مقاله مبانی نظری حسابداری اسلامی و تفاوتهای آن با حسابداری مرسوم

word قابل ویرایش
18 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
در محافل دانشگاهی و مراجع حرفه ای کشورهای مسلمان مدتی است که بحث حسابداری اسلامی مطرح شده است . گروهی از حسابداران مسلمان معتقدند بنا به ملاحظات جهان بینی اسلامی و غربی، حسابداری سنتی که مبتنی بر جهان بینی غربی است نمی تواند پاسخگوی تامین نیازهای گزارشگری مالی در کشورهای اسلامی باشد. لذا حسابداران مسلمان باید درکشورهای اسلامی تعریفی از حسابداری اسلامی ارائه کنند و با تبیین اهداف و خصوصیات حسابداری اسلامی، الزامات گزارشگری را روشن کنند.
حسابداری اسلامی ارائه راهکارهایی است جهت حفظ حق و حقوق اشخاص حقیقی و حقوقی و جلوگیری از انواع معضلاتی که اقتصاد فردی و جمعی را تهدید می کند. بسیاری از اندیشمندان مسلمان عقیده دارند که نظام حسابداری باید به آموزه های دین اسلام متصل گردد و این چیزی است که حسابداری اسلامی نامیده می شود. در این مقاله با بررسی ادبیات حسابداری اسلامی، ناسازگاری یا مکمل بودن آن در ارتباط با حسابداری مرسوم مطرح گردیده ، سپس با استفاده از رویکرد فلسفی، همگرایی حسابداری اسلامی را بعنوان بدیلی جهت تبیین ابعاد گزارشگری مالی متناسب با نیازهای جوامع اسلامی پیشنهاد می کنیم .
واژه های کلیدی: اسلام ، حسابداری اسلامی، زکات ، گزارشگری، حسابداری مرسوم
مقدمه
اسلام دارای جهانبینی و سیستم اعتقادات خاص خود است . اسلام دینی است که تنها به حوزه های فردی محصور نمی شود بلکه سیستم منسجمی برای زندگی انسان در حوزه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، مذهبی و هر جنبه دیگر زندگی انسان عرضه می کند.
بنابراین جدایی دانش از رهنمودهای مذهبی برای مسلمانان نارواست چرا که منجر به رفتار غیر اسلامی می شود.
برای حسابداران حرفه ای، یعنی کسانی که بر مبنای این ایده که حسابداری به عنوان رشته ای فنی و عاری از ارزش است پرورش یافته اند ایده و فکر الحاق یک صفت مذهبی و دینی به حسابداری، می تواند غیرحرفه ای و حتی خطرناک به نظر برسد. این امر در زمانیکه این صفت الحاقی اسلام باشد غیرحرفه ای تر نیز جلوه می کند.
از سوی دیگر، توسعه بانکداری و تامین مالی اسلامی، در حال حاضر حتی از سوی موسسات سرمایه داری محض از قبیل سیتی بانک ، بانکهای اچ اس بی سی و ای ان ضد پذیرفته شده و این امر موجب انگیزش و علاقه مندی حسابداران به ایجاد فرصتهای جدید در حرفه (مخصوصا در جهت بیداری از غفلتها و کم کاریها) شده است . به نظر می رسد رسوایی انرون موجب تحریک و روشن شدن مجدد و ایجاد علاقه ای در حسابداران و جامعه برای داشتن یک حرفه درخور اعتماد و امین که به طور صحیح از منافع عموم بیش از جیب خود مراقبت نماید، گردید.
در این مقاله ، ما درصدد توضیح چیستی حسابداری اسلامی هستیم . توضیحی، همراه با بحث در ارتباط با تفاوتهای عمده مابین حسابداری اسلامی و حسابداری مرسوم و فراهم کردن برخی اصطلاحات به منظور افزودن واژه اسلامی به واژه حسابداری.
حسابداری اسلامی در سطح نظری
شاید آنچه که بعنوان تفاوت محیطی قابل طرح است حضور دین در زندگی فردی و تجزیه آن از مسائل اجتماعی است . در کشورهای اسلامی نقش تعالیم اسلامی در زندگی جمعی پررنگ می باشد و در قوانین و مقررات حکومت داری، قرآن و سنت در نظر گرفته می شود.
بعضی از صاحبنظران مبانی اقتصاد اسلامی را با اقتصاد غربی کاملا متفاوت می دانند. در اسلام انسان امانتدار است . در صورتی که در غرب انسان مالک نهایی شناخته می شود. لذا پاسخگویی نهایی مسلمان از نظر مسائل مالی در برابر خداوند است و چنین پاسخگویی از طریق زکات و خمس در عمل پیاده می شود.
در غرب حداکثرسازی سود، فردگرایی، منافع شخصی زیربنای حرکتهای اقتصادی است اما یک مسلمان پایبند به ارزشهای اسلامی در پی سود معقول ، منافع جمعی و انصاف و عدالت است . در اسلام بعضی از معاملات رایج در غرب مانند ربا، قمار، تجارت مشروبات الکلی عملی حرام است و ممنوع است . بعضی از رهبران دینی معتقدند، فعالیتهای اقتصادی در اسلام بر دو ستون اخلاقی عدالت و احسان استوار است . بنابراین تجارت اسلامی باید بر این ارزشها انجام شود. این تفاوتها محرک اصلی حسابداران مسلمان برای ارائه یک تعریف و الگو برای حسابداری اسلامی می باشد.
زید حسابداری اسلامی را به شرح زیر تعریف کرده است :
حسابداری فرآیند منظم ثبت معاملات مشروع در دفاتر و اندازه گیری نتایج مالی بر مبنای این معاملات به منظور استفاده در تصمیم گیری است .
در اینجا تنها تفاوت اصلی آن با تعریف حسابداری سنتی اضافه کردن واژه ” مشروع ” است . به نظر نمی رسد با اضافه کردن این واژه بتوان حسابداری سنتی را به حسابداری اسلامی تغییر داد. این موضوع در کشور ما که تمام قوانین از جمله قوانین حاکم بر تجارت توسط شورای نگهبان از نظر انطباق با شرع بررسی می شود بیشتر زیر سوال می رود، زیرا بنابر مشروع بودن معاملات است .
افزون بر این ، حسابداری باید تمام معاملات را ثبت و گزارش کند. حتی اگر برخلاف شرع ، معامله غیر مشروع انجام شود حسابداری ناگزیر به ثبت واقعیت است و نمی توان بدلیل غیر مشروع بودن از گزارش آن خودداری کرد.
الخدش علاوه بر مشروعیت ، مسئله زکات را در تعریف حسابداری اسلامی گنجانده است . حسابداری اسلامی عبارت است از فرآیند شناسایی، اندازه گیری و گزارشگری مشروعیت فعالیتهای مالی که برای تصمیم گیری، محاسبه زکات و محاسبه سود واقعی عملیات سرمایه گذاری اسلامی بر اساس دستورات اسلام ، مفید باشد.
تعاریف دیگری نیز غیر از این وجود دارد. در اینجا به جز مشروعیت ، مسئله زکات اضافه شده است . یکی از مسائلی که در کشورهای اسلامی در مذهب اهل سنت مورد توجه جدی است اندازه گیری عناصر صورتهای مالی برای محاسبه زکات است . این موضوع در حوزه بانکداری اسلامی بعضا نیز پیاده شده است . یعنی زکات به عنوان آخرین رقم سود وزیان گزارش می شود. محاسبه زکات باید مبتنی بر ارزش جاری دارایی ها باشد.
در مذهب شیعه زکات به کالاهای معدودی ( شتر، گاو، گوسفند، خرما، جو، کشمش ، طلا و نقره ) تعلق می گیرد، اما به منفعت کسب به طور عام تعلق نمی گیرد. لذا نمی توان در ایران مسئله زکات را به عنوان یک عامل مهم در تعریف حسابداری اسلامی بیان کرد.
حوزه گزارشگری مالی
اساسا مربوط به شرکتها و دیگر شخصیتهایی است که محاسبه زکات برای آنها مورد ندارد. در مذهب شیعه خمس به منفعت کسب تعلق می گیرد اما خمس هم اساسا در حوزه فردی است و انتقال آن توسط شخصیت حقوقی یا شرکت تاکنون مطرح نشده است .
اهداف حسابداری اسلامی
برای حسابداری اسلامی اهداف متفاوتی مانند سودمندی برای تصمیم گیری، وظیفه مباشرت ، پاسخگویی اسلامی و پاسخگویی از طریق زکات ذکر شده است .
سودمندی برای تصمیم گیری
سازمان حسابداری و حسابرسی موسسات مالی اسلامی در بیانیه شماره ١، اهداف حسابداری مالی را ارائه اطلاعات برای کمک به تصمیم گیریهای استفاده کنندگان تعریف کرده است .
در این بیانیه آمده است آنهایی که با بانکهای اسلامی سر و کار دارند در درجه اول به اطاعت و رضایت خدا در معاملات اهمیت می دهند.
اهداف حسابداری مالی برای سایر بانکها، اکثرا در کشورهای غیر اسلامی تعریف شده است . بنابراین طبیعی است که تفاوتهایی بین اهداف تعیین شده برای بانکهای اسلامی با اهداف تعیین شده برای سایر بانکها وجود داشته باشد.
این سازمان برای تعیین اهداف از دو رویکرد استفاده کرد:
الف . تعیین اهداف بر مبنای اصول و روشهای اسلام و سپس بررسی این اهداف با توجه به مبانی نظری موجود، ب . شروع کار از مبانی نظری موجود و تطبیق آن با شریعت اسلام .
رویکرد اول را یکی از علمای شریعت انجام داده است و رویکرد دوم توسط یک متخصص حسابداری. نهایتا تعریف اهداف بر اساس رویکرد دوم پذیرفته شده است .
طبق این بیانیه ، هدف گزارشگری مالی ارائه اطلاعات زیر است :
١)اطلاعات مربوط به رعایت شریعت توسط بانکها،
٢)اطلاعات مربوط به منابع اقتصادی و تعهدات و آثار رویدادها،
٣)اطلاعات لازم برای تعیین زکات ،
۴)اطلاعات لازم برای برآورد جریانهای نقدی، زمان و خطرات تحقق آن ،
۵)اطلاعات لازم برای ارزیابی مسئولیتهای امانی بانکها برای حفاظت منابع و سرمایه گذاری آن .
۶)اطلاعات مربوط به ایفای مسئولیت اجتماعی توسط بانک .
بعضی از صاحبنظران معتقدند چارچوب نظری سازمان حسابداری و حسابرسی موسسات مالی اسلامی بیشتر هم جهت با حسابداری سنتی است ، اگر چه در اهداف آن جوهره اسلامی مشاهده می شود. در دیدگاه سنتی، اطلاعات مربوط برای استفاده کنندگان ، اطلاعات راجع به وضعیت مالی و عملکرد مالی است . عملکرد مالی هم در قالب سود اندازه گیری می شود. سود بیشتر معیاری از موفقیت بیشتر است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 18 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد