تحقیق در مورد علم در لغت و اصطلاح

word قابل ویرایش
28 صفحه
18700 تومان

علم در لغت و اصطلاح
علم، در لغت مصدري است به معناي درك حقيقت چيزي، دريافت، شناخت و دانش1 و در اصطلاح حكما، صورت هر چيزي است كه در عقل حاصل مي شود، يا حاصل شدن صورت دانسته شده از چيزي است به طور نقش بستن در نيروهاي عقل و نفس كه آن را ذهن مي گويند. ذهن، از جهتي مانند آينه است و علم مانند نقش بستن ديده شده ها درآن مي باشد.


در اصطلاح متكلمين، صفتي است كه شئ براي صاحب علم به آن منجلي مي شود و يا اينكه علم صفتي است كه براي صاحبش تميز و تشخيص و شناختي به دست مي دهد كه احتمال نقيض در آن نمي رود، هر چند این شناخت به وساطت حواس باشد.
در اصطلاح علماء تدوين، عبارتست از دانستن مسائل مضبوطي در جهت واحدي، براي شناخت امري كلي. 2


معناي مورد نظر در این تحقيق، همان معناي لغوي واژه علم مي باشد؛ يعني علم به معناي درك حقيقت، دريافت، شناخت و دانش.
اكنون، به بررسي این واژه، از جهت گوناگون همچون تعريف, تنكير، نقش، نوع اعراب و عدد طي جداولي، مي پردازيم.


__________________________
1- لويس معلوف، المنجد في اللغه و الاعلام، المكتبه الشرقيه، ساحه النجمه بيروت، 1998م، ص526
2- علي كمالي دزفولي، شناخت قرآن، انتشارات اسوه، 1374، ص27
الف) جدول واژه ‹‹علم›› در قرآن

واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
عِلْم اسم لاي نفي جنس مبتني بر فتح
محلاً منصوب مفرد 32- بقره:قالوا سبحانك لاعلم لنا الاّ ما علمتنا ..... .
العِلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 120-بقره: ولن ترضي عنك ...... اتبعت أهواءَ هم بعد الذي جاءََك من العلم ...... .
العِلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 145- بقره: ولئن أتيت الذين ...... من بعد ماجاءَك من العلم ...... .
العِلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 247- بقره: ..... إن اللهَ اصطفه عليهم وزادهُ بسطهً في العلم والجسم ..... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 255- بقره:..... ولايحيطون بشئٍ من علمه .... .
العِلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 7- آل عمران: ..... والراسخون في العلم يقولون آمنا به ...... .
العِلم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 18-آل عمران:...... و اولوا العلم قائما ًبالقسط لا اله الا هو ...... .
العِلم فاعل ظاهري أصلي مفرد 19- آل عمران:...الامن بعدماجاءهم العلم بغياً بينهم ....... .
العِلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 61- آل عمران: فمن حاجك فيه من بعدما جاءك من العلم ....... .
واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
عِلْم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 66- آل عمران:.. حاججتم فيمالكم به علم .....
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 157- نساء: ..... ما لهم به من علمٍ ..... .
العلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 162- نساء: لكن الراسخون في العلم .... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 166- نساء: ..... يشهد بما أنزل اليك أنزله بعلمه و الملائكه...... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 7- اعراف: فلنقصن عليهم بعلمٍ .... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 52-اعراف: ...... فصلناه علي علمٍ ..... .
علماً تميز ظاهري أصلي مفرد 89- اعراف:..... وسع ربنا كل شئٍ علماً...... .
عِلْم مبتدا ظاهري أصلي مفرد 187- اعراف:..... قل انما علمها عند ربي .... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 39-يونس: بل كذبوا بمالم يحيطوا بعلمه..... .
العلم فاعل ظاهري أصلي مفرد 93- يونس:....فمااختلفواحتي جاءهم العلم..... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 14-هود:.... فاعلموا انما انزل بعلم الله ..... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 46-هود: ..... فلاتسئلن ماليس لك به علم.... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 47-هود: ..... ماليس به علمٌ و ..... .
عِلْم معطوف به مفعول به ظاهري أصلي مفرد 22-يوسف: ..... آتيناه حكماً و علماً ...... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 76-يوسف:..... نرفع درجاتٍ من نشاءُ ..... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 68-يوسف : .....انه لذوعلمٍ لما علمناه …. .
العلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 37-رعد...اتبعت أهواءهم بعدماجاءك من العلم...
واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
عِلْم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 43-رعد:.....كفی بالله شهيداً بيني و بينكم و من عنده علم الكتاب.
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 25-نحل:.... الذين يضلونهم بغيرعلم.... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 27-نحل:... قال الذين أتوالعلم ..... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 70-نحل:.... يرد الي أرذل العمر لكي لا يعلم بعد علمٍ شيئاً ..... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 36-أسري: ولاتقف ماليس لك به علم.... .
العلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 85-أسري: ..... ما أوتيتم من العلم ..... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 107-أسري:..... ان الذين اُتوا العلم من قبله...
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 5- كهف: مالهم به من علمٍ..... .
عِلْم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 65- كهف: علمناه من لدنّا علماً .... .
العلم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 43- مريم: ياأبت انّي قدجادني من العلم... .
عِلْم مبتدا ظاهري أصلي مفرد 52- طه: قال علمها عند ربي .... .


عِلْم تميز ظاهري أصلي مفرد 98- طه: ..... وسع كل شئٍ علماً.
عِلْم تميز ظاهري أصلي مفرد 110- طه: .... ولايحيطون به علماً.
عِلْم مفعول به دوم ظاهري أصلي مفرد 114- طه: .... قل ربّ زدني علماً.
عِلْم معطوف به مفعول به ظاهري أصلي مفرد 74- انبياء: ولوطاً آتيناه حكماً و علماً ..... .
عِلْم معطوف به مفعول به ظاهري أصلي مفرد 79- انبياء: ...... آتينا حكماً و علماً ..... .
واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره


عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 3-حج: .... يجادل في الله بغير علم ..... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 5-حج: .... لكيلايعلم من بعد علم شيئاً..... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 8- حج: و من الناس من يجادل في الله بغير علمٍ ..... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 54-حج: وليعلم الذين أتوا العلم ..... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 71-حج: .... و ما ليس لهم به علم ..... .
عِلْم اسم ما تقديري مفرد 112-شعراء:قال و ما علمي بما كانوا يعملون.
عِلْم مفعول به دوم ظاهري أصلي مفرد 15-نمل: و لقد آتينا داود و سليمان علماً ... .
عِلْم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 40- نمل: قال الذي عنده علم ..... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 42-نمل: و ءوتينا العلم من قبلها و لنا مسلمين.
علم فاعل ظاهري أصلي مفرد 66-نمل: بل ادراك علمهم في الآخره ... .
عِلْم تميز ظاهري أصلي مفرد 84-نمل: .... لم تحيطوابها علماً ...... .


عِلْم معطوف به مفعول به ظاهري أصلي مفرد 14- قصص:..... آتيناه حكماً و علماً ..... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 80- قصص: وقال الذين اوتوا العلم ..... .
عِلْم مجروربه حرف جر ظاهري أصلي مفرد 78- قصص: قال انما اوتيته علي علمٍ ..... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 8- عنكبوت:...لتشرك بي ماليس لك به علم ....
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 49-عنكبوت: .... بينات في صدور الذين اوتوا العلم ...
علم اسم موخرلیس ظاهری اصلی مفرد 15- نور:...مالیس لکم به علم


واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 29-روم:بل اتبع الذين ظلمواأهواءهم بغير علمٍ...
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 56- روم: وقال الذين اوتواالعلم والايمان.... .
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 6- سباء: ويري الذين اوتوا العلم .... .


عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 11-فاطر:..... و ما تحمل من انثي ولا تضع الا بعلمه .... .
عِلْم معطوف به تميز ظاهري أصلي مفرد 7-مؤمن (غافر): ..... وسعت كل شئٍ رحمه و علماً ..... .
عِلْم اسم مؤخر ليس ظاهري أصلي مفرد 42: مؤمن ... واشرك به ماليس لي به علم ... .
العلم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 83- مؤمن:.... فرحوابما عندهم من العلم... .
عِلْم
عِلْم نايب فاعل
مجروربه حرف حر ظاهري أصلي
ظاهري أصلي مفرد


مفرد 47- فصلت: اليه يرد علم الساعه ... .
و لا تضع الا بعلمه ..... .
العلم فاعل ظاهري أصلي مفرد 14-شوري' و ما تفرقوا الا من بعدما جاء هم العلم .... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 25- فتح:.... فتصيبكم منهم معره بغيره علمٍ... .
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 28- نجم: وما لهم به من علمٍ .... .


العلم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 30-نجم: ذلك مبلغهم من العلم ان ربك هوأعلم ..... .
علم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 35-نجم: اعنده علم الغيب فهويري ...... .

واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 6- لقمان:... ليضل عن سبيل الله بغير علمٍ ..... .
عِلْم اسم مؤخر
لیس ظاهري أصلي مفرد 15-لقمان:....أن تشرك بي ماليس لك به علم ..... .
عِلْم مضاف اليه ظاهري أصلي مفرد 20-لقمان: ....من يجادل في الله بغير علمٍ ..... .
عِلْم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 34-لقمان: ان الله عنده علم الساعه .... .
عِلْم مبتدا ظاهري أصلي مفرد 63-احزاب: ... قل انما علمها عند الله... .


عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 69-ص: ماكان لي من علمٍ بالملأِ .... .
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 49-زمر:..... قال انما اوتيته علي علمٍ .... .
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 20-زخرف:.... مالهم بذلك من علمٍ.
عِلْم خبر ان ظاهري أصلي مفرد 61-زخرف: انه لعلم للساعه .... .
عِلْم مبتداي مؤخر ظاهري أصلي مفرد 85-زخرف:.... وعنده علم الساعه و.....
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 32-دخان: ولقداخترناهم علي علمٍ علي العالمين
العلم فاعل ظاهري أصلي مفرد 17-جاثيه:.... بعدماجاءهم العلم بغياً بينهم.... .


عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 23-جاثيه:.... و أضله الله علي علمٍ و .... .
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 24-جاثيه: ومالهم بذلك من علمٍ .... .
عِلْم مجروربه حرف حر ظاهري أصلي مفرد 4-احقاف:..... أو أثره من علمٍ .... .
العلم مبتدا ظاهري أصلي مفرد 23- احقاف: قال انما العلم عندالله .... .

واژه نقش نوع اعراب تعداد آيه
معرفه نكره
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 16-محمد:.. قالوا للذين اوتوا العلم ماذا قال...
العلم مفعول به ظاهري أصلي مفرد 11-مجادله:.... الذين اوتوا العلم درجاتٍ ... .
علم تميز ظاهري أصلي مفرد 12-طلاق:....أحاط بكل شئٍ علماً .... .
العلم مبتدا ظاهري أصلي مفرد 26-الملك: قل انما العلم عند الله .... .
علم مفعول مطلق نوعي ظاهري أصلي مفرد 5-تكاثر:كلالو تعلمون علم اليقين.

نکات نحوی واژه علم


چند نكته نحوي
98- طه و 89- اعراف:
در این آيه واژه علم، تميز است و نيز جايز است كه مفعول مطلق، براي فعل ‹‹وسع›› باشد، چرا كه ‹‹وسع كل شئٍ›› يعني ‹‹علم كل شئ››و توجيه آن این است كه وسعت بر چيزي، احاطه بر آن است و عالم بر چيزي، محيط برآن با عملش مي باشد. 1
65- كهف:
در این آيه، اگرچه ‹‹علم›› از جنس ‹‹علمناه›› مي باشد، مفعول مطلق نيست؛ چرا كه مفعول مطلق بايد مصدر همان فعل مذكور باشد و مصدر ‹‹عَلَّم›› ‹‹تعليم›› است نه در ‹‹علم››. 2

_________________________
1- ابوالبقاء ..... العكبري، املاءمأمن به الرحمن، منشورات مكتبه الصادق، طهران- ايران،1361، الطبعه الثانيه، ج1، ص250
2- همان ج2، ص106


نکات تفسیری واژه علم

نكات تفسيري واژه‹‹ علم›› درقرآن
247- بقره:
این آيه اشاره به وسعت وجودي انسان درپرتو علم وقدرت دارد؛ يعني انسان درپرتو دانش وفرزانگي وهمچنين نيروي جسمي كافي از نظر وجود وهستي وسعت مي يابد وگسترده تر مي شود. 1 همچنين دراين آيه براي تشكيل ملك وحكومت، برداشتن علم تأكيد شده واشاره شده كه براي تشكيل حكومت، دوسرمايه لازم است؛ يكي علم به تمامي مصالح حيات جامعه ومفاسد آن ودوم داشتن قدرت جسمي براي اجراي آنچه صلاح جامعه است. 2
255- بقره:
این آيه اشاره به محدود بودن علم شفيعان دربرابر علم خداوند دارد؛ چرا كه شفيعان احاطه به معلومات پروردگار ندارند وتمام علوم بشر ازناحيه خداوند مي باشد. 3


7-آل عمران و162- نساء:
درقرآن مجيد در دوجا محبت از راسخان درعلم شده است، كه همين دو آيه مذكور مي باشد. آن طور كه از معناي لغوي این كلمه استفاده مي شود، منظوراز آن كساني هستند كه درعلم ودانش ثابت قدم وصاحب نظرند؛ البته این كلمه وسيع است وشامل همه دانشمندان ومتفكران مي شود ولي درميان آنها افراد ممتازي هستند كه درخشندگي خاصي دارند كه طبعاً در درجه اول درميان مصاديق این كلمه قرارمي گيرند.


درروايات متعددي ، ‹‹ راسخون في العلم ››تفسيربه پيامبر گرامي اسلام وائمه هدي شده است.
________________________
1- ناصر مكارم شيرازي، تفسير نمونه، دارالكتاب الاسلاميه، طهران- بازار سلطاني، 1353، چاپ دوم، ج2،ص172.
2- علامه سيد محمد حسين طباطبايي، تفسير الميزان، دفتر انتشارات اسلامي، ج2،ص435.
3- ناصر مكارم شيرازي، تفسيرنمونه، ج2،ص200.


دراصول كافي از امام باقر يا امام صادق نقل شده است كه فرمود: پيامبر خدا بزرگترين راسخان در علم بود وتمام آنچه كه خداوند بر اونازل كرده بود از تأويل وتنزيل قرآن مي دانست خداوند هرگز چيزي را بر او نازل نكرد كه تأويل آن را به او تعليم نكند واو واوصياء وي همه اينها را مي دانستند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 18700 تومان در 28 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع

دانلود مقاله جایگاه علم و دین

word قابل ویرایش
23 صفحه
18700 تومان
جایگاه علم و دین وقتی درمورد جایگاه علم ودین صحبت می کنیم ، در واقع می خواهیم بدانیم این مسأله از مسائل کدام علم است ، در کجا و چه دانشی درباره علم ودین صحبت می شود. مسأله علم ودین بیشتر در دو دانش مورد توجه و محل بحث است، یکی الهیات و دیگری فلسفه دین .• از آنجا که این دو دانش با مسائل دینی سرو کار دارند ، به ...

تحقیق در مورد برزخ ازنظرلغت واصطلاحات

word قابل ویرایش
15 صفحه
18700 تومان
برزخ ازنظرلغت واصطلاحات           کلمه (برزخ) معمولاً درمحاورات، همرا ه باکلماتی مثل(مابین)، (مابینهما) بکارمی رود، مثلاً  گفته می شود: (برزخ ما بین این دو) یا (برزخ بین دو چیز) و یا (برزخ بین دنیا و آخرت) و در قرآن شریف آمده است:(بینهما برزخ لا یبقیان)1 (و جعل بینهما برزخا و حجراً محجورا)2 مشاهده می شود که، ...

دانلود مقاله پارادایمهای علم : آیا علم سیاست دارای پارادایم میباشد؟

word قابل ویرایش
24 صفحه
21700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
مقدمه»پارادایم« چیست و چه ویژگی هایی دارد؟ توماس کوهن در پاسـخ بـه ایـن پرسـش می نویسد: »آنچه را که پارادایم ها نامیده ام دستاوردهای علمی ای هستند که بهطورعمومی پذیرفته شده اند و برای مدتی مسائل و راه حل های الگو را به جامعه ای از حرفه ای ها ارایه مــیکننــد.( Kuhen, 1996, x) « پــارادایم در کــاربرد کــوهنی ...

فرهنگ اصطلاحات فنی مرتبط با نگارش علمی

فرهنگ اصطلاحات فنی فرهنگ اصطلاحات فنی مرتبط با  نحوه نگارش علمی با چکیده : خلاصه ای از مقاله است و معمولاً خلاصه ای از بخش های مهم مقاله را ارائه می دهد. چکیده با خلاصه متفاوت است و معمولاً در آن خلاصه ای از نتایج دیده میشود. تشکر و تقدیر (سپاسگزاری"): بخشی از مقاله است (بعد از بخش بحث ولی قبل از فهرست منابع ...

دانلود فایل پاورپوینت علم تمرین

PowerPoint قابل ویرایش
45 صفحه
23700 تومان
--- پاورپوینت شامل تصاویر میباشد ---- اسلاید 1 : مقدمه هدف اصلی تمرين:  رسيدن به اوج اجرای ورزشی است . - رسيدن به اوج اجرای ورزشی نيازمند طراحی برنامه های تمرينی مناسب است. - برای طراحی و توسعه ي يک برنامه تمرين ورزشی، روشن نمودن اهداف برنامه ضروری است. اسلاید 2 : مقدمه اهداف فرعی -توسعه ي بدنی همه ...

دانلود فایل پاورپوینت علم سنجی و شاخص های ISI

PowerPoint قابل ویرایش
21 صفحه
23700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
--- پاورپوینت شامل تصاویر میباشد ---- اسلاید 1 : مقدمه علي رغم تاريخچه طولاني مطالعات استنادي، ارزشيابي علم و پژوهش در گذشته هاي دور ضرورت چنداني نداشته است. ارزشيابي علم، پژوهش، دانشمندان و پژوهشگران به شكل امروزين، از جمله مسائل قرن بيستم و يكي از مشخصه هاي جوامع صنعتي و مدرن است.   علم سنجی (Scie ...

دانلود فایل پاورپوینت طراحی و برنامه‌ریزی پژوهش علمی

PowerPoint قابل ویرایش
116 صفحه
23700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
  اسلاید 1 : الف) طرح مباحث كلي و بنيادين ب) مراحل تحقيق از آغاز تا انجام اسلاید 2 : اهميت و اهداف روش تحقيق 1- نقش پر اهميت روش تحقيق در حل مشكلات و معضلات زندگي انسان‌ها و نيز رشته‌ها  و حوزه‌هاي مختلف تخصصي علوم. 2- نقش روش تحقيق در گسترش روزافزون و تراكم نظام‌مند اطلاعات و دانش بشري. 3- در پرتو ر ...

دانلود فایل پاورپوینت شکوفایی علم فیزیک و مکانیک و شیمی در تمدن اسلامی

PowerPoint قابل ویرایش
13 صفحه
23700 تومان
--- پاورپوینت شامل تصاویر میباشد ---- اسلاید 1 : علم فیزیک و مکانیک —دانش‌مکانیک نزد مسلمانان«علم‌الحیل» نامیده‌می‌شد. این‌علم، دانش ‌شناسایی ‌ابزارها و وسایل بود. وسایلی‌که هر یک ‌کاری‌انجام‌می‌دادند. —مهندسی اسلامی را می توان دنباله سنت خاور میانه و مدیترانه دانست.مصریان و اروپاییان در مکانیک پیشرفت ...