مقاله معرفی طرح ها و مدلها در روش تحقیق آمیخته

word قابل ویرایش
18 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
10700 تومان

معرفی طرح ها و مدلها در روش تحقیق آمیخته
چکیده
توسعه کمی و کیفی فعالیت های پژوهشی در جوامع دانش بنیان و توسعه یافته و در حال توسعه روندی دائمی و مستمر شده است و تنوع در روشهای مختلف پژوهشی نیازمند رویکرد جدیدی از روشها و مدلهای تحقیقاتی میباشد. استفاده از روشهای آمیخته و یکپارچه در جهت تسریع تحقق اهداف پژوهشی و ارائه تصویری کامل تر و درکی عمیق تر از پدیدههای مورد مطالعه جنبشی نوین در عرصه پژوهش های علمی محسوب میشود که تأمین این نیاز پژوهشی از الزامات اساسی پژوهشگران میباشد.
در این میان روشهای تحقیق آمیخته به عنوان رویکردی از روشهای کمی و کیفی موقعیتی را برای پژوهشگران به وجود آورده که بر اساس آن میتوانند متدولوژیها، طرحها، مدلها و روشهای به کار گرفته شده در یک مطالعه پژوهشی واحد را در کنار هم قرار دهند. این مقاله با توجه به شکل گیری روشهای آمیخته و بررسی پارادایم های پژوهشی مدلها و طرحهای روششناسی، تحقیق آمیخته را به عنوان یک متدولوژی برای مطالعات بین رشته ای بررسی میکند و به توسعه روشها و طرحهای مختلف در مطالعات پژوهشی آمیخته و نحوه تلفیق دادههای کمی میپردازد.
واژگان کلیدی
روشتحقیق آمیخته ، پارادایم های تحقیق ، طرحهای آمیخته ، مدلهای آمیخته

مقدمه
همگرایی و یکپارچه سازی روشهای پژوهشی متفاوت در حوزه های بین رشته ای و چندرشته ای مقوله ای است که از دیرباز ذهن پژوهشگران علوم اجتماعی را به خود مشغول کرده است . با توسعه حوزههای پژوهشی و مطالعه پدیدههای پیچیده ضرورت جدیدی در روشهای پژوهشی پدید آمده است که بر اساس آن در هر طرح پژوهشی از روشهای مختلف استفاده میشود یا حتی چند گروه پژوهشی با روشهای مختلف درباره موضوعی واحد مطالعه می کنند. در این میان روشهای آمیخته به عنوان ابزاری کاربردی به پژوهشگران این امکان را می دهد تا دادههای متنوع و یافته های به دست آمده از روشهای متفاوت پژوهشی را در قالبی علمی و منسجم با یکدیگر تلفیق نمایند تا درکی بهتر به شناخت مشکلات و پیدا کردن راه حل مسائل اقدام نمایند. مسئله تحقیق در این مقاله عبارت است از اینکه چگونه در پژوهش های متنوع و روش های مختلف مطالعات بین رشته ای و چندرشته ای و به طور کلی تحقیقات علمی چند مرحله ای و چندبعدی، یکپارچگی و همگرایی حاصل میشود و رویکردهای کمی و کیفی از چه طریق ترکیب میگردند. به عبارتی این دیدگاه درصدد است مفهومی را بیان کند که در آن روشهای کمی و کیفی به منزله رویکردهایی که مکمل یکدیگر است و دیگر مانند رویکردهای رقابتی درصدد بر کنار کردن یکدیگر نمی باشند.
پرسش هایی که در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرند عبارتاند از:
. با وجود تفاوت های بارزی که بین دو رویکرد کمی و کیفی وجود دارد، چگونه می توان آنها را در کنار یکدیگر قرار داد؟
. در حالی که هر کدام با مبانی فلسفی متفاوت و متمایز به موضوع نگاه می کنند، آیا اساسا امکانپذیر است در یک طرح پژوهشی همزمان از دو روش استفاده نمود؟
. پل ارتباطی بین این دو روش چگونه برقرار میشود؟
. چگونه در یک طرح پژوهشی متنوع و متفاوت یکپارچگی حاصل می شود؟
١- پیشینه تاریخی
پژوهش های آمیخته در مطالعات علوم انسانی و رفتاری با پژوهشگران و روش شناسانی ظهور کرد که معتقد بودند استفاده از دیدگاه های کمی و کیفی با هم در یک مطالعه پژوهشی واحد مفید میباشند.
ترکیب روشهای پژوهشی در مطالعات علوم اجتماعی اولین بار توسط کمپل و فیسکر (١٩۵٩) پیشنهاد شد. این ایده انعکاسی از دیدگاه مکتب عمل گرایی چندگانه ١ بود.
استدلال آنها این بود که در یک فرآیند ارزیابی، استفاده از چندین روش پژوهشی پژوهشگر را مطمئن میسازد که ناسازگاری ٢ موجود در مطالعات پژوهشی، ویژگی اختصاصی پدیده مورد مطالعه است و نتیجه روش خاصی نمیباشد ,Campbell, Fiske) (92.p ,١٩۵٩. این ایده توسط وب با نام روش های به هم تنیده ٣ توسعه یافت . وب با این کار مکتب عملی چندگانه را جایگزین سنجش های چندگانه ای ۴ کرد که در آن با وجود الگوهای متفاوت، اجزاء ناسازگار به لحاظ نظری به هم مربوط میشدند. آن چیزی که پژوهشگران اولیه از آن به عنوان مکتب عمل گرایی چندگانه یاد میکردند، با آنچه که امروز پژوهش چندروشی ۵ نامیده میشود، بسیار هم خوانی دارد. , Webb Campbell, Schwartz, & Sechrest, 1966, .p.3))
دنزی (١٩٧٨) به هم تنیدن روشهای پژوهشی را نوعی ترکیب متدولوژی در پدیده ای یکسان میدانست . وی در مطالعات پژوهشی خود به چهار نوع مختلف به هم تنیدگی اشاره میکند: الف ) به هم تنیدگی دادهها؛ ب) به هم تنیدگی پژوهشگران؛ ج) به هم تنیدگی تئوریها؛ د) به هم تنیدگی روششناختی , Denzin 1978, p.291))
– جیک نیز مزیت هایی را در همگرایی روش های پژوهشی بر شمرد:
– مطمئن تر شدن از نتایج به دست آمده؛
– برانگیخته شدن خلاقیت پژوهشگر در جمع آوری دادهها؛
– هدایت پژوهشگر به سمت داده هایی غنیتر و پرمحتویتر؛
– هدایت محقق در جهت ترکیب یا یکپارچه سازی نظریه ها؛
– آشکار ساختن تناقضات؛
– جامعیت این نوع روشها Guba & Lincoln, 1989, p.608))
از نظر راسمن و ویلسون ترکیب روشهای پژوهشی کمی و کیفی باعث تقویت و تأیید این روش ها میشود، دادههایی غنی تر فراهم میشود و تئوریهای جدیدی با توجه به پارادوکس های موجود در منابع دادهها نمایان میگردد. & Rossman)
(۶۳۷٫p ,١٩٨۵ ,Wilson مورس نیز به هم تنیدگی روششناختیها را به دو شکل ، همزمانی و ترتیبی، طراحی کرد. ,Morse) (121.p,1991 روش های چندگانه ۶ اصطلاحی بود که برانن (١٩٩٢) برای توصیف ترکیب داده های کمی و کیفی ابداع کرد. تشکری و تدلی (١٩٩٨) از آن به روششناسی آمیخته یاد کردند. پس از آن، این رویکرد با نامهای متفاوتی چون : پژوهش های ترکیبی ٧ (توماس ٢٠٠٢)؛ پژوهش به روش یکپارچه سازی ٨ (جانسون و اوینبوز،٢٠٠۴)؛ پژوهش چندروشی (مانتز و مورس ٢٠٠٣)؛ مطالعات بهم تنیده (سندروسکی،٢٠٠٣)؛ استراتژی چندگانه ٩ (بریمن ، ٢٠٠۴) و در نهایت با نام روش های آمیخته (تشکری، تدلی، کرسول، ٢٠٠٣) در مقالات و نوشته های متفاوت معرفی شد. از آن زمان میان پژوهشگران حوزه های مختلف علوم اجتماعی روشها، طرح ها و رویکردهای آمیخته متداول گردید.
٢- مبانی فلسفی و نظری طرحهای پژوهشی
هر روش پژوهشی از یکسری مبانی معرفتی پیروی می کند. شناخت این مبانی به محقق کمک می کند تا نوع پارادایم پژوهشی را که به طبع آن رویکردهای پژوهشی طراحی می شود، تعیین کند. پارادایم ها روش تفسیر جهان و متدولوژی پژوهش را تفسیر می کنند. (چالمرز، ص ١٢٢) به عبارتی پارادایم ها را میتوان به مثابه چارچوبی در نظر گرفت که محقق ، در قالب آن جهان را تفسیر میکند. اساس ساخت چنین چارچوبی پاسخ به پرسش هایی در حوزههای هستی شناسی (ماهیت واقعیت چیست ؟)؛ معرفت شناسی (رابطه میان موضوع شناخت و فاعل شناسا چیست ؟)؛ ارزششناسی (ارزشها چه نقشی را در شناخت حاصل شده ایفا می کنند؟)؛ روششناسی (شناخت چگونه حاصل و چگونه بیان میشود؟) می باشد. تاکنون چهار پارادایم پژوهشی، فرااثباتگرایی ١٠، ساختارگرایی ١١، انتقادی و ۱۲ و تفسیرگرایی ١٣ برای روشهای پژوهشی کمی و کیفی شناخته شده است .
پژوهش های آمیخته از آن جهت که خود حاصل ترکیب روش های کمی و کیفی می باشند، پارادایمی که برای آن مطرح می شود، میباید هر دو نوع روش پژوهشی را پوشش بدهد. برخی از پژوهشگران استدلال کرده اند اساسا هیچ پارادایمی برای روش تحقیق آمیخته قابل دفاع نمیباشد، زیرا

لازمه آن در کنار هم قرار گرفتن پارادایم های ناسازگار است که امری محال و توجیه ناپذیر است . اکثر پژوهشگرانی که سالهای متمادی به مطالعه روشهای آمیخته پرداخته اند، معتقدند مناسب ترین پارادایم فلسفی را که می توان برای این گونه پژوهش ها برگزید، پراگماتیسم ١۴ یا همان مکتب اصالت عمل است . (٢٠٠٧ ,Burke Johnson) در این نوع پارادایم داده ها را بر مبنای اثر و نتیجه شان گردآوری می کنند و پژوهش را یک روش شناسی آمیخته هدایت میکند. جدول شماره (١) تقسیم بندی پارادایم های پژوهشی را با توجه به حوزه عملکردشان نشان می دهد.
کرسول پیشنهاد میکند پژوهشگران برای طراحی رویکردهای پژوهشی نیاز به چارچوبی دارند تا تمامی امور مربوط به مطالعات پژوهشی، از مبانی فلسفی گرفته تا بررسی مجموعه داده ها و تحلیل دادهها را در بربگیرد. او چارچوب پیشنهادی خود را مبتنی بر سه پرسش زیر طراحی کرد:
١. مبانی معرفتی (نگرشهای نظری) هر روش پژوهشی چه می باشند؟
٢. استراتژیهای پژوهشی چه می باشند؟
٣. از چه روش هایی برای جمع آوری و تحلیل داده ها استفاده میشود؟ (Creswell, 2003, p.6)
پژوهشگر بر اساس این عناصر، نوع رویکرد پژوهشی مناسب (کمی، کیفی یا آمیخته ) را انتخاب میکند.
جدول شماره (١) – انواع پارادایم های پژوهشی
(حوزه پژوهش های کیفی ) فرااثبات گرایی (حوزه پژوهش های کمی )
تعدد واقعیت ها وابستگی مبتنی بر ارزیابی های فردی قیاسی یکتایی واقعیت جدایی و بی طرفی ارزش -آزاد (مبتنی بر مشاهدات تجربی ) استقرائی (آزمون پیش فرضهای اولیه )
پراگماتیسم (حوزه پژوهش های آمیخته ) انتقادی. تفسیرگرایی (حوزه پژوهش های کیفی )

٣- روش تحقیق مقاله
از آنجا که روش تحقیق آمیخته در کشور بی سابقه میباشد، همچنین نبود منابع فارسی، این روش در بین جامعه آموزشی – پژوهشی ناشناخته مانده است . این مقاله با بررسی مقالات و کتب منتشر شده خارجی به جمع آوری اطلاعات، تحلیل و ترکیب یافته ها و انتخاب بنیان های فلسفی و نتایج پژوهشی از روش فرا تحلیل و همسنجی کلمات پرداخته است .
۴- یافته های تحقیق
۴-١- تعریف روش تحقیق آمیخته
در ادبیات پژوهشی روش های آمیخته با تعابیر و مضامین متفاوتی تعریف شده است . شاید به سختی بتوان تعریقی جامع و مانع برای ان ارائه داد . اما نکته ای که در تمامی این تعاریف مشهود است ، این میباشد که رویکردهای آمیخته نوعی روش پژوهشی است که در آن دو رویکرد رقیب کمی و کیفی در کنار یکدیگر قرار میگیرند. به عبارتی روشهای پژوهشی آمیخته ، نوعی روش پژوهشی است که در آن یک پژوهشگر (یا تیمی از پژوهشگران) عناصر رویکردهای کمی و کیفی را به منظور آشکار ساختن موانع موجود در امر پژوهش و درک عمیق پدیده ها با یکدیگر ترکیب میکنند. ٢٠٠٧ , Burke Johnson این ترکیب را میتوان در کلیه مراحل تحقیق از جمله جهان بینیهای کمی و کیفی، مجموعه دادهها، تحلیل دادهها و نیز تکنیک های استنتاج دادهها به کار گرفت .

۴-٢- نحوه ترکیب داده های کمی و کیفی در روش تحقیق آمیخته
برای اینکه ترکیب پژوهش ها در مؤثرترین شکل صورت بگیرد، لازم است که محققین ابتدا تمام ویژگیهای مختص به پژوهش های کمی و کیفی را ارزیابی کنند
.
در این حالت به واسطه شناسایی نقاط ضعف و قوت این رویکردها پژوهشگر در موقعیتی قرار می گیرد که باید با توجه به اصل بنیادین پژوهش های آمیخته ١۵ راهبردهای پژوهشی را را با هم ترکیب کنند. مطابق بر این اصل محقق باید دادههای مختلف را به نحوی با هم ترکیب کند که نه تنها همپوشانی با هم نداشته باشند، بلکه در نتایج حاصله قوتها ادغام داده ها تقویت و ضعف ها رفع شده باشند. Johnson 2007 , Burke
در حالت کلی داده های کمی و کیفی به سه طریق با یکدیگر ترکیب می شوند:
. ادغام ١۶ دو مجموعه داده در یک زمان (با رویکردی تک فازی)
. ارتباط دادن دو مجموعه داده به صورت ساخت یکی براساس دیگری (با رویکردی دو فازی )
. مندرج کردن ١٧ دو مجموعه داده درون یکدیگر (با رویکردی ترکیبی )
این روش ها در شکل شماره (٢) نشان داده شده است .
شکل شماره (٢)- سه طریق ترکیب داده ها

۵- انواع رویکردهای پژوهشی آمیخته
رویکردهای پژوهشی آمیخته در دو دسته عمده ”رویکرد پژوهشی به روش آمیخته ١٨“و “رویکرد پژوهشی با مدل آمیخته ١٩“ طبقه بندی میشوند. گرچه این دو رویکرد به ظاهر شبیه هستند، اما از روندهای پژوهشی متفاوتی پیروی می کنند.
واژه «روشی» در دسته نخست بر تکنیک های جمع آوری و تحلیل دادهها تأکید می کند و «مدل» به ترکیب متدولوژیها اشاره دارد. ,Tashakkori, and Teddlie) (43.p ,١٩٩٨در رویکردهای «پژوهشی به روش آمیخته » تاکید بیشتر بر تمایز روش هاست . کرسول انواع متفاوت این نوع رویکرد را در قالب یک ماتریس نشان داده است (٢٠٠٧ ,Burke) همان طور که. شکل شماره (٣) میبینیم ، مطالعات پژوهشی به روش آمیخته به چهار طریق صورت میگیرد: اهمیت زمانی و وزنی یکسان؛ اهمیت زمانی یکسان و اهمیت وزنی غیر یکسان ؛ اهمیت زمانی غیر یکسان و اهمیت وزنی یکسان ؛ و اهمیت زمانی و وزنی غیر یکسان .
شکل شماره (٣)- انواع مطالعات پژوهشی که با روش آمیخته طراحی می شوند ,Burke)

برای طراحی روش های پژوهشی به روش آمیخته باید چند نکته را مد نظر قرار داد: یکی اینکه فاز کیفی میبایست برای اطلاعرسانی به فاز کمی به طور مجزا هدایت شود، و دیگری اینکه اگر فازهای کمی و کیفی همزمان انجام می شوند، یافته ها میباید در طی تفسیر حتما یکپارچه شوند.
در «رویکرد پژوهشی با مدل آمیخته » تأکید بر تمایز فازهای پژوهشی (کمی – کیفی ) است که در سطوح مختلف صورت می گیرد. پژوهشگرانی که از این نوع روشها استفاده می کنند، تلفیق را تنها به مرحله سنجش محدود نمی کنند، بلکه آنها طی سه مرحله جمع آوری، ارزیابی و تحلیل داده هاست که فرایند ترکیبی را پیاده می سازند. اساس طرحهای پژوهشی با مدل آمیخته بر تقابل پارادایم های پژوهشی و

ترتیب زمانی فازهای کمی و کیفی است . در این گونه رویکردها تمرکز پژوهشگر مبتنی بر اهمیت و وزنی است که به یک پارادایم می دهد. پژوهشگر میتواند آزادانه تصمیم گیرد، دادههای کمی را پیش از دادههای کیفی جمع آوری کند یا اینکه هر دو طیف داده ها را در چند مرحله از پژوهش گردآوری کند. شکل شماره (۴) نمای کلی این طرحها را نشان می دهد. طرحهای ٢ تا ٧ طرحهای پژوهشی آمیخته می باشند.
۶- انتخاب طرحهای آمیخته
تاکنون روششناسان طرحهای بسیاری برای روشهای آمیخته معرفی کرده اند. تشکری و تدلی به چهل نوع متفاوت از طرح های پژوهشی اشاره کرده اند. پژوهشگران بعدی این تعداد را به دوازده نوع تنزل دادند.
با بررسی هایی که به عمل آمد، مشخص شد که دوازده نوع شناساییشده بیشترشان شبیه به هم بوده و میتوانند در ذیل انواع دیگر قرار بگیرند از این رو این طرحها به چهار دسته تقسیم میشوند که عبارتاند از: طرح های به هم تنیده؛ طرحهای اندراجی ٢٠؛ ۲۲
طرح های تشریحی ٢١ و طرح های اکتشافی (Creswell, 2003)
۶-١- طرحهای به هم تنیده
متعارفترین و مشهورترین رویکرد برای آمیختن روش های پژوهشی میباشد.
(Creswell & Clark, 2007, p.91)
پژوهشگران زمانی که بخواهند به طور مستقیم نتایج دادههای آماری را با نتایج پژوهش های کیفی مقایسه کنند و برعکس اگر بخواهند نتایج کیفی را با دادههای کمی تأیید کنند. طرحهای به هم تنیده از نوع طرحهای تک فازی است که محققان در آن از روشهای کمی و کیفی همزمان و به نسبت وزنی یکسان طی فرآیند پژوهشی به کار میگیرند و هدفشان گردآوری و تحلیل دادهها در تفسیری کلیتر و همگرا نمودن یافته ها میباشد. شکل شماره (۵) نمای کلی از سری طرح های به هم تنیده را نشان می دهد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 18 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد