دانلود مقاله بازدید زمین شناسی

word قابل ویرایش
37 صفحه
4700 تومان

بازدید زمین شناسی

چشمه طبیعی آبگرم محلات محور گردشگری در استان مرکزی
در میان دیدنی های استان مرکزی چشمه آبگرم محلات از شهرتی دیرینه برخوردار است و سالانه گردشگران زیادی را به ویژه در ایام تعطیل و نوروز باستانی رهسپار این شهر می کند.
به گزارش خبرنگار مهر در اراک، چشمه آبگرم جوشان محلات با خاصیت درمانی و تفریحی محور اصلی گردشگری در این شهرستان و استان است که می‌تواند حلقه اتصال چرخه گردشگری، جاذبه های طبیعی و تاریخی و مذهبی این شهرستان باشد.

با توجه به سابقه طولانی این چشمه در میان مردم و علاقمندان، در کتابهای تاریخی به خواص درمانی این چشمه اشاره شده است. این چشمه در فاصله ۱۵ کیلومتری شمال شرق محلات در کنار ارتفاعات بلند منطقه قرار دارد و مسافران زیادی به امید بهبودی و رفع بیماری به این چشمه روی می آورند.

ترکیبات آب این چشمه شامل سولفات کلسیک و از دسته آبهای هیپرترمال است و در درمان بیماری های نقرس و بیماری های کبدی، صفراوی، کلیوی و دستگاه گوارش موثر است.
به طور کلی چشمه های آب گرم به دو نوع تقسیم می شوند. چشمه‌هایی که منشأ ایجاد آنها حوادث طبیعی است و چشمه هایی که از بخار خمیره سنگ های سوزان درون پوسته زمین به وجود آمده اند که تحقیقات نشان می دهد چشمه آبگرم محلات از نوع دوم است و در نوع خود در کشور بی نظیر است و توانسته گردشگرانی خارجی را به ویژه از میان کشورهای حاشیه خلیج فارس، به سمت خود جلب کند. این جاذبه طبیعی دارای قابلیت فراوانی برای سرمایه گذاری و ایجاد تسهیلات بهتر برای حضور گردشگران داخلی و خارجی است.

طرح های در دست ساخت مجتمع آبگرم محلات شامل، احداث تله کابین، چشمه و پارک سرچشمه، احداث راهرو برای استفاده بهتر از این آب در فصل سرما، غارها و نواحی ییلاقی است که در صورت تحقق می‌تواند قطب توانمندی در زمینه گردشگری در استان سامان یابد.
خواص درمانی کم نظیر

آب گرم محلات در خاورمیانه منحصر به فرد بوده و از نظر ترکیبات گوگرد فسفر، سیلیس و گاز درمانی «رادون» با فیزیک بدن انسان تناسب کامل دارد احداث تله کابین بین مجتمع آب گرم و سد ۱۵ خرداد ایجاد کلینیک آب درمانی به کارگیری فیزیوتراپی و وسایل ماساژ برای بیماران عضلانی در این مجتمع ۱۲ هکتاری موجب افزایش گردشگران منطقه می‌شود.
در فاصله ۱۵ کیلومتری شمال شرق محلات، چشمه های آب گرم در میان ارتفاعات منطقه جوشان است که خواص درمانی کم نظیری دارد.

این چشمه از نوع آبهای گرم عمقی و حاصل بخار شدن خمیره سنگهای سوزان درون پوسته زمین است و حرارت آن ۴۸ درجه سانتیگراد می باشد. هدایت الکتریکی آب این چشمه دو هزار و ۱۰۰ است که نشاندهنده وجود املاح معدنی گوناگون از جمله کلر، فلور، سیلیس، منیزیم، پتاسیم و سدیم در آنها است. آب این چشمه از ترکیب آبهای سولفاته و کلسیک و از دسته آبهای هیپورترمال است و در درمان بیماریهای کبدی، صفراوی، کلیوی و دستگاه گوارش و بویژه بیماریهای رماتیسمی استخوانی و پوستی بسیار موثر است.
یکی دیگر از مواهب طبیعی موجود در ترکیبات معدنی این آب گرم، گاز رادون Radon است که موجب درمان انواع بیماریهای ریوی می شود. طبق نظر کارشناسان سازمان انرژی اتمی کشور گاز رادون فقط در این محل درصد قابل توجهی دارد.

مدیر سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان مرکزی گفت: رنگ مایل به قرمز و مزه آب چشمه های آب گرم محلات نشان می دهد که این آب به دلیل دارا بودن ترکیبات آهن و گوگرد، دارای خاصیت درمانی است. سید محمد حسینی افزود: مجتمع چشمه آب گرم محلات که در سال ۱۳۵۰ ساخته شده، دارای دو مجموعه زنانه و مردانه و امکانات مجزا و یک هتل سه طبقه به مساحت سه هزار متر و ۲۷ ویلای مجزا است. وی افزود: احداث تله کابین بین مجتمع و سده ۱۵ خرداد از جمله طرحهایی است که با هدف جذب بیشتر گردشگر در آینده نزدیک به مرحله اجرا در می آید.

یزدانی مدیر مجتمع آب درمانی محلات نیز گفت: بنا بر اظهار کارشناسان ایرانگردی و جهانگردی، آب گرم محلات در خاورمیانه منحصر به فرد بوده و از نظر ترکیبات گوگرد، فسفر، سیلیس و گاز درمانی رادون با فیزیک بدن انسان تناسب کامل دارد. وی افزود: احداث کلینیک آب درمانی با حضور پزشک و فیزیوتراپ و وسایل ماساژ از جمله طرحهای در دست اقدام این مجتمع برای درمان دردهای عضلانی می‌باشد. وی گفت: کار احداث تونل بین هتل و استخرهای آب گرم به پایان رسیده که این امر علاوه بر حفظ خواص آب گرم برای بدن، استفاده از استخرها در فصل زمستان را نیز امکانپذیر کرده است. وی افزود: مجوز لازم برای ایجاد سایت اینترنتی این مجتمع اخذ شده که با راه اندازی آن مسافران خارجی می توانند نسبت به رزرو هتل و کسب اطلاعات لازم در خصوص امکانات و خواص آب گرم اقدام کنند.

سازند قم
گستردگی زیاد و وجود ذخایر هیدروکربنی در ردیف های الیگوسن – میوسن ناحیه قم سبب شده تا نام سازند از این شهر گرفته شود. ولی چون تغییرات رخساره ای این سازند بسیار است، تاکنون برشی الگویی معرفی نشده است.

در ۱۹۵۵ ، گانسر، فورر و سودر، در ناحیه قم، این سازند را به شش عضو (A,B,C,D,E,F) تقسیم کردند. آبه و همکاران (۱۹۶۴) عضو C را به چهار بخش (C1-C4) تقسیم کردند و بدین ترتیب سازند قم، ۹ عضو دارد که با نشانه های c3,c2,c1,b,a,f,e,d,c4 مشخص می شود. با این حال، جدا از عضوهای نه‌گانه، به باور بزرگ نیا (۱۹۶۶) ، در ناحیه کاشان، عضو قدیمی ترین را می توان به سازند قم اضافه کرد که نامبرده «عضو نامشخص» و یا «بی نام» را پیشنهاد کرده است. از سوی دیگر، آبه و همکاران (۱۹۶۴)، یک عضو تبخیری به آخر رسوبات دریایی اضافه کردند. این واحد تبخیری، در حقیقت سنگ پوش مخازن نفتی منطقه است.

در ناحیه قم، این سازند ۱۲۰۰ متر ضخامت دارد و ویژگی های سنگی و زیستی عضوهای نه‌گانه آن به علاوه دو عضو پیشنهادی جدید، از پایین به بالا، به شرح زیر است:
«عضو بی نام«، ۲۰ تا ۳۰ متر، تناوبی از مارن سیلتی سرخ و سبز، ماسه سنگ و آهک نازک دارای مرجان، میلیولید است که در نطنز ۴۸ متر ضخامت و فسیل Nummulites intermedius دارد. این عضو که قدیمی‌ترین بخش سازند قم است، با فسیل های ‌Eulepidma cf. dilatata به سن رویلین مشخص می شود که قابل مقایسه با بخش زیرین آسماری در زاگرس است.

بخشهایی کربناته سازند قم به لحاط پتروفیزیکی (سنگ شناسی، تخلخل، تراوایی و وضعیت مجاری ارتباطی) و تأثیر عوارض دیاژنزی بر این ویژگی ها ارزیابی گردد و در نهایت بخشهای مخزنی از غیر مخزنی تفکیک گردد. حاصل آن، تفکیک بخشهای کربناته در قالب ۴ پتروفاسیس به شرح زیر می باشد:
۱- مارتها و آهکهای مارنی: تخلخل در این بخش در محدوده ۱۴/۷۳-۱/۲ درصد و تراوایی برحسب وجود یا عدم وجود شکستگیهای در محدوده ۰/۰۱/۴۹/۵۵md در تغییر است.
۲- گریستون – پکستون ها: این بخش شامل اووئید گرینستونهای دولومیتی شده با تخلخل قالبی اوونیدی و پکستون – گرینستونهای حاوی تخلخل قالبی، اسکلتی و حفره ای می باشد که تخلخل و تراوایی در این بخش بترتیب ۱۵/۹-۱۲/۹ درصد و ۰/۵۰-۰/۱۵ md می باشد.

۳- پکستون: تخلخل و تراوایی در این بخش بترتیب ۰/۸۶-۵/۲۱ درصد ۰/۰۱-۰/۱ md می باشد.
۴- وکستون: تخلخل و تراوایی در این بخش بترتیب ۱/۱۸-۶/۴۲ می‌باشد.
تعاریف و مشخصات سنگ های آذرین:

بنا به تعریف سنگ های آذرین به آن دسته از سنگ ها اطلاق می شود که از انجماد یک ماده داغ و پویا که به آن ماگما گفته می شود تشکیل شده باشد. تعریف ماگما درست عکس تعریف بالا است، یعنی ماگما عبارت از ماده طبیعی داغ و پویایی است که از ذوب شدن سنگها بوجود آمده است. به ماگمایی که از دهانه آتشفشانها خارج شود گدازه گفته می شود. این گدازه عبارت از مایع کمپلکسی است که قسمت عمده آن از فازهای سیلیکا ته تشکیل شده است. با وجود این، گدازه ها عموماً تعدادی بلور و حبابهای گاز به همراه دارند که

نامیدن یک چنین مخلوطی کمپلکس فازهای مختلف به نام «مواد سنگی ذوب شده» تا حدی ساده کردن بیش از حد خواهد بود. بعلاوه دلائل و شواهد قانع کننده ای وجود دارد که خیلی از مواد آذرین قبل از رسیدن به سطح زمین به صورت جامد درآمده بوده اند و یا از مواد پویایی تشکیل شده اند که در زمان جاگیری خود فقط قطمت کمی از آن به حالت مایع بوده است. ولی برای سهولت این سنگها را هم، گرچه با تعریف اولیه تطبیق نمی کند، فقط از روی رابطه آنها با سنگهای اطرافشان جزء سنگهای آذرین نفوذی دسته بندی می نمایند.

* با توجه به مراتب فوق یا باید سنگهای آذرین را به دسته خیلی کوچکتری محدود کنیم و یا باید تعریف ماگما را آنقدر وسیع در نظر بگریم تا شامل سنگها می شود که عرفاً به آنها سنگ آذرین اطلاق می‌گردد. در اینجا ما راه حل دوم را انتخاب کرده و ماگما را چنین تعریف می کنیم.
ماگما به تمام مواد طبیعی پویایی گفته می شود که سنگها آذرین از آن بوجود آمده و قسمت قابل توجهی از آن را یک فاز سیلیکاته مایع تشکیل می دهد.
از نقطه نظر شیمی فیزیکی ماگما عبارت است از یک سیستم مرکب که از یک فاز مایع یا یک فاز و چند فاز جامد تشکیل شده باشد. بعلاوه در ماگما ممکن است در تحت شرایط خاص یک فاز گازی نیز وجود داشته باشد.
وقتی گازهای خارج شده از آتشفشانها را معرف فاز گازی موجود در ماگما فرض کنیم. می توانیم بگوییم که قسمت عمده فاز گازی ماگما از بخار آب تشکیل شده است و بعلاوه دارای مقادیر کمی ، ، HF ، ، و غیره می باشد.

باید توجه داشت که چون در زیر زمین در عمق بیش از چند صد متر آب در بالاتر از فشار بحرانی خود قرار دارد چه آن را جزء گازی و چه جز فاز مایع فرض کنیم تفاوتی نخواهد داشت.
انجماد به سنگ های آذرین، یا در سطح زمین صورت می گیرد و یا در داخل پوسته زمین، سنگهای آذرینی را که از انجماد ماگما در سطح زمین بوجود می آید سنگ های آذرین خروجی می نامیم و به آن دسته از سنگ‌های آذرین که از انجماد ماگما در داخل پوسته زمین تشکیل می‌گردد، سنگ های آذرین نفوذی گفته می شود. خود سنگهای نفوذی را هم می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. یکی سنگهای نفوذی عمیق که در عمق نسبتاً زیاد تشکیل و معمولاً به صورت توده های نسبتاً بزرگ دیده می‌شود و دسته دیگر سنگهای نفوذی نیمه عمیق که دو عمق کم و معمولاً به صورت توده هایی که لااقل یکی از ابعاد آنها کوچک می باشد مانند دایک‌ها و سیل ها مشاهده می شوند.

اگرچه تشخیص بین سنگهای عمیق و نیمه عمیق اصولاً از روی بافت و ساخت سنگها میسر می باشد ولی در بعضی موارد نیز باید از وضع زمین‌شناسی و پیدایش سنگها اطلاع داشت و بعلاوه در حالات خاصی ساخت و بافت سنگ عمیق امکان دارد شبیه ساخت و بافت سنگ نیمه عمیق باشد و بالعکس.

وجود ۶۲۲ آتشفشان فعال در دنیا که از دهانه یا شکافهای آنها گاهگاهی مواد مذاب سیلیکاته خارج می شود، ساخت و بافت عده زیادی از سنگ های آذرین و همبری ناگهانی اغلب دایک ها و سیل ها نشان می دهد که سیال سیلیکاته می تواند در تحت شرایط معینی در زیرزمین وجود داشته باشد. تجربیات آزمایشگاهی هم نشان داده است که می توان فلدسپات ها و عده دیگری از کانیهای تیپیک سنگهای آذرین را از سرد کردن محلول های سیلیکاته داغ مصنوعاً تهیه کرد.

ساخت سنگهای آذرین:
عده از ساختهای سنگهای آذرین را فقط می توان در مقیاس بزرگ و در روی زمین مشاهده کرد که خود به خود قابل استفاده در سنگ شناسی توصیفی نیستند. مهم ترین این دسته از ساختها عبارتند از: ساخت منشوری یا ستونی در بازالت ها، ساخت بالشی در باز التها، در زه‌هائی که در برخی فنولیتها و بازالت ها مشاهده می شود، سیستم درزه‌های مکعبی ای لوز وجهی که در خیلی از سنگهای آذرین دیده می شود.

دسته دیگر ساختها را می توان در نمونه های کوچک هم مشاهده کرد که مهم ترین آنها عبارتند از:
o ساخت توده ای – عده ای از سنگهای آذرین دانه درشت می باشند و وقتی بخواهیم مثلاً آنها را گذرگاهها استخراج کنیم در هیچ جهتی ساده‌تر از جهت های دیگر نخواهد شکست و بعلاوه در این سنگها هیچ نوع اثر لایه بندی هم دیده نمی شود. ساخت این سنگها را توده ای گوییم.

o ساخت جریانی – چون اصولاً سنگهای آذرین در اثر جریان یافتن و سرد شدن آنچه در اصلاح ماگما گفته می شود در داخل یا روی پوسته زمین بوجود می آید، در اثر این جریان ممکن است کانیهایی که در ابتدا تبلور می شود به صورت موازی قرار گیرد. گاهی هم علاوه بر کانی‌ها قطعه سنگهای هم داخل این ماگما وارد می شود و آن ها را زینولیت می نامیم. در اثر جریان به صورت موازی در می آید. این نوع ساخت را به طور کلی ساخت جریانی گوییم که به دو نوع ساخت جریانی خطی و ساخت جریانی صفحه ای تقسیم می شود. به این ترتیب که وقتی کانیهای منشوری شکل مانند آمفیل ها موازی هم قرار گیرند ساخت جریانی خطی بوجود می آید و وقتی کانی های صفحه ای شکل مثل میکاها موازی هم می شوند به آن ساخت جریانی صفحه ای گفته می شود. عملاً دیده می شود که سنگها در صورتی که دارای ساخت جریانی صفحه ای باشند در امتداد موازی با این صفحه ای خیلی آسانتر شکسته می شوند. معمولاً سخت ترین جهت شکست سنگ امتدادی موازی با صفحه عمود بر این ساخت جریانی است.

کانی های سنگهای آذرین
کانی های سیلیس:
مهم ترین کانی های سیلیس که فرمول شیمیایی همه آنها است عبارتند از:
الف: کوارتز که در سیستم هگزازگونال (تریگونال) متبلور می شود و دارای انواع زیر است:

کوارتز یا کوارتز درجه حرارت پایین: که از درجه حرارت معمولی تا درجه حرارت پایدار است.
کوارتز یا کوارتز درجه حرارت بالا: که بین تا پایدار است و از درجه حرارت بالاتر هم می تواند به صورت نیمه پایدار وجود داشته باشد.
ترکیب کانی شناسی متوسط سنگهای آذرین:
نوع کانی نوع سنگ

گرانیت سینیت گرانودیوریت کوله تر دیوریت دیوریت گابرد ایمونت دیاباز دیاباز دونیت
۲۵ – ۲۱ ۲۰ ۲ – – – –
۴۰ ۷۲ ۱۵ ۶ ۳ – – – –
۲۶ ۱۲ – – – – – – –

– – ۴۶ ۵۶ ۶۳ – – – –
– – – – – ۶۵ ۶۳ ۶۲ –
۵ ۳ ۳ ۴ ۵ ۱ – ۱ –
۱ ۷ ۱۳ ۸ ۱۲ ۳ – ۱ –
– – – – – ۷ ۱۲ ۳ ۹۰
۲ ۲ ۱ ۲ ۲ ۲ ۲ ۲ ۳
اثر اثر اثر ۱ اثر – – – –
اثر اثر اثر اثر اثر – – – –

ب) تدیرعیت که در سیستم های اورتوردمبیک و هگزاگونال متبلور می‌شود و دارای انواع زیر است و تریدعیت از درجه حرارت معمولی تا درجه حرارت پایدار است.
تریدعیت بین درجه حرارت و پایدار است.
تریدعیت در درجه حرارت بالاتر از دیده می شود ولی بین و پایدار است. در درجه حرارت بالاتر از به صورت نیمه پایدار دیده می شود و در ذوب می شود.
ب) گرلیستو بالیت که در سیستم تتراگونال تبلور می شود و دارای انواع زیر است:
کریستو بالیت از درجه حرارت معمولی تا درجه حرارت الی می تواند وجود داشته باشد ولی پایدار نیست.
کرتیسو بالیت ، از درجه حرارت – بالاتر می تواند وجود داشته باشد ولی حدود پایداری آن بین و است که در درجه حرارت اخیر ذوب می شود.
دیاگرام تعادلی کانی های سیلیس

کوازیک، فاز فشار زیاد سیلیس است که در فشارهای زیاد پایدار است و برای اولین بار در سال ۱۹۵۳ میلادی در فشار ۳۵۰۰۰ اتمسفر به طور مصنوعی دو امر یک تهیه شد ولی به صورت طبیعی نیز یافت می‌شود.
علاوه بر انواع مصنوعی سیلیس که از ذکر آنها صرف نظر می شود نوعی سیلیس نهایی بلورین هم بنام کلسدوئن وجود دارد.
شکل بالا دیاگرام تعادلی فازهای مختلف را برحسب تغییرات فشار و درجه حرارت نشان می دهد.
فلدسپات ها:
فلدسپات ها اصولاً آلوموسیلکتهای سدیم، پتاسیم، کلسیم و باریم هستند که در سیستم های منوکلینیک و تریکلینک تبلور می شوند و می‌توان آنها را به سه دسته زیر تقسیم بندی کرد:

۱) فلدسپاتهای قلیایی به فرمول عمومی
۲) بلاژیوکلازها به فرمول عمومی
۳) فلدسپاتهای باریم به فرمول عمومی

فلدسپاتهای قلیایی یک سری ایزومورف بین مولکو ارتوز و ملکول آبست هستند و پلاژیو کلازهایک سری ایزومورف دیرگند بین آلبیت و انورتیت. فلدسپاتهای قلیایی معمولاً کمتر از ۵ الی ۱۰% از ملکول آنورتیت دارند ولی در انواع بر سدیم آنها ممکن است مقدار ملکول کلسیم بیشتر باشد. مقدار ملکول ارتوز پلاژیو کلازها هم معمولاً از حدود ۱۰% -۵ بیشتر نیست. فلدسپات پتاسیمی که در بالاترین درجات حرارت متبلور می شود و سیستم منوکلنیک متبلور می شود و سانیدین نامیده می شود. در حد نهایی دیگر میکروکلین ها قرار دارند که در پایین ترین درجه حرارت متبلور می شوند.

آلبیت ها معمولاً تریگلینک هستند ولی وقتی حرارت داده شوند به منو کلینیک تغییر سیستم می دهند. وقتی فلدسپات های باریم بیش از ۹۰% ملکول داشته باشند با سم سلزین خوانده می شوند و اگر کمتر از ۳۰% از این ملکول داشته باشند بنام هیالوفان گفته می شوند. آلبیت شاخص ترین کانی اپیلیت است.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 37 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد