تحقیق در مورد نگاهی به مبحث «درزها» در کفسازی

word قابل ویرایش
20 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

نگاهی به مبحث «درزها» در کفسازی

۱- پیش گفتار
عملکرد پوشش های بتنی تا حد زیادی به عملکرد رضایت بخش درزهای آنها بستگی دارد. طراحی محل درزها که در واقع همراه با پیش بینی محل ترک خوردگی می باشد، نه تنها یک دانش کاربردی بلکه هنر ظریفی می باشد. دال های بتنی در معرض تغییر مکان های دائمی مختلف، از جمله تغییر مکان‌های ناشی از خشک شدن، انقباض و خزش می باشند. چنانچه در دال‌ها درزها به درستی تعبیه و طراحی نشوند نیروهای کششی ناشی از انقباض بتن باعث ترک خوردگی خواهد شد. مبحث ترک خوردگی در دال‌ها آنچنان مهم است که بعضی از

معماران و مشتریان ترک های انقباضی را نشانه گسیختگی دال می پندارند. بتن نیز مانند سایر مصالج با تغییر حرارت و رطوبت انبساط و انقباض می یابد. این تغییرات حجمی می توانند باعث ایجاد ترک خوردگی شوند. پیش بینی محل ترک و تعبیه درز در آن نقطه، از تمرکز تنش و ترک خوردگی جلوگیری خواهد نمود. این درزها در واقع نیروهای به وجود آمده ناشی از تغییرات حرارتی و رطوبتی را باز توزیع و محو می نمایند. عدم وجود و یا کم تعداد بودن درزهای کنترلی باعث ایجاد ترک های نامرئی و البته مخرب می گردد.

اگر قرار باشد این درزها کارکرد ویژه خود را حفظ نمایند باید به درستی محل یابی و اجرا شوند. چنانچه اجزای یک مخلوط بتنی به درستی و به نحو یکنواختی با هم مخلوط شوند، حجم آن پس از اختلاط دارای بیشترین مقدار است. پس از این مرحله و همراه با تبخیر آب به علت حرارت محیط و نیز به سطح آمدن آب شرکت نکرده در واکنش، به علت پدیده مویینگی،

کاهش حجم بتن آغاز می شود. این کاهش حجم برای رسیدن بتن از حالت اشباع به حالت خشک تقریباً معادل ۶۶/۰ به ازای هر ۱۰۰ فوت می باشد. باید توجه داشت اغلب خود پدیده انقباض علت اصلی ترک خوردگی نمی باشد بلکه علت اصلی آن، قیود انقباضی و شرایط مقید بودن بتن می باشد. وجود اختلاف ارتفاع در سطح بتن ریزی، جنس سطح بتن ریزی و وجود دیوار و یا دیگر موانع سازه‌ای همگی از عواملی هستند که در تعریف میزان مقید سازی سطح دخالت دارند. به طور کلی هر قیدی که باعث ایجاد تمرکز تنش در حین انقباض بتن شود، محرکی برای ایجاد ترک می باشد مگر آنکه با تعبیه درزهای مناسب از وقوع ترک خوردگی جلوگیری نمود.

۲- انقباض ناشی از خشک شدن
همان طور که گفته شد، انقباض ناشی از خشک شدن یکی از عوامل مؤثر بر ترک خوردگی است. برای کاهش این انقباض می توان به موارد زیر توجه کرد:
• ۱- کاربرد نسبت آب به سیمان پایین تر
• ۲- کاربرد حداقل ذرات ریزدانه در مقایسه با ذرات درشت تر. این مقدار حداقل برای دستیابی به کاراریی مناسب و خصوصیات ماله خوری بتن تعیین می شود.
• ۳- انتخاب دانه های خوب دانه بندی شده و تمیز
• ۴- کاربرد افزودنی های کاهنده آب به منظور کاهش نسبت آب به سیمان
• ۵- کاربرد بتن با اسلامپ پایین
• ۶- تراکم مناسب بتن
• ۷- عمل آوری مناسب و پیوسته بتن بلافاصله پس از پرداخت سطح آن. این عمل ضمن آن که حصول به مقاومت مورد نظر را تسریع می نماید، ترک های انقباضی را نیز کاهش می دهد.
۳- انواع درزها
۳-۱- درزهای انبساطی یا جداسازی
در واقع این درزها در یک محل مشخص تعبیه می شوند تا دال حین انبساط و یا حرکت، به سازه های مجاورش صدمه نزند. هدف از کاربرد این درزها آن است که امکان حرکت آزادانه و مستقل قائم و افقی بین دال و سازه های مجاور بوجود آید. این سازه های مجاور می توانند دیوارها، ستون ها و پی ها و یا محل های بارگذاری باشند. حرکت و درجه آزادی این المان های سازه ای نسبت به المان های مجاور برروی دال به علت متفاوت بودن شرایط تکیه گاهی متفاوت می باشد. لذا اگر دال به صورت صلب به ستون ها یا دیوارها متصل شود، ترک خوردگی محتمل خواهد بود. درزهای جداسازی ممکن است از نوع درزهای انبساطی باشند. به طور کلی این نوع درزها می توانند مربعی شکل یا دایروی نیز باشند. (مثلاً در اطراف ستون) مزیت شکل دایروی آن است که در آن گوشه هایی که محل تمرکز تنش است، وجود ندارد. باید اذعان نمود که امروزه طراحی های خوب و نگهداری مناسب درزهای ساخت و ساز (اجرایی)، نیاز به طراحی درزهای انبساطی را مگر در اطراف اجزاء ثابت ساختمان از بین برده است. حرکت کف در طی زمان به تدریج درزهای انبساطی را می بندد و در نتیجه امر، ممکن است درزهای انقباضی مجاور باز شوند و درزگیرها و قفل و بست آنها دچار آسیب گردد.

عرض یک درز انبساطی به طور معمول ۷۵/۰ اینچ و یا بیشتر است. ابتدا در داخل درز به ارتفاع ۷۵/۰ تا ۱ اینچ مصالح پرکننده ریخته می شود و بقیه آن با مصالح درزگیر پر می شود. میلگردهای dowel به کار رفته در درزهای انبساطی باید از یک طرف با یک غلاف (cap) مجهز شوند به نحوی که در انتهای dowel فضای خالی ایجاد شود. این فضای خالی حرکت dowel را حین انبساط دال جذب می‌نماید. ممکن است گاهی اوقات درزهای آزاد کننده فشار (pressure relief joint) با درزهای انبساطی اشتباه شوند. این درزها کارکردی شبیه به درزهای انبساطی دارند و تنها فرق آنها این است که آنها پس از ساخت اولیه کف و به منظور رها کردن فشار در مقابل سازه های دیگر و به منظور کاهش امکان بالقوه تخریب به وجود می آیند این درزها برای سازه های معمولی توصیه نمی شوند.

۳-۲- درزهای ساخت و ساز (اجرایی)
این نوع
رزها که به درزهای سرد نیز معروفند(cold saint) برخلاف ۲ نوع درز دیگر به منظور تسهیل حرکت بتن و اجازه تغییر مکان آن ساخته نمی شوند بلکه معمولاً در پایان شیفت کاری یا روزکاری بالاجبار ساخته می شوند. البته نوع این درزها ممکن است بعدها به درزهای انقباضی یا درزهای طولی تبدیل شود.
۳-۳- درزهای کنترلی (انقباضی)

تذکر: این درزها را “dummy joint” نیز می خوانند. این درزها محل ترک خوردگی ناشی از تغییر طول ابعاد دال بتنی را تنظیم می نماید به نحوی که ترک ها به محل درزها منتقل می‌شوند. این درزها برای کنترل ترکهایی است که از تنش های کششی ـ خمشی به وجود آمده در بتن ناشی می‌شوند. این تنش ها خود ممکن است از عوامل مختلفی چون هیدراتاسیون سیمان، شرایط محیطی و بارهای عبوری استاتیکی و دینامیکی سرچشمه بگیرند. با توجه به آنکه تعداد این درزها زیاد است لذا اجرای آنها عملکرد بتن و کف پوش را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد.

بند ۲-۲-۵ در آیین‌نامه ACI 224.3R تصریح می کند که مرسوم است درزهای انقباضی در امتداد ردیف ستون ها اجرا شوند ولی به درزهای اضافی نیز نیاز می باشد. طراحی درزهای کنترلی که درزهای انقباضی نیز خوانده می شود در دال های پوششی و در مکان هایی نظیر پلاژها، پاسیوها، سواره روها و پیاده روها و پارکینگ ها نیازمند توجه به چند موضوع اساسی است. از جمله این موارد انقباض ناشی از خشک شدن در حین عمل آوری اولیه، curling ناشی از اختلاف انقباض در بالا و پایین دال و تغییر مکان های حرارتی دال می باشند. به طور کاملاً تقریبی می توان گفت، بتنی با اسلامپ حدود ۸ سانتیمتر به ازای هر ۱۰۰ فوت طولی به اندازه ۶/۰ اینچ انقباض خواهد داشت. ویژگی درزهای کنترلی خوب طراحی شده آن است که ترک ها را دقیقاً به محل درز منتقل کرده و نقطه دیگری برروی دال ترک نخواهد خورد.

به طور کلی ویژگی های یک درز کنترلی (انقباضی) مناسب عبارت است از:
• ۱- درزی که به دال اجازه‌ دهد آزادانه منقبض شود.
• ۲- اختلاف تغییر مکان عمودی دو طرف درز را محدود نماید.
• ۳- توانایی انتقال برش از میان درز را داشته باشد.
• ۴- توانایی ساخته شدن مطابق نقشه طراحی شده قبلی را داشته باشد.
• ۵- هزینه آن به صرفه بوده و اجرای آن نیاز به مهارت بالای کارگری نداشته باشد.
• ۶- اجازه دهد که بتن ریزی به طور پیوسته انجام شود و زمان زیادی در حالت انتظار برای بتن ریزی پانل های نواری منفرد به هدر نرود.
۴- نکات مربوط به طراحی درزهای انقباضی و فواصل درزها
۱٫ ۱- بنا بر توصیه ACI (انجمن بتن آمریکا) و ACPA (انجمن پوشش های بتنی آمریکا) حداکثر فواصل درزها بین ۲۴ برابر تا ۳۶ برابر ضخامت دال می باشد. ACI تصریح می کنند این عدد برای بتن های با اسلامپ بالا (چنانچه حداکثر اندازه‌ دانه ها کمتر از ۲۰ میلیمتر (ً ۴/۳) باشد) ۲۴ برابر بوده ولی با کاهش اسلامپ بتن می توان فواصل درزها را تا ۳۶ برابر ضخامت دال افزایش داد.
۲٫ حداکثر فواصل درزها به عدد ۱۵ فوت محدود می شوند.
۳٫ پانل های تشکیل دهنده درزها باید حتی الامکان مربعی بوده و حداکثر نسبت طول به عرض آنها بنابر توصیه ACPA از ۲۵/۱ و بنابر توصیه ACI از ۵/۱ برابر، تجاوز نکند.
۴٫ بهتر است زاویه تقاطع درزها ْ۹۰ باشد. باید از طراحی درزها با زاویه تقاطع کمتر از ْ۶۰ جداً پرهیز نمود.

۵٫ عمق برش های زده شده در دا برای ایجاد درزهای انقباضی در جهت عرضی باید ۴/۱ ضخامت دال و در جهت طولی ۳/۱ ضخامت دال باشد. این عمق نباید کمتر از یک اینچ باشد.
۶٫ درزهای کم عرض‌تر اما با تعداد بیشتر نسبت به درزهای عریض‌تر اما با تعداد کمتر برتری دارند.
۷٫ در مورد پیاده روها فواصل این درزها معمولاً بین ۵ تا ۶ فوت می باشد. در مورد سواره روها، پاسیوها، پارکینگ ها به ۱۵ فوت افزایش می یابد.
۸٫ زمانی که از بتن مسلح در کف های پوششی استفاده می شود. لازم است فقط نیمی از المان های تسلیح از محل درزها عبور نمایند. (این امر به ایجاد یک صفحه ضعیف در محل یاد شده و تبدیل آن به درز کمک می کند)

۵- تعیین فواصل درزها بر مبنای توصیه fhwa (انجمن بزرگ راههای آمریکا)
۵-۱- عوامل مؤثر بر تعیین درزها (مطابق نظر fhwa)
تعیین فواصل درزها به عوامل بسیاری بستگی دارد که می توان به موارد زیر اشاره کرد.
• هزینه های اولیه
• نوع دال (مسلح یا غیرمسلح)
• مکانیسم انتقال بار
• شرایط محلی
هر طراحی باید موارد زیر را در نظر داشته باشد.
• ۱- اثرات حرکات طولی دال بر ماده درزگیر و عملکرد ابزار انتقال بار
• ۲- حداکثر طولی از دال که در آن ترک های انقباضی ایجاد نمی شود.
• ۳- میزان ترک خوردگی که در یک پوشش بتنی مسلح قابل تحمل است. میزان تغییر طول دال در وهله ‌اول تابع فاصله‌ بین درزها و تغیرات حرارتی است.
۵-۲- طراحی فاصله درز مطابق توصیه fhwa
خواص انبساطی دانه های به کار رفته در بتن و اصطکاک بستر و دال بر تغییر طول دال مؤثرند تغیر طول دال را می توان با فرمول زیر تقریب زد.
تغییر طول مورد نیاز (اینچ)
ضریب اصطکاک بستر (۵۶/۰ برای بسترهای تثبیت شده و ۸/۰ برای بسترهای دانه ای)
طول دال (اینچ) ضریب انبساط حرارتی (جدول ۲)
حداکثر نوسان حرارتی (معمولاً از کم کردن دمای بتن در زمان بتن ریزی از درجه حرارت متوسط روزانه محل در ماه ژانویه (دی‌ماه) بدست می آید.)
ضریب انقباض بتن (جدول ۱)
در پروژه های مرمت و بازسازی به علت حذف پدیده انقباض این ضریب حذف می شود.

جدول ۱ ـ ضرایب انقباض بتن
مقادیر ضریب انقباض
مقاومت غیرمستقیم (psi) ضریب انقباض
(یا کمتر) ۳۰۰ ,/tr> 0.0008
400 0.0006
500 0.00045
600 0.00030
700 0.00020

جدول ۲ـ ضرایب انبساط حرارتی
(۱۰-۶/ ْF) ضرایب انبساط حرارتی برای سنگدانه
کوارتز ۶٫۶
ماسه سنگ ۶٫۵
شن ۶
گرانیت ۵٫۳
بازالت ۴٫۸
سنگ آهک ۳٫۸

اگرچه برای فواصل بین درزها مقدار حداکثر ۱۵ فوت توصیه می شود ولی عوامل دیگری چون شرایط آب و هوایی و سختی بستر و ضخامت پوشش براین مقدار حداکثر فاصله که فراتر از آن باعث ایجاد ترک خوردگی در بتن می شود، تأثیر دارند. رابطه ای منطقی بین نسبت طول دال (L) به شعاع سختی نسبی و ترک خوردگی وجود دارد. شعاع سختی نسبی کمیتی است که توسط وسترگارد برای یافتن ارتباط بین سختی فونداسیون و سختی خمشی دال ارائه گردید:
(in) = شعاع سختی نسبی
E = مدول الاستیسته‌ بتن
h = ضخامت کف
= ضریب پوآسون کف پوش
k = ضریب عکس العمل خاک
با افزایش نسبت از ۵ ترک های عرضی به شدت افزایش خواهد یافت لذا با محدود کردن به مقدار حداکثر فاصله درزها به دست می آید. این فاصله با افزایش ضخامت افزایش می یابد ولی با سخت تر شدن شرایط تکیه گاهی کاهش می یابد.
۶- خواص ماده درزگیر
۶-۱- توصیه ACI
مبحث ۵-۲-۴-۴ از ACI 302.1R در مورد درزگیری تصریح می کند که درزگیری برای تأمین اهداف زیر انجام می شود:
• ۱- مانع نفوذ آب به داخل بتن شود. این آب در فصول سرد یخ بسته و مشکلاتی پدید می آورد. همچنین باعث خوردگی فولاد می شود.
• ۲- بهبود عملکرد درز
• ۳- تسریع و تسهیل در تمیز کردن درز
ACI 302.1R توصیه می کنند که درزها در کف پوش های صنعتی که در معرض ترافیک چرخ های سنگین قرار دارند با مصالحی نظیر اپوکسی پر شوند. این مصالح باید تکیه گاه مناسبی برای درز بوده و در مقابل سایش مقاومت خوبی داشته باشند. لازم است مصالح پرکننده دارای سختی حداقل shore A 50 داشته باشند و کشش طولی آنها حداقل ۶% باشد. پرکردن درزها بین ۳ تا ۶ ماه پس از ساخت درز انجام می شود. درزهای الاستیک پیش ساخته (performed elastic) در مواقعی به کار می روند که درز در معرض ترافیک چرخ های سخت و کوچک قرار نداشته باشد.
۶-۲- شکل درز و خواص درزگیر بنا به توصیه FHWA
§ ۱- هدف از کاربرد درزگیر جلوگیری از نفوذ آب و مصالح غیرقابل تراکم به داخل درز می باشد. اگر چه نتوان ورود آب را به طور کامل از بین برد، لاکم لازم است مقدار آن به حداقل برسد. نفوذ آب باعث تخریب درز می گردد. مصالح غیرقابل تراکم نیز از نزدیک شدن لبه درزها در حین انبساط دال جلوگیری کرده و به تخریب درز می انجامد.
§۲- خواص ماده درزگیر، تأثیر بسزائی بر عملکرد درز خواهد شد. مواد درزگیر درجه بالا نظیر سیلیکون و درزگیرهای فشاری پیش ساخته برای درزگیری همه انواع درزها توصیه می شوند. از آنجا که این مصالح گرانتر هستند، طول عمر مفید بیشتری دارند.
§۳- در مواردی که از سیلیکون به عنوان درزگیر استفاده می شود. یک ضریب شکل ۱:۲ توصیه می شود. حداکثر ضریب شکل نباید از نسبت ۱:۱ تجاوز نماید. برای نتایج بهتر، عرض حداقل درزگیر باید ً۴/۱ تا ۳۷۵/۰ اینچ پایین تر از سطح پوشش نهایی باشد به نحوی که سطح درز در معرض سایش ترافیک عبوری قرار نگیرد. لازم است در زیر ماده درزگیر و در کف درز از یک میله تکیه گاهی استفاده شود تا ضریب شکل مناسب برای درزگیر حاصل گردد و در عین حال ماده درزگیر به کف درز نچسبد. این میله می تواند از جنس فوم پلی اورتان و دارای قطر تقریبی ۲۵ درصد بزرگتر از عرض درز باشد.
§۴- وقتی از درزگیرهای فشاری پیش ساخته استفاده می شود، درز را باید به نحوی طراحی نمود که درزگیر همیشه دارای کرنشی معادل ۲۰تا ۵۰ درصد باشد. سطح این ماده درزگیر لازم است ۱۲۵/۰ اینچ تا ۳۷۵/۰ اینچ پایین تر از سطح روکش نهایی باشد تا از ترافیک عبوری در امان باشد.
۷- طراحی عرض درز بر مبنای توصیه SPEC
7-1- طراحی درزهای حرکتی در دال ها
§ ۱- ضریب جذب (تغییر طول) : میزان حرکتی است که ماده درزگیر الاستومریک بدون آسیب زدن به ماده پوش دهنده تحمل می کند و معمولاً بر حسب درصدی از عرض درز و یا یک کسر بیان می شود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 20 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد