مقاله در مورد اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی

word قابل ویرایش
20 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی

پیشرفت تحصیلی یکی از متغیرهای اصلی آموزش و پروش است ولی می‌توان از آن به عنوان شاخص عمده سنجش کیفیت آموزش و پرورش یاد کرد . معمولاً پیشرفت تحصیلی بر اساس نتایج آزمون ها مورد سنجش قرار می گیرد و نمراتی که دانش آموزان در دروس مختلف کسب می نمایند نشانی از میزان پیشرفت تحصیلی آنان تلقی می کنند .

یک مرحله از طراحی آموزش ، تعیین نظام ارزشیابی است . ارزشیابی صحیح اطلاعاتی از قبیل نقاط قوت و ضعف موجود در طرح ، صحت و دقت نحوه ارزشیابی و میزان آمادگی شاگردان برای قبول آموزشهای بعدی را در اختیار معلم قرار می دهد .
نتایج ارزشیابی تشخیص و مقایسه آن با ارزشیابی پایان تدریس می تواند معیار موثری باشد زیرا تا اطلاعات بدست آمده ، از ارزش و اعتبار بیشتری برخوردار شود . نتیجه ارزشیابی و سنجش میزان یادگیری شاگردان می تواند نمایانگر موفقیت یا عدم موفقیت برنامه آموزشی باشد . اگر نتایج ارزشیابی چندان رضایت بخش نباشد می تواند دلایل زیر را برای توجیه آن بکار برد .
۱-بیان نشدن هدف آموزش به طور صریح و روشن .
۲-خوب نبودن کیفیت محتوا

۳-عدم تناسب روش تدریس با هدف تدریس
۴-فراهم نشدن شرایط لازم برای یادگیری
۵-ناتوانی دانش آموزان به دلایل مختلف (وجود مشکلات شخصی)
۶-عدم تناسب نحوه ارزشیابی با هدف به این صورت که سئوالها گنگ بیان شده باشند یا آنقدر طولانی باشند که تمام وقت شاگرد برای خواندن متن صرف شود یا سوالات متناسب با زمان پاسخگویی نباشند .
بهرحال معلم باید از تجارب حاصل از طرح و برنامه برای طراحی بعدی و پیشبرد هدفهای آموزشی استفاده کند . در واقع ارزشیابی جهت اصلاح مستمر برنامه است که می‌تواند معلم را نسبت به فعالیت های رو به رشد خود امیدوار سازد .
متاسفانه وقتی سخن از امتحان به میان می آید نوعی غرور در شخصیت معلم و نگرانی و اضطراب در چهره شاگردان بوضوح مشاهده می شود . مفاهیم مختلف ارزشیابی برای شاگردان همراه با تدریس است زیرا در آنها معنای شکست یا موفقیت را تداعی می کند . معلم همواره از امتحان به عنوان یک ابزار قدرت استفاده می کند و با ایجاد زمینه های نامطلو

ب آموزشی نوعی وحشت از امتحان ایجاد می کند در حالیکه امتحان مشخص می سازد که معلم و فراگیر تا چه حدی به هدفهای آموزشی نایل شده اند .

هدفهای ارزشیابی و امتحان
امتحان و ارزشیابی اگر به صورت صحیح و علمی انجام گیرد امکان دستیابی به هدفهای بسیاری را فراهم می کند که مهمترین آنها عبارتند از :
۱-کشف نقط قوت و ضعف دانش آموزان در هر یک از زمینه های یادگیری به منظور برنامه ریزی برای اصلاح نارسایی ها .
۲-ایجاد انگیزه و رغبت در دانش آموزان در جهت یادگیری و مطالعه صحیح .
۳-کشف نقاط مثبت و منفی روش تدریس معلم و کوشش برای اصلاح کیفیت .
۴-بررسی نارسائی های احتمالی برنامه درسی به منظور ارائه پیشنهاد به مسئولان برنامه ریزی .
۵-تعیین نمره دانش آموز به منظور
الف : پیش بینی امکانات آموزش جبرانی برای دانش آموزان ضعیف
ب : پیش بینی امکانات آموزش جبرانی فشرده برای دانش آم

وزان قوی

تهیه بانک سوالات استاندارد :
برای اینکه اشکالات و محدودیت های موجود در سوالهای امتحانی ریاضی متوسطه مشخص شود باید بررسی در روی سئوالات امتحانی سالهای مختلف به عمل آمد نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که اولاً بسیاری از طراحان سوالهای امتحانی به جنبه ای سطحی یادگیری توجه دارند و گنجاندن مطالب اساسی در سوالهای امتحانی غفلت می ورزند . ثانیاً بین

سوالهای طرح شده در استانهای مختلف کشور موازین مورد ارزشیابی تفاوت فراوانی وجود دارد بطوریکه نمی توان گفت ارزشیابی در مناطق کشور یکسان است . بانک سوالات می تواند به عنوان یک وسیله یا ابزار آموزشی و ارزشیابی مورد استفاده معلمان قرار گیرد . بانک سوالات می تواند شامل سوالاتی با سطح دشواری آسان ، متوسط و دشوار باشد که با یک علامت خاص معرفی شود . سئوالاتی که اکثریت دانش آموزان پاسخ دهند جزء سوالات‌آسان و سئوالاتی بین ۴۰ تا ۷۰% دانش آموزان پاسخ دهند سئوالات متوسط و سوالاتی که کمتر از ۴۰% پاسخ دهند سوالات دشوار نام برده شود با استفاده از دبیران مجرب و کارآزموده که تدریس درس خاصی را به عهده داشته باشند و به صورت یک کار گروهی بانک سوالات را تهیه و در اختیار معلمین قرار دهند . هر معلم بسته به نوع ارزشیابی که مایل است در فصلی خاص انجام دهد سئوالات را آسان را متوسط و را دشوار انتخاب کند و در تهیه سوالات از آسان به دشوار تنظیم شود .
ارزشیابی در سه مرحله انجام گیرد :

۱-ارزشیابی از آموخته های قبلی دانش آموزان :
مطالب درسی و یا فنی با یکدیگر پیوستگی عمومی دارند . چنانچه دانش‌آموزان مطالب سطوح پایین تر را به خوبی درک نکرده باشند نمی توانند مطالب سطوح بالاتر را بیاموزند . در مواردی که معلم می خواهد تدریس مطالب تازه ای را شروع کند باید از میزان معلومات و آموخته های قبلی و پایه دانش آموزان اطلاع داشته باشد برای اندازه گیری این معلومات می تواند از سئوالات بانک استاندارد با توجه به مطالب درسی استفاده کند این نوع ارزشیابی را ارزشیابی ورودی می نامند .

۲-ارزشیابی مرحله ای از آموخته های دانش آموزان :
معلم باید پس از تدریس بر مطلب از کتاب از آموخته های دانش آموزان به عنوان امتحان کلاسی ارزشیابی کند و از نتایج ارزشیابی می تواند میزان یادگیری دانش آموزان و نقاط قوت و ضعف آنها را نام برد . در بعضی موارد ممکن است لزوم آموزشهای جبرانی و کمکهای فردی به بعضی از دانش‌آموزان احساس شود معلم می تواند از نتایج ارزشیابی مرحله ای تشخ

یص دهد که دانش آموزان کدامیک از مطالب تدریس شده را یاد نگرفته اند و تا چه حد تکرار یا مرور مجدد آنها ضرورت دارد . معلمان می تواننند با توجه به هدف ارزشیابی به تناسب محتوا و سطح دشواری از بانک سوالات ، سوالات مناسب انتخاب کنند.

۳-ارزشیابی پایانی :
معمولاً در زمان خاصی مثلاً پایان ترم اول یا ترم دوم انجام می گیرد و هدف تعیین

نمراتی برای دانش آموزان است که بر اساس آنها تشخیص دهند کدام یک می توانند به مرحله بالاتری ارتقاء پیداکنند . که ازکل مطالب کتاب و با رعایت بودجه بندی و انتخاب سوال از ساده به مشکل انجام گیرد .
بارم بندی سوالها :

بارم سوالات مطابق جداول اعلام شده باشد و پس از آزمون معلم شخصاً پاسخ سوالها و حل مسائل را برای خود بنویسد . اجزاء هر سوال را مشخص نماید و برای هر سوال بطور جداگانه در قسمتهای مختلف بارم منظور نماید .
تجزیه و تحلیل نتایج امتحان :
تجزیه و تحلیل نتایج امتحان برای هدفهای زیر انجام می گیرد :
۱-کشف نقاط قوت و ضعف شاگردان به منظور هدایت یادگیری آنان .
۲-ارزشیابی سطح کارآیی روش تدریس معلم و کوشش برای اصلاح نارساییهای احتمالی و افزایش مهارت معلم در تدریس .
آگاهی معلم و شاگرد از جنبه های مثبت فرایند تدریس ، یادگیری فعالیت بیشتر آنان در این راه را تداوم می بخشد . آگاه شدن از جنبه های منفی و نقاط ضعف تدریس و یادگیری ، راه را برای اصلاح نارسایی های موجود هموار می کند .
برای دستیابی به این هدفها ، لازم است نتایج امتحان از روی پاسخهایی که دانش آموزان به هر یک از پرسشهای امتحان می دهند ، بر اساس روشهای ساده آماری تجزیه و تحلیل شود . نتایج امتحان معمولاً به صورت نمره های عددی از صفر تا ۲۰ تعیین می شود . گرچه تا اندازه ای می توان از روی نمره امتحانی هر دانش آموز سطح پیشرفت او را ارزشیابی کرد اما تنها با در دست داشتن نمره امتحانی معلوم نمی شود که دانش آموز مورد نظر ، به کدام یک از هدفهای آموزشی رسیده و به کدام یک دست نیافته است . همچنین از روی نمره های امتحانی دانش آموزان یک کلاس ، به درستی نمی توان معلوم کرد نارسایی های احتمالی موجود در مواد و وسایل آموزشی و یا روشهای تدریس معلم به کدام بخش و یا کدام هدف آموزشی مربوط می شود بنابراین، اینکار را می توان با تجزیه و تحلیل آماری نتایج امتحان و با روش نظامدار انجام داد . در اینجا روش تجزیه و تحلیل امتحان به شیوه ای بسیار ساده و مقدماتی برای اطلاع معلمان بیان می گردد . تجزیه و تحلیل نتایج امتحان برای پاسخ دادن به پرسشهای زیر انجام می گیرد :
۱-هر یک از دانش آموزان به کدام یک از هدفهای آموزشی رسیده و به

یک نرسیده است ؟
پاسخ این پرسش را می توان از روی پاسخ هر دانش آموز به هر یک از پرسشهای امتحان بدست آورد نتیجه این کار را در اصطلاح ، عملکرد هر دانش آموز در هر یک از فرایندهای یادگیری می نامند . زیرا هر پرسش امتحانی یک فرایند یادگیری را اندازه می گیرد .
۲-بطور کلی هر یک از دانش آموزان تا چه اندازه به هدفهای آموزشی رسی

ده است ؟
برای پاسخ دادن به این پرسش لازم است سطح عملکرد هر دانش آموز در کل آزمون تعیین شود عملکرد دانش آموز در کل آزمون ، نشان می دهد که او به چند درصد از هدفهای آموزشی رسیده است .
۳-بطور متوسط دانش آموزان کلاس تا چه اندازه به هدفهای آموزشی رسیده اند ؟
پاسخ این پرسش نشان خواهد داد که چند درصد دانش آموزان کلاس ،

هر یک از فرایندهای یادگیری می نامند .
۴-بطور کلی دانش آموزن کلاس تا چه اندازه به هدفهای آموزشی رسیده‌اند ؟
برای پاسخ دادن به این پرسش لازم است تعیین شود که چند درصد دانش‌آموزان کلاس به هدفهای مورد انتظار معلم دست یافته اند . نتیجه ای را که از این بررسی بدست می آید ، می توان با چهار شاخص مشخص کرد .
این چهار شاخص عبارتند از :
۱-عملکرد هر دانش آموز در هر یک از فرایندهای یادگیری
۲-درصد عملکرد هر دانش آموز در کل آزمون (همه فرایندهای یادگیری)
۳-درصد عملکرد کلاس در هر یک از فرایندهای یادگیری
۴-درصد عملکرد کلاس در آزمون
بر اساس شاخصهای شماره ۱ و ۲ ، نقاط ضعف هر شاگرد در رابطه با هر یک از فرایندهای یادگیری و فرایند کلی تدریس – یادگیری (انتظارات معلم) مشخص می شود . اطلاعات دقیقی که معلم از این راه بدست می آورد و به وی امکان می دهد تا با آموزش مجدد ، آموزش جبرانی و ارائه تمرینهای لازم‌، یادگیری فرد فرد دانش آموزان را بهبود بخشد .
هر گاه از روی شاخص شماره ۳ معلوم شود که تعداد زیادی از دانش‌آموزان به یک یا چند مورد از هدفهای درس نرسیده اند معلم باید مطالب مربوط به این هدفها را مجدداً تدریس کند .
گاهی عدم تحقق هدفهای درس نشانگر نارسایی های احتمالی در مواد و وسایل آموزشی ، روش تدریس معلم و یا حتی کیفیت پرسشهای امتحانی است . معلم می تواند با بررسی دقیق این عوامل ، برای رفع نارساییها و بهبود شرایط موجود اقدام نماید .
سطح کلی موفقیت کلاس در تحقق هدفهای درس بر اساس شاخص شماره ۴ سنجیده می شود . این شاخص در عین حال مبین سطح کارآیی معلم در امر تدریس

نیز هست . چنانچه این شاخص از حد مورد انتظار پایین تر باشد معلم باید در روش تدریس خود تجدیدنظر کند .

روش تجزیه و تحلیل نتایج امتحان
برای تجزیه و تحلیل نتایج امتحانات باید ابتداء یک جدول کار مطابق جدول زیر تهیه شود . در این جدول اسامی شاگردان در یک ستون عمودی وشماره قسمت های مختلف پرسش های آزمون در ردیف افقی نشان داده می شود . پس از تهیه جدول کار ، با مراجعه به ورقه امتحانی هر دانش آموز ، در مقابل نام او و در ستون مربوط به شماره هر قسمت سئوال بر حسب اینکه به آن سئوال پاسخ درست یا غلط داده باشد عدد (۱) و یا (۰) نوشته می شود (یک برای پاسخ درست و صفر برای پاسخ غلط و بدون پاسخ) .
پس از کامل شدن ستونهای مربوط به پرسشهای آزمون ، مجموع اعداد نوشته شده در زیر هر پرسش به صورت ستونی و افقی محاسبه و حاصل جمعها به ترتیب در جمع ستونها و جمع ردیفها نوشته می شود . بدیهی است مجموع اعداد نوشته شده در جمع ستونها باید با مجموعه اعداد نوشته شده در جمع ردیفها برابر باشد . در جدول کار بالا ،این مجموع برابر ۷۳ است که دور آن دایره ای کشیده شده است . اعداد مندرج در جمع ردیفها نشان می‌دهند که هر دانش آموز به چند پرسش پاسخ درست داده است . به عنوان مثال دانش آموزان (الف) و (س) به ترتیب به ۶ و ۲ پرسش از ۸ پرسش آزمون پاسخ درست داده اند . همچنین اعداد مندرج در جمع ستونها نشان می‌دهد که چند نفر از دانش آموزان کلاس به هر پرسش پاسخ داده اند . چنانکه در این جدول ملاحظه می شود به پرسش شماره ۱ یازده نفر و به پرسش شماره ۸ دو نفر از ۱۶ نفر پاسخ درست داده اند . به علاوه با بررسی هر ردیف معلوم می شود که هر دانش آموز ، به کدام پرسش پاسخ درست نداده است . چنانکه ملاحظه می شود ، دانش آموز (ب) به پرسشهای شماره ۵ ، ۷ و ۸ پاسخ درست نداده است.
در آخرین ستون این جدول از سمت چپ ، درصد عملکرد هر دانش آموز در کل آزمون نوشته می شود . برای محاسبه این شاخص کافی است تعداد پاسخهای درست هر شاگرد ، که در ستون مربوط به جمع ردیفهای نوشته شده است به تعداد پرسشهای آزمون (در این جدول ۸ پرسش) تقسیم و خارج قسمت درعدد ۱۰۰ ضرب شود . به عنوان مثال دانش آموزان (الف) به ۶ پرسش از ۸ پرسش پاسخ درست داده است که درصد عملکرد او در ا

ین آزمون برابر است با ، این عدد نشان می دهد که دانش آموز مورد نظر به ۷۵ درصد هدفهای آموزشی رسیده است . در همین جدول ملاحظه می شود که دانش آموزان (ش) فقط به ۵/۱۲ درصد هدفهای تدریس دست یافته و به ۵/۸۷ درصد هدفهای (۵/۸۷=۵/۱۲-۱۰۰) نرسیده است .
جدول کار برای تجزیه و تحلیل یک آزمون ۸ سوالی در مورد ۱۶ دانش آموز فرضی
نام

دانش‌آموز شماره قسمت های مختلف پرسشهای آزمون جمع ردیفها درصد عملکرد هر دانش آموز در کل
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
الف ۱ ۰ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۶ ۷۵
ب ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۰ ۰ ۵ ۵/۶۲
پ ۰ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۷ ۵/۸۷
ت ۰ ۱ ۱ ۱ ۰ ۰۱ ۰ ۰ ۳ ۵/۳۷

ث ۱ ۰ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۴ ۵۰
ج ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۰ ۰ ۴ ۵۰

چ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۷ ۵/۸۷
ح ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۰ ۶ ۷۵
خ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۰ ۶ ۷۵
د ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۱ ۰ ۵ ۵/۶۲
ر ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۵ ۵/۶۲
ز ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۵ ۵/۶۲
ژ ۱ ۰ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۵/۳۷
س ۰ ۰ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۲ ۲۵
ش ۰ ۰ ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ ۵/۱۲
جمع ۱۱ ۱۰ ۱۶ ۱۵ ۷ ۸ ۴ ۴ ۷۳ ۵/۹۱۲

 

ستونها
درصد ۵/۶۸ ۵/۶۲ /۱۰۰ ۷۵/۹۳ ۵/۴۳ ۵۰ ۲۵ ۵/۱۲ ۵۷

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 20 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد