مقاله سهم موزه های جانورشناسی ایران در گردشگری

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
آثار باستانی، مردم شناسی، طبیعی، حیوانات ، وحوش و غیره ، مجموعه تاریخی کشورها را بازگو میکنند بطوریکه میتوان گفت فرهنگ و تمدن هر قوم و ملتی از طریق اشیاء و وسایلی که در موزه ها جمع آوری شده ، شناخته میشود. ایران نیز گنجینه با ارزشی از موزه های مختلف است که آثار ارزشمندی در خود جای داده است ، موزه میتواند به عنوان یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری، نقش خود را در جذب گردشگر ایفا نماید. موزه جانورشناسی مانند دیگر موزه ها، مجموعه عظیمی از اندوخته های علوم و دانستنیها را در خود جای داده است و از لحاظ غنای علمی، فراوانی و تنوع گونه و حتی شیوه های نمایشی نمونه ها، در نوع خود کم نظیر میباشد. موزه حشره شناسی نیز به عنوان یک مرکز تفریحی- علمی، میتواند برای عموم مردم منطقه و گردشگران ساعتی نشاط آور را فراهم آورد. این موزه ها بیننده را به تحسین خالق همه این زیباییها، تنوع و گوناگونی آن وا میدارند ولی آن طور که شایسته است ، مورد توجه قرار نگرفته اند و چون صنعت گردشگری یکی از سه صنعت برتر جهان است در این مقاله سعی بر آن است نقش موزه های جانورشناسی در گردشگری جلوه داده شود زیرا موزه های جانورشناسی، گیاه شناسی و تاریخ طبیعی از مهم – ترین ابزارهای مطالعات فونی و تکاملی موجودات زنده و انقراض یافته به شمار میآیند. بدون این موزه ها شناسایی فون و فلور منطقه ، پراکنش گونه ها، مطالعات اکولوژیک و بیوجغرافی، مطالعه روابط تکاملی و دیرین شناسی و به خصوص مطالعات مربوط به گونه های زیان آور کشاورزی بومی و وارداتی امکان پذیر نمیباشد
کلمات کلیدی: گردشگری، موزه ، جانوران ، حشرات ، ایران
مقدمه
ایران از نظر جاذبه های گردشگری، طبیعی، آب و هوایی و باستانی به ترتیب مقام های دهم ، پنجم و چهارم را در جهان دارد(ارسیا، ٢:١٣٩٢) و همیشه به دلیل غنای تاریخی، ادبی، هنرهای ملی و آثار باستانی مورد توجه جهانگردان بوده است . وضعیت زمین شناسی، توپوگرافی، ارتفاع ازسطح دریا، شکل زمین ، عوامل اقلیمی و حتی طول و عرض جغرافیایی در تنوع و غنای طبیعت ایران مؤثر بوده است . انواع میراث فرهنگی، آثار باستانی، سایت های جانورشناسی، چشمه های معدنی و تنوع صنایع دستی موجب میشود مجموعه غیرقابل رقابتی برای جذب سرمایه گردشگران به وجود آید. وجود ١۴٨ گونه پستاندار، ۴٩۵ گونه پرنده ، حداقل ٢۵٠ نوع ماهی، غارها، جنگل های چند میلیون ساله طبیعی، تالاب ها، رودخانه ها و دریاچه ها همراه با ١٩ موزه منابع طبیعی، گوشه ای از جاذبه های طبیعی ایران را تشکیل میدهد.
شناخت و لذت از دنیای حشرات ، جانورشناسی، شناخت انواع ماهیها و موجودات دریایی و پرداختن به غواصی به منظور شناخت و تفریح ، شناخت و لذت بردن از محیط زیست پرندگان و شناسایی انواع بومی و مهاجر و نیمه مهاجر، شناخت خزندگان و دوزیستان ، به قصد تفریح در تک تک موارد فوق و تلفیق آن با گردشگری به تولد زیر بخش هایی از صنعت بوم گردشگری به نام – های توریسم حشرات ، توریسم جانوران ، توریسم شکار و ماهیگیری، توریسم غواصی، توریسم پرندگان و توریسم خزندگان و دوزیستان و … از طبیعت جاندار و حیاط وحش ، منجر میشود که نسبت به پتانسیل هر منطقه از لحاظ کیفیت و کمیت جانداران و نیز نسبت به علاقه مندی بوم – گردشگران ، در برخی از زمینه ها در مناطق مختلف توسعه و رونق یابد. بازدید از جاذبه های حاصل از طبیعت جاندار برای علاقه مندان طبیعت به مقصد گذراندن اوقات فراغت و متاثر شدن از زیباییهای خلقت با اعمال سیاست های محافظت از طبیعت زنده به رونق اقتصاد مناطق دوردست و در فرهنگی و شناخت بیشتر و درک طبیعت و اشتغال – زایی میانجامد، لازم به ذکر است که حتی جمع آوری کلکسیون های مختلف موزه ای با صنعت گردشگری، به وجود میآید(بینام ، الف ، ٢:١٣٩٢-١). برای جلب گردشگران خارجی به ایران در سال ١٣١۴ اداره جلب سیاحان خارجی و تبلیغات تأسیس گردید و این اداره در سال ١٣٢٠ کلیه امور مربوط به گردشگری را رسیدگی و تصمیمات مؤثر مفیدی برای جلب توریست های خارجی اتخاذ کرد و در سال ١٣۴٣ تأسیس سازمان جلب سیاحان به تصویب دولت رسید(بینام ، الف ١:١٣٩٢).
ریشه واژه موزه از لغت یونانی موزین به معنای مقر زندگی موز الهه هنرو صنایع در اساطیر یونان باستان اقتباس شده است و در زبان انگلیسی میوزیوم (Museum ) و در زبان فرانسه موزه (Musee) به معنای محل مخصوص عتیقه جات را به خود گرفته است . در سال ١٢٩٠ تلفظ فرانسه موزه به زبان فارسی راه یافت . موزه موسسه ای است دائمی و بدون هدف مادی که درهای آن به روی همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت میکند . هدف موزه ها تحقیق در آثار و شواهد بر جای مانده انسان و محیط زیست او، گردآوری، حفظ و بهره وری معنوی و ایجاد ارتباط بین این آثار، بویژه به نمایش گذاردن آنها به منظور بررسی و بهره وری معنوی است (شیرویی،١١:١٣٨٠-١٠)
بنا به اهمیت موزه ها و جایگاه آنها در زندگی، در سال ١٩٧٧ روز هجدهم ما می را روز جهانی موزه ( International Museum IMD –Day ) نام گذاری کرده اند. این روز فرصتی را برای موزه داران فراهم میکند تا ضمن ملاقات با هم و مردم به تبادل نظر و مبادله اطلاعات بپردازند(بینام ،ب ١:١٣٩٣) هر سال در روز جهانی موزه (٢٨ اردیبهشت ) شعاری مدنظر قرار میگیرد و شعار سال ٢٠١۴ ، مجموعه موزه ها، تقویت پیوندها است . اکنون بیش از ۴٠٠ موزه در ایران وجود دارد. در برخی موزه ها تجربه های علمی براساس شواهد و وسایل کاری و تاریخی طبیعی که در برگیرنده گونه های مختلف گیاهی و جانوری است به نمایش گذاشته می – شود. باغ های انسان شناسی، گیاه شناسی، جانورشناسی و ذخایر طبیعی همگی در این طبقه قرار میگیرند(بینام ،ب :١٣٩٣-٢).
در سال ١٢٩٨ دکتر جلال افشار، تدریس و تحقیق در زمینه حشره شناسی و جانورشناسی را در مدرسه برزگران را آغاز و در سال ١٣٠٢ اداره تشخیص محلی آفات و مبارزه با آنها را بنیان (بینام ،ج ١:١٣٩١) و در سال ١٣٠٧ اولین موزه جانورشناسی و حشره – شناسی کشور در بنگاه دفع آفات تاسیس نمود (فعال ،١:١٣٩١) و در سال ١٣٢٢ در وزارت کشاورزی آزمایشگاه حشره شناسی و دفع آفات را تاسیس کرد. مهندس میرزایانس نیز علاوه بر تحقیقات و اشتغال به عملیات مبارزه با ملخ ها و سن گندم ، جمع آوری و شناسایی حشرات ایران را آغاز کرد. این اقدام نخستین گام تشکیل موزه حشرات عظیم امروزی وزارت کشاورزی بود. در سال ١٣٢۴ پس از الحاق دانشکده کشاورزی، موزه نیز به دانشگاه منتقل شد (فعال ،١:١٣٩١). در سال ١٣۴٢ موسسه بررسی آفات و بیماریهای گیاهی افتتاح شد و قسمت رده بندی حشرات هم در طبقه سوم موسسه جای گرفت . در سال ١٣۴٣ با آمدن نسل جدید و جویای نام ، کار جمع آوری و شناسایی حشرات ایران جهش بیسابقه ای یافت . در سال ١٣۴٧ طرح ملی و مستمر جمع – آوری، بررسی و شناسایی فون حشرات ایران تصویب و اجرا شد. در نتیجه فعالیت های بخش در چارچوب های مشخص منسجم شد.
نتیجه همه این فعالیت ها توسعه بخش و موزه و شهرت یافتن آن در خارج از کشور به عنوان موزه حشرات اوین و موزه حشرات بود. در اوایل دهه ١٣۵٠ ساختمان بزرگ موزه تکمیل و بخش های پایه از جمله بخش رده بندی حشرات ، گیاه شناسی و جانور- شناسی کشاورزی به این ساختمان منتقل شد. تاکنون بین ٢٠ تا ٢۵ هزار گونه و زیر گونه از حشرات ایران موجود در موزه شناسایی شده است و صدها نمونه تیپ مختلف وجود دارد که این هم بر ارزش علمی آن میافزاید. بخش تحقیقات رده بندی حشرت به کمک کتابخانه و گنجینه ارشمند حشرات موزه مرجع رسمی تشخیص حشرات و آفات حشره ای و پاسخگوی بخش های دیگر موسسه و مراکز تحقیقاتی استان ها، سازمان حفظ نباتات ، دانشگاه ها و دانشکده ها ، نهادهای علمی و آموزشی و تحقیقاتی کشور و نیز بخش خصوصی بوده است و موزه میرزایانس و بخش تحقیقات رده بندی حشرات نیز محل مراجعه محققان و کارشناسان حشره شناسی و استادان و دانشجویان و مراکز علمی و تحقیقاتی است و از سال ها پیش میزبان انجمن های حشره – شناسی و بیماریشناسی گیاهی بوده و محل مناسبی برای تجمع و مراجعه حشره شناسان و بیماریشناسان گیاهی کشور است (بینام ،ج ۴:١٣٩١).
در موزه جانورشناسی مجموعه جالبی از پستانداران ، پرندگان ، خزندگان ، آبزیان ، حشرات و گونه های زیان آور و مفید کشاورزی به نمایش گذاشته شده است . هر چند تعداد موزه های جانورشناسی در کشور انگشت شمارند اما موزه تاریخ طبیعی دکتر فاطمی، موزه جانورشناسی دانشکده کشاورزی کرج ، موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز، موزه تاریخ طبیعی دانشگاه اصفهان و موزه تاریخ طبیعی دانشگاه بوعلیسینا همدان قدمتی دیرینه دارند، در این رابطه موزه تاریخ طبیعی همدان به چند فضای مناسب برای مطالعه ، سالن سخنرانی و کتابخانه تخصصی مجهز است . مجموعه هرباریوم نیز با مجموعه ای از گیاهان ، حشرات و جانوران ، محل مناسبی جهت بازدید و مطالعه علاقمندان و محققین فراهم نموده است . در موزه علوم دانشگاه تهران نیز جانوران تاکسیدرمی شده و گیاهان خشک نگهداری میشوند این موزه مخصوص دانش آموزان و دانشجویان است و در همه موزه های تاریخ طبیعی هم حیوانات تاکسیدرمی شده به نمایش گذاشته شده است (فعال ،١:١٣٩١).
امروز موزه های تنوع زیستی و زیست محیطی در بین دوستداران محیط زیست جایگاه ویژه ای دارد و بیشتر دانشگاه های کشور به ویژه گروه بیولوژی آن ها موزه تنوع زیستی دارند، شهرداریهای کشور هم چنین فضایی دارند و با وجود پتانسیل زیستی باید به این مقوله بیشتر پرداخته شود. هدف اصلی از ایجاد موزه آموزش ، مطالعه میراث طبیعی و بعد تفریح است در حالی که برخی افراد فقط به تفریح میپردازند. در موزه طبیعی باید تمام اجزای تنوع زیستی، پوشش گیاهی، جانوری، جمعیت حیات وحش ، تهدیدات ، وضعیت اقلیم و تغییرات آب و هوایی به نمایش گذاشته شوند و موزه تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست تا حد زیادی این اهداف را برآورده نموده است و از لحاظ معرفی نمونه ها و اجزای تنوع زیستی در خاورمیانه بینظیر است . موزه تنوع زیستی ایران زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیست فعالیت میکند و این مجموعه که به صورت نمایشگاه تخصصی گونه های گیاهی، جانوری و نمونه های سنگ ، کانی و فسیل است . در موزه تنوع زیستی، تقسیم بندی براساس سیستم قاره ای – زیسـتگاهی است که شامل غرفه های از قبیل نمونه های منقرض شده ایران مثل مجسمه های شیر ایرانی و ببر خزری، نمونه های کمیاب ایران شامل یوزپلنگ آسیایی، کروکودیل پوزه کوتاه ایرانی، هوبره ، سیاه خروس و خرس سـیاه آسـیایی است .
غرفه تنوع زیستی ایران شامل تعداد زیادی از گونه های پستانداران ، پرندگان و خزندگان ایران مانند گوزن زرد ایرانی است و غرفه تنوع زیستی جهان نیز شامل تنوع زیستی گونه های پستانداران و خزندگان از آفریقا تا قطب شـمال است ، تلفیق نمونه های آبزی و خشکیزی به همراه ماکتی از نمای ساحلی منطقه ، تداعیکننده تنوع زیستی خلیج فارس ، تونل زیر دریایی خلیج فارس شامل انواع ماهیها، مرجان ها و ستاره های دریایی خلیج فارس و دریای مازندران شامل فک کمیاب خزری و انواع ماهیان دریای خزر برخی دیگر از غرفه های این موزه است . همچنین ، قاب پوست ببر خزری، قاب پروانه ها شامل پروانه های بسیار متنوع و قابل توجه جهان ، ویترین حشرات ، اسکلت فیل آسیایی، ویترین نرمتنان ، ویترین فسیل های گیاهی، ویترین فسیل های بیمهرگان شامل مرجان ها، بازوپایان ، خارپوستان ، دوکفه ایها، شکم پایان و آمونیت ها که در ایران یافت شده است ، ویترین فسیل های ماهیان آب شیرین ، تابلوی بازسازی فسیل مهره داران مراغه در هفت میلیون سال قبل ، و ویترین فسیلهای مهره داران مراغه شامل قالب فسیلهای گراز، گاو میش ، اسب ، الاغ و همچنین قطعاتی از فسیل فیل و مدل ببر دندان شمشیری که همه متعلق به دوران ما قبل تاریخ هستند و با نمونه های امروزی متفاوت هستند. با استفاده از دوربین های پیشرفته و برنامه های پیچیده نرم افزاری، این امکان برای کاربران شبکه اینترنت فراهم شده تا از این موزه دیدن کنند(بینام ، ج ١٣٩٣: ۴). موزه های جانورشناسی، گیاه شناسی و تاریخ طبیعی از مهم ترین ابزارهای مطالعات فونی و تکاملی موجودات زنده و انقراض یافته به شمار میآیند. بدون این موزه ها شناسایی فون و فلور منطقه ، پراکنش گونه ها، مطالعات اکولوژیک و بیوجغرافی، مطالعه روابط تکاملی و دیرین شناسی و به خصوص مطالعات مربوط به گونه های زیان آور کشاورزی بومی و وارداتی امکان پذیر نمیباشد بنابراین بازدیدازموزه ابزار آموزشی مهمی است که برای افزایش آگاهی شهروندان ازمیراث فرهنگی،مهارت ودانش ،درک علمی وزیبایی شناختی میتواند مورداستفاده قرارگیرد و در این بین نیز بازدید کنندگان یک دید کلی نسبت به گروه های مختلف جانوری پیدا میکنند.
نتایج و بحث :
کشور ما ایران ، با دیرینه ای به قدمت تاریخ ، سرشار از جاذبه هایی است که آن را همچون نگینی در پهنه گیتی، متمایز ساخته است . کشوری سرشار از دیدنیهای طبیعی، باستانی، تاریخی، زیارتی و تفریحی که به لطف یزدان پاک و همت ایرانمردان همیشه سرفراز در جهان جایگاه بالایی دارد. تلاش ما بر این است تا بتوانیم با گردآوری اطلاعات گردشگری ، گوشه کوچکی از این جاذبه ها را یادآور شویم و مرور کنیم .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد