whatsapp call admin

مقاله نقش هندسه پایدار فراکتال در معماری اسلامی و بازیابی ریشه های به معماری معاصر

word قابل ویرایش
19 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

نقش هندسه پایدار فراکتال در معماری اسلامی و بازیابی ریشه های به معماری معاصر
چکیده
امروزه بحث بازگشت به طبیعت و الگ وبرداری از آن به عنوان یکی از چالش های مهم در دنیا مطرح شده است . فرم های پایدار طبیعی و فراکتالی این قابلیت را دارند که با کمترین کمیت و مقدار، بیشترین بازدهی و کارایی را حاصل کنند . بحث هندسه فراکتال اولین بار در سال ١٩٧۵ توسط بنویت مندلبروت مطرح شد. این در حالی است که رد پای آن صد ها سال پیشتر در معماری مسلمانان مشاهده می گردد. تا کنون معماری اسلامی و بنا های این دوره از این زاویه نگریسته نشده است . لذا جا دارد معماری اسلامی از این بعد نیز بررسی گردد. در این مقاله با تکیه بر شیوه بیان نمادین معماری و تز ئینات اسلامی قصد بر اینست که “بررسی و شناخت معنایی هندسه فراکتال در معماری اسلامی ” و همچنین “اهمیت بازیابی این هندسه پایدار فراکتالی و مفهوم آن در دوران معاصر” مورد پژوهش و بررسی قرار گیرد.
روش پژوهش به کاربسته شده بصورت مطاله اسنادی و کتابخانه ای از نوع کیفی و تحلیلی محتوا بوده و به همراه آن مطالعه نمونه موردی با بررسی اثر ارزنده “مسجد شیخ لطف الله اصفهان ” می باشد. می توان گفت که نتایج حاصله نشان دهنده اینست که هنرمند مسلمان با استفاده از انواع اشکال هندسی و گیاهی در بنا های اسلامی در پی آن است که اثبات کند پیوستگی خاصی در بین حیات جماد ، نبات و دنیای انسان وجود دارد. و عالم متکثر جدا از سر منشاء آن نیست . مهمتر از آن هنرمند اسلامی با تقید عملی خود به استفاده از نقوش طبیعی اعتقاد راسخ خود را به رجحان هندسه طبیعت و ارگانیسم زنده ابراز می نماید. به این ترتیب مشاهده می گردد که هندسه فراکتالی از زمان شکل گیری هنر معماری اسلامی به نوعی رایج بوده است و عناوین امروزی تحت نام هندسه فراکتالی ، تعابیر جدید دوره معاصر اخیر است .
همچنین هندسه فراکتالی با ریشه ای که در معماری اسلامی دارد شایسته بررسی و توجه بیشتر می باشد.
واژه های کلیدی: معماری اسلامی، هندسه فراکتال ، وحدت در کثرت ، نقوش اسلامی، مسجد شیخ لطف الله

١- مقدمه :
تاریخ نگاران سالروز تولد بحث فراکتالیسم را حدود سال ١٩۶٠ میلادی ارزیابی می کنند. آن ها معتقدند که هندسه فراکتال در نتیجه بررسی های آقای مندلبروت در سال ١٩٧۵ ایجاد شد. ریاضی دانان تا قبل از سال ١٩۵٧ بر این باور بودند که الگو های طبیعت پیچیده و بی نظم و دارای ساختاری غیر قابل مشخص هستند تا اینکه مندلبروت در سال ١٩۵٧ بیان کرد :
(( ابر ها کره نیستند، و کوه ها مخروطی شکل نمی باشند. خط کنار ساحل دایره ای نیست و رعد در یک خط مستقیم حرکت نمی کند)). بر این اساس در زبان ریاضی دانشی شکل گرفت که تحت عنوان هندسه فراکتالی مطرح شد این در حالیست که رد پای آن را صد ها سال پیشتر می شد در معماری سنتی سایر نقاط جهان بخصوص معماری اسلامی مشاهده نمود. در آن زمان از نما ها و پلان ها و نقوش رشد یابنده در طراحی ها استفاده می شد در حالیکه این هندسه بصورت علمی در آن دوران وجود نداشته است . در این تحقیق هدف بر آن است تا نشان داده شود بروز هندسه فراکتال در آثار معماری اسلامی با هدف بوده و مسلمانان برای بیان تفکرات خ ود از این هندسه استفاده می کرده اند تا هم اعتقادات خود را بصورت نمادین به تصویر کشند و هم خود را به طبیعت و
قوانین آن نزدیک تر کنند. در ادامه سعی می شود پاسخی به سوال های زیر داده شود:
-آیا ارتباطی بین هندسه فراکتال و معماری و نقوش اسلامی وجود دارد؟
-به چه دلایلی هنرمندان مسلمان از هندسه فراکتال در هنر معماری استفاده می کرده اند؟
-آیا پیوندی میان هندسه فراکتال و مفهوم وحدت در عین کثرت وجود دارد؟
-لزوم بازیابی این هندسه و مفهوم آن در معماری معاصر چه می باشد؟
در این پژوهش فرض بر آن است تا نشان داده شود بین مفهوم وحدت در کثرت و هندسه فراکتال رابطه ای وجود داشته که موجب کاربرد این هندسه در سایر بنا های اسلامی شده است .ضرورت این تحقیق در آن است تا با اثبات این موضوع در گام های بعدی به اندازه گیری کمی ابعاد فراکتالی سایر بنا های اسلامی پرداخته شده و بتوان این کمیت ها را به عنوان شناسنامه هر بنا با سایر بنا های اسلامی و حتی سایر سبک های معماری علی الخصوص طراحی به سبک مدرن مقایسه کرد.
٢- فراکتال های طبیعی :
انسان همیشه در برابر یک جهان پر از اشکال نامنظم پبچبده قرار گرفته است و در برابر تغییرات نوسانی و الزامی، در طبیعت نمونه های فراوانی از فراکتال ها وجود دارد. همچون سرخس ها، برگ درختان ، انواع گوناگون گل کلم ، شکل کوه ها، ابر ها، صاعقه ، چگونگی توزیع کهکشان ها در عالم و شکاف در سنگ ها.
با تحول دنیای ریاضیات و دست یافتن به دانش هندسه فراکتال ، تصورات از مناظر و اشکال عظیم الجثه عجیب و بی همتا در طبیعت میسر شد: مجموعه های کانتور،منحنی های پینو، منحنی های بدون شاخه ها و خطوطی که بتواند فضا را پر کند. بسیاری از این هیولا ها در واقع همتایانی در دنیای بی قاعده طبیع ت شناخته شدند.
٣- خواص فراکتال ها:
در کاربرد محاوره ای یک فراکت ال ، یک شکل هندسی چند پاره یا ناهموار است که می تواند به بخش هایی تقسیم شود که هرکدام از آن ها ( حداقل بطور تقریبی) یک کپی کاهش یافته از لحاظ اندازه ، از کل شکل می باشد.
از خواص عمومی فراکتال ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
١) بی نظمی با گونه ای از آشوب ساخ تاری در ظاهر
٢) تشابه در جلوه بصری در هر مقیاس
٣)یکسانی و همگونی آن ها در هر مقیاسی
۴) ایجاب خود همانندی که هر زیر سیستمی از فراکتال معادل کل سیستم باشد.
۵)عدم تعیین طولی در در هر مقیاس
۶) دارای بعد اعشاری هستند.
٧) بی قاعده تر از آن هستند که بتوان آن ها را با زبان هندسه اقلیدسی توصیف کرد.
٨) یک ریتم تکرار شونده در اشکال فراکتال وجود دارد که آن ها را به سمت تعادل سوق می دهد.
٩) در اشکال فراکتال هیچ خط مستقیمی وجود ندارد. وجوه و لبه های داخلی آن ها صاف و هموار نیست بلکه منفذ دار و تاب خورده است .
از آنجایی که فراکتال ها در تمام سط وح بزرگنمایی مشابه به نظر می رسند، فرض می شود که بطور نامحدودی پیچیده اند ( در اصطلاح غیر رسمی) درست همانند نقوش اسلامی که تا حد ممکن رشد می کنند تا حس بینهایت را القا کنند و در نهایت به تعادل و وحدت می رسند. با این حال تمام اشیاء خود متشابه فراکتال نیستند. برای مثال خط حقیقی ( یک خط راست اقلیدسی ) ظاهرا خود متشابه است اما سایر مشخصات فراکتال را دارا نمی باشد.
۴- بعد فراکتالی :
بعد یک کمیت عددی می باشد که نشان دهنده چگونگی پر شدن فضا توسط فراکتال ، در هنگام کوچکتر شدن مقیاس می باشد .
تعاریف زیادی از بعد فراکتالی وجود دارند از جمله : بعد هاسدراف ، بعد رینی، بعد شمارش جعبه ای و بعد همبستگی و غیره که هیچ کدام از آن ها نباید به عنوان یک مدل جهانی واحد استفاده شود. یک الگو با بعد فراکتالی بالاتر پیچیده تر و نامنظم تر از بعد فراکتالی کمتر است و فضای بیشتری را اشغال می کند.
در فراکتال ها این بعد فراکتالی است که مهم است و نه مقیاس . زیرا در هر اندازه ای، این بعد فراکتالی حفظ می شود و بیانگر خاصیت اصلی فراکتال است . همین امر کاربرد فراکتال ها را در علم امروزی زیاد کرده است .
۴- تشخیص هندسه فراکتال در طبیعت
١-۴- هندسه های رشد یابنده :
طبیعت با هندسه های ثابت مشخص نمی شود بلکه هندسه های طبیعت هندسه هایی رشد یابنده اند یعنی از نظر ریاضی در حال افزایش یا کاهشند. دوتزی معتقد است که ط ب یعت خود را به صورت منظمی کرده که به نسبت های خاصی مکررا دیده می شود.
وی در کتاب توان نهایتا، نسب ت های طلایی و سایر روش های تناسبی و هندسه های رشد یابنده را در فرم طبیعی به صورت تجلی ارتباط متقابل وحدت و تنوع که مشخصه طبیعت است ، تعریف می کند.( محمودی نژاد ١٣٩٠: صفحه ٢١۵ )

شکل (١): هندسه فراکتال فقط در نقوشی وجود دارد که رشد یابنده اند و فقط تک رار مبنا نیست

٢-۴- هندسه اجزا:
اگر در نظر گرفته شود مفهوم چسباندن فرم ها به م ت راکم ترین صورت ، بستگی به اندازه آن ها ندارد، انتظار چنین خواهد بود که فرم طبیعی نیز مستقل از مقیاس باشد، که همینطور هم هست . مثلا با مشاهده شاخه های رودخانه واضح است که الگوی ش اخه ای دارای سلسله مراتب بوده فرم ، تعداد و توزیع ثابتی دارد که مستقل از مقیاس است . زمانی که روش علمی و هندسه اقلیدسی در تلاش خود به منظور طبقه بندی و ساده کردن قادر به بیان استقلال مقیاس یا پیچیدگی فرم ها و سیستم های طبیعی نبودند، هندسه اجزاء پدید آمد.
هندسه اقلیدسی به طرز غیر واقعی مبتنی بر مقیاس است . یعنی بافت ظاهری فرم ، با تغییر مقیاس دگرگون می شود. در طبیعت پیچیدگی ظاهری حتی با وجود تغییر مقیاس ثابت باقی می ماند. فرم های طبیعی رفتاری مستقل از مقیاس را بیان می کنند. با افزایش مقیاس ، جزئیات آن هم افزایش م ی یابد، به همین دلیل بافت ظاهری آن ها ثابت باقی می ماند . در مورد اجزاء همیشه جزئیات بیش از آن چیزی است که به چشم می خورد.
هندسه اقلیدسی فاصله را بدون توجه به مقیاس ، ثابت فرض می کند و مقدار تغییرات جزئی نسبی با تغییر مقیاس تغییر می کند.
در هندسه فراکتال فاص له با مقیاس تغییر کرده ، اما بافت ظاهری ثابت می ماند.

شکل (٢): هندسه فراکتالی کثرت پذیر شکل (٣): هندسه اقلیدسی کثرت نا پذیر
۵- هندسه و طبیعت :
انسان سنتی تمام مخلوقات را بصورت تجلیات وجود یگانه می بیند و در مسیر الهامی که با طبیعت در آن سهیم است به شباهتی در ساختار و تناسب می رسد که به وسیله ریاضیات سنجیدنی می شود. برعکس ، تمام مخلوقات انسان و طبیعت بصورت فرم هایی که می توان به وسیله قوانین ریاضی تشابه ، تقارن و هندسه بررسیشان کرد دیده می شوند. زیبایی بلور برف همانقدر به نظم هندسی اش وابسته است که به توانایی اش در انعکاس نظمی عالی تر و عمیق تر. این نشان می دهد تمام اشکال ، سطوح و خطوط مطابق با تناسب ذاتی طبیعت چیده شده اند و نظام های زیبایی ایده آلی را منعکس می کنند. بر مبنای اساسی عینی، که مستقل از انس ان و ذوق و سلیقه ذهنی اوست ، زیبایی ای بدست می آید که عمومی، جهانی و ابدی است . نظم و تناسب به صورت قوانینی جهانی دیده می شوند که انسان تلاش می کند به وسیله حساب ، هندسه و هارمونی درکشان کند. تناسب نسبت به فضا مانند ریتم است نسبت به زمان و هارمونی نسبت به صدا. ریتم جهانی و صدا های هم آهنگ به صورت اعداد قابل درک می شوند، بنابر این درک تناسب نیز از ه مین جا پا می گیرد. (نادر اردلان ١٣٩٠: صفحه ۵١)
۶- مفهوم اصل وحدت در کثرت در اسلام :
بورکهارت مهمترین اصل اسلام و مرکز ثقل تفکرات اسلام را وحدانیت می داند و بر این اعت قاد است که بیان آن در غالب تصاویر به سهولت نمی گنجد. چنان که بر این اعتقاد است که احدیت در عین حال که به غایت عینی و انضمامی است ، به نظر انسان
تصویری انتزاعی می نماید. محور مرکزی اسلام احدیت و وحدانیت است ولی هیچ تصویری قادر به بیان آن نیست . بنابر این مسجل است که در اسلام توجه به وحدت در بیان وحدانیت اصل قرار گیرد. این امر در هنر دنیای اسلام به وضوح مشهود است . از این حیث متکثرات در هنر و زیبایی خود بیان وحدت و الوهیت دارند. در بینش اسلامی هنر فقط برای این است که به ماده شرافتی روحانی ببخشد و زیبایی بالقوه ای از احدیت به عاریت گرفته را عیان سازد. از لحاظ هنرمند مسلمان ، هنر انتزاعی بیانگر قانونی است و به مستقیم ترین وجه ، وحدت در کثرت را نمودار می سازد. و این امر در بسیاری از صور هنر اسلامی توسط تکرار نقش مایه های هندسی و تناوب در وزن ها و قرینه سازی انجام پذیرفته است . هنر اسلامی که از آن تمامی هنر های بصری اسلام را مراد می کنیم ، اساسا در نظامی بصری، جنبه ها و ابعاد مشخصی از وحدت الهی را نمایان می سازد. در هنر اسلامی وحدتی که از تکثرات نشات می گیرد، شهادتی است بر یگانگی خدا. (مژگان خاکپور ١٣٨٩: صفحه ١٩)
٧- ارت باط بین هندسه فراکتال و مفهوم وحدت در عین کثرت :
برای معمار سنتی الگو های هندسی مانند صورت های کثرت در وحدت هستند . الگو های تکرار شونده نماد ایده لایتناهی و بی زمانی هستند. زیبایی و هماهنگی ای که در الگو های هندسی مشاهده می شود یک نظم هندسی بالاتر و عمیق تر ، یعنی قوانین کیهانی را منعکس می کند. انسان روحانی درصدد کشف الگو های هندسی به عنوان وسیله درک و رسیدن به خدا است . (مهرداد حجازی ١٣٨٧: صفحه ٢۶) به همین دلیل است که بدون داشتن هیچ گونه علم عددی به الهام از طبیعت و الگو های فراکتالی می پردازد تا بتواند این ت کثر و تکرار را در جهت رسیدن به احدیت و وحدت منعکس کند.
٨- الگوبرداری از طبیعت و کاربرد هندسه فراکتال در اسلام :
بازنمایی تصویری موجودات زنده در قرآن به صراحت منع نشده با این وجود بسیاری از مسلمانان ترسیم چهره ها و موجودات زنده را خطری به سوی بت پرستی به شمار میآوردند و گناه می دانستند؛ بنابراین هنر اسلامی اغلب بر خلق زیبایی با نقوش انتزاعی و استفاده از حروف ٬ متمرکز بوده است . و به دلیل محدودیت نسبی سایر هنرها همچون نقاشی، مجسمه سازی، موسیقی، مسلمانان به توسعه سبک های مختلف در زمینه هایی انتزاعی سوق داده شدند.
عمده ای از مسلمانان تصویرگری چهره پیامبر اسلام را مردود می شمردند و حتی گاهی تصویرگری جانداران و انسان نیز مورد قبول بخشی از مسلمانان نبود. با این وجود همواره در سرزمین های اسلامی تصاویری از انسان و موجودات زنده دیگر نقش می شد و به مواردی از تصویرسازی چهره پیامبر نیز برمی خوریم افزون بر منع تصویرسازی چهره پیامبر، مفهوم و تصویر ذهنی خداوند به صورتی که در آیین هندو و مسیحیت رایج است در اسلام مرسوم نبود این همه به علاوه دلایل اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی و رقابت با تمدن های دیگر موجب شد تا هنرمندان و هنرپروران در سراسر سرزمین های اسلامی به اشکالی از هنرهای انتزاعی (شکل ۴) مانند خوشنویسی، نقوش هندسی یا اسلیمی و معماری توجه ویژه داشته باشند که برخی از آن ها نمود کاملی از کاربرد هندسه فراکتال می باشند.
در هنر اسلامی هنرمند مسلمان بر این واقعیت است که خود، آفریدگار یا منشاء زیبایی نیست بلکه اثر هنری به میزانی که تابع و مطیع نظم جهانی باشد، از زیبایی بهره جسته ، زیبایی کلی را جلوه گر می سازد . این هنرمند در تلاش خلق اثر هنری بی همتا نیست ، که خود واقف به عبث ب ودن این امر است . او در پی ظهور جلوه حق در اثر هنری است ، که در این وادی به خلق اثری زیبا دست می یازد. ( مژگان خاکپور ١٣٨٩: صفحه ٣)

شکل (۴): با گسترش نقش انتزاعی گنبد شاه نعمت الله ولی می توانیم به یک درخت برسیم
٩- دلایل استفاده از هندسه فراکتال در معم اری و نقوش اسلامی :
در رابطه با ظهور وحدت در کثرت در هنر اسلامی که در نهایت به منتج شدن الگو های فراکتالی می انجامد دلایل کاربردی و مفهومی زیادی وجود دارد اما با توجه به استفاده از این الگو ها در سایر نقاط دنیا و وجود معنا در نماد پردازی اسلامی می توانیم
ه ب موارد زیر برسیم :
١) استفاده از این هندسه به عنوان یک ابزار خلاقانه : هندسه نقشی اساسی در طراحی بنا های معماری ایرانی ایفا می کند. از دیدگاه عملکرد خارجی ، استفاده از هندسه به عنوان هنر برای خلق شکل ها،الگو ها و تناسب ها،معمار بزرگ جهان را به یاد می آورد و صور نوعی را فرا می خواند. بنابر این هنر هندسه یک عنصر کلیدی برای ایجاد ارتباط بین ساختمان و ایده هایی است که سازنده در ذهن داشته است .
٢) استفاده از تکنیک های اندازه گیری برای تحلیل پایداری سازه ای : از دیدگاه عملکرد داخلی ، هندسه به عنوان علم برای انتخاب ابعاد سازه ای مانند ارتفاع ، طول و عرض ساختمان و اجزای سازه ای آن ، بر رفتار سازه ای ساختمان حاکم است . رفتاری که از هندسه طبعیت می کند و هندسه درست باعث می شود که ساختمان دارای کارکرد درستی باشد.
٣) تجسم بهشت و محیط زندگی انسان : نقوش گیاهی و تزئینی که در بنا ها شکل گرفته است خود نماد بهشت برین و گیاهان بهشتی است گرچه سابقه آن ها به قبل از اسلام هم می رسد . ماحصل کلام آن تزئینات و الحاقات اگرچه در
بسیاری از موارد نقش چندانی در استحکام بنا ندارد ولی جزء لاینفک معماری ایرانی بوده و هست . ( حسین یاوری ١٣٩٠: صفحه ٣٢)
۴)نقوش هندسی بی نهایت گسترش پذیر نمادی از بعد باطنی اسلام و مفهوم صوفیانه وحدت در عین کثرت : هنر بر مبنای تفکر شکل می گیرد و در هنر اسلامی که مبنای تفکر وحدانیت است ، وحدت در کثرت و کثرت در وحدت در تمامی وجوه هنر متجلی است که ریشه در تفکر اسلامی دارد . وحدت حاصل به هم پیوستن اجزاء نبوده بلکه خود را در عناصر اثر هنری نیز متجلی ساخته است . اصل هنر اسلامی زیبایی است که وابسته به زمان نبوده و ذاتی و درونی است . در هنر اسلامی ماده در جهت ظهور این زیبایی متعالی می گردد. اصل این زیبایی وحدت است و هر آینه که بیانگر وحدت باشد زیباست . وحدت و کثرت در تقابل با یکدیگر فهم می شوند که از آن ها مفهوم تضاد استنباط نمی گردد و این تعاریف تصور اولی و بی نیاز از تعریف است . ( مژگان خاکپور ١٣٨٩: صفحه ٢۵)
١٠- نمادپردازی فراکتالی توسط تزئینات برای بیان وحدت :
تزیینات در هنر ایران به صورت های مخ تلفی تجلی پیدا کرده است . نقوش منحنی اسلیمی و گیاهی، نقوش هندسی و گره چینی، نقوش کتبیه و خط نگاره ها اساسیترین عناصر الفبای تزیینات هنر ایران هستند. هنرمندان این نقش ها را به صورت منفرد و یا با ترکیب آن ها، در حوزه وسیعی از هنر های کتاب آرایی،کاشی،آجر،گچ بری،سنگ ، چوب ،آلات فلزی،سفال ،پارچه ،قالی و… به کار گرفته اند.
هنرمندان توانسته اند بسیاری از مفاهیم فرهنگی را با زبان نمادین طرح ها و نقش ها بیان کنند. در حقیقت این آثار انعکاسی از جهان بینی و تفکر فلسفی جامعه ای است که هنرمند براساس آن ، سنت های هنری دوره های قبلی را تعدیل کرده است . برای مثال وجود نقش دایره در پلان بنا ها و در تزئینات معنای خاصی دارد. این نقش بسیار پیچیده است . از نظر عرفا دایره مفهوم خاص خود را دارد به این معنا که دایره خطی است که نه آغاز دارد و نه انجام ، عرفا اعتقاد دارند که دایره شبیه به زمان در حال حرکت است و بیانگر زندگی و مرگ است و یا مرگ و حیات و نشانی از خالق و مخلوق است و همچنین در خصوص اعداد و اشکال نیز نظرات عرفانی متصور است که همه اشکال از نقطه است و همه اعداد از واحد است .
از عناصر تزئینی دیگر که نمود بارز رشد فراکتالی در معماری اسلامی می باشد، می توان مقرنس را نام برد که تمثیلی از فیضان نور در عالم مخلوق خداوند است که چون چلچراغی بر سر جان نمازگزاران نور رحمت معنویت را می گستراند.
١-وحدت نقوش اسلیمی در عین کثرت : طرح های اسلیمی که تزئینی از سر نبوغ هنرمندان مسلمان است به دلیل شمایل گریزی در هنر اسلامی رواج بیشتری داشته و کثرت اجزای آن در وحدتی غیر قابل توصیف بیان الوهیت می نماید.این طرح ها با ایجاد بافت و توازن ، از من بودن تصویر گریخته و فرار از مکان و زمان را در تزئین نمودار گشته است . روانی حرکت چشم از نقطه ای به نقطه دیگر عین وحدتی است که از متکثرات نشات می گیرد. پیچاپیچی هندسی اشاره بسیار آشکاری است بر اندیشه اینکه یگانگی الهی یا وحدت الوهیت ، زمینه و پایه گوناگونی های بی کران جهان است . از طریق هماهنگی تابیده بر جهان است که وحدت الوهیت در جهان نمودار می شود و هماهنگی هم چیزی نیست جز (( وحدت در کثرت ))، به همانگونه که (( کثرت در وحدت )) است . در هم گره خوردگی بیانگر یک جنبه و جنبه های دیگر است . اسلیمی به مثابه کل عالم از ذاتی واحد سرچشمه گرفته و در فراوانی خود تنها همگونی و هماهن گی را متجلی می سازد. ( مژگان خاکپور ١٣٨٩: صفحه ٢٣)
٢-وحدت نقوش هندسی در عین کثرت : در معماری سنتی هندسه مانند مهندسی جدید محدود به جنبه های کم و بیش کمی نیست بلکه جنبه کیفی دارد که در تناسب و هماهنگی یک بنا وحدت تقریبا بی مانند خود را بدست می آورد. قواعد تناسب بطور سنتی بر تقسیم دایره توسط اشکال منتظمی است که مماس با آن در داخل رسم شده اند .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 19 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد