دانلود مقاله جستجو در ژرف ساخت های معماری سنتی با تاکید بر معماری کالبد فضایی بازار سنتی ایرانی

word قابل ویرایش
16 صفحه
21700 تومان

چکیده

امروز هیچ چیز به جاتر از حقیقت جاودانی پیامی که سنت می دهد نیست. پیامی که امروز به جا است چون همیشه به جا بوده است. پیامی متعلق به زمان حالی که از ازل تا ابد بوده و هست و خواهد بود .مسئله سنت مسئله اصول پابرجا، خاستگاهی آسمانی وکاربرد این اصول در لحظه های گوناگون زمان و مکان است.انسان سنتی در دنیایی پر از معنا زندگی می کند . جهان و انسان بازتاب دهنده اصل الهی هستند. انسان سنتی در جامعه ای اسلامی مطابق با شریعت زندگی میکند . درک معماری سنتی اسلامی، مستلزم درک دیدگاه انسان سنتی است. آنچه از گذشته مانده مثال آیینه ای است که صورت خود و روزگار خود را در آن می توان دید و این نقد روزگار ماست.آثار با ارزش معماری گذشته ایران نیز آینه اند و معماری دوران گذشته را به کسی که با نگاه دل به آنها نظر کند نشان می دهند، منظور تفسیر هنر گذشته نیست بلکه تاویل آن است. حاصل قرن ها تجربه پیشینیان و بزرگان ما یادگارهایی است که پیام آور و بازتاب کننده مفاهیم اصیل معماری سنتی می باشندکه در این میان کمتر بنایی همچون بازار به دور از دغدغه های مدرن شدن کمتر آسیب دیده و همچنان حیات خود را با عملکرد خود حفظ کرده است. آنچه که سعی شده در این نوشتار به آن پرداخته شود بازخوانی و بازشناسی مفاه یم سنت و معماری برخواسته از آن و در این میان نگاهی به ژرف ساخت های افکار معماران سنتی خواهد بود و با پرداختن به معماری کالبد فضایی بازار و سیر تحول آن سعی در بازشناخت مفاهیم موجود در آن، به ارائه راهکارهایی جهت احیاء این مفاهیم در مراکز خرید معاصر ایرانی پرداخته خواهد شد . روش تحقیق در این نوشتار توصیفی -تحلیلی می باشد.

واژههای کلیدی: سنت، معمارسنتی، معماری سنتی، سیر تحول بازار، بازار سنتی، مبانی نظری مطرح در معماری بازار

-1این مقاله برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد نگارنده با موضوع » طراحی مرکز خرید مراغه باتاکید بر احیای اصالت معماری بازار « می باشد که در شهریورماه سال 1392 در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر به راهنمایی دکتر میرسعید موسوی و مشاوره دکتر شهریار شقاقی ارائه گردیده است .

1

مقدمه
معماری می تواند ملهم از عرفان جاری و ساری در زندگی و یا مهلم از »انسانفعّال ما یشاء « در جهان خاکی باشد . معماری می
تواند تجلی »ماوراء طبیعت « در »طبیعت« بوده و سرچشمه ای در بیرون از معمار داشته باشد و یا تجلی »یقین انسانی « در
»عملکرد های مادی « بوده و سرچشمه ای در درون معمار داشته باشد . معماری می تواند »حقایق« را در »واقعیت ه ا« و
عملکردها متجلی کند و یا با » به حضور خود طلبیدن و نمایاندن«، پدیده ها را، »باز نمود« کند. معماری می تواند چهره »جمال و حقیقت صورت« را در »شکل« به منصه ظهور برساند و یا چهره »زیبایی شناسی« را در »تصاویر شکسته«، بی ثبات و بی محتوای »شکل« نمایان سازد. معماری می تواند »ایده آل الهی« یا»دید جهانی« را مطرح کند (تقوائی .(76 : 1389

سنت، خاستگاه تجربه هایی است که فضا را از نمادهای معنا و زیبایی پر می کنند . براساس تجربه های ایمانی که ریشه در عمیق ترین لایه های سنت دارد، فضا در بیکرانگی نامتناهی خود، مظهر سر غیب و جلوه گاه قدس وجلال الهی است (فراستخواه :1385 .(48

آنچه از گذشته مانده مثال آیینه ای است که صورت خود و روزگار خود را در آن می توان دید و این نقد روزگار ماست، آثار با ارزش معماری در گذشته ایران نیز آینه اند و معماری دوران گذشته را به کسی که با نگاه دل به آ نها نظر کند نشان می دهند . منظور تفسیر هنر گذشته نیست بلکه تأویل آن است، زیرا تفسیر عقلانی است و تأویل روحانی و معنوی و کشف معنای هنر گذشتگان مانند ظهور آن با شعور و استعداد ضمیر و اقتضای روحی کاشف و تأویل کننده در پیوند است (صارمی و رادمرد: 1376 .(149

معمار قدسی ایران تحت تاثیر این اندیشه و سنت وظیفه دارد فضایی خلق کند که انسان را از عالم مادی به عالم روحانی برساند . او محیطی ایجاد می کند که نیاز روحی بینندگان را ارضا می کند و معمولی ترین افراد در کنار آن احساس نزدیکی و یگانگی می کنند. زیرا بیرون ساختمانها را ظاهر می دانند و درون آنها را باطن، بیرون را ساده کار می کنند، اما درون آن تزئینات بسیار به کار می برند. تضاد میان بیرون و درون بنا را تضاد میان د نیا و آخرت می دانند ( پورعبداالله .(173 : 1389 به صورت ظاهر گذشته را دیدن موفقیت چندانی در پی ندارد، بلکه دریا فت نکته ها و رازهای هنر گذشته و همچنین خلق و ابداع نکته های تازه است که ادامه راه گذشتگان را هموار می سازد(صارمی و رادمرد .(147 :1376

به طور کلی بازار از مشخصه های مهم شهرهای اسلامی محسوب می شود که هنوز هم با گذشت قرن ها ارزش و اعتبار خود را از دست نداده ا ستاساساً. فضای بازار تنها به داد و ستد و بازرگانی اختصاص نداشت بلکه به مثابه مهم ترین شاهراه حیاتی شهر برخی عناصر مهم شهری را در خود جای می داد(نظریان .(26 :1383

اهداف کلی این تحقیق را می توان در موارد زیر بیان کرد: -بازشناسی مراتب سنت، معماری سنتی و اندیشه معماران سنتی -بررسی سیر تحول معماری بازار سنتی ایرانی -بررسی مبانی نظری موجود در کالبد فضایی معماری بازار

-بررسی امکان احیاء این مفاهیم و مبانی نظری در مراکز خرید معاصر -ارائه راهکارهایی برای احیاء مفاهیم فوق در مراکز خرید معاصر ایرانی

روش تحقیق
در تحقیق حاضر از روش توصیفی Bتحلیلی استفاده شده است و روش ابزار مورد استفاده تحقیق نیز از روش کتابخانه ای و بررسی اسناد و مدارک مکتوب می باشد.

مبانی نظری تحقیق

-1تعریف سنت

2

سنت منبع ریشه دار و گسترده ای است که تجربیات انسانی در متن آن شکل می گیرد و هیچ تجربه ای در خلاء روی نمی دهد، هر تجربه ای- هر چه هم نو و حتی انتقادی باشد- در دامان یک سنت قرار دارد و به نحوی از انحاء از سنت تغذیه و مشروب می شود (فراستخواه .(51 :1385

نصر معتقد است که »سنت به گونه ای که تعریف شده رسم یا عادت نیست، شیوه متداول و مقطعی یک دوره گ ذرا هم نیست . سنت که مذهب، به معنای اعم مهم ترین جزء آن است، همراه و همگام با تمدنی که از آن نشأت گرفته و قومی که آن را چون

چراغ هدایت خویش برگزیده اند، باقی و پایدار است و حتی آن گاه هم که پرتوی نمی افکند هرگز کاملاً به خاموشی نگرویده است . سنت، اندیشه هدایت کننده و حاکم بر جامعه متعارف است)«حائری .(31 :1388

مردم در متن سنت ها و فرهنگ خود، به خلاقیت های تمدنی و از جمله شهرسازی و معماری و خلق جنبه های زیباشناختی و تجلیات هنری آن دست می زنند . پس کل تظاهرات کالبدی و ساخت فضای یک شهر و از جمله عناصر معنا و زیبای ی در آن، به نحوی از فرهنگ و سنت آب می خورد (فراستخواه .(51 :1385

از دیدگاه "سنت"، آفرینش فعل پروردگار و زیبایی خاص او است انّ( االله جمیل )، در نتیجه "زیبایی" لازمه واقعیت، حقیقت و وجود، است؛ چرا که خداوند همه چیز را زیبا آفریده است بنابراین از دیدگاه "سنت"؛ معماری کاری الهی و زیبایی لازمه آن است . هنر مظهر آفرینندگی، خلاقیت توام با زیبایی است . در نتیجه هر نوع سازندگی هنر نیست، بلکه هنر آن نوع سازندگی ای است که با زیبایی توام بوده و غایت آن زیبایی و بیان زیبایی باشدو این. انسانِ مخلوقِ خداوند است که دارای قوه آفرینندگی است، چون روح او از جوهری الهی است و بر مبنای آن به خلق و آفرینش می پردازد و بهترین نمونه خلاقیت او هنر است . پس انسان سنتی فطرتاً زیبایی را دوست دارد و عامل ظهور آن است، حتی اگر خود واقف به این معنی نباشد(اکرمی .(36 :1382

بسیاری از علایم، نشانه ها و نمادها از دل سنت بر می خیزند و در دامان آن، پرورش می یابند و انسانها از طریق آنها، تجربیات خود را صورت بندی می کنند و به تفهیم و تفاهم می پردازند، کنش های زیستی و الگوهای رفتاری و روابط خود را شکل می دهند و از این رهگذر، فضاهای زیسته و سازمان اکولوژیک حیات آنان، نیز ساخت نمادین پیدا می کند (فراستخواه .(51 :1385 نمادهایی که خود از اعماق سنت بر می خیزند و در متن آن به حیات خود ادامه می دهند و انسان را باطبیعت، هستی، خود و زندگی دمساز می کنند، بدین ترتیب می توان به نقش بنیادین سنت در هنر یک سرزمین پی برد (همان ).

-2معمار سنتی

معمارعارف سعی دارد که نقش هایش ضمن سادگی، پیچیده و ضمن بی نظمی دارای نظم و ضمن کثرت دارای وحدت باشد . او به دنبال طرحی است که هر لحظه به شکلی درآید و برای هر کس نسبت به معرفت او به شکلی جلوه کند، در این نوع معماری او به دنبال زبیایی زمینی نیست و از طبیعت تقلید نمی کند ( پورعبداالله 173 : 1389 ).معمار با ایجاد چنین فضای شوق بر انگیز، انسان را از عالم نقش می رهاند تا نقشی را نبیند و پا در مسیری دیگری گذارد و به بی خودی »نه اینجا و نه آنجا «، بلکه سیر در میان این دو برساند. سیر در مکان دیگر و جهان دیگر دنیای بی زمان و بی مکان، این چنین فضایی گفتنی نیست، می بایست در آن قرار گرفت تا حس گردد( همان: .(174
معماران خود را فقیر یا کسی که که بیش از هر کس به رحمت خداوند محتاج است یا کمترین و حقیر و غیره می خواندند آنها
ابراز کارشان را نیز وقف می کردند تا از خود چیزی نداشته باشند تا از خود و خودبینی »تهی« و از نقش »من« خالی باشند.
روانشان شاد نام نامیشان تا ابد بر یاد باد که بدون ادعا زندگی می کردند و همه عمر با فروتنی برای ساختن سرزمین خود، ایران
تلاش نموده اند.فقیر در اصطلاح عارفان، نیازمندی بنده به حق و بی نیازی او از خلق و بریدن او از علایق و اسباب به گونه ای که
هیچ چیز از او باقی نماند الا اینکه از آن حق داند و از خود نداند (همان: 190اساس). کار هنرمندان و معماران سنّتی بر این طرز
تفکر استوار بوده است که هر چیز طبیعی را انعکاسی از قدرت الهی بر روی زمین می دانستند، بنابراین طبیعت و اشیا علاوه بر ارزش مادی، یک ارزش و معنای متعالی هم داشتند . بدین سبب، آثار آنان به معنای خلق و کشف مادی در طبیعت نبود، بلکه مظاهر طبیعت در نظرشان هم چون منزلگاه روح الهی تلقی شد(اکرمی .(36 :1382

3

معمار سنتی مردی بود از مردمان این سرزمین که با سایر مردم باور مشترک، خواست مشترک، رفتار مشترک و نیاز مشترک داشت. معمار سنتی، همچون سایر پیشه وران سنتی با استعدادی که داشت، با دانشی که می آموخت و با مهارتی که کسب می کرد و با امکاناتی که در دسترسش بود، بهترین پاسخ را به خواسته های مردم می د اد و مردم به این اطمینان که بهترین - و تنها پاسخ ممکن- را دریافت کرده اند، با رضایت از آن بهره می بردند و چیز دیگری طلب نمی کردند . معماری تکلیفی بود بر عهده
معمار که به جای آوَرَد و نه تکلّفی که او را به هزاران راه صواب و ناصواب بکشاند( حجت و آقالطیفی .(26 :1389
این بزرگان همواره به این نکته توجه داشتند که معماری و ساختمان سازی باید مطابق با هویت و اصالت و سنت های غنی ایران زمین باشد که در برگیرنده تمام این ابعاد است . اما ساختمانهای امروز اغلب بدون توجه به انسا ن، به دنبال خودنمایی اند (پرویزی .(84 :1388

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 21700 تومان در 16 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع

دانلود مقاله معماری هویت بخش بومی - سنتی جنوب ( بادگیرها ) ( نمونه مورد مطالعه ساختمان دانشگاه آزاد بندرعباس )

word قابل ویرایش
11 صفحه
21700 تومان
چکیدهمعماري بومی ایران درگذشته، از بهترین نمونه ها درعرصه پایداري اقلیمی به شمار می رود. تنوع شرایط آب وهوایی و پاسخگویی متناسب به هریک در معماري و شهرسازي سنتی گواه بر این مدعاست؛ ازجمله می توان به اقلیم منطقه ساحلی جنوب که منجر به شکل گیري معماري بومی ویژه اي شده است، اشاره کرد. معماري سنتی قشم، گونه اي از ...

دانلود مقاله تاثیرات طراحی اقلیمی در ساختار کالبدی - فضایی معماری مسکن گرم و خشک ( نمونه موردی : خانه طباطبایی کاشان )

word قابل ویرایش
13 صفحه
21700 تومان
چکیدهاقلیم و شرایط اب و هوایی نقش به سزایی در طراحی خانه ها،بناها و شکل دهی به سکونت گاه های انسان دارد .به طوری که در گذشته های دور سازندگان بناها به دلیل نبود امکاناتی در جهت ایجاد اسایش اقلیمی با استفاده از ترفند هایی شرایط مطلوب برای زندگی را فراهم می کردند .بناهایی که اکنون از گذشتگان برای ما باقی مانده ...

مقاله نقش نور و رنگ در معماری فضاهای سنتی و اسلامی ایرانی

word قابل ویرایش
11 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
نقش نور و رنگ در معماري فضاهاي سنتی و اسلامی ایرانی روجا چاره    چکیده رنگ و نور دو عنصر به هم پیوسته و در ارتباط با یکدیگر می باشندو همچنین از عوامل تاثیرگذار بر ارزش فضایی می باشند که به عنوان غیرمادي ترین عنصر محسوس طبیعت همواره در معماري اسلامی وجود داشته و در واقع نشان از عالم قدسی و فضاي معنو ...

مقاله تعامل سازه و معماری در هویت کالبدی بازار ایرانی

word قابل ویرایش
15 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تعامل سازه و معماری در هویت کالبدی بازار ایرانی واژه های کلیدی: ارزش های فضایی - معماری ایرانی - سازه سنتی - بازار - هویت چکیده: خصوصیات استحکام بخش بنا، ارزش های معمارانه موجود در آن و سودمندی به طور هماهنگ هویت بخش ابنیه ساخته شده به دست بشر می باشد. بسیاری از کاربری ها و سازه های ساخته شده به دست بشر از ...

مقاله سیر تحول معماری مدارس از الگوی سنتی ایرانی تا الگوی متداول معاصر

word قابل ویرایش
8 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
سیر تحول معماری مدارس از الگوی سنتی ایرانی تا الگوی متداول معاصر چکیده تاریخچه پیدایش مدارس در کشورهای مختلف متفاوت است . در ایران باستان آموزش وجود داشته است . همچنین در زمان هخامنشیان آموزش در خانواده ، جوار مراکز مذهبی و دربار صورت می گرفته است . در زمان ساسانیان آموزش درباریان وجود داشته و دانشگاه جند ...

مقاله مفهوم پایداری در سازههای سنتی ایرانی؛ معماری دوره اسلامی

word قابل ویرایش
19 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
مفهوم پایداری در سازههای سنتی ایرانی؛ معماری دوره اسلامی چکیده: یکی از اصول معماری ایرانی که از رموز مانایی بناهای کهن این سرزمین است؛ آن است که معماران ایرانی همواره میکوشیدند تا درکی آگاهانه و سپس پاسخی خردمندانه برای مسئله پایداری سازهایی در آثارشان داشته باشند. نوشتاری که در ذیل می آید، قصد تأمل و تو ...

مقاله بازشناخت اصول و الگوهای معماری بومی و سنتی ایران و ضرورت بهره گیری از آنها در ساختمان های نوین

word قابل ویرایش
17 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بازشناخت اصول و الگوهای معماری بومی و سنتی ایران و ضرورت بهره گیری از آنها در ساختمان های نوین چکیده در سال های اخیر به دلیل افزایش روز افزون جمعیت شهرها و نیاز به ایجاد مسکن و مشکلات ناشی از آن و با توجه به نقش انکار ناپذیر علم و تکنولوژی روز در تمام زمینه ها، دولت ها را بر آن داشته که برای سرعت بخشیدن د ...

مقاله بررسی نمود معماری فولدینگ در بازار های سنتی ایرانی

word قابل ویرایش
12 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی نمود معماری فولدینگ در بازار های سنتی ایرانی خلاصه(چکیده) با گذشت زمان و تحولات فکری جدید،اندیشه های جدیدی به وجود می آید که تاثیر آنها بر معماری غیر قابل انکار است.از جمله فضاهای معماری که جای بررسی و تامل دارد، بازار و چگونگی رشد کالبدی آن می باشد.این معماری از گذشته های دور به ما رسیده و با کالبد ...