مقاله بررسی عوامل موثر بر افزایش هزینه و طول زمان اجرای پروژه های بزرگ منابع آب

word قابل ویرایش
11 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
8700 تومان

بررسی عوامل موثر بر افزایش هزینه و طول زمان اجرای پروژه های بزرگ منابع آب

چکیده :
از جمله شاخص های مهم در ارزیابی میزان موفقیت پروژه های عمرانی ، اجرای آنها بر طبق برنامـه زمـانی و هزینـه بـرآورد شده می باشد. متخصصان و محققین علم مدیریت پروژه این دو معیار را به عنوان دو ضلع مثلث طلایی موفقیت پروژه تلقـی می کنند. با توجه به پیچیدگی خاص و حجم کارهای عمرانی در پروژه های بزرگ سـد سـازی و همچنـین طـولانی مـدت بـودن و هزینه های سنگین آنها شناخت عوامل موثر در عدم اتمام به موقع و افزایش هزینه هـای ایـن پـروژه هـا از اهمیـت خاصـی برخوردار است . در این مقاله ضمن بررسی منابع موجود و مطالعه موردی چند پروژه سد سازی در نقاط مختلف دنیا مقادیر افزایش هزینه ها، درصد تاخیرات و عوامل اصلی آنها تعیین و ارائه شده است .
کلید واژه ها: پروژه های سد سازی ، افزایش هزینه ها، تاخیرات زمانی .
۱- مقدمه :
بر طبق تعریف استاندارد انستیتو مدیریت پروژه (٢٠٠٠) «پروژه مجموعه تلاشهای موقتی برای تحقق یک تعهد و تقبل در ایجاد یک محصول یا ارائه خدمات می باشد» ترنر و مولر(٢٠٠٣) براین عقیده هـستند کـه هر پروژه به منظور ایجاد تغییرات سودمند در شرایط موجود به اجرا در می آید و دارای سه مشخصه بـارز زیر می باشد:
١. منحصر به فرد است ؛ هیچ پروژه ای قبل یا بعد از آن ، دقیقا شبیه آن نمی باشد.
٢. با استفاده از فرآیندهای نو انجام می گیرد؛ هیچ وقت دو تا پروژه را نمی توان یافت که ماننـد هـم اجرا شده باشند.
٣. موقتی و گذرا است ؛ هر پروژه ای دارای یک آغاز و یک پایان می باشد.
سه ویژگی فوق یک سری محدودیت ها و تنش هایی را برای هر پروژه ای به همراه خواهد داشت :

. پروژه ها با عدم قطعیت همراه هستند؛ به هیچ عنوان نمی توان نسبت به آینده پروژه و نتایج آن مطمئن بود که برنامه ها و طرحهای مورد انتظار را برآورد کرده و باعث ایجاد تغییرات سودمندی شود.
. نیازمند یکپارچه سازی و هماهنگی کامل هستند؛ برای اجرای یک پروژه بین منابع مورد استفاده و بخش های مختلف درگیر در پروژه باید یک هماهنگی کامل ایجاد شود.
. با فوریت اجرایی مواجه هستند، نتایج مورد انتظار باید در مقطع زمانی مشخصی حاصل شوند.[۸ ]
با توجه به خصوصیات مورد اشاره فوق ، اکثر پروژه های عمرانی در دوره اجرایی خود با عدم قطعیت هایی مواجه هستند که باعث بروز تاخیرات و افزایش هزینه های اجرایی آنها می گردد. سدهای بزرگ از جمله پروژه های پرهزینه و زمان بر هستند که شواهد موجود به خصوص در رابطه با پروژه های عمرانی داخل کشور، نشان دهنده افزایش قابل توجه طول زمان و هزینه های اجرایی آنها می باشد. بدون شک در بین عوامل تاثیرگذار در بروز تاخیرات و افزایش هزینه های اجرایی پروژه های سد سازی یک سری عوامل بیشترین نقش را دارند، که در این مقاله سعی شده است تا به طور خاص با بررسی منابع اندک موجود در زمینه تاخیرات و افزایش هزینه های پروژه سد سازی ، عوامل اصلی موثر بر این موضوع ، راهکارهایی برای کاهش تاثیرات آنها ارائه گردد.
۲- بررسی مطالعات موجود در زمینه درصد افزایش زمان و هزینه های اجرایی :
تا به حال در رابطه با میزان تاخیرات و افزایش هزینه های پروژه های سد سازی داخلی اطلاعات جامعی منتشر نشده است ، اما بنابر شواهد موجود و طبق اعلام معاونت برنامه ریزی شرکت مدیریت منابع آب ایران ؛« دوره زمانی مفید جهت اجرای سدهای بزرگ حدود ۴ الی ۵ سال می باشد، در حالی که طبق گزارش سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور این طرحها عملا ٨ الی ١٢ سال بعد از شروع عملیات ساخت به بهره برداری می رسند»[۱۱]
در سطح جهانی نیز منابع موجود محدود به مطالعات کمیسیون جهانی سدها(WCD) و آژانس های مالی بین المللی مانند بانک جهانی و بانک توسعه آسیا می باشد که در ادامه بـه نتـایج حاصـل از ایـن مطالعـات اکتفا خواهد گردید.
۲-۱. تاخیرات زمانی :نتیجه مطالعه چندین پروژه برق آبی سرمایه گذاری شده توسط بانک جهانی نشان داد که ، این پروژه ها با تاخیر زمانی متوسط ٢٨ درصد نسبت به مدت زمان پیش بینی شده به اتمام
رسیده اند، که در مقایسه با تاخیرات زمانی متوسط ٣٠ درصدی در مورد نیروگاههای حرارتی ، چندان زیاد نمی باشد.[۴] نتیجه حاصل از بررسی روند اجرا و اتمام ۹۹ پروژه بزرگ سد سازی توسط این کمیسیون در جدول (۱) نشان داده شده است .[۵]
جدول ۱: عملکرد زمانی اجرای پروژه های مورد مطالعه کمیسیون جهانی سدها[۵]

۲-۲. افزایش هزینه ها: مطالعات صورت گرفته توسط کمیسیون جهانی سدها در مورد ٨١ سد بزرگ ، نشان می دهدکه میانگین افزایش هزینه ها نسبت به مقادیر پیش بینی شده در این سدها،۵۶ درصد بوده است . جامعه آماری مورد مطالعه نشان می دهد که ۲۵% سدها با هزینه ای کمتر از مقادیر پیش بینی شده و ۷۵% با هزینه ای بیش از مقادیر برآورد شده به بهره برداری رسیده اند.[۵]
در پروژه های مورد مطالعه این کمیسیون ، میزان انحراف هزینه ها نسبت به مقادیر برآورد شده در سدهای چند منظوره در مقایسه با سدهای تک منظوره از شدت تغییرات بیشتری برخوردار می باشند، به طوری که از ٢٢% کمتر تا ١٨٠% بیشتر از هزینه های برآورد شده صرف ساخت آنها شده است .خاطر نشان می شود که ، این سرریز هزینه ها (افزایش نسبت به مقادیر برآورد شده ) منحصر به پروژه های بزرگ چند میلیارد دلاری نبوده و پروژه های کوچک چند میلیون دلاری و کمتر نیز مشمول آن می باشد. به طور مثال در مطالعه موردی صورت گرفته در حوضه گلوما و لاژن (Glomma and Laagen) نروژ در مورد ۴ پروژه به نسبت کم هزینه و کوچک سرریز هزینه بین ۶٠ تا ١٨۵ درصد گزارش شده است . سد پاکمون در تایلند نیز، که یک پروژه متوسط تولید انرژی برق آبی بوده و توسط بانک جهانی سرمایه گذاری شده است ، با سرریز هزینه ۶٨ درصدی مواجه بوده است . [۹]
نتیجه مطالعات کمیسیون جهانی سدها و شبکه بین المللی رودخانه ها تا سال ٢٠٠٠ میلادی در رابطه با درصد سرریز هزینه ها در پروژه های مختلف سرمایه گذاری شده توسط بنگاههای مختلف اعتباری دنیا در شکل (١) نمایش داده شده است . لازم به توضیح است که در این مطالعات هیچ گونه اشاره ای به سدهای احداث شده در ایران نشده است . همانطور که در شکل نشان داده شده است ، بیشترین افزایش هزینه ها مربوط به لیست ارائه شده توسط شبکه بین المللی رودخانه ها (IRN) و مطالعات کمیسیون جهانی سدها در هند می باشد. از ١۴ سد مورد مطالعه IRN نیز ٨ سد مربوط به کشور هند می باشد، که نشان دهنده همخوانی نتایج آنها با مطالعات کمیسیون جهانی سدها در مورد سدهای هند می باشد. با توجه به داده های ارائه شده در شکل زیر (تعداد ٢۴٨ پروژه سد سازی )، میانگین وزنی افزایش هزینه ها با در نظر گرفتن سدهای هند بیش از ۵٠ درصد و بدون در نظر گرفتن آنها بیش از ۴٠ درصد می باشد.
شکل ۱: متوسط سرریز هزینه های پروژه های بزرگ سد سازی .(به نقل از ٢٠٠٠,WCD)
۳- علل بروز تاخیرات و افزایش هزینه ها:
عوامل تاثیرگذار بر وقوع تاخیرات زمانی در احداث و تکمیل پروژه های بزرگ سد سازی را می توان به
صورت زیر خلاصه نمود:
– برنامه زمانبندی غیر واقع بینانه ساخت ،
– تاخیر در تحویل و انتقال تجهیزات به محل احداث (و یا استفاده از تجهیزات مستعمل و بـا طـول عمر زیاد)
– مدیریت ضعیف و ناکارآمد دست اندرکاران اجرایی پروژه (به ویژه پیمانکار اصلی )،
– نارضایتی ها و اعتراضات نیروی کار مورد استفاده و
– ایجاد چالش ها و مشکلات قانونی و غیر قانونی توسط ذی نفعان مختلف در پروژه [۹].
باکون و همکاران (١٩٩۶.et al Bacon) علل اصلی وقوع تغییرات شدید و افزایش هزینه های پروژه های سد سازی بزرگ را در چهار گروه اصلی زیر طبقه بندی کرده اند؛
١. برآورد ضعیف مشخصات فنی و هزینه ها، به همراه نظارت ضعیف سرمایه گذاران مالی ،
٢. بروز مشکلات فنی در حین ساخت ،
٣. عملکرد ضعیف پیمانکاران و تامین کنندگان تجهیزات و
۴. وقوع تغییرات شدید در شرایط بیرونی موثر بر روند اجرایی پروژه (مانند عوامل اقتصادی ،…)
لازم به ذکر است که گاهی قسمتی از مشکلات متاثر از عدم دقت در برآورد هزینه های ساخت سدهای بزرگ ، در رابطه با شرایط ژئوتکنیکی سایت مورد نظر خواهد بود؛ چرا که علیرغم دقت بیشتر در انجام مطالعات ژئوتکنیکی ، اغلب مشاهده شده است که تا زمان شروع عملیات اجرایی وجود مشکلات ژئوتکنیکی سایت غیر قابل ملاحظه می باشد. متاسفانه با وجود این مشکلات در مراحل مختلف ساخت سازه های بزرگ هیدرولیکی ، تا به حال تلاش کمتری برای رفع این مشکلات صورت گرفته است .
باکون و همکاران (١٩٩٨) در رابطه با فاکتورهای موثر بر افزایش هزینه های پروژه های برق آبی بانک جهانی یک بررسی اقتصادی انجام دادند. نتایج مطالعات آنها نشان داد که در حدود نیمی از این افزایش هزینه ها را می توان به ویژگی های خاص پروژه های سد سازی ، حجم پروژه و متغیرهای اقتصادی مانند نرخ تورم نسبت داد و نصف دیگر را به عدم قطعیت های موجود نسبت داده می شود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 11 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد