دانلود مقاله سکه های دوره تیموریان

word قابل ویرایش
13 صفحه
4700 تومان

سکه های دوره تیموریان

سکه های تیموری در فلوس قم
قم همچون برخی ازشهرهای قدیم دیگر ایران در دوره های متعددی دارالضّرب بوده، و سکّه های طلا، نقره ومسین فراوانی در آن زده شده که تعداد قابل توجهی از سکه ها ی دوران تیموریان در حال حاضر موجود است.
در تاریخ قدیم قم – که به سال ۳۷۸ تألیف یافته – در فصل چهارم از باب اول ذیل عنوان «ذکر دارالضرب و سراهای والیان و حاکمان و زندانها به شهر قم» آمده است که:

«بعضی از مشایخ خبر کردند مرا و روایت کرده اند از محمدبن احمد صیرفی معروف به دلال که او در وقت صرافی به قم دیناری دید که به قم زده بودند به نام معتز . و حال آنک دارالضرب به قم نبوده است الا در وقت امیر گردانیدن رکن الدوله ابی علی حسن بن بویه الّیلمی ، ابی القاسم علی بن محمد بن حسن الکاتب را در سنه اثنتی وخمسین و ثلثمأه هجرّیه»۱

پس از این در آخذ قرن نهم نیز ذکری از ضرب سکه در قم به نام چند تن از امراء تیموری و ترکمان می بینیم۲ . خواند مر در حبیب السّیر۳ و روملو در احسن التواریخ۴ نیز در شرح وقایع نخستین دهه قرن دهم نوشته اند که آیبه سلطان – از امراء بزرگ ترکمان – به قم آمد ودر این شهر به نام مراد بیک آق قوینلو سکه زد و خطبه خواند (سال ۹۰۳) .

در دوره تیموری «جملی کارری» – که به سال ۱۱۰۵ به ایران آمده و از قم دیدار نموده است – از ضرابخانه قم یاد می کند۵ . از این پس تا سال ۱۲۸۷ در قم دستگاه منگنه برای سکه زدن وجود داشته، واین حق متعلق به حکام بوده است۶ .
سکه های ضرب قم:

نویسنده کتاب بسیار نفیس Die Munzpragungen des Islams 7 – دارالضربهای اسلامی – فهرستی از سکه هائی را که در تواریخ مختلف در قم ضرب شده، و اکنون در موزه ها و مجموعه های مختلف سکه در اروپا وجود دارد، به ترتیب تاریخ ضرب هر یک به این شرح به دست داده است۸ :
از دوره عباسی و به نام خلفاء آن سلسله : سکه هائی با تاریخ های : ۱۶۰ ، ۲۲۵ ، ۲۲۷ ، دویست و چهل و ، ، ۲۵۰ ، ۲۷۶ ، ۲۸۶ ، ۳۲۷ .
سکه های سامانی : ۳۲۷ ، ۳۲۹ .

سکه های آل بویه : سکه ای از میان سالهای ۳۳۷ – ۳۵۶ ، نیز از سالهای ۳۶۰ تا ۳۶۲ ، سکه ای با تاریخ ۳۷۴ .
از دوره سلجوقی : سکه ای با تاریخ ۴۴۵ و نشان السلطان المعظم شاهنشاه طغرل بیک.
سکه های تیموری : ۸۱۶ ، ۸۱۹ ، ۸۲۸ ، ۸۳۰ ، ۸۳۳ ، ۸۴۲ و سکه ای از میان سالهای ۸۳۶ – ۸۳۹ .
از دوره آق قویلو : ۸۹۹ .

از دوره صفوی : ۹۲۸ ، ۹۴۰ ، ۹۸۴ ، ۱۱۳۱ ، ۱۱۴۳ ، ۱۱۴۴ ، ۱۱۷۱ .
از دوره قاجار : ۱۲۴۱ ، ۱۲۴۳ ،‌، ۱۲۶۹ ۹ .

خلد الله ملکه و سلطانه۱۰ و سکه دیگری از قرن هشتم۱۱ وجود دارد. سکه های مسین فراوانی نیز – که اصطلاحاً فلوس نامیده می شده است – از دوره صفوی به بعد در قم ضرب شده که تعداد قابل توجهی از آن اکنون در قم نزد اشخاص مختلف یاد مجموعه هاست. و چون تاکنون در جائی شناسانده نشده است، به نشر تصویر چند عدد از این «فلوس» ها با معرفی کوتاهی از هر یک اقدام می گردد. وامید است در آینده توفیق معرفی سکه های نقره و فلوس های دیگر ضرب قم نیز حاصل گردد۱۲ :

مشخصات سکه های تیموری:
۱ – سکه مورخ ۱۰۵۴ ، ۱۰ گرم.
پشت سکه : تصویر گاو.

۲ – سکه مرخ ۱۰۵۳ ، ۵/۱۰ گرم.
پشت سکه : شیر و خورشید.
۳ – سکه مورخ ۱۰۶۱ ، ۱۰ گرم.
پشت سکه : تصویر مرغی است (ظاهراً عقاب) .
۴ – سکه مورخ ۱۰۹۶ ، ۵/۹ گرم.

پشت سکه : نقش اسب.
۵ – سکه مورخ ۱۲۰۰‌، ۸ گرم.
پشت سکه : نقش گوزن.
۶ – سکه مورخ ۱۲۰۴ ، ۵/۱۱ گرم.
پشت سکه : نقش دو مرغ آبی .
۷– سکه مورخ ۱۲۲۱‌، ۷ گرم.
پشت سکه : نقش گاو در حال شخم.
۸ – سکه بدون تاریخ ، ۵/۱۰ گرم.
پشت سکه : نقش گوزن.
۹ – سکه بدون تاریخ ‌،۱۰ گرم.
پشت سکه : نقش اسب دونده و یک بوته گل.
۱۰ – سکه بدون تاریخ ‌، ۱۳ گرم.
پشت سکه : نقش مرغ دریایی.
۱۱ – سکه بدون تاریخ ‌، ۸ گرم.
در هر دو طرف این سکه کله قم خوانده می شود.
۱۲ – سکه بدون تاریخ.
پشت سکه : نقش شیر و خورشید.
۱۳ – سکه بدون تاریخ ‌.
پشت سکه : نقش حیوانی است.

.

۵ ۴ ۳

۸ ۷ ۶

۱۱ ۱۰ ۹

۱۳ ۱۲
. بیشتر سکه هایی که از تیمور و جانشینان او یافت شده است در شهر های ماوراء النهر و افغانستان کنونی، خرراسان و مرکز ایران و مازندران ضرب شده است. البته در زمان تیمور و جانشینان او همواه شهادتین در پشت سکه ها حک شده است.

مسکوکات ایران باستان شامل: سکه های هخامنشیان، اسکندر و جانشینان او در ایران سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان می باشد.
مسکوکات بعد از اسلام شامل: سکه های اسلامی اموی، عباسی، سکه های ایلخانان مغول و تیموریان، سکه های حکومت های محلی و همچنین مسکوکات سلسله ها ایلخانان مغول و تیموریان، سکه های حکومت های محلی و همچنین مسکوکات سلسله ها و پادشاهان ایرانی می باشد.
در زمان تیموریان که شهادتین بر پشت سکه ها حک می شده است به ندرت “علیا ولی الله” در برخی از سکه ها ضبط شده است و در حاشیه و پیرامون پشت سکه ها علاوه بر شهادتین برخی از آیه های قران کریم بر پشت این سکه ها نقش بسته اند. در حاشیه و پیرامون این سکه ها علاوه بر شهادتین نام چهار خلیفه نخستین آمده است. که این مطلب بیانگر ضرب سکه در تراز اهل تسنن است.

سکه ی منحصر به فردی ار محمود گورکانی که امارت خراسان را داشته است نیز به دست ما رسیده است. او از سال ۸۶۱ تا سال ۸۶۳ هجری قمری امیر خراسان بوده است و سکه ای از وی در سال ۸۶۱ ضرب شده است و در استر آباد به جای مانده است که در پشت سکه علاوه بر شهادتین و عبارت ” علیا ولی الله ” نام ائمه اطهار نیز آمده است. و این سکه هم بیانگر اعلان استقلال این امیر تیموری و هم بیانگر قدرت شیعیان در استر آباد است.

شما را به شنیدن این برنامه که اطلاعات زیادی درباره تیموریان و ضرب سکه در این دوره در اختیار شما قرار می دهد دعوت می کنیم. بشنوید…
نوشته های روی سکه ها با ما سخن های بسیاری را دارد، شنیدنی ها و رازهایی که شاید در متون تاریخی ثبت نشده باشد. در این برنامه به بررسی تاریخ سیاسی قراقویونلوها با استفاده از سکه ها می پردازیم با ما همراه باشید. /گروه فرهنگ وادب وهنر

بنیانگذار سلسله قراقویونلوها، قرایوسف بن محمد نام داشت که از امیران سلطان احمد جلایر و پدرزن او بود. قراقویونلو واژه‌ای ترکی و به معنی صاحبان گوسفندهای سیاه است. قراقویونلوها پیش از این به دلیل از هم پاشیدگی حکومت تیموریان در عرصه معادله قدرت در ایران ظهور کردند. به زعم مورخان اولین کسی که از خانواده قراقویونلو در صحنه سیاسی، قدرت کسب کرد “بیرام خواجه” بود و پس از “ناصر الدین قرا محمد” در میان طایفه ترکان قراقویونلو قدرت را در منطقه آذربایجان به دست گرفت. اکثر مورخان معتقدند که فرمانروای جسور ترک،” قرامحمد” را باید بنیانگذار سلسله قراقویونلوهای ایران دانست. در این جا باید “قرا یوسف” و “اسکندر قراقویونلو” را باید جزء بزرگترین شاهان قرا قویونلو دانست. فرمانروایان قراقویونلو: قرامحمد؛ فرمانروایی، قرایوسف؛ قرااسکندر؛ جهانشاه(شاه جهان).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 13 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد