دانلود مقاله تأثیر تنش خشکی و زمان برداشت بر عملکرد دانه و تولید اسانس انیسون (Pimpinella anisum L.)

word قابل ویرایش
10 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
5700 تومان

مقدمه ۱۳۷۰؛ .(Paris & Paris, 1978 تــنش خشــکی یکــی از

انیسون گیاهیست علفی و یکساله که بـه تیـره چتریـان مهمترین عوامل محدودکننده تولید محصولات کشاورزی در

تعلق دارد. مهمترین ماده تشکیلدهنده اسانس انیسون، آنتول سراسر دنیاست. قسـمت عمـده کشـور ایـران، دارای اقلـیم

میباشد که ۸۰ تا ۹۰ درصد آن را شامل میشود (آیینهچـی، خشک و نیمهخشک است (کوچکی و همکاران، (۱۳۷۴ کـه

Origamum majorana L.

۲۲۱ تأثیر تنش خشکی و زمان برداشت…

خشکیهای دورهای در آن اتفاق میافتـد. بـهغیـر از منطقـه مرطـوب شــمال کشـور کــه %۱ کــل اراضــی کشــور را در برمیگیرد، بقیه جزو مناطق خشک و نیمهخشـک محسـوب میشوند (کـاظمی اربـط، .(۱۳۷۸ کـاهش عملکـرد دانـه در شرایط تنش آبی در گیاهان زراعی مختلف توسـط محققـان متعددی گزارش شدهاست Pandey et al., 2000)؛ Goksoy .(et al., 2004 خسارت وارده بـه عملکـرد گیاهـان زراعـی ناشی از محدودیت آبی، بستگی زیادی به زمان بـروز تـنش خشکی دارد. محدودیت آبی در زمان گلدهی وپرشدن دانه دو مرحله اساسـی تکامـل دانـه شـامل مرحلـهی تقسـیمات سلولی و انتقال مواد فتوسنتزی به دانه را تحتالشـعاع قـرار میدهد. بروز تنش آبی طی مراحل مختلف نموی مخصوصاً مرحلهی زایشی باعث کاهش طول دورهی فتوسنتزی، انتقال مواد حاصل از فتوسنتز جاری به دانـه، کـاهش سـهم انتقـال مجدد مواد ذخیره شده در ساقه به دانـه و کـاهش عملکـرد دانه میشود .(Egli, 1998) بالاترین وزن دانه در شرایطی که آب کافی در اختیار گیاه است، با طول مدتپرشـدن دانـه و سرعتپرشدن دانه در ارتباط میباشد و هـر چـه ایـن دوره طولانیتر و سرعتپرشدن نیز سریعتر باشد وزن بالاتری از دانه حاصل مـیشـود Royo .(Li et al., 2000) و همکـاران

(۲۰۰۰) معتقد هستند که تنش خشـکی از گـردهافشـانی تـا بلوغ فیزیولوژیک بهویژه اگر با دمای بالا همـراه باشـد دوره

پرشدن دانـه و سـرعتپرشـدن را کـاهش داده و در نتیجـه میانگین وزن دانه کاهش مییابد.

لباسچی و همکاران (۱۳۸۲) گزارش کردند که آبیاری کامل باعث افزایش عملکرد سرشاخه گلدار، هیپریسین و عملکرد هیپریسین و تنش خشکی ملایم و شدید باعث

کاهش عملکرد کیفی و کمی گلراعی میشود، هر چند دوره رشد خود را کامل میکند. کاظمیسعید و همکاران (۱۳۸۱)

اعلام کردند که برای افزایش کمیت و کیفیت اسانس زیره سبز باید نسبت مناسبی از رطوبت خاک در اختیار گیاه قرار گیرد، زیرا رطوبت خاک بر میزان اسانس تأثیری ندارد و بهترین کیفیت وقتی بدست میآید که میزان رطوبت خاک

۲/۳ ظرفیت زراعی باشد. زیره سبز در شرایط تنش رطوبتی خود را سازگار با کمبود رطوبت میکند ولی در شرایط مطلوب رطوبتی عملکرد بهتری دارد. علیزاده و همکاران

(۱۳۸۳) با بررسی اثر رژیمهای مختلف آبیاری بر مقدار محصول و اجزای عملکرد زیره سبز گزارش کردند که در تیمار آبیاری کامل، کمترین وزن هزاردانه، کمترین شاخص برداشت و بیشترین مقدار بیوماس کل مشاهده شدهاست. Rizopoulous و (۱۹۹۱) Diamantoglon با آزمایش بر

روی گیاه بیان کردند که تنش

خشکی موجب افزایش میزان اسانس این گیاه شدهاست.

زمان برداشت بذر، معمولاً پس از مرحله رسیدگی بر مبنای میزان رطوبت بذر و وضعیت ظاهری بذر تعیین میگردد

.(Fenwick Kelly & George, 1998) بنابراین برداشت بذر باید در مرحله رسیدگی برای برداشت یا وزن رسیدگی انجام شود که زمان آن در اواخر دوره رشد و نمو و پس از مرحله رسیدگی فیزیولوژیک است. در این مرحلهپرشدن و انتقال مواد از بوته مادری به بذر پایان یافته و حداکثر وزن خشک حاصل گردیدهاست. بهطور کلی، هدف از این تحقیق بررسی اثر تنش خشکی و زمان برداشت بر عملکرد و اجزای عملکرد انیسون و درصد و عملکرد اسانس انیسون در منطقه زنجان میباشد.

فصلنامه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، جلد ۲۸، شماره ۱ ۱۲۳

مواد و روشها

آزمـایش در سـال زراعـی ۱۳۸۸ در مزرعـه تحقیقـاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان واقع در عرض شـمالی

َ۴۱ و ۳۶° و طول شرقیَ۲۷ و ۴۸° و ارتفـاع ۱۶۲۰ متـر از سطح دریا انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلـوکهـای کامـل تصـادفی بـا سـه تکـرار صـورت پذیرفت. در این پژوهش، تأثیر دو عامل زمـان برداشـت و تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفت. تنش خشکی در سه سطح؛ آبیاری در کلیهی مراحل رشـد بـهصـورت هفتگـی

(شاهد)، قطع آبیاری در مرحله گلدهی تا بروز علائم تنش به مدت ۱۵ روز و بعـد آبیـاری مجـدد و قطـع آبیـاری در مرحلهپرشدن دانه تا بروز علائم تنش به مـدت ۱۵ روز و بعد آبیاری مجدد (در مراحل گلدهی وپرشدن دانه تا زمان ظهور علائم تنش در سپیدهدم (پژمردگی بـرگهـا) آبیـاری قطع شده و پس از مشاهده علائـم تـنش، جهـت بازیافـت بوتهها، آبیاری مجدد صورت گرفت)، و زمان برداشـت دو سطح شامل: مرحله خمیری سفت و رسـیدگی کامـل گیـاه بود (تشخیص مرحله خمیری سفت بـا بررسـی دانـههـا و فشار دادن آنها و مشاهده رد نـاخن روی دانـههـا صـورت گرفت و حدود ۲ هفتـه بعـد از آن بـرگهـای بـالا زرد و برگهای پایینی و چترها خشـک شـدند کـه نشـاندهنـده مرحله خمیری سفت بود). هـر واحـد آزمایشـی شـامل ۶

ردیف به فاصله ۲۵ سانتیمتر و به طول ۴ متر بود. کاشـت انیسـون در ۲۳ فـروردین ۱۳۸۸ انجـام شـد. بـر روی هـر ردیف بذرهای انیسون با فاصلهی حـدود ۱ سـانتیمتـر در عمق ۲ سانتیمتر کشت شد و روی بذرها توسـط مخلـوط کود دامی و خاک الک شده به نسبت ۳ به ۱ بـه ضـخامت

حدود ۱ سانتیمتر پوشانیده شد. بوتههـا در مرحلـه۲ تـا ۴

برگی تنک شدند و تراکم کاشت بـه ۸۰ بوتـه در مترمربـع رسانده شد (فاصله بوتهها از یکدیگر ۵ سانتیمتر بـود). در مراحل مختلف رشد گیاه و بـهویـژه در مراحـل اولیـه کـه جوانهزنی و رشد انیسون بطئی و کند بود، علفهـای هـرز بهطریق وجین دستی کنترل شدند. به منظـور انـدازهگیـری عملکـرد و اجـزای عملکـرد باتوجـه بـه زمـان برداشـت، کرتهای مربوط در دو زمان خمیـری سـفت و رسـیدگی کامل پس از حذف حاشیهها در هر واحد آزمایشی، نیم متر از ابتدا و انتهای کرتها و همچنین ردیفهـای کنـاری، از مساحتی در حدود دو مترمربع نمونهبرداری شد و صـفات عملکرد دانه و عملکرد ماده خشک کل در مترمربع تعیـین شد. به منظـور تعیـین اجـزای عملکـرد ۱۰ بوتـه بـهطـور تصادفی انتخاب و صفات شامل تعداد چتر در بوته، تعـداد چترک در هر چتر، تعداد دانه در هر چترک، وزن هزاردانه، زیستتوده و شاخص برداشت دانـه در آنهـا انـدازهگیـری شد. به منظـور اسـتخراج اسـانس، از روش تقطیـر بـا آب استفاده شد (زهتاب سلماسی، .(۱۳۸۰ پس از تعیین درصد اسانس، عملکرد اسانس از حاصلضـرب عملکـرد دانـه و درصد اسانس محاسبه شد. محاسبات آماری بـا اسـتفاده از نرمافزار MSTAT-C و رسـم نمودارهـا توسـط نـرمافـزار Excel انجام شد. مقایسـه میـانگین صـفات بـا اسـتفاده از آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال %۵ انجام شد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 5700 تومان در 10 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد