whatsapp call admin

مقاله در مورد بودجه و استاندارد

word قابل ویرایش
37 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

بودجه و استاندارد

مقدمه
اصطلاح بودجه، اصطلاحی آشنا است و بودجه بندی و کنترل بودجه ای قرن هاست که در امور پایه کشور به کار میرود و همه ساله اخبار مربوط به تقدیم لایحه بودجه توسط دولت به مجلس و تصویب آن را پس از اصطلاحاتی که در مجلس به عمل می آید در روزنامه می خوانیم در بودجه کل کشور پیش بینی در آمد های سال آینده از یک طرف و هزینه ها و سایر پرداخت های دستگاههای دولتی وابسته به دولت از طرف دیگر نشان داده شده و سعی می شود بین بر آورد جمع در آمد با جمع

هزینه ها موازنه بر قرار شود و در غیر این صورت منابع تامی کسر بودجه (معمولا از محل داخلی یا خارجی) پیش بینی شود. بعد از جنگ جهانی اول بودجه و کنترل بودجه ای به عنوان ابزار مفیدی در دست مدیریت برای طرح سیاست های مالی و نظارت اعتبار بر اجرای آن ها مورد توجه قرار گرفت و استفاده از آن بخصوص در سال های بعد از جنگ جهانی دوم به تدریج توسعه یافت، بطوری که در حال حاضر کمتر مؤسسات بزرگی در کشورهای پیشرفته می توان یافت که آن را به کار

نبرند. در ایران نیز در نتیجه پیشرفت صنعت و تجارت و آشنایی با روش های جدید مدیریت در دو دهه اخیر، بودجه بندی و کنترل بودجه ای برای تنظیم کلیه فعالیت ها به صورت برنامه ای هماهنگ، چه در دولت و چه در اکثر شرکت های بزرگ صنعتی مورد استفاده قرار گرفته است، در حالی که در مؤسسات متوسط و کوچک نوعی کنترل بودجه ای به صورت محدود برای تنظیم بعضی از جنبه های عملیات، مانند بودجه فروش، به کار می رود.

بودجه یک کشور نشان دهنده جایگاه دولت در اقتصاد و به عبارتی حدود و شغور دخالت دولت در جامعه است و اداره صحیح امور مالی دولت، نقش بسزایی در بهسازی نظام اقتصادی و نظام اداری یا مدیریت بخش دولتی دارد، به جرأت می توان گفت آنچه یک دولت یا یک حزب به عنوان سیاست های خود اعلام می کند و یا برنامه هایی که یک نامزد انتخابات ریاست جمهوری در نطق انتخاباتی خود اظهار می کند،در بودجه تجلی پیدا می کند، یعنی این ارقام بودجه است که نشان می دهد یک دولت یا یک رئیس جمهور به آموزش و پرورش اولویت بیش تری قائل است یا به امر زیر بنائی.
تعریف بودجه:

بودجه عبارت است از تعبیر مالی و یا مقداری، سیاست از پیش طرح ریزی شده یک مؤسسه، برای رسیدن به هدفی مشخص در یک دوره زمان معین که قبل از آغاز دوره و تصویب شده باشد.
موارد استفاده از بودجه:
بودجه موارد استفاده متعدد و گوناگونی دارد، بودجه می تواند به عنوان ابزار برنامه ریزی عامل کنترل و یا به عنوان وسیله ای جهت برقراری ارتباط بین دستگاه های دولتی مورد استفاده قرار گیرد. به طور کلی سیاست های کوتاه مدت و بلند مدت دولت در سند بودجه اعلام میشود. برای تامین نیازهای اطلاعاتی هر یک از موارد استفاده فوق به اطلاعات مربوط به پیش بینی در آمد و

هزینه به و اشکال مختلف در لایحه بودجه طبقه بندی میشود. طبقه بندی هزینه ها و در آمدها زمینه لازم را برای تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری فراهم می کند و به طور کلی طبقه بندی بودجه سبک و ترتیب ارائه اطلاعات را در سند بودجه مشخص می کند.
Public Administtration Servece (1964:43)

انواع طبقه بندی بودجه
به طور کلی طبقه بندی های بودجه ای را می توان به شرح زیر تقسیم بندی کرد.
۱٫ طبقه بندی در آمدها و سایر منابع تامین اعتبار
۲٫ طبقه بندی هزینه ها
۳٫ طبقه بندی عملیاتی
۴٫ طبقه بندی سازمانی
۵٫ طبقه بندی اقتصادی

بودجه از چهار مرحله تشکیل می شود که در مجموع این چهار مرحله را دور بودجه یا سیکل بودجه نامده اند.
۱٫ و تنظیم و پیشنهاد بودجه
۲٫ تصویب بودجه
۳٫ اجرای بودجه
۴٫ نظارت و کنترل بودجه

– مرحله و تنظیم بودجه که فنی ترین قسمت از فرایند بودجه را تشکیل می دهد شامل کلیه عملیات مربوط به ، ارزیابی، و طبقه بندی اطلاعات بودجه ای و پیشنهاد آن را با رعایت قوانین و مقررات مربوط می باشد.
امروزه اصول مدیریت جدید ایجاب می کند که هیات مدیره عملیات خود را با دقت کافی برنامه ریزی کند و رویدادها و شرایطی را که ممکن است در آینده در صنعت و تجارت آنها موثر باشد مورد توجه قرار دهد. علاوه بر برنامه ریزی بر اساس پیش بینی آینده باید روش هایی برگزیده شود که بر

اساس آن نتایج واقعی با نتایج مورد انتظار برای مدیریت مقایر پذیر باشد به طوری که بتوان به هر نوع مغایرت بدون تاخیر رسیدگی کرد و اقدام لازم به عمل آورد به این ترتیب بودجه بندی و کنترل بودجه ای اصلا با برنامه ریزی سرو کار دارد و از این حیث در خورد مقایسه با یک سفر دریایی است. قبل از شروع مسافرت، ناخدا مسیر خود را با توجه به عوامل موثری از قبیل خطرات

کشتیرانی جذرو مد دریاها و پیش بینی اوضاع نامساعد جوی که ممکن است در جریان مسافرت پیش آید طرح ریزی می کند. در جریان مسافرت ناخدا، طرح پیش بینی شده خود را به آنچه در عمل در پیرامونش می گذرد مقایسه می کند و هر گونه رویدادهای غیر عادی را در کارنامه روزانه مسافرتی خود ثبت می نماید. حتی ممکن است چنانچه شرایط موجود اقتضا کند از مسیر پیش بینی شده منحرف شود. ناخدا در پایان مسافرت شرایط واقعی را که با آن مواجه شده است با برنامه از پیش بینی تنظیم شده مقایسه می کند و از تجربه های به دست آمده برای برنامه ریی مسافرت های مشابه بعدی می کند.

مقایسه فرق شباهت اقداماتی را که برای تنظیم بودجه لازم است به شرح زیر مشخص می سازد:
الف). تنظیم طرحی برای نیل به هدف معینی که با توجه به کلیه عوامل زیر بود وصول به آن امکان پذیر باشد.
ب). مقایسه مستمر نتایج واقعی با ارقام بودجه و تغیین مغایرت یا انحرافات بین نتایج واقعی و استاندارد در تجزیه بر حسب علل انحراف.
د). اقدام به موقع برای رسیدگی به انحرافات به منظور اصلاح وضع و یا تجدید نظر در سیاست موسسه و در پی آن اصلاح ارقام بودجه.

– تصویب بودجه
بودجه پیشنهادی مقدماتی هیات مدیره شرکت های دولتی پس از انجام اصلاعات و اعمال نظرهای مشورتی سازمان مدیریت و برنامه ریزی و سپس او تاکید مجدد هیات مدیره و مدیر عامل شرکت با نظرهای مشوتی سازمان مدیریت و برنامه ریزی در جلسه مجمع عمومی صاحبان سمام مطرح و پس از تصویب آن در اجرای موضوع تبصره ۳۳ قانون برنامه اول اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برای درج در لایحه بودجه کل کشور مجددا به سازمان مدیریت و برنامه ریزی ارسال می گردد.
موارد خاص در تصویب بودجه:
۱٫ امتناع از تصویب ۲٫ بودجه یک یا چند دوازدهم
– در واقع در مورد امتناع از تصویب باید گفت که در واقع امتناع از تصویب در کلمه مخالفت با برنامه ها و سیاست ها است.
– در مورد بودجه یک یا چند دوازدهم باید گفت چنانچه دولت به هر دلیل نتواند تا پایان سال، بودجه سال آینده را تنظیم کند و یا پارلمان کار بررسی و تصویب بودجه را به تعویق اندازد، در هر دو حالت دولت ناگزیر است برای پرداخت های خود از مجلس تقاضای اعتبار موقت یک دوازدهم برای یک ماه، دو دوازدهم برای نماید.
اجرای بودجه ← که مرحله اساسی در فرایند بودجه می باشد.
کمسیون بودجه:
کار آمدی سیستم های کنترل بودجه ای در گرو همکاری فعالانه کلیه مدیران اجرائی موسسه است. بالاترین مقام اجرایی یعنی مدیر عامل یا رئیس هیات مدیره اصول کلی سیاست تنظیم

بودجه را که به تصویب هیات مدیره رسیده است ابلاغ می کند ولی اجرای کنترل بودجه ای معمولا به عمده یک کمسیون بودجه گذاشته می شود. این کمسیون معمولا از مدیران اجرایی فعالیت های اصلی موسسه از قبیل مدیر فروش مدیر تولید یا نمایندگان آنها به ریاست مدیر عامل یا نماینده او تشکیل می شود و رئیس بودجه در سمت دبیر کمسیون انجام وظیفه می کند. کمسیون بودجه برنامه کلی بودجه را تعیین می کند و رئیس بودجه هدایت، مراقبت، گرد آوری و هماهنگ کردند اطلاعات و بررسی و تلفیق آنها به صورت بودجه کل را به عمده میگیرد.

 

نظارت و کنترل بودجه:
کنترل بودجه عبارت است از استقرار بودجه هایی که مسئولیت های مدیران اجرایی را با نیاز مندی های یک مبنای تنظیم بودجه ربط دهد، ونیز مقایسه مستمر نتایج واقعی با نتایج بودجه ای، به منظور دستیابی به هدف های آن از طریق اقدام انفرادی یا جهت دستیابی به مبنایی برای تجدید نظر در بودجه.

کنترل بودجه ای، اکنو ن در کشورهای پیشرفته صنعتی پذیرفته شده و به اجرا گذاشته میشود. به تدریج تعداد بیشتری از موسسات، به کمک موثری که یک سیستم کار آمد کنترل بودجه ای می تواند به حسن اداره امورد موسسه بکندپی می برند از طرف دیگر هر سال هزاران موسسه تنها در نتیجه نداشتن برنامه ریزی صحیح قبلی که ممکن بود نتایج زیر را نشان ور شکست می شوند.
۱٫ صنعت و تجارت موسسه، اصولا بایست شروع می شود.

۲٫ خطراتی در پیش بوده است که موسسه می بایست برای مراجعه با آن به موقع آماده می شد بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که از میان شمار بسیار سازمان های ناموفق تنها گروهی انگشت شمار از بودجه و کنترل بودجه استفاده می کردند.
۳٫
هدف های کنترل بودجه:
۱٫ طرح ریزی سیاست موسسه
۲٫ هماهنگ کردن فعالیت های کلیه قسمت ها به منظور تحقق بخشیدن به سیاست موسسه به طوری که هر فعالیت به منزله جزئی از یک مجموعه سازگار و هماهنگ باشد.
۳٫ کنترل کردن هر یک از عملیات به منظور دریافت بهترین نتیجه دست یافتنی از آن.

مهم ترین وظایف رئیس بودجه:
۱٫ تعمیر و ابلاغ دستور عمل بودجه به قسمت ها و ادارات با ذکر اطلاعات خواسته شده و آخرین تاریخ ارسال به کمسیون بودجه
۲٫ تهیه اطلاعات راجع به عملیات دوره های گذشته و ارسال آن ها به روسای قسمت ها و ادارات به منظور کمک به بر آورد عملیات آینده.
۳٫ دریافت و کنترل بودجه های تفضیلی.
۴٫ مذاکره با روسای ادارات و قسمت ها به منظور تجدید نظر در بودجه پیش نهادی.
۵٫ مراقبت در جمع آوری به موقع بودجه های تفصیلی.

۶٫ خلاصه بودجه های تفصیلی.
۷٫ تلفیق خلاصه بودجه های تفصیلی در یک بودجه کل.
۸٫ تسلیم بودجه های به کمسیون بودجه و ادای توضیحات لازم راجع به موارد خاص.
۹٫ ابلاغ اصطلاحاتی که توسط کمسیون بودجه در بودجه های پیش نهادی ادارات و قسمت ها به عمل آمده است به روسای مربوط.
۱۰٫ تنظیم بودجه کل که اجزا آن به تصویب کمیسیون بودجه رسیده است.
۱۱٫ هماهنگ کردن مساعی همه مسئولان تنظیم بودجه تفصیلی.
دوره بودجه:
دوره بودجه عبارت است از مدت زمانی که بودجه برای تعمیر می شود، در صنایع مختلف انواع مختلف بودجه برای دوره های متفاوت، سه ماهه شش ماهه یا سالانه یا حتی دوره های طولانی تر تعمیر می شود. با این حال غالبا بودجه هزینه های جاری برای دوره های یک ساله و بودجه هزینه های سرمایه برای دوره هایی طولانی تر مثلا ۵ ساله یا حتی ۱۰ ساله تهیه می شود تعیین دوره بودجه معمولا به در عامل بستگی دارد.
۱٫ ماهیت و نوع کار موسسه:
در موسساتی که هزینه های سرمایه ای مبالغ در خور ترجمی را تشکیل می دهد و احتیاج به برنامه ریزی دراز مدت دارد. مانند شرکت های هواپیمایی بودجه ها برای مدت طولانی مثلا ۵ ساله یا حتی ۱۰ ساله تعمید می شوند. در حالی که موسسه هایی که معاملاتشان جنبه فصلی دارد مثل بنگاه های تعمیر مواد گوشتی دور، بودجه معمولا یک دوره فصلی کامل را در بر می گیرد.
۲٫ کنترل هزینه در آمدها:

کنترل یک موسسه از طریق برنامه ریزی و کنترل هزینه ها و در آمد آن یکی از هدف های عمده

کنترل بودجه ای است و برای این منظور لازم است که گزارش های کوتاه مدت برای مقایسه منظم در آمد ها و هزینه های واقعی با ارقام بودجه در دسترس باشد. بدین جهت در انتخاب دوره بودجه معمولا هر دو عامل فوق در نظر گرفته می شود یعنی بودجه ها برای دوره های دراز مدت تعمید می شود و سپس به بودجه های کوتاه مدت ماهانه و سه ماهه تقسیم می گردد تا بتوان در آمد و هزینه ها را به طور موثر کنترل کرد.

 

عامل محدود کننده:
هنگام پیش بینی عملیات آینده غالبا به عاملی بر می خوریم که سایر امکانات موسسه را تحت الشعاع قرار می دهد و استفاده از آن ها را محدود می کند. چنین عاملی را عامل محدود کننده یا عامل اصلی بودجه می نامند، میزان تاثیر این عامل باید مقدمتا سنجیده شود تا حتی المقدور از هماهنگی و قابلیت اجرایی بودجه های عملیاتی اطمینان حاصل شود.

 

یکی از هدف های کنترل بودجه عبارت است از هماهنگ کردن فعالیت کلیه قسمت ها به منظور تحقق بخشیدن به سیاست موسسه یکی از اقدامات عمده ای که در این راه صورت می گیرد عبارت است از ایجاد هماهنگی و سازگاری بین بودجه های تولید و فروش. به این ترتیب اگر بر آورد فروش به میزان چشمگیری از ظرفیت تولیدی تجاوز کند، آن گاه ظرفیت تولیدی عامل محدود کننده خواهد بود. در این شرایط چنانچه ظرفیت کافی موجود نباشد می توان برای توسعه آن برنامه ریزی دراز مدت به اجرا گذاشت و یا برنامه های کوتاه مدت برای اضافه کاری، نوبت کاری، واگذاری قسمتی از عملیات به پیمانکاری، یا نبود روش های کنترل به کار بست

بودجه های عملیاتی:
بودجه ای گویند که مربوط به یکی از عملیات یا فعالیت موسسه باشد. مانند بودجه فروش: بودجه های عملیاتی برای هر یک از فعالیت های موسسه جداگانه می شود و از تلفیق و تلخیص بودجه کل به دست می آید که و پذیرفته شده و ملاک عمل قرار می گیرد- تعداد و نوع بودجه های عملیاتی بستگی به نوع موسسه و تنوع عملیات آن دارد.
بودجه کل:
رئیس بودجه پس از تکمیل بودجه های فرعی، آنها را در یک بودجه کل تلخیص و تلفیق می کند. این بودجه شامل جم فروش ها و هزینه های بودجه ای است که در بودجه های فرعی مربوط درج شده است و به لین ترتیب تصویر کاملی از نتایج طرح ریزی شده برای دوره آینده را نشان می دهد،

به طوری که می شود از مجموعه بودجه های فرعی، فقط اینهایی که در درآمد موسسه تأثیر ندارد در بودجه کل منعکس نشده اند که عبارتند از بودجه استفاده از وسایل تولیدی که بودجه هزینه های سرمایه ای و بودجه نقدی، بودجه کل در کمیته بودجه بررسی می شود و چنانچه مورد تصویب کمیته قرار گیرد آن را برای تصویب نهایی به هیأت مدیره می فرستد. در این مرحله ممکن است

اصطلاحاتی در بودجه تقاضا می شود و تغیرات مکرری ضرورت پیدا می کند. ولی موقعی که بودجه به تصویب رسید به منزله استانداردی است که باید هر یک از دوایر موسسه در دست یابی به آن کوشش کنند. هنگامی که بودجه برای تصویب به هیأت مدیره می شود. معمولا یادداشت هایی نیز به آن ضمیر می گردد که در آن علل بروز اختلافات عمده یا دوره های قبل توضیح داده می شو

د.
روش های انعطلاف پذیری بودجه:
اساس بودجه بر پیش بینی در آمدها و هزینه ها است. به همین جهت به هنگام اجرای بودجه، ممکن است نیاز به تغییر اقلام بودجه ضرورت پیدا کند. تا گردش منظم کارهای دولت دچار وقفه و رکود نگردد.

برخی از روش های انعطاف پذیر بودجه:
۱- اصلاح و متمم بودجه:
از جمله راههای تغییر و تبدیل اقلام بودجه، تنظیم لایحه اصلاح و متمم بودجه و تقدیم آن به مجلس است. به افزایش بخشی از اعتبار در اثر کاهش بخش یا بخش های ریگر همان اعتبار مربوط به وزارتخانه ها و موسسات دولتی، اصلاح اعتبار گویند
۲- اعتبار ردیفهای متفرقه (عمومی)
ردیفهای متمرکز بودجه که آنرا اصطلاحا بخش پنجم نیز می گویند.
اعتباراتی هستند که در قالب مواد هزینه و برنامه ها ظاهر نمی گردد، لکن دستگاه های اجرای از آن تغذیه می نماید. در واقع اعتباراتی هستند که برای دولت مشخص و معین هستند
۳- تبصره بودجه:
مقایسه بودجه و استاندارد:
بودجه به عنوان شیوه ای به منظور تامین اطلاعات قابل اطمینان و به موقع در ارتباط با کنترل عملیات واحد تجاری تلقی می شود. چارچوب لازم برای کنترل و کاهش هزینه ها زمانی به وجود می آید که بودجه های تولید بر استانداردهای مواد، دستمزد، و سر بار کارخانه مبتنی باشد. استانداردها در تهیه و تنظیم بودجه نقش اساسی داشته و استفاده از تقریبا انکار ناپذیر است، زیرا هدف هر دو، اعمال کنترل مدیریت است و غالبا به نظر می رسد که هر دو یکی بوده و نمی توانند به طور مستقل عمل نمایند. این نظریه به این واقعیت مبتنی است که هم استانداردها و هم

بودجهها از هزینه های از پیش تعیین شده برای دوره های آتی استفاده می کنند. هزینه های استاندارد و هزینه ها بودجه شده امکان تعمیرگزارشاتی که حاوی مقایسه هزینه های واقعی با هزینه های از پیش تعیین شده است را جهت ارائه به مدیریت واحد های تجاری فراهم می نماید. تنظیم بودجه ها بدون استفاده از هزینه های استاندارد، هرگز منجر به استقرار یک سیستم واقعی کنترل بودجه ای نخواهد شد. ارقام مندرج در بودجه صرفا به آوردهای مناسب هستند حتی اگر

تعیین آنها با حداکثر توجه و همکاری افراد و دوایر صورت گرفته باشد. در چنین شرایطی، بودجه در یک وضعیت آسیب پذیر قرار می گیرد و به سختی می توان آن را به عنوان شاخص، جهت سنجش نتایج واقعی در نظر گرفت. این نارسانی صرفا ناشی از ماهیت بودجه است که برای بر طرف کردن آن از بودجه قابل انعطاف استفاده می شود و در مورد دیگر از هزینه های استاندارد استفاده می شود. بودجه در حقیقت به خلاصه ای از استانداردها برای کلیه اقلام در آمد و هزینه های واقعی استفاده میشود. تهیه بودجه برای هر حجم و ترکیب تولید، با سرعت و اطمینان پیش تری صورت

می گیرد. اختلاف اساسی بین بودجه و هزینه های استاندارد در وسعت کاربرد آنهاست. بودجه به عنوان صورتی از هزینه های مورد انتظار، شاخص و معیاری است که فعالیت های واحد تجاری را در مسیر تعیین شده نگاه می دارد.
از طرف دیگر استاندارد ها مبین این موضوع نیستند که هزینه های مورد انتظار چه خواهند بود بلکه آنها بیانگر این واقعیت اند که در صورت دستیابی به عملکرد مشخص، هزینه ها چه خواهد شد. بودجه بر حجم عملیات و سطح تعیین شده هزینه های تاکید دارد. مشروط بر اینکه واحد تجاری عملیات مورد نظر را انجام دهد.

استانداردها به سطحی تاکید دارند که هزینه ها باید تا آن سطح کاهش یابند سود واحد تجاری زمانی افزایش خواهد یافت که هزینه ها تا سطح مزبور کاهش یابند.
تعریف هزینه های استاندارد:
اصطلاح هزینه استاندارد متشکل از دو جزء هزینه و استاندارد است. استاندارد: عبارت است از میزان و معیار می با

 

شد. هر آنچه که عادی تشخیص داده شود عمدتا می تواند به عنوان استاندارد پذیرفته شود.
استاندارد باید به عنوان شاخص و در قالب اقلام مشخص از قبیل کیلو گرم برای مواد، ساعت برای کارکرد ماشین آلات مورد توجه قرار می گیرد. در بسیاری از واحد های تجاری، استانداردها ممکن

است برای مدتی نسبتا طولانی مورد استفاده قرار گیرند، تغییرات در استاندارد ها تنها زمانی ضروری است که روش های تولید تغییر کند یا تولید محصول جدید جایگزین محصول قدیم شود.
محاسبات مربوط به هزینه های استاندارد بر اساس استانداردهای عینی صورت می گیرد. هزینه های استاندارد هزینه های از پیش تعیین شده ای هستند که به تولید یک واحد یا تعدادی محصول طی یک دوره مشخص در آینده مربوط می شوند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 37 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد