whatsapp call admin

مقاله بررسی کشت مخلوط ذرت (.Zea mays L) و کدو (.Cucurbita sp) و اثر آن بر کنترل علف های هرز

word قابل ویرایش
22 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

بررسی کشت مخلوط ذرت (.Zea mays L) و کدو (.Cucurbita sp) و اثر آن بر کنترل علف های هرز
چکیده
به منظور بررسی کشت مخلوط ذرت و کدو و تأثیر آن بر کنترل علف های هرز، آزمایشی در سال ۱۳۸۳ در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز واقع در کوشکک انجام گرفت . این آزمایش با استفاده از طرح کرت های خرد شده بر پایه بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار انجام گرفت .
عامل اصلی شامل عدم وجین علف های هرز (w) و وجین علف های هرز (W) و عامل فرعی نیز شامل کشت خالص ذرت (M)، کشت خالص کدو (C)، کشت مخلوط افزایشی ۱۰۰% ذرت + ۱۰۰% کدو (Mc) کشت مخلوط جایگزینی ۵۰% ذرت +۵۰% کدو (mc) کشت مخلوط افزایشی ۱۰۰% ذرت +۵۰% کدو (Mc) و کشت مخلوط افزایشی ۵۰% ذرت +۱۰۰% کدو (mC) بود. ترکیب کشت مخلوط با استفاده از طرح های افزایشی و جایگزین به دست آمد. نتایج نشان داد که از نظر درصد جذب نور (PAR) کشت مخلوط نسبت به کشت خالص برتری داشت . همچنین از نظر عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه ذرت و میوه کدو کشت مخلوط نسبت به کشت خالص دو گیاه به دلیل استفاده بهتر از منابع برتری داشت . از نظر کنترل علف های هرز کشت مخلوط در مقایسه با کشت خالص ذرت موثرتر بود و تیمار (MC) نسبت به کشت خالص ذرت بدون وجین ، وزن خشک کل علف های هرز را به میزان ۴۱% کاهش داد. کشت مخلوط همچنین باعث افزایش شاخص برداشت ذرت شد، بیشترین شاخص برداشت در تیمار (MC) مشاهده شد. در اغلب تیمارها نیز نسبت برابری زمین (LER) بزرگتر از واحد بود و بزرگترین LER در تیمار WMC و برابر با ۱.۵۸ بدست آمد.
واژههای کلیدی : کشت مخلوط ، تشعشعات فعال فتوسنتزی ، نسبت برابری زمین ، ذرت کدو، علف هرز.

مقدمه
در چند دهه گذشته افزایش سرعت رشد جمعیت و صنعتی شدن کشاورزی سبب افزایش گرایش به سیستم های تک کشتی شده است . استفاده از سیستم های کشاورزی صنعتی علی رغم عملکرد و دستیابی به تولید زیادتر باعث وارد آمدن خسارت جبران ناپذیری به اکوسیستم های طبیعی شده و پایداری این اکوسیستم ها را در معرض خطر قرار داده است
(٢٠٠١ ,.Nourmohammadi et al). به همین دلیل در سالهای اخیر یکی از اهداف مهمی که در زمنیه تحقیقات در بیشتر کشورها از جمله کشور ما دنبال می شود دستیابی به راهکارهایی جهت افزایش پایداری اکوسیستم های کشاورزی می باشد.
کشاورزی پایدار عبارت است از نظام کشاورزی که نیازهای حال حاضر را برآورده کند بدون آن که نیازهای نسل آتی را در برآوردن نیازهای خود به مخاطره اندازد (١٩٨٧ ,Liebman &Mohler ). بنابراین چالش اصلی در کشاورزی پایدار این است که استفاده از نهادهای خارجی (off farm) از اکوسیستم به حداقل کاهش یابد در حالیکه منابع داخل (on farm) اکوسیستم به نحو بهتر و راندمان بیشتری مورد استفاده قرار گیرد (٢٠٠٠ ,Ghanbari Bonjar). لذا امروزه گرایش به سمت طراحی و مدیریت سیستم هایی که بر فرایندهای اکولوژیکی تکیه دارند و جهت حفظ تولید و کنترل آفات وابستگی کمتری به مواد شیمیایی دارند، افزایش یافته است (١٩٨٩ ,Liebman). از جمله این روش های مدیریتی می توان به کشت گیاهان پوششی ، شخم حفاظتی ، تناوب ، زراعی ، مدیریت تلفیقی آفات و امراض و کشت مخلوط اشاره کرد (٢٠٠٠ ,Ghanbari Bonjar).
کشت مخلوط عبارت است از تولید دو یا چند محصول به طور همزمان در یک قطعه زمین Rahimi) (٢٠٠٢ ,.et al. بسیاری از محققین برتری کشت مخلوط را بر کشت خالص در بسیاری از موارد گزارش کرده اند (٢٠٠٠ ,Ghanbari Bonjar). از جمله برتری های کشت مخلوط نسبت به کشت خالص می توان به افزایش عملکرد ,.Cabllero et al ;٢٠٠۶ ,Abdali Mashhadi)
۱۹۹۵; Mazaheri, 2008; Rahimi et al., 2002)کاهش آفات و بیماریها ;١٩٩٢ .Obicfuna &Emebiri ) (٢٠٠٢ ,.Rahimi et al ;٢٠٠٨ ,Mazaheri، کاهش رشد علف های هرز Bulsun et ;١٩٨۴ ,Sinch &Abraham ) (١٩٩۵ ,.Carr Patrick et al ;١٩٩٧ ,.al، حفاظت خاک (٢٠٠٨ ,Mazaheri ;٢٠٠٠ ,Ghanbari Bonjar)، بهبود راندمان ، استفاده از منابع ;١٩٩٩ ,Lee &Haymes ) (١٩٩٨ ,.Siame et al ;١٩٩٢ ,.Reijntjes et al و کاهش ریسک (٢٠٠٨ ,Mazaheri) اشاره نمود. علت افزایش عملکرد در کشت مخلوط در مقایسه با کشت خالص می تواند در نتیجه استفاده بیشتر از عناصر غذایی (١٩٧۶ ,Willey ;٢٠٠٠ ,Ghanbari Bonjar)، نور (۱۹۹۳ ,Ghanbari Bonjar, 2000; Watiki et al.)، کاهش رشد علف های هرز ;١٩٩٧ ,.Bulsun et al) (١٩٩٨ ,Fujiyoshi و یا افزایش راندمان به ازاء مصرف هر واحد از منابع (١٩٩٠ ,Willey ;١٩٩۵ ,.Cabllero et al)
باشد. اگر اجزاء تشکیل دهنده کشت مخلوط در نحوه استفاده از منابع محیطی متفاوت باشند، از منابع به نحو موثرتری استفاده می کنند (١٩٩٠ ,Willey). افزایش دریافت و بهبود استفاده از نور اغلب یکی از مزایای کشت مخلوط در مقایسه با کشت خالص بیان گردیده است ,.Watiki et al ;١٩٨۴ ,Sinch &Abraham ) (١٩٩٣. اگر ارتفاع گونه های گیاهی تشکیل دهنده مخلوط متفاوت باشد و گونه بلندتر دارای پتانسیل فتوسنتزی بالا و دارای برگ های عمودی تر و گونه کوتاهتر دارای پتانسیل فتوسنتزی پایین تر و برگ های افقی تر باشند، نور بیشتری توسط کشت مخلوط جذب و به طور موثرتری مورد استفاده قرار خواهد گرفت Ghanbari) (٢٠٠٨ , Mazaheri ;٢٠٠٠ ,Bonjar. در این زمینه می توان به کشت مخلوط ذرت ‐ لوبیا و ذرت ‐ کدو اشاره نمود.
یکی از مشخصات کلیدی سیستم های کشت مخلوط داشتن درجه بالایی از اثر متقابل بین گونه های مختلف گیاهی است (١٩٩۵ ,.Carr Patrick et al). کشت مخلوط به واسطه استفاده موثرتر از منابع و پوشش کامل تری که ایجاد می کند، از طریق رقابت سبب کاهش رشد علف های هرز می گردد (١٩٩٩ ,Lee &Haymes ). به عنوان مثال Sinch &Abraham (١٩٨۴) در کشت مخلوط سورگوم با چند گونه لگوم گزارش کردند که درصد جذب نور در کلیه ترکیبات مخلوط بیشتر از کشت سورگوم بوده است و در نتیجه نور کمتری در اختیار علف های هرز قرار گرفته است . Movahedi Dehnavi (١٩٩٩) با کشت مخلوط ذرت و لوبیا در نسبت های مختلف اعلام کرد که کشت مخلوط در کنترل علف های هرز موثرتر از کشت خالص بود.
kolar &Majnoun Hosseini (٢٠٠٨) در بررسی اثر سیستم کشت لپه هندی , ماش مشاهده نمودند که کاشت یک ردیف ماش در بین خطوط لپه هندی باعث خفه شدن علف های هرز گردید. آنها همچنین با کاشت دو ردیف ماش بین خطوط لپه هندی به این نتیجه رسیدند که کنترل علف های هرز به نحو موثرتری انجام می گردد. .Bulsun et al (١٩٩٧) و Ghanbari Bonjar (٢٠٠٠) در کشت مخلوط باقلا و گندم نیز به نتایج مشابهی دست یافتند. فاکتورهای مختلفی از جمله تراکم محصول (٢٠٠١ ,.Nourmohammadi et al)، نوع محصول (١٩٨۴ ,Sinch &Abraham )، آرایش فضائی محصول (١٩٩٣ ,Dyck &Liebman ) و زمان جوانه زنی (٢٠٠١ ,.Nasiri Mahalati et al ;١٩٩۵ ,Altieri) در توانائی رقابت نسبی گیاهان با علف های هرز موثر می باشند. استفاده از کشت مخلوط می تواند به عنوان استراتژی موفق در جهت افزایش عملکرد محصولات زراعی و کنترل علف های هرز مورد استفاده قرار گیرد.
هدف این آزمایش بررسی کشت مخلوط ذرت و کدو و تأثیر آن بر کنترل علف های هرز می باشد.

مواد و روشها
آزمایش در سال زراعی ۸۳-۸۲ در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز در کوشکک با مختصات ۳۰ درجه و ۷ دقیقه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۳۴ دقیقه طول شرقی و ارتفاع ۱۶۵۰ متر از سطح دریا انجام گرفت . مزرعه مورد نظر در فصل زراعی قبل از آزمایش به صورت آیش و قبل از آن زیر کشت ذرت بود.
بافت خاک از نوع لومی ‐ رسی بود و متوسط دما و بارش در ماه های مختلف طی سالهای ۸۲-۷۳ در جدول ۱ آمده است .
آزمایش با استفاده از کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با ۲ تیمار اصلی و ۶ تیمار فرعی در ۳ تکرار انجام گرفت . تیمارهای اصلی شامل بدون وجین علف های هرز (w) و وجین علف های هرز (W)، و تیمارهای کرت فرعی شامل کشت خالص ذرت (M)، کشت خالص کدو (C)، کشت مخلوط افزایشی ۱۰۰% ذرت +۱۰۰% کدو (MC)، کشت مخلوط افزایشی ۱۰۰% ذرت با تراکم +۵۰% کدو (Mc) بود. کشت خالص ذرت و کدو به ترتیب با تراکم ۶.۶ بوته در مترمربع و ۲۲ بوته در مترمربع انجام گرفت . تراکم کشت مخلوط با استفاده از طرح های افزایشی و جایگزینی تراکم نهایی در کشت مخلوط با تراکم مطلوب در کشت خالص یکسان خواهد بود. به عبارتی تراکم هر گونه در کشت مخلوط نصف تراکم آن در کشت خالص خواهد بود. بنابراین ذرت در کشت مخلوط با تراکم معمول ۱۳ بوته در مترمربع و نصف تراکم معمول با ۶.۵ بوته در مترمربع و کدو در تراکم معمول با تراکم ۱۱ بوته در متر مربع و در نصف تراکم معمول با تراکم ۵.۵ بوته در مترمربع کشت گردید و براساس طرح افزایشی گیاه همراه به تراکم مطلوب گیاه اصلی افزوده می شود و به عبارتی تراکم در طرح افزایشی بیشتر از تراکم مطلوب در کشت خالص می باشد.
زمین محل آزمایش در اوایل بهار ابتدا تسطیح شده و سپس تا عمق ۵۰-۴۰ سانتی متری شخم زده شد قبل از کرت بندی به میزان ۳۵۰ کیلوگرم در هکتار فسفر از کود سوپر فسفات تریپل به صورت دست پاش روی سطح زمین پخش شد و جهت مخلوط کردن آن با خاک یک شخم سطحی زده شد. به علت بالا بودن میزان پتاس خاک مزرعه در طی انجام آزمایش شیمیایی خاک ، از کود پتاس استفاده نگردید. در این آزمایش ابعاد هر کرت ۷ در ۳ متر و ارقام مورد استفاده ذرت هیبرید ۷.۴ که هیبریدی دو منظوره و دیررس است و کدوی رقم ١٣٣.RADA که از نوع کدوی خورشتی می باشد، استفاده شد. بذر ذرت و کدو قبل از کاشت به مدت ۱۰ ساعت جهت تسریع در جوانه زنی در آب خیسانده شد.
کشت دو گیاه به طور همزمان در تاریخ ۲۰ اردیبهشت انجام شد. کشت خالص ذرت به صورت ردیفی و کشت خالص کدوو تیمارهای کشت مخلوط به صورت جوی و پشته انجام گرفت . فاصله ردیفها در کشت خالص ذرت ۷۵ سانتی متر و عرض پشته برای کشت خالص کدو و کشت مخلوط به ترتیب ۱.۵ متر و یک متر بود. کود اوره به میزان ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار به صورت سرک طی دو مرحله به صورت نواری در شیارهای ایجاد شده در پای بوته ها ریخته شد. مرحله اول ۱۵ روز پس از کاشت و مرحله دوم ۳۰ روز پس از کاشت به زمین اضافه گردید.

در تیمار اصلی همراه با وجین : اولین وجین یک ماه (۳۱ روز پس از کاشت ) و دومین وجین یکماه پس از وجین اول (۶۲ روز پس از کاشت ) انجام گرفت . درصد جذب نور سه مرحله در طول فصل رشد اندازه گیری شد.
اولین اندازه گیری ۲۴ خرداد (۳۵ روز پس از کاشت ) و دومین اندازه گیری ۱۸ تیر (۶۰ روز پس از کاشت ) و سومین اندازه گیری ۱۲ مرداد (۸۵ روز پس از کاشت در زمان کاکل دهی ذرت ) انجام گرفت . اندزه گیری نور در طی ساعت ۱۴-۱۲ انجام گرفت . جهت انجام این کار میزان نور در بالای تاج پوشش و سطح خاک در ۵ نقطه درون کرت بطور تصادفی اندازه گیری و میانگین گرفته از آنجایی که کدو از نوع کدوی خورشتی بود شد.
برداشت میوه کدو از ۳ تیر (۴۵ روز پس از کاشت آغاز گردید) و به فاصله هر ۳ روز یکبار برداشت انجام گردید و در مجموع ۱۴ برداشت انجام گرفت .
نمونه گیری جهت تعیین وزن خشک علف های هرز، ذرت و کدو در تاریخ ۱۵ مهر (۱۵۰ روز پس از کاشت ) پس از حذف اثر حاشیه ای انجام شد و اندام هوایی از ارتفاع ۳ سانتی متری سطح زمین توسط دست برداشت شده است . پس از نمونه برداری ، نمونه ها به سه بخش ذرت ، کدو و علف های هرز تقسیم شدند. علف های هرز بر اساس میزان اهمیت به سه بخش تاج خروس ، بنگدانه و سایر گونه ها تفکیک شدند. نمونه ها به مدت ۴۸ ساعت در دمای ۷۰ درجه سانتی گراد در داخل آون قرار گرفته و بعد از اطمینان از خشکی کامل آنها، جهت تعیین عملکرد بیولوژیک توزین شدند. نمونه های ذرت جهت تعیین وزن خشک به دو قسمت شاخ و برگ و بذر تفکیک شده و مجددا وزن شدند. براساس اطلاعات بدست آمده وزن تر میوه کدو، عملکرد بیولوژیک و دانه ذرت ، وزن خشک علف های هرز در هکتار و شاخص برداشت ذرت تخمین زده شد. مزیت اکولوژیک کشت مخلوط در مقایسه با کشت خالص از طریق محاسبه نسبت برابری زمین (LER) تعیین گردید. داده ها با استفاده از نرم افزارهای MSTATC و EXCEL محاسبه و تجزیه شد. در صورت معنی دار شدن اثر عامل آزمایشی از آزمون دانکن در سطح احتمال ۱% و ۵% استفاده شد.
نتایح و بحث
جذب نور (PAR)
درصد جذب نور (PAR) در مرحله اول و دوم اندازه گیری تحت تأثیر وجین علف های هرز قرار نگرفت .
اما در مرحله سوم وجین علف های هرز جذب (PAR) را تحت تأثیر قرار داد و نسبت های مختلف کاشت معنی دار شد (جدول ۲).
جذب (PAR) در اولین و دومین مرحله در کشت خالص کدو و کشت های مخلوط غالباً بیشتر از کشت خالص ذرت بود. در بین تیمارهای کشت مخلوط نیز بیشترین درصد جذب (PAR) مربوط به تیمار MC بود (جدول ۳). با توجه به این نتایج می توان گفت که در مراحل اول پس از کاشت سرعت رشد کدو بیشتر از رشد ذرت بود و به دلیل تفاوت مرفولوژیکی با ذرت و به دلیل داشتن برگ های پهن و افقی نور بیشتری جذب نموده است . در تیمارهای کشت مخلوط مشاهده شد که با افزایش تراکم کدو درصد جذب نور (PAR) نیز افزایش یافته است . تفاوت برهمکنش بین وجین و نسبت های کاشت معنی دار نشد. به عبارتی هر یک از عوامل اصلی و فرعی بطور جداگانه اثر خود را اعمال نمودند (جدول۲).
در مرحله سوم نیز تفاوت بین تیمارهای عامل فرعی معنی دار شد (جدول۲). در بین نسبت های مختلف کشت مخلوط و خالص بیشترین درصد جذب نور مربوط به تیمار کشت خالص ذرت (M) بود که

تفاوت معنی داری با تیمار کشت مخلوط MC که بالاترین تراکم را دارد، نداشت . کمترین درصد جذب نور نیز توسط تیمار mc انجام شد. اثرات متقابل دو عامل اصلی و فرعی نیز مانند مرحله معنی دار نشد (جدول۳).
در مرحله سوم به دلیل رشد ذرت و افزایش ارتفاع و توسعه کانوپی ذرت و پیری و ریزش برگ های کدو، نور بیشتری توسط کانوپی ذرت جذب شده است . در مجموع بررسی سه مرحله جذب نور در بین تیمارهای عامل فرعی نشان داد که در مراحل اولیه پس از کاشت که توسعه کانوپی ذرت کم بود، نوری که توسط ذرت جذب نشده بود توسط کدو جذب شد و در مراحل نهایی رشد که رشد ذرت کامل شد و برگ های کدو به علت پیری شروع به ریزش نمودند، بیشتر نور رسیده به کانوپی توسط ذرت جذب شد. بنابراین می توان گفت که دو گیاه در طول فصل رشد از نظر جذب نور مکمل یکدیگر بودند. تعدادی از محققین اعلام کردند که جذب بهتر نور در کشت مخلوط فاکتور مهمی در افزایش عملکرد می باشد ,.Mazaheri et al ;١٩٨۴ ,Sinch &Abraham )
.۲۰۰۰; Willey, 1976)به عنوان مثال .Watiki et al (١٩٩٣) در کشت مخلوط ذرت و لوبیا چشم بلبلی گزارش کردند که در کشت مخلوط ، نور جذب شده ۲۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از کشت خالص بود و افزایش جذب نور از طریق افزایش میزان پر شدن دانه سبب افزایش بیوماس تولید شده بخصوص در تیمارهای با تراکم کم ذرت شده است .
عملکرد بیولوژیک و دانه ذرت و عملکرد میوه کدو نتایج تجزیه واریانس عملکرد بیولوژیک دانه ذرت و مجموع ۱۴ برداشت میوه کدو نشان می دهد که وجین ، عملکرد بیولوژیک و دانه ذرت را تحت تاثیر قرار داد اما بر روی عملکرد میوه کدو تاثیری نداشت .
به عبارتی دوبار وجین علف های هرز تاثیری بر روی عملکرد میوه کدو نداشته است . یعنی حضور علف های هرز نتوانسته است عملکرد کدو را کاهش دهد و کدو به خوبی با علف های هرز رقابت کرد. تجزیه واریانس عملکرد بوته کدو به دلیل اینکه ارزش اقتصادی نداشت انجام نشد.
عملکرد بیولوژیک و دانه ذرت و عملکرد میوه کدو تحت تاثیر نسبت های کاشت قرار گرفتند (جدول ۴) بر همکنش وجین و نسبت های کاشت نیز در مورد عملکرد بیولوژیک و دانه ذرت به ترتیب در سطح احتمال ۱ درصد و ۵ درصد معنی دار شدند. برهمکنش وجین ضربدار نسبت کاشت در مورد عملکرد میوه کدو معنی دار نشد (جدول ۴).
با توجه به مقایسه میانگین های نسبت های مختلف کاشت در مورد عملکرد بیولوژیک ذرت ، بیشترین عملکرد بیولوژیک ۱۲.۱ تن در هکتار در کشت خالص ذرت (M) و کمترین عملکرد بیولوژیک ، در تیمار mC با میانگین ۴.۸ تن در هکتار مشاهده شد که دلیل آن کاهش تراکم ذرت و افزایش رقابت بین گونه ای و غالبیت کدو در این تیمار می باشد. بین دو تیمار MC و

Mc نیز تفاوت معنی دار مشاهده نشد. این نتیجه نشان می دهد که در تیمار MC که در آن تراکم ذرت و کدو حداکثر می باشد، علیرغم احتمال وجود رقابت بین گونه ای ، عملکرد ذرت کاهش نیافته که احتمالاً به خاطر رقابت موثرتر کدو با علف های هرز، ذرت از منابع در دسترس استفاده موثرتری نموده است (جدول۵).
محققین دیگری نیز به نتایج مشابهی دست یافتند
.(Liebman, 1989; Moody & Shetty, 1981)
مقایسه میانگین بر همکنش وجین و نسبت کاشت نیز نشان داد که بیشترین عملکرد ۱۳.۶ تن در هکتار توسط کشت خالص ذرت با دوبار وجین و پس از آن توسط کشت خالص ذرت بدون وجین با میانگین ۱۰.۶ تن در هکتار تولید شد. کمترین عملکرد

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 22 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد