whatsapp call admin

مقاله مروری بر آثار مورفولوژیکی تنش خشکی بر گیاهان دارویی

word قابل ویرایش
9 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

مروری بر آثار مورفولوژیکی تنش خشکی بر گیاهان دارویی
چکیده
یکی از مهمترین تنش های غیرزنده محیطی تنش خشکی یا کمبود آب در دسترس گیاهان می باشد. گیاهان دارویی با توجه به اهمیت در صنعت درمان، از حوزه های مورد توجه محققان می باشد. شناخت تاثیر تنش خشکی بر روی گیاهان دارویی و نیز شناسایی گونه های مقاوم می تواند راهنمای کاشت گیاهان مناسب در مناطق خشک و کم آب باشد. با عنایت به این موارد، در این تحقیق مروری اجمالی بر آثار مورفولوژیکی تنش خشکی بر روی سه نوع از گیاهان دارویی (آویشن، زیره سبز، مریم گلی) انجام شده است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که تنش خشکی باعث کاهش عملکرد گیاه می شود. تنش خشکی باعث کاهش ارتفاع گیاهچه، کاهش وزن خشک گیاه، و کاهش طول ریشه می شود. از طرفی گیاهانی مثل مریم گلی مقاومت خوبی از نظر جوانه زنی در برابر تنش های خشکی متوسط از خود نشان می دهد. نکته جالب توجه آنست که تنش خشکی باعث افزایش نسبت ریشه به اندام هوایی در گیاهان می شود.
واژههای کلیدی: تنش خشکی، آویشن، زیره سبز، مریم گلی

مقدمه
یکی از عوامل اقلیمی که بر توزیع و پراکنش گیاهان در سراسر جهان موثر است و ممکن است باعث تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی متعددی در گیاه شود، کمبود آب در دسترس است. از آن جا که آب یکی از عوامل محیطی است که تأثیر عمده ای در رشد نمو و میزان مواد مؤثرگیاهان دارویی دارد، لازم است در این زمینه تحقیقات وسیع و دامنه داری صورت گیرد. هنگامی که تقاضای اتمسفر بالای برگها، ازظرفیت و توانائی ریشه ها برای استخراج آب ازخاک، بیشتر شود، تنش خشکی در گی اه رخ میدهد .[۱] بطور کلی شرایط نامناسبیکه لزوماً مرگ آنی را در پی نداشته باشد و بطور دائمی ا موقتی در ی ک محل حادث شود تنش می گویند. مطالعات نشان می دهد که تنش ناشی از کمبود آب سبب کاهش رشد قسمتهای مختلف گیاه اعم از ریشه ها، اندامهای هوایی، کاهش سطح برگ، ارتفاع، بسته شدن روزنه ها، تخریب آنزیمها و تغییر در سنتز پروتئین ها وکاهش کلروفیل می شود.
تنش خشکی تفاوت هایی با خشکسالی دارد. خشکسالی از جمله پر خسارت ترین پدیده های محیطی است که عبارت است از یک دوره ممتد کمبود بارش که منجربه صدمه زدن محصولات زراعی و کاهش عملکرد می شود. تاثیر خشکسالی بر گیاهان (بصورت عام) عبارتند از: (۱ کوتاه شدن طول دوره رشد ، (۲ کاهش طول دوره چرا، (۳ کاهش ذخیره غذایی گیاه، (۴ کاهش زاد آوری و تولید ، (۵ افزایش رقابت برای دسترسی به آب، (۶ افزایش گیاهان مهاجم، (۷ کم شدن مقاومت گیاهان به آفات و امراض.

خشکی بر جنبه های مختلف رشد گیاه تاثیر گذاشته و موجب کاهش و به تاخیر انداختن جوانه زنی، کاهش رشد اندامهای هوایی و کاهش تولید ماده خشک می گردد. کاهش پتانسیل اسمزی و پتانسیل کل آب، همراه با از بین رفتن آماس، بسته شدن روزنه ها و کاهش رشد از علائم مخصوص تنش آب است. در صورتی که شدت تنش آب زیاد باشد، موجب کاهش شدید فتوسنتز و مختل شدن فرایندهای فیزیولوژیکی، توقف رشد و سرانجام مرگ گیاه می گردد.[۲] آثار مختلف تنش خشکی را می توان به سه گروه آثار مورفولوژیکی، آناتومیکی و فیزیولوژیکی تقسیم نمود (شکل.(۱ بطور کلی آثار مورفولوژیکی تنش خشکی در گیاهان بر روی ریشه، ساقه و برگ گیاهان موثر می باشد.
سازگاری و تحمل به تنش خشکی دو مقوله جدا در گونه های گیاهی هستند. از نظر فیز یولوژیکی، تحمل ممکن است با توانایی گیاه به رشد همراه با ریسک در تحت تنش و تکمیل دوره رشد همراه باشد.[۳] از طرف دیگر ممکن است بعضی گیاهان یک روش سازگاری را نشان دهند که به موجب آن رشد خود را تحت شرایط تنش محدود کنند در حالیکه کمبود رطوبت در ناحیه ریشه هنوز وجود دارد. رشد ریشه کمتر از قسمتهای هوایی به کمبود آب حساس است. با توجه به این امر، کمبود آب منجر به افزایش نسبت ریشه به اندام هوایی می گردد.[۴]

با توجه به رشد استفاده از داروهای گیاهی در چند دهه اخیر، مراکز وسازمان بهداشت جهانی برنامه وسیعی جهت استفاده از گیاهان دارویی تدارک دیده اند. علیرغم مطالعات گسترده ای که در مورد تاثیر تنشهای محیطی بر رشد و عملکرد گیاهان زراعی انجام شده، اطلاعات در مورد واکنش گیاهان دارویی به این تنشها، بسیار اندک می باشد. از اینرو لزوم توجه به تاثیر تنش های مختلف محیطی بر گیاهان دارویی بیش از گذشته مشهود می باشد.
گونه های دارویی در شرایط طبیعی و با بارندگی مختصر، مواد موثره نسبتاً بالایی تولید می کنند که می توان با کشت اصولی آنها افزایش یابد. کشت گیاهان دارویی چند ساله می تواند به منظور ایجاد پوشش د ر جلوگیری از تبخیر آب، سیلاب، فرسایش و افزایش مواد آلی خاک باشد.
تحقیق حاضر با هدف مروری بر آثار مورفولوژیکی تنش خشکی در گیاهان دارویی انجام شده است ، مشخصات این گیاهان دارویی به همراه نام علمی آنها در جدول ۱ آمده است. در ادامه مقاله ابتدا توضیحاتی در مورد خصوصیات مورفولوژیکی و اکولوژیکی هر کدام از این گیاهان ارائه می گردد. سپس تاثیرات مورفولوژیکی تنش خشکی بر گیاهان دارویی عنوان شده مرور می شود. در نهایت نتیجه گیری و پیشنهاداتی برای استفاده مناسب از شرایط محیطی برای تولید محصولات با کیفیت ارائه می گردد.

آویشن
آویشن یک گیاه چند ساله از خانواده نعناع و بومی مدیترانه می باشد. برگهای کوچک نیزه ای سبزرنگ به طول ۶ تا ۱۲ میلی متر، ساقه کوتاه و چهار گوش در پایین ساقه چوبی و در بخش جوانتر سبزرنگ می باشد. اسانس در تمامی قسمتهای گیاه وجود دارد ولی بیشتر در سرشاخه های گلدار دیده شده است. نوع دارویی آویشن دارای خواص ضد باکتری و ضد قارچ است .[۵]

کمبود آب علاوه بر کاهش توسعه برگ می تواند از طریق ریزش و مرگ برگ ها در طول مراحل مختلف رشد بر شاخص سطح برگ موثر باشد. تحقیقات اندکی بر روی تحمل به تنش خشکی گیاه آویشن انجام شده است. اما بررسی ها حاکی از تاثیر مستقیم تنش خشکی بر روی وزن تر و خشک گیاه، طول ساقه، عملکرد و کیفیت اسانس دارند. همانطور که در جدول ۲ نشان داده شده است، تنش خشکی باعث کاهش ارتفاع گیاه می شود و با افزایش تنش نیز این کاهش ارتفاع بیشتر می شود. از طرفی بررسی ها نشان می دهند که تنش خشکی باعث کاهش طول ساقه چه و نیز درصد جوانه زنی گیاه می شود. به عبارت دیگر گیاه آویشن تا حدودی نسبت به تنش های خشکی مقاوم بوده و تنش هایی در حد متوسط، از درصد جوانه زنی بذور آن نمی کاهد. شکل ۲ نمودار تاثیر تنش خشکی بر روی درصد جوانه زنی گیاه آویشن را نشان می دهد[۶] و .[۳]

زیره سبز
گیاهی کوچک و علفی، دارای ریشه دراز و باریک به رنگ سفید و ساقه ای راست و منشعب به تقسیمات دوتایی است. برگهای آن متناوب، شفاف، بی کرک، منقسم به بریدگیهای بس یار نازک و ظری ف ولی دراز و نخی شکل است. این گیاه در طول رویش به حرارت مناسب و نور کافی نیاز دارد. مقدار اسانس گیاهان که در مناطق گرم با نور فراوان می رویند بیش از مناطق دیگر است. این گیاه در مرحله گلدهی و تشکیل می وه به رطوبت کمتری نیاز دارد.[۷]

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 9 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد