزان تحصیلات تعداد درصد
۱ محصل ۲۲ ۰/۲۲
۲ زیر دیپلم ۵۲ ۲/۵۰
۳ دیپلم و فوق دیپلم ۱۸ ۶/۱۶
۴ لیسانس و دانشجو ۹ ۴/۸
۵ کارشناسی ارشد و دکترا ۱ ۸/۱
۶ بی سواد ۷ ۱/۶
۷ جمع ۱۰۸ ۱۰۰

توضیح جدول شماره(۴):
این جدول نشان می دهد ۲۲درصد دستگیر شدگان منکراتی، دانش آموزو درحال درس خواندن هستند. این موضوع گرایش دانش آموزان را به خرده فرهنگهای معارض نشان می دهد، که باید این مقوله در برنامه ریزیها بیشتر مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. ۵۰درصد نیز دارای مدرک زیر دیپلم و۶/۱۶ درصد دارای دیپلم و فوق دیپلم و۲/۱۰ درصدنیز دانشجو، لیسانس و بالاتر از آن بوده اند.
۱/۶ درصد از منحرفان نیز بی سواد بوده اند.

براساس یافته های این جدول می توان گفت: نظام آموزشی و پرورش ما نقش منفعل در بهنجار کردن افراددارد؛ هرچند که آموزش و پرورش فعالیت واحدی را شامل می شودکه هدف آن، ایجاد تغییرات مناسب و مطلوب در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری دانش آموز است، لیکن ایجاد نگرشها و رفتارهای درونی شده نهادی به نحو چشمگیری از انتقال صرف ونظری مجموعه ای از دانسته ها قابل تفکیک و تشخیص است. بدین لحاظ است که مسامحتا به انتقال نظری مطالب، بدون توجه به تغییرات رفتاری و عاطفی، آموزش وبه ایجاد نگرش های جدیدوشکل گیری شخصیت، که منشا رفتارهای بهنجار ومطلوب است، پرورش گفته می شود.(سیخاوندی، ۱۳۷۹،۱۵۹)

مبانی جرم شناسی، تایید دکتر مهدی کی نیا، ۱۳۷۶
چاپ: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
صفحه ۱۴۴

تاثیر جنس دربزهکاری:
شکی نیست که درهر جامعه تعداد مردان بزهکار به مراتب بیش از زنان تبهکار آن جامعه است. نگاهی به جمعیت زندانیان مرد وزن درکشورهای مختلف مؤید این حقیقت است که اختلاف بسیار فاحش بین تعداد مردان وشماره زنانیکه تحت تعقیب کیفری قرارگرفته ومحکومیت جزائی یافته اند وجود دارد.
صحیح است که بین جرائم مردان و زنان اختلاف فاحش کسی وجود دارد ولی این بی تناسبی برحسب سنین، ادوار، وطبع جرائم تغییر می یابد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4900 تومان در 34 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد