whatsapp call admin

مقاله کارورزان و برنامه ی جدید کارورزی: روایتی از “است” ها و “نیست” ها، “باید” ها و “نباید” ها

word قابل ویرایش
15 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

کارورزان و برنامه ی جدید کارورزی:
روایتی از “است” ها و “نیست” ها، “باید” ها و “نباید” ها

چکیده

در ایران، دوره ی حیات جدید تربیت معلم، با تاسیس دانشگاه فرهنگیان در سال ۱۳۹۰، آغاز شد و از جمله ی مهم ترین اقدامات آن تدوین برنامه ی جدید کارورزی بوده است که از آن به عنوان بزرگترین پروژه ی این دانشگاه یاد می شود. هدف از انجام این پژوهش ترسیم تصویر روشنی از دوره ی جدید کارورزی از منظر دانشجویان دانشگاه فرهنگیان است که گروه هدف این برنامه محسوب شده و در معرض پیامدهای اجرای برنامه قرار دارند. ضرورت انجام این پژوهش ناشی از اهمیت دیدگاه های گروه هدف در هر طرح مفید و موثر است. این پژوهش به صورت کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام گرفته است و برای جمع آوری داده ها در این پژوهش از ابزار پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. شرکت کنندگان در این پژوهش همگی از دانشجویان ترم شش دانشگاه فرهنگیان بوده اند که به طور تصادفی، از میان دانشجویان شاغل به تحصیل در مراکز آموزش عالی شهر تهران انتخاب شدند. دانشجویان شرکت کننده در این پژوهش، در پاسخ های کتبی و شفاهی خود به ترسیم چرخه ای از ساز وکار کارورزی در دوره ی جدید پرداختند؛ چرخه ای مولد و بالا رونده که متشکل از چهار حلقه ی مهم و جدانشدنی »برنامه نویسان«، »عوامل اجرایی«، »مدرسین« و »دانشجویان کارورزی« می باشد. در این چرخه، بین حلقه های مذکور ارتباطی زنجیره ای وجود دارد که حذف یا تضعیف هر یک از آن ها موجبات عقیم ماندن کل فرایند را فراهم خواهد آورد.

کلمات کلیدی: دانشگاه فرهنگیان، تربیت معلم، کارورزی، برنامه جدید کارورزی.

.۱ مقدمه

در ایران، دوره ی حیات جدید تربیت معلم، با تاسیس دانشگاه فرهنگیان در سال ۱۳۹۰ آغاز شد و از جمله ی مهم ترین برنامه های آن که از آن به عنوان بزرگترین پروژه ی این دانشگاه یاد می شود (۱)، برنامه ی جدید کارورزی بوده است. از منظر مدونان برنامه ی جدیدکارورزی، منطق دوره های کارورزی، نیاز به دستیبابی دانشجویان به »آموزش اثر بخش« است و این امر – به عقیده ی آنان – با قرار دادن دانشجویان در معرض تجربیات متنوع و غنی میسر است تا بدینوسیله آن ها قادر باشند مبتنی بر یافته های علمی و پژوهشی، به مطالعه، تصمیم گیری و ارزیابی نتایج تصمیمات خود در موقعیت های پیچیده آموزشی و تربیتی بپردازند .(۲) از این منظر، برنامه کارورزی »فرصت برقراری پیوند میان آموخته های نظری با محیط های واقعی آموزشی- تربیتی و عمق بخشیدن به تجربه های پیشین در جهت توسعه شایستگی های حرفه ای« است .(۳) بر اساس پیش بینی های متصدیان علمی این برنامه در دانشگاه فرهنگیان، شایستگیهایی که

۱

انتظار ﻣﯽ رود دانشجویان در طی برنامه ی جدید کارورزی در دانشگاه فرهنگیان، بدانها نایل شوند شامل شایستگیهای معطوف به دانش موضوعی۴ ، شایستگی-های معطوف به دانش تربیتی۵، شایستگیهای معطوف به عمل تربیتی ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ۶ و شایستگیهای معطوف به دانش عمومی ۷ ﻣﯽ باشند .(۴) از این منظر، سطوح پیش بینی شده برای دانشجویان کاورزی در این برنامه شامل چهار سطح »دستیاری«، »معلمیاری«، »تدریس آزمایشی« و »تدریس مستقل« است که پیش بینی شده است دانشجو در دوره های چهارگانه ی برنامه ی جدیدکارورزی بدان ها نایل آید. بر این اساس، وظایف دانشجویان در دوره ی اول کارورزی (کارورزی (۱، کسب آشنایی با جوانب اساسی محیط و مسالههای تدریس، در دوره ی دوم (کارورزی (۲، میزانی از کمک به شخص دارای مسئولیت تدریس در کلاس درس، در دوره ی سوم (کارورزی (۳، برنامهریزی با دریافت کمک از راهنما و اقدام به تدریس در حضور راهنما و در دوره ی چهارم(کارورزی (۴، برنامه ریزی مستقل و خوداتکای تدریس و اقدام به آن در موقعیت واقعی کلاس درس با پذیرش مسئولیت عواقب آن، می باشد .(۵)

بر مبنای این برنامه، اولین دوره از دانشجویان دانشگاه فرهنگیان که در بهمن ۱۳۹۱ وارد این دانشگاه شده اند، دو دوره از دوره ی جدید کارورزی را پشت سر گذاشته و هم اکنون – آبان ۱۳۹۴ -در حال گذراندن دوره سوم آن می باشند. رصد فرایندهای اجرایی این برنامه و فرصت ها و محدودیت های آن، در زمانی که ورودی های سال بعد (۱۳۹۲) این دانشگاه، در معرض تجربیات هم گروهی های خود در دوره های پیشین قرار دارند، امری ضروری می نماید. این امر می تواند برای برنامه ریزان دوره ی جدید کارورزی و مجریان این برنامه، اعم از معاونین آموزشی، مدرسین، مدیران و معلمین راهنما بسیار مفید باشد، که تا حد مقدور کاستی های آن را برطرف کرده و با آگاهی همه جانبه تری تدابیر لازم برای بهبود و ارتقای آن را اتخاذ نمایند. از این منظر، هدف از انجام این پژوهش ترسیم تصویر روشنی از دوره ی جدید کارورزی از منظر دانشجویان دانشگاه فرهنگیان است که گروه هدف این برنامه محسوب می شوند. ضرورت انجام این پژوهش ناشی از اهمیت دیدگاه های گروه هدف در هر طرح مفید و موثر است. این دیدگاه ها به بانیان و کارگزاران برنامه ها این امکان را می دهد که در مسیر تحقق اهداف برنامه ی مذکور، در فضای واقعی تری به جرح و تعدیل و یا توسعه و تعمیق آن بپردازند. بر این اساس، پرسش اصلی این پژوهش این است که فرصت ها و محدویت های دوره ی جدید کارورزی ا زمنظر دانشجویان درگیر این طرح چیست و به مدد آگاهی از نظرات و پیشنهادات مطرح شده چه راهکارهایی برای ارتقا و بهبود این دوره قابل ارائه می باشد؟

.۳ روش پژوهش

این پژوهش به صورت کیفی و با اﺳﺘﻔﺎده از روش تحلیل محتوا و با ابزار پرسشنامه۸ و مصاحبه ی نیمه سازمان یافته۹ انجام گرفته است. شرکت کنندگان در این پژوهش همگی از دانشجویان ترم ششم دانشگاه فرهنگیان بوده اند که به طور تصادفی از میان دانشجویان شاغل به تحصیل در مراکز آموزش عالی شهر تهران انتخاب شدند. این دانشجویان مانند عموم دانشجویان ورودی ۹۱ دانشگاه فرهنگیان، دوره ی کارورزی ۱ و ۲را پشت سر گذاشته و هم اکنون مشغول گذراندن ترم ۳ دوره ی جدید کارورزی بودند. تعداد ۱۰۰ پرسشنامه در پردیس نسیبه، مرکز آموزش عالی شهید بهشتی، مرکز آموزش عالی شهید شرافت، مرکز آموزش عالی شهید باهنر، توزیع شدند. همانطور که پیشتر گفته شد، به هدف آزادی هر چه بیشتر شرکت کنندگان در بیان نقطه نظرات، پرسشنامه ها شامل سوالات کلی باز – پاسخ بودند تا در طیف وسیع تری از نظرات، حداکثر داده ها به دست آیند. برای بالا بردن صحت داده های گردآوری شده و رعایت اخلاق پژوهش، این پرسشنامه ها با نامه ای کوتاه همراه بود که در ضمن بیان اهداف پژوهش و دستورالعمل های لازم، به شرکت کنندگان اطمینان می داد پاسخ های آنان نزد پژوهشگران محفوظ خواهد ماند و تنها در جهت اهداف پژوهش مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این، برای ارتقا دقت داده های گردآوری شده، با ۱۵ دانشجو از میان دانشجویان شرکت کننده، مصاحبه صورت گرفت. این مصاحبه به صورت نیمه سازمان یافته اجرا شد و سوالات آغازین آن را پرسش های مطرح شده در پرسشنامه ها تشکیل می دادند و در صورت نیاز، در جهت وضوح داده ها از سوالات مکمل استفاده می شد. در این مقاله، بر حسب ضرورت، نمونه هایی از پاسخ های واقعی شرکت کنندگان، در هر بخش، آورده شده است که به دلیل رعایت اخلاق پژوهش، برای هر یک از دانشجویان از نام مستعار استفاده

۲

شده است. بعد از جمع آوری داده ها، همه ی مصاحبه ها نوارنویسی شده و به همراه پاسخ پرسشنامه ها کدگذاری شدند . داده ها ی پژوهش، در مرحله ی کدگذاری انتخابی، در چهار محور »است« ها و »نیست« ها، »باید« ها و »نباید« ها سازماندهی شدند که از بیش از ۳۰۰ کد اولیه در مرحله ی کدگذاری باز، به دست آمدند. در انتهای این بخش لازم است خاطر نشان شود که یافته های پژوهش حاضر در بازه ی زمانی یاد شده معتبر می باشند .(۶) مطمئنا در دوره های دیگر کارورزی بهره گیری از ارزیابی های متعدد، موجبات شکوفایی و رفع عیوب برنامه ی در دست اجرای کنونی را فراهم خواهد آورد.

.۴ کارورزی، کارورزان؛ “است” ها

آنچه در بخش اول این مقاله به آن پرداخته خواهد شد، »است« ها یا مبانی اصلی دوره ی کارورزی از منظر دانشجویان دانشگاه فرهنگیان است. در ادامه در دو بخش »کارورزی؛ فرصتی برای آشنایی و شناسایی» و »کارورزی؛ فرصتی برای شکوفایی« به این مبحث پرداخته شده است.

.۱٫۴ کارورزی؛ فرصتی برای آشنایی و شناسایی

بخش زیادی از دانشجویان شرکت کننده در پژوهش حاضر، آشنایی با روش های مختلف تدریس، آشنایی با محیط کلاس و آموزش، آشنایی با روابط بین عوامل مدرسه، شناخت دانش آموزان و افکار آن ها، آشنایی با رفتار های متفاوت و آشنایی با فضای فیزیکی مدارس را از فرصت های بی بدیل کارورزی در دوره ی جدید آن برشمرده اند. به عنوان نمونه، یوسفی دانشجوی مرکز آموزش عالی باهنر، در میان اظهارات خود خاطر نشان کرده است کارورزی موجب خواهد شد »دانشجویان با فضایی که می بایست در آینده کار کنند آشنا شوند و بهتر بتوانند خود را برای وظیفه ی خود در آینده آماده نمایند.(۷) « پارسا، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت نیز این دوره را فرصتی برای همزادپنداری دانشجویان با معلمین، در صحنه ی عمل واقعی تدریس دانسته است که به آگاهی های فراشناختی آنان در زمینه ی توسعه حرفه ای کمک خواهد کرد .(۸) همچنین، ضیایی، دانشجوی دیگری از همین مرکز، این دوره را برای دانشجویان کارورزی فرصتی برای آشنایی با دانش آموزان و افکار دوره های سنی مختلف دانسته است. همچنین، مهدی زاده، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید بهشتی، بر این عقیده است که »اولین نکته اساسی در مورد فایده کارورزی، تجربه ی حضور در کلاس و مشاهده ی برخورد با دانش آموز به صورت مستقیم است.«

علاوه بر این ها، بخش دیگری از دانشجویان شرکت کننده در این پژوهش، شناسایی ضعف های آموزشی و بهبود آن ها و نیز کاهش استرس دانشجویان در آموزش بعد از فارغ التحصیلی را نیز از فواید برنامه ی جدید کارورزی اعلام کرده اند. به عنوان نمونه، از میان نظرات جمع آوری شده در پژوهش حاضر، رنجبر، از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید شرافت، خاطر نشان کرده است که در برنامه ی کارورزی جدید، دانشجو می تواند »ضعف های آموزشی موجود را که معلمان با آن دست و پنجه نرم می کنند، شناسایی کرده و بهبود ببخشد.« همچنین علیمی، از دانشجویان همین مرکز نیز بر این عقیده است که تدریس کارورز در طول دوره های کارورزی ۲ و ۳ تا حدودی از میزان اضطراب و استرس او در محیط کار واقعی که در آینده با آن روبرو خواهد شد، خواهد کاست . این امر توسط دانشجوی دیگری ازهمین مرکز تاکید شده است؛ او در بخشی از پاسخ های خود می نویسد: »کارورزی باعث می شود زمانی که فارغ التحصیل شدیم و به مدارس رفتیم کمتر استرس داشته باشیم. (۹) « این موارد و موارد دیگری از این دست، حاکی از آن است که از منظر دانشجویان، آشنایی با محیط کار آینده و شناسایی نقاط ضعف و قوت حرفه ای، از جنبه های مثبت دوره ی جدیدکارورزی است که به نوبه ی خود می تواند دستمایه ی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در مسیر شکوفایی حرفه ای آنان قرار گیرد.

.۲٫۴ کارورزی؛ فرصتی برای کسب تجربه و شکوفایی

۳

در بررسی های به عمل آمده در این پژوهش، بخشی از دانشجویان، برنامه ی جدید کارورزی را فرصتی برای شکوفایی مهارت های حرفه ای خود به شمار آورده اند. به کارگیری دقیق حواس ۵ گانه، دریافت بازخورد مثبت و منفی از دانش آموزان، آماده کردن خود برای معلم شدن، تقویت و کشف توانمندی ها و ایجاد فرصت برای توسعه ی عملی روش های تدریس در دانشجویان، اهم مواردی بود که در این زمینه به آن ها اشاره شده است. به عنوان نمونه، علیمی » (۱۰ )یکی از فواید اساسی کارورزی را آشنایی بیشتر با محیط شغلی آینده، یادگیری روش تدریس معلمان مختلف« در این زمینه دانسته است. ضیایی (۱۱) نیز اشاره کرده است که دوره ی کارورزی فرصتی برای دریافت بازخوردهای مثبت و منفی از دانش آموزان است. در همین راستا، مرادی، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت، دوره های کارورزی را جایگزین خوبی برای سال های اول تدریس دانسته است و وجود این دوره ها را در برنامه ی تربیت معلم فرصتی برای شکوفایی روش های شخصی تدریس در دانشجویان دانسته است.

در راستای موارد بالا و در جهت تحقق اهداف مرتبط با شکوفایی مهارت های حرفه ای، دانشجویان شرکت کننده در تحقیق حاضر، همچنین اظهار کرده اند که دوره ی جدید کارورزی فرصتی برای تجربه اندوزی، استفاده از تجربیات معلمین راهنما و انجام فرایندآزمون و خطا در امر آموزش است. به عنوان نمونه، از میان دانشجویان شرکت کننده در این پژوهش، رضانژاد، دانشجوی پردیس نسیبه، دوره های کارورزی را فرصتی برای مشاهده ی »دیدگاه نظری (و) نحوه تدریس انواع معلمان« دانسته است .(۱۲) عزیزی، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید بهشتی نیز بر این عقیده بوده است که از فواید کارورزی« استفاده از تجارب معلم راهنماست« و اسلامی، دانشجوی همان مرکز، آن را فرصتی برای »تجربه ی بودن با دانش آموزان و آموختن ارتباط موثر و دست اول با آن ها« دانسته است؛ رسولی، هم گروهی دیگر آن ها نیز از دوره ی جدید کارورزی به عنوان فرصتی یاد کرده که در اختیار دانشجویان قرار داده شده تا برای کسب تجربه، به آزمون و خطا در امر تدریس بپردازند .(۱۳)

.۵ کارورزی، کارورزان؛ » نیست« ها

در پی بخش آغازین این مقاله که به »است« های دوره ی جدید کارورزی از منظر دانشجویان دانشگاه فرهنگیان اختصاص داشت، در بخش دوم، به محدودیت های این طرح در عرصه های مختلف پرداخته می شود. در ادامه و در دو بخش »وضعیت دانشجویان در مدرسه« و بخش »کارورزان؛ صداهای ناشنیده« به تفصیل به طرح دیدگاه های آنها از محدودیت های برنامه ی کارورزی در مراحل مختلف تدوین و اجرا می پردازیم.

.۱٫۵ وضعیت دانشجویان در مدرسه

آنچه در پی می آید، در دو بخش »کارورزان؛ میهمانان ناخوانده« و »مدیر و معلمین راهنما؛ میزبانان نا آشنا« به وضعیت دانشجویان در مدرسه اختصاص دارد.

.۱٫۱٫۵ کارورزان؛ مهمانان ناخوانده

اولین مشکلی که اکثر قریب به اتفاق دانشجویان شرکت کننده در این پژوهش در دوره ی جدید کارورزی، در بدو ورود به مدرسه تجربه کرده اند، عدم استقبال عوامل حاضر در مدرسه از آنان بوده است. بخش وسیعی از اظهارات دانشجویان شرکت کننده در پژوهش حاضر، به عدم آمادگی کادر مدرسه در پذیرش دانشجویان اختصاص داشت. مشکلاتی که در ذیل این عنوان در لابلای پاسخ های دانشجویان بیان شده است، در بخش »مدیر و معلمین راهنما؛ میزبانان نا آشنا« تنظیم شده است.

.۲٫۱٫۵ مدیر و معلمین راهنما؛ میزبانان نا آشنا

عدم همکاری مدارس با کارورزان که ناشی از عدم آگاهی و آمادگی مدیران مدرسه و معلمین راهنما برای پذیرش دانشجو و بنابراین عدم همکاری با آنان بود، بخش مهمی از مشکلات کارورزان در این حوزه را شامل می شد .(۱۵) به عنوان نمونه، علیمی، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت در این زمینه خاطر نشان کرده است که به ویژه در کارورزی ۳، معلمان راهنمای معدودی حاضرند برای شش جلسه، کلاس خود را در اختیارکارورزان قرار دهند و رضانژاد از دانشجویان پردیس نسیبه (۱۶) نیز اظهار کرده است که به دلیل عدم همکاری معلم راهنما تاکنون تدریسی در کلاس درس نداشته است. بعد از طرح این معضل مهم، در ادامه به بخش دیگری از محدودیت های طرح جدید کارورزی از منظر دانشجویان می پردازیم.

.۲٫۵ کارورزان؛ صداهای ناشنیده

این بخش – مانند بخش پیشین – به طور کانونی، به طرح گلایه های دانشجویان کارورزی اختصاص دارد. بخش مهمی که می تواند حاکی از نکاتی دقیق و حساس باشد؛ دیدگاه هایی که بررسی آن برای بخش های مختلف درگیر در طرح جدید کارورزی، مهم و غیر قابل چشم پوشی است. صداهای ناشنیده ای که در صورت شنیده شدن و به حساب آمدن می توانند در ارتقا و پیشبرد برنامه ی جدید کارورزی بسیار مفید باشند. در همین راستا، یکی از گلایه های جدی دانشجویان کارورزی در دوره ی جدید، نبود ساختاری برای طرح جدی نظرات آنها، به عنوان کسانی است که به طور مستقیم در معرض این برنامه قرار دارند .(۱۷) از این منظر، مخاطبین این بخش، برنامه نویسان، عوامل اجرایی (۱۴)، مدرسین کارورزی، مدیران مدارس و معلمین راهنما می باشند.

.۱٫۲٫۵ برنامه نویسان

بخشی از اظهارات دانشجویان در باب محدویت های برنامه ی کارورزی در دوره ی جدید، به برنامه نویسان طرح مربوط می شد. عدم ارائه ی برنامه اصولی و محاسبه شده (۱۸)، ثابت و کلی (۱۹) و منسجم نبودن برنامه (۲۰) بخشی از این گلایه ها را تشکیل می داده اند. به عنوان نمونه، پارسا و مهدی پور از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید شرافت، در مصاحبه ی خود (۲۱) اظهار داشتند که انتظارات سرفصل درس کارورزی از دانشجو معلمان، در اکثر مواقع ایده آل است و امکان اجرای آن برای کارورزان وجود ندارد. پارسا، همچنین بر این عقیده است که سیستم مدرسه مکانیکی نبوده و سیستمی ارگانیک است. او این امر را به این معنا می داندکه دانش آموزان دبستانی با دانش آموزان دبیرستانی،از نظر نیاز، درخواست و … خیلی متفاوت اند و بر این اساس نمی توان برنامه ریزی یکسانی برای همه در نظر گرفت؛ خطایی که از نظر او برنامه نویسان طرح جدید کارورزی با آن مواجه شده اند. او همچنین تدوین فرم های یکسان برای تمام دانشجویان در رشته های مختلف، اعم از رشته ای علوم پایه و علوم تربیتی را از نقص های جدی این برنامه دانست. مهدی پور نیز در این زمینه می افزاید: »فعالیت هایی که می خواهند یا فعالیت هایی که طراحی کردیم با توجه به امکانات مدرسه اصلا قابل پیاده کردن نیست.« از این منظر، ضیایی دیگر دانشجوی این مرکز نیز از برنامه جدید کارورزی به عنوان »یک برنامه آرمانی با هدفی غیر ممکن« تعبیر کرده است.

علاوه بر این ها، مشخص نبودن هدف کارورزی (۲۲) و تکالیف آن و تغییرات نابهنگام آن ها در هر جلسه (۲۳) و رفتن بی هدف دانشجو به مدارس و اتلاف وقت ناشی از آن (۲۴)، وقت گیر بودن کارورزی (۲۵)، کمبود برنامه ای برای ارزیابی و نظارت بر اجرای برنامه ها (۲۶) و عدم توجه به این امرکه دانشجو همزمان با درس کارورزی باید به دروس دیگر ترم نیز بپردازد (۲۷)، بخش دیگری از این گلایه ها را تشکیل می دادند. همچنین، ضیایی، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت، عدم ارتباط محتوای برنامه ی کارورزی ۲ و ۳ را نیز به این فهرست افزوده است(.(۲۸

در مجموع از دید دانشجویان به نظر می رسد، از سوی برنامه نویسان، برنامه ریزی صحیحی برای کارورزی در نظر گرفته نشده است .(۲۹) بر این اساس، کریمی از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید بهشتی بر این عقیده است که »موضوع کارورزی از لحاظ کسب تجربه و آشنایی با محیط کلاس و مدرسه می تواند بسیار مفید باشد اما به شرطی که یک برنامه خوب و از پیش بررسی شده پشت آن باشد که متاسفانه اصلا دیده نشده است.(۳۰) «

۵

.۲٫۲٫۵ مدرسین کارورزی

بخش دیگری از اظهارات دانشجویان به مدرسین کارورزی اختصاص داشت. به روز نبودن دانش اساتیدکارورزی و عدم تجربه ی کافی در آموزش این درس (۳۱) و اصرار بر اجرای ی برنامه های سنتی (قدیمی) کارورزی (۳۲)، عدم تفهیم روشن و کافی تکالیف کارورزی (۳۳)، عدم آموزش نحوه تدریس علوم پایه به ویژه روش های جدید تدریس در این زمینه (۳۴)، عدم آموزش مدیریت کلاس و کلاس داری (۳۵)، عدم توجه به توانایی های بالقوه ی تدریس در دانشجو معلمان (۳۶)، عدم پیگیری جدی و واقعی درس کارورزی در طول دوره (۳۷)، عدم برگزاری کلاس های کارورزی (۳۸)، عدم احترام و اعتماد استاد کارورزی به کارورز در دانشکده (۳۹) و نیز در حضور اولیای مدرسه (۴۰) و عدم همدلی آن ها با دانشجویان در برنامه ریزی های اجرایی (۴۱)، از اهم موارد مذکور بوده است. به عنوان نمونه، پارسا (۴۲) خاطر نشان کرده است که خواهش هرباره اش از استاد کارورزی خود، مبنی بر پرداختن به نحوه ی تدریس علوم پایه در بخش آموزش، بی ثمر بوده است. او در این باره می افزاید که روش های جدیدی، در جهان برای تدریس علوم پایه وجود دارد که به دانشجویان تدریس نشده است. رنجبر (۴۳) نیز بر این عقیده است که یادگیری در کلاس های کارورزی بیش از هر چیز به تلاش طاقت فرسای خود دانشجویان در طول دوره بستگی دارد و سهم آموزش مدرسین در این بخش بسیار اندک است. بر این اساس، عدم آموزش صحیح کارورز از مهم ترین گلایه های دانشجویان در این بخش شمار می رود.

.۳٫۲٫۵ عوامل اجرایی

در ادامه ی بخش پیشین، در میان مشکلاتی که دانشجویان از روند اجرای دوره های کارورزی مطرح کرده اند، بخش عدم هماهنگی های لازم در بخش اجرایی نیز چشمگیر بوده است. این عدم هماهنگی بین دانشگاه فرهنگیان و اداره ی آموزش و پرورش، در روند کیفی تعیین مدارس (۴۴)، به عدم همکاری این نهاد تربیتی بسیار مهم با روند آموزش کارورزی و سرگردانی کارورزان منجر شده است. آنچه بر وخامت اوضاع می افزاید، پیداکردن معلم توسط دانشجو و تقاضای همکاری از اوست. سلطانی (۴۵) می گوید: »باید بگردیم… یک معلم … پیدا کنیم و از ایشان خواهش کنیم که (در کلاس ایشان) تدریس … انجام بدهیم.«

علاوه بر این ها، نبود ضمانت اجرایی در اجرای برنامه های پیش بینی شده در سرفصل و واگذار کردن دانشجو به حال خود (۴۶) که به عدم پایبندی دانشجویان به برنامه های محوله (۴۷) منجر می شود و انتخاب اساتیدی که در این زمینه از تجربه و دانش کافی برخوردار نیستند (۴۸) از مشکلات عمده ای است که مسئولیت آن به عوامل اجرایی برنامه ی کارورزی باز می گردد. به عنوان نمونه مهدی پور (۴۹) دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت، در این زمینه خاطر نشان می کند که تخصص استاد کارورزی کلاس آن ها که در یکی از رشته ی علوم پایه مشغول به تحصیل هستند، علوم تربیتی است و بنابراین مدرس مربوطه تجربه ای در آموزش درس مربوطه، آن هم در دوره ی دبیرستان ندارند؛ به عقیده ی او این عدم تناسب، موجبات عدم درک متقابل را در بخش اجرایی کارورزی به وجود آورده است.

در همین راستا، به لحاظ اجرایی مشکل مهم تر و اساسی تر، عدم هماهنگی استاد با معلم راهنماست. در این زمینه علی پور از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید بهشتی، در مصاحبه ی خود (۵۴) اظهار داشت که بسیار پیش آمده که یک روز مد نظر استاد کارورزی بوده ولی معلم راهنمای مربوطه اجازه ی تدریس آن مبحث را به دانشجو نمی دهد و روز دیگری را برای تدریس دانشجو مشخص می کند که به نظر او درس مربوطه سبک تر و قابل فهم تر است.

علاوه بر این ها، عدم انتخاب مدارس مناسب و با کیفیت (۵۰)، عدم هماهنگی با مدارس مذکور برای حضور کارورز (۵۱)، عدم هماهنگی استاد کارورزی با عوامل اجرایی مدرسه (۵۲) وعدم تطابق روزهای کاری معلم تخصصی رشته ی مربوطه با روز حضور کارورز در مدرسه (۵۳)، از جمله ی مشکلات دیگری از این دست محسوب می شوند.

.۴٫۲٫۵ مدیر مدرسه و معلم راهنما

از عمده ی محدودیت های طرح در بخش عوامل اجرایی، عدم همکاری با دانشجویان (۵۵) و اعتماد به او از سوی مدیران و معلمان راهنما در روند اجرای برنامه ی کارورزی است. عدم واگذاری بخشی از ساعت کلاس به کارورز (۵۶) و دخالت معلم راهنما در حین تدریس کارورز (۵۷) بخشی از این گلایه ها

۶

بود. بر این اساس، فاطمی و حسین پور (۵۸)، اظهار داشتند که به علت عدم واگذاری زمان لازم از سوی معلمین راهنما به کارورزان، دانشجویان مذکور نمی توانستند در شان یک معلم به تدریس در کلاس بپردازند. از سوی دیگر، عدم انتقال تجربه از طرف معلمین راهنما به کارورز (۵۹) و عدم آموزش ترفندهای معلمی به دانشجو- معلمان (۶۰) بخش دیگری از این گلایه ها را تشکیل می داد. در همین راستا رضایی از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید شرافت، اظهار داشت که هدف کارورزی ۲ آشنایی با روش های تدریس و نحوه ی کلاس داری بود که در بیشتر موارد به مرحله ی عمل نرسید.

.۶ کارورزی و کارورزان؛ “باید” ها و “نباید” ها

علاوه بر موارد ذکر شده در بخش محدودیت ها ی برنامه ی جدیدکارورزی، در خلال بحث های مطرح شده، دانشجویان شرکت کننده در این پژوهش به طرح پیشنهادات خود در زمینه ی ارتقای برنامه ی مذکور پرداخته بودند. بخش بعدی این مقاله، در سه قسمت »برنامه نویسان«، »مدرسین کارورزی« و »عوامل اجرایی«، به طرح باید ها و نبایدهای برنامه ی جدیدکارورزی از منظر دانشجویان اختصاص دارد.

.۱٫۶ برنامه نویسان

در اولین بخش از این قسمت به طرح پیشنهاد های دانشجویان کارورزی به برنامه نویسان دوره ی جدید کارورزی می پردازیم. از مهم ترین پیشنهادات ئانشجویان در این زمینه، قرار دادن فضایی در برنامه برای شنیدن نظرات دانشجویان، وجود تکالیف متناسب با ساعات حضور در مدرسه برای جلوگیری از اتلاف وقت و حضور بیهوده در مدرسه (۶۱) و در نظر داشتن دو عنصر هدفمندی و انسجام در طراحی برنامه ها (۶۲)، بوده است. ضیائی، دانشجوی مرکز آموزش عالی شهید شرافت، از منظر خود، در شرح عدم انسجام برنامه کارورزی توضیح داد »کارهایی که ما در کارورزی ۱ و ۲ انجام می دادیم با (کارورزی) ۳ زیاد مرتبط نیست و (این امر) ما را با مشکلاتی مواجه کرده و (ما) دقیق نمی دانیم باید چه کار کنیم.« بی نیاز هم از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید بهشتی، اظهار داشته است که در برنامه ی کارورزی، کارورزان، مجبور به انجام کارهایی هستند که برای آن توجیهی ندارند. در همین راستا، رنجبر، یکی از دانشجویان مرکز آموزش عالی شهید شرافت نوشته است: »از نظر من هیچ برنامه ریزی صحیحی برای کارورزی در نظر گرفته نشده است و دانشجو کاملا بدون هدف به مدرسه می رود.»

از این منظر، دانشجویان در جواب اینکه اگر در جایگاه برنامه نویسان برنامه ی جدید کارورزی بودند چه می کردند، پاسخ های قابل تاملی ارائه کرده اند. توجه به فایده و کارایی برنامه و تکالیف و طراحی برنامه ای اصولی و محاسبه شده ۶۳) )، به جای درخواست این حجم از گزارش (۶۴)، طرح برنامه ای برای تفهیم معلمین راهنما برای انجام کار در زمان کوتاهتر (۶۵)، توجه به وضوح گزاره های موجود در برنامه برای بالا بردن قابلیت درک آن از سوی دانشجویان (۶۶)، کم کردن فرم ها به خصوص در کارورزی ۳ به منظور تمرکز بیشتر دانشجو در امر تدریس((۶۷، تدوین برنامه ای عملی تر با توجه به شرایط موجود ۶۸) )، توجه به تفاوت رشته ها در طراحی فرم ها ۶۹))، توجه به تفاوت های جنسیتی دختران و پسران در مدارس، از نظر روانشناختی، زیست شناختی و غیره در روند تدوین محتوای برنامه ها (۷۰)، پیگیری میزان اجرای برنامه و کیفیت آن (۷۱)، اختصاص هر ترم کارورزی به یک پایه برای ارتقا توانمندی دانشجویان در تدریس همه ی پایه ها (۷۲) طراحی برنامه ای جامع که در آن سهولت انجام کار در نظر گرفته شود (۷۳)، طراحی دو بخش تئوری و عملی در برنامه برای توجیه بهتر کارورزان (۷۴)، حذف رویکرد اجباری برای حضور در کلاس در ساعات معین در برنامه ی کارورزی (۷۵) تمهید طرحی برای کم رنگ کردن نمره در کارورزی و افزودن به جنبه ی ارتقای انگیزه، علاقه و اشتیاق دانشجو برای حضور در کلاس (۷۶)، از جمله ی مهم ترین نظرات دانشجویان در این بخش بوده اند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 15 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد