whatsapp call admin

مقاله در مورد‌تولید گندم در ایران

word قابل ویرایش
13 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

تولید گندم در ایران

با تولید ۱۳ میلیون و ۶۳۷ هزار و ۵۳ تن گندم، تولید سرانه به ازای هر ایرانی،به ۵/۲۰۳ کیلوگرم رسید.
کل تولید گندم تا امروز با احتساب دو میلیون و ۵۰۰ هزار تن گندم خود مصرفی و بذری کشاورزان و مقدار ۱۱میلیون و ۱۳۷هزار و ۵۳ تن خرید تضمینی،به ۱۳ میلیون و ۶۳۷ هزار و ۵۳ تن رسیده است که به ازای هر ایرانی۵/۲۰۳ کیلوگرم گندم تولید شد. با توجه به آخرین آمار جمعیت کشور که به ۶۷ میلیون نفر رسیده است،با تقسیم کل گندم تولیدی به تعداد جمعیت کشور،مقدار گندم تولید سرانه به دست خواهد آمد.

این گزارش به نقل از پایگاه اطلاع رسانی مجری طرح گندم وزارت جهاد کشاورزی حاکی است، خرید تضمینی گندم تا ۵ آبانماه ۸۳ به ۱۱ میلیون و ۱۳۷ هزار و ۵۳ تن رسید.
خرید تضمینی گندم از کشاورزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته،۲۶/۹ درصد رشد نشانمی‌دهد.
به این ترتیب با خرید بیش از ۱۱ میلیون و ۴۰ هزار تن، بنابر آمار وزارت بازرگانی،نیاز گندم خوراکی کشور برطرف شد و بقیه گندم تولیدی ذخیره یا در صنعت غذایی مانند ماکارونی،بیسکویت و کیک سازی استفاده می‌شود.

بنابراین گزارش،پس از ۴۵ سال اصلاحات ارضی، ایران در تولید گندم خودکفا شد. روز سه شنبه ۵ آبانماه در سراسر کشور ۳ هزار و ۲۷۶ تن گندم بیش از نیاز کشاورزان به نرخ تضمینی کیلوگرمی ۱۷۰۰ ریال خریده شد.
پیش بینی می شود؛ امسال ۱۱ میلیون و ۳۸۹ هزار تن گندم بیش از نیاز کشاورزان خریده شود.
بنابراین گزارش،خرید تضمینی گندم تا ۴ آبانماه ۸۲ ، مقدار ۱۰ میلیون و ۱۹۰ هزار و ۲۸۵ تن بوده است.
براساس آمار خرید تضمینی گندم از کشاورزان در سراسر کشور، تاکنون استان فارس با یک میلیون و ۷۹۰ هزار و ۵۰۰ تن رتبه اول،خراسان با یک میلیون و ۱۳۵هزار و ۶۰۰تن رتبه دوم ، خوزستان با یک میلیون ۴۰ هزار و ۶۸۱ تن رتبه سوم و استان گلستان با یک میلیون و ۴ هزار و ۲۰۰تن در رتبه چهارم قرار دارد.

براساس این گزارش، استانهای کرمانشاه ۶۸۱ هزار و ۱۰۹ تن، کردستان ۶۲۶ هزار و ۲۰۰ تن، آذربایجان غربی ۶۰۷هزار و ۴۵۰ تن، همدان ۵۵۹ هزار و ۴۶۰ تن، آذربایجان شرقی ۴۸۲ هزار و ۴۴۴ تن،لرستان ۴۵۶ هزار تن، اردبیل ۴۲۱ هزار و ۵۰۰تن، مرکزی ۴۰۱ هزار و ۷۲۵تن،اصفهان ۳۶۶ هزار و ۹۰۰ تن ،زنجان ۲۴۳ هزار و ۷۵۲ تن ،تهران ۲۲۴ هزار و ۲۶ تن، قزوین ۱۹۱ هزار و ۳۸۵تن، ایلام ۱۲۴هزار و ۷ تن،چهارمحال و بختیاری ۱۰۹هزارتن،کرمان ۱۰۵ هزار و ۲۴۵ تن، مازندران ۱۰۰هزار و ۷۰۰تن،سمنان ۹۳ هزار و ۱۵۰تن، بوشهر ۶۵ هزار و ۶۶۲ تن،کهگیلویه و بویراحمد ۶۰ هزار و ۳۰۰تن، قم ۶۰ هزار و ۴۷۵تن، هرمزگان ۴۹ هزار و ۳۸۳ تن، منطقه جیرفت و کهنوج ۴۷ هزارتن، یزد ۴۴ هزار و ۸۷۰تن ، سیستان و بلوچستان ۲۸ هزار و ۵۲۳ تن و گیلان ۱۲ هزار و ۷۱۰تن رتبه‌های پنجم تا بیست و نهم خرید تصمینی گندم را تشکیل می‌دهند.
استان سیستان و بلوچستان با ۴۲ درصد،همدان ۳۹ درصد و زنجان با ۳۸ درصد به ترتیب بیشترین افزایش، و مازندران با نرخ کاهش ۱۹ درصدی،بیشترین کاهش را نسبت به سال پیش خود داشته است.
خودکفایی گندم در گذر زمان، لیلا لطفی، شرق
افزایش تولید گندم در سطح ۸/۱۰ میلیون تن، در سال های پیش از خشکسالی دولت سازندگی، شبهات زیادی را برای منتقدان از خودکفایی در گندم به جای گذاشته است و اندیشه اقتصادی نبودن و ناپایداری تولید را از دید آنها دامن زد. هر چند نظر وزارت جهاد کشاورزی ۱۸۰ درجه با آنها تفاوت دارد، این بحث ها را مغرضانه و فعالیتش را کاملاً اقتصادی می داند. با این حال آنچه در بین

همه آنها مشترک است ضرورت اجرای طرح است. طرح از سال های برنامه اول با عنوان برنامه افزایش تولید گندم اجرا می شد. سال ۶۷ سال پایه برنامه بود و در آن سال پیش بینی شده بود تولید گندم از ۳/۴۵ میلیون تن با تحقق ۲/۱۰۷ درصد به ۵/۴۸ میلیون تن برسد. بدین ترتیب دولتمردان ایران می خواستند تولید گندم را به لحاظ اهمیت سهم آن الگوی تغذیه خانوار و تامین

بخش عظیم کالری و پروتئین تامین کنند. طبق آمار به طور تقریبی دولت به این هدف رسید. در سال اول برنامه _ ۱۳۶۸ _ تولید به ۰۱/۶ میلیون تن با احتساب ۵/۸۳ درصد رشد تحقق یافت. سال بعد از آن تولید با صد و یازده درصد رشد نسبت به سال پایه به ۰۱/۸ میلیون تن رسید. رشدی که در تمام سال های برنامه معلول انبار سرمایه موسسه های تحقیقاتی و خدماتی، نظیر موسسه

اصلاح بذر، توزیع کود و سم و…، نیروهای ماهر، کم بودن نسبت سرمایه گذاری لازم برای حصول به یک واحد تولید ملی، سیاست های قیمت گذاری و در نهایت شرایط آب و هوایی بود. بدین ترتیب سال های پایانی برنامه، سال های ۷۰ تا ۷۲ به ترتیب با رشد ۱۲۲ ، ۱۴۱ و ۶/۱۴۸ درصدی در تولید گندم نسبت به سال پایه روبه رو شدیم. تولید در این دوره ها به ۸/۸ میلیون تن، ۱/۱۰ میلیون تن و ۷/۱۰ میلیون تن رسید. طبق گزارشات موجود این رشد تولید با رشد عملکرد گندم آبی از ۲۰۹۷ کیلوگرم _ در سال پایه ۶۷ _ به ۲۷۷۷ کیلوگرم _ در سال ۷۲ _ و رشد گندم دیم از ۷۶۳ کیلوگرم به ۹۴۷ کیلوگرم همراه بود. بدین ترتیب عیسی کلانتری _ وزیر سابق کشاورزی _ با این برنامه از چهار وزیر پیشین کشاورزی کشور پس از انقلاب جلو افتاد. توانست درصد واردات را در آن سال ها کاهش دهد. در نتیجه برای بهبود اجرای برنامه گندم تصمیم گرفت افزایش تولید گندم را

این بار با ملاحظات اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی دنبال کند. پس برنامه دوم طرح محوری گندم تنظیم شد. در این برنامه پیش بینی شده بود ۸/۶۳ میلیون تن گندم مدت ۵ سال به دست بیاید. اما این طرح به دلیل تداوم سه سال خشکسالی و عدم تامین و تحقق امکانات پیش بینی شده اعتباری، تسهیلاتی و تدارکاتی تحقق پیدا نکرد. بر همین مبنا سال ۷۴ تولید با ۱۰۳ درصد

رشد نسبت به سال پایه به ۲/۱۱ میلیون تن رسید. سال های ۷۶-۷۵ تولید در سطح ۱۰ میلیون تن بود، اما در سال ۷۷ تولید با رشدی حدود ۱۱۰ درصد به ۹۵/۱۱ میلیون تن رسید، ولی مجدداً با شدت یافتن خشکسالی تولید تا سطح ۶/۸ میلیون تن نزول کرد. طرح در دوره دوم نه تنها افزایش تولید گندم را در پی نداشت، بلکه سیر واردات آن شدید شد. سرانه واردات از ۸/۳۹ کیلوگرم در سال پایه ۷۳ به ۸/۶۰ کیلوگرم در سال اول و به ۵/۶۳ کیلوگرم در سال دوم رسید، سال سوم _ ۱۳۷۶ _ با تشدید خشکسالی سرانه واردات تا سطح ۴/۹۷ کیلوگرم افزایش یافت اما سال بعد این رقم تا ۵۶ کیلوگرم تنزل یافت. با این حال این سطح ۵۶ کیلوگرم نسبت به سال پایانی برنامه اول نیز بیشتر بود. سال ۷۲ میزان سرانه واردات گندم ۱/۴۳ کیلوگرم بود که نسبت به سال ۶۷ کاهش یافته بود. در این دوره به استثنای سال ۶۸ که سرانه واردات ۸/۱۰۲ کیلوگرم بود، مابقی سال ها میانگین وارداتش پایین بود. با این حال رشد فزاینده جمعیت و افزایش سرانه مصرف اجرای برنامه را توجیه می کرد به طوری که مرکز آمار ایران سرانه مصرف را طی سال های ۶۷ تا ۷۷ متوسط رشد

سالانه حدود ۶/۲ درصد مطرح می کند.ضمن اینکه اقتصاددانان دانشگاه شهید بهشتی در ارزیابی اقتصادی آن مطرح کردند: نرخ رسمی ارز، در طی سال های اجرای طرح در بالاترین حد توسط دولت (۱۷۵۰) ریال تعیین شده و از طرفی دامنه مناسب برای کشش قیمت عرضه گندم بین ۵/۰ تا یک است در نتیجه نرخ بازده طرح محوری گندم آبی بین ۲۵۸۴ تا ۲۸۲۶ درصد و نسبت ارزش حال خالص منافع به ارزش حال هزینه های آن به ۱/۲۵ تا ۴/۲۷ برابر قرار دارد.
• برنامه سوم

با آشکار شدن مزیت های سیاسی و اقتصادی طرح محوری گندم، طرح خودکفایی گندم بعد از ادغام جهاد و کشاورزی براساس نامه شماره ۳۶۵۵ وزیر جهاد کشاورزی در تاریخ ۲۱ خرداد ۸۱ تنظیم شد و از ۱ تیر ۸۱ اجرا شد. اما این بار اجرای این طرح به ظن منتقدان بدون مزیت تلقی شد. در حالی که یکی از جنبه های مهم تولید گندم، ارتباط تنگاتنگ آن با استقلال سیاسی و امنیت ملی است. کشورهای آمریکا، کانادا، استرالیا، اروپا و متحدان آنها در سطح بین المللی عمده تولید و صادرات گندم دنیا را در اختیار دارند. کشور آمریکا به دلیل اهمیت استراتژیک محصول گندم در معاملات جهانی گندم، تولیدی زارعین خود را به قیمت های گران از آنها خریداری می کند تا به تولید گندم ادامه دهند. در سال ۲۰۰۲ آمریکا هر تن گندم تولیدی خود را ۶/۱۱۵ دلار ارزان تر از هزینه شده تمام صادر کرد. هزینه تولید هر کیلوگرم گندم ایران در سال ۱۳۸۱ به طور متوسط در سطح کشور حدود ۸۵۵ ریال بوده و دولت برای حمایت از کشاورزان آن را به قیمت تضمینی ۱۳۰۰ ریال

خریداری نموده است. این در حالی است که هزینه تولید زارعین گندمکار در کشوری مانند آمریکا که از تولیدکنندگان عمده گندم در جهان بوده و دارای تکنولوژی مدرن می باشد، در سال ۱۳۸۱ از قرار هر تن ۵۹/۲۳۱ دلار در سر مزرعه و ۲/۲۶۶ دلار با احتساب سایر هزینه ها بوده است. حال اگر قیمت دلار در سال ۱۳۸۱ را معادل ۸۰۰۰ ریال در نظر بگیریم، هزینه تولید هر کیلوگرم گندم آمریکا

در مزرعه ۱۸۵۳ ریال و با احتساب کل هزینه ها معادل ۲۱۲۹ ریال خواهد شد، به عبارت دیگر هزینه تولید گندم در آمریکا نسبت به ایران در مزرعه ۱۶/۲ و در مجموع بیش از ۵/۲ برابر بوده که نشان دهنده مزیت اقتصادی تولید گندم در ایران است.
• جو –گندم
در دوران اجرای طرح یکی از مهم ترین شبهات افزایش سطح زیر کشت گندم و کاهش سطح زیرکشت جو بود. مقایسه سطح زیر کشت گندم و جو طی ۴ دهه گذشته در کشور حاکی است که از سال ۱۳۴۰ هجری شمسی تا ۱۳۶۰ بین ۴ تا ۵ میلیون هکتار اراضی کشاورزی کشور زیر کشت محصول گندم قرار داشته است که این عدد برای محصول جو بین ۴/۱ تا ۵/۱ میلیون هکتار متغیر بوده است. در سال ۱۳۶۰ هجری شمسی سطح زیر کشت گندم به بیش از ۲/۶ میلیون هکتار و سطح زیر کشت جو به ۴/۲ میلیون هکتار رسیده است که طی دهه ۶۰ تقریباً این سطوح زیر کشت برای هر دو محصول تغییر محسوسی نداشته و ثابت مانده است. در ابتدای دهه هفتاد و از سال ۱۳۷۱ سطح زیر کشت گندم به بیش از ۶/۶ میلیون هکتار و سطح زیر کشت جو به ۱/۲ میلیون هکتار بالغ شده ولی در سال ۱۳۷۸ سطح زیر کشت هر دو محصول- احتمالاً به دلیل وقوع

خشکسالی – دچار کاهش قابل توجه در حد تقریباً ۳۰ درصد برای گندم و ۳۳ درصد برای جو بوده است که البته سطوح زیر کشت آبی هر دو محصول تقریباً ثابت مانده است. (کاهش کمتر از ۱۰۰ هزار هکتار) در سال ۱۳۷۹ با افزایش مجدد سطح زیر کشت گندم به رقم بالای ۵ میلیون هکتار د

ر کشور رسیده و آخرین آمار سطح زیر کشت سال ۸۱ را بالغ بر ۳/۶ میلیون هکتار اعلام نموده است که این وضعیت برای سطح زیر کشت جو نیز حادث شده و سطح زیر کشت این محصول را در سال ۸۱ به حدود ۷/۱ میلیون هکتار و در سال ۸۲ به ۶/۱ میلیون هکتار رسانده است. بنابراین طی حداقل بیش از دو دهه از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۲ سطح زیر کشت گندم تقریباً ثابت مانده (تغییرات در حدود ۲۰۰ هزار هکتار). این در حالی است که متوسط مقدار تولید گندم کشور طی همین مدت از رقم ۷/۵ میلیون تن در سال ۱۳۶۰ به بیش از ۵/۱۳ میلیون تن در سال ۸۲ افزایش یافته و متوسط عملکرد تولید این محصول از ۱۶۹۵ کیلوگرم گندم آبی و ۵۸۸ کیلوگرم گندم دیم در سال ۱۳۶۰ به ۳۶۶۹ و ۱۱۸۴ کیلوگرم گندم آبی و گندم دیم در سال ۸۲ رسیده است. همچنین میزان تولید جو در کشور از حدود ۲ میلیون تن در سال ۱۳۶۰ به ۱/۳ میلیون تن در سال ۸۱ و ۹/۲ میلیون تن در سا

ل ۸۲ بالغ شده که متوسط عملکرد آن نیز از ۱۶۹۳ کیلوگرم در کشت آبی و ۵۶۹ کیلوگرم در کشت دیم در سال ۱۳۶۰ به رقم ۳۱۱۲ و ۱۰۵۳ کیلوگرم به ترتیب در کشت آبی و دیم در سال ۱۳۸۱ و ۱۹۹۸ و ۹۲۱ کیلوگرم در سال ۱۳۸۲ افزایش یافته است. آخرین آمار موجود حاکی است سطح زی

ر کشت گندم در سال جاری ۲۴/۶ میلیون هکتار و سطح زیر کشت جو ۵/۱ میلیون هکتار است.

•خرید تمام ذخایر گندم
در کنار بحث های همیشگی طی سال های اخیر مطرح می شود کشاورزان ایرانی میزان خود مصرفی محصول گندم را کاهش داده و تمام ذخیره گندم تولیدی را نیز به دولت می فروشند. این در حالی است که هر ساله شورای اقتصاد میزان گندم مورد نیاز کشور برای مصرف را اعلام کرده و به تناسب رشد جمعیت کشور درصدی به آن می افزاید. طی ۲۹ سال ۸۲-۱۳۵۴ مقدار خرید گندم توسط دولت در کل کشور از ۲۶۵۰۴ تن به ۳/۱۰ میلیون تن رسیده است. بیشترین و کمترین مقدار خرید این محصول نیز در همین دو سال صورت گرفته است. یعنی به تناسب افزایش جمعیت کشور نسبت به سال پایه (۱۳۵۴) و افزایش تولید، میزان خرید نیز سیر صعودی داشته است. در نتیجه میانگین خرید گندم کشور در سه دهه اخیر افزایش یافته و از ۵۲۰ هزار تن در دهه ۱۳۵۰ به یک میلیون و ۴۷۱ هزار تن در دهه ۱۳۶۰ و ۴ میلیون و ۸۲۶ هزار تن در دهه ۱۳۷۰ و بالاخره ۷ میلیون و ۱۴۵ هزار تن در سه سال اول دهه ۱۳۸۰ رسیده و متوسط کل ۲۹ سال مورد بررسی سالانه سه میلیون و ۱۲۹ هزار تن بوده است.
• افزایش قیمت خرید گندم توسط دولت
افزایش بی تناسب قیمت خرید گندم مازاد بر مصرف کشاورزان توسط دولت است. یکی دیگر از بحث های محوری طرح گندم است. بررسی اقتصادی خرید گندم حاکی است چنانچه دولت قصد داشته باشد گندم مازاد بر مصرف کشاورزان داخلی را بر مبنای بهای تمام شده خرید گندم خارجی محاسبه و پرداخته نماید باید برای هر کیلوگرم گندم در سال جاری رقم ۲۵۳۲ ریال را پرداخت نماید. این در حالی است که رقم یاد شده بر مبنای مبادله داخلی بخش کشاورزی به ۲۱۹۵ ریال محدود

خواهد شد. اما در سومین شکل و براساس روند قیمت وارداتی گندم ۲۰۱۶ ریال به دست خواهد آمد و در نهایت براساس گزینه هزینه های تولید گندم مبلغ ۱۸۱۲ ریال حاصل خواهد شد. بر این مبنا میانگین چهار عدد فوق مبلغ ۲۱۴۰ ریال توسط مجری طرح گندم پیش بینی شده است که به دلایل متعددی مورد توافق قرار نگرفته است. این در حالی است که طی سال جاری قیمت خرید گندم داخلی از قرار هر کیلو ۱۷۰۰ ریال تعیین و پرداخت می شود که فاصله قابل توجهی با قیمت کارشناسی آن دارد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 13 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد