مقاله تأثیر جریانات زودگذر در سیر تحول جداره های شهری

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

تأثیر جریانات زودگذر در سیر تحول جداره های شهری
( مطالعه موردی شهر آمل )

چکیده :
گفتگو درباره ی معماری معاصر ایران از جمله مباحثی میباشد که پرداختن به آن با هدفهای متفاوت ومتنوعی صورت می پذیرد. نگرش این جستار تحلیل و بررسی سیمای شهر آمل است و میکوشد تا با تکیه بر دستاوردهای حمدود ادبیات مکتوب معماری معاصر ایران در دوره های اخیر و بررسی نظرات و تحلیلهای معماران فعال در سطح شهر آمل به تحلیل و بررسی بناها و ساختما..ای ساخته شده بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران بپردازد.
کمبودها و بحران های زیادی سیمای شهر آمل را هر روز دگرگون می سازد.
این چند جریانات زودگذر مسئله است که بیش از هر چیز سیمای شهر ما را تحت تأثیر قرار داده است و تأثیر آن بر مخاطبین امری است انکارناپذیر، تا آنجا که میتواند نقش مؤثر یا مخرب در پویایی و پرورش افراد شهر داشته باشد. حال سوال این است عوامل موثر در ایجاد این جریانات زودگذر چیست ؟ جریان معماری معاصر ایران در سه دهه اخیر مملو از فراز و نشیب ها بوده است هم به آن جهت که جامعه پرتلاطم ایرانی در دهه های اخیر تأثیری ناگزیر بر آثار معماران ایرانی را داشته و هم به آن جهت که معماری این دهه ها بسیار نوجو و تحول خواه بوده است . آثار معماران ایرانی با تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی عجین شده تا جمموعه ای از معماری متنوع در سیمای شهر آمل به وقوع پیوندد.
واژه های کلیدی : معماری معاصر ، جریانات زودگذر ، جداره های شهری

١-مقدمه :
ساخت و ساز در کشور ما پس از وقفه چند ساله بخاطر انقلاب و جنگ اسفبار با عراق ناگهان تا زمان حال سیری صعودی و چه بسا در مقاطعی بیسابقه را طی کرده است . اگر بتوان این ساخت و ساز را معماری نامید یا لااقل بخشی از آنرا که سعی دارد حائز کیفیت باشد معماری بنامیم میتوان گفت که این معماری تحت تأثیر مواد و مصالح مصرفی داخلی و خارجی و نیز مدهای معماری داخلی و خارجی دائما دستخوش تغییراتی بوده است . این تغییرات بیش از آنکه ماهوی باشند. بیشتر با ظواهر ساختما.ا مرتبط بوده اند. این ظواهر البته در داخل و خارج بناها قابل رویت هستند. ولی از نظر اهمیت برای شهر و جامعه قطعا ظواهر خارجی از اهمیت بیشتری برخوردار می باشند. چرا که شکل شهرهای ما را میسازند و تأثیر مستقیم بر تمام شهروندانی دارند که از فضای شهر استفاده میکند در حالی که تعداد استفاده کنندگان و کسانی که از فضاهای داخلی بناها تأثیر می پذیرند. بسیار محدودتر است . از طرف دیگر صاحبان ابنیه نماها را فرصتی مناسب برای به رخ کشیدن سرمایه و ساخت و ساز خود میدانند و معماران نیز نمای بناها را امکانی مناسب برای ابراز اندام و نمایش تفکرات و استعدادهای خود قلمداد می کنند.
متاسفانه به رغم اهمیت نمای بناها، هیچج نوع کنترل یا نظارت صحیحی بر طراحی این نماها از سوی شهرداری وجود ندارد. البته این موضوع دلایل متعددی دارد از قبیل عدم وجود نیروی متخصص و دانشمند یا مسایل اقتصادی و اجرایی در شهرداری که در این مقابله مجال پرداختن به آ.ا وجود ندارد و در فرصتی دیگر میتوان آ.ا را بررسی کرد. [٩]
٢-مروری تحلیلی بر معماری معاصر ایران
پرداختن به معماری معاصر ایران و نقد فعالیت های انجام یافته در معماری پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نیازمند آرایه ی تعریفی راهگشا از معماری است . تعریف معماری، گامی راهبردی در جهت تبیین اصول و مبانی تحلیلی ما در ارایه ی فاکتورهای تحلیلی مربوط در معماری پس از پیروزی انقلاب اسلامی، خواهد بود. اولین تعریف معماری که در دایره المعارف معماری بدان استناد میشود و نوعی تعریف دانشگاهی محسوب میشود، متعلق به جان راسکین است که در کتاب «هفت مشعل معماری» خود معماری را چنین تعریف کرده است : معماری هنر افراشتن و آراستن بنا به توسط انسان است ، که سیما و منظر آن به سلامت روانی و دماغی انسان ، نیرو و سرور میبخشد؛ و بیشتر از آن که بر عملکرد و کاربری تأکید کند، بر زیباییشناسی و مفید بودن و جنبه ها و دیدگاه های معنوی تاکید دارد.
معماری به نظم و انتظامی مطمئن و خارج از بینظمی و آشوب مربوط می شود. دارای سازمانی محکم و استوار است . دارای هندسه ای قوی است و مهمتر از همه ، معماری آفرینشی است که زیبایی را به نمایش میگذارد و از یکنواختی و کسالت آوری به دور است . تعریف دیگری که در فرهنگ معماری آمده است مربوط به ویتروویوس معمار معروف رومی است که در طلیعه ظهور مسیحیت ، معماری را چنین تعریف کرده است : معماری از نظم ، سازواره و آرایش و تناسبات و هماهنگی و قرینگی پسندیدگی و ایستایی و اقتصاد ناشی و نتیجه میشود.
کریستورفر رن معمار بزرگ انگلیسی در تعریف معماری گفته است : معماری حاصل زیبایی استحکام و پایداری و آسایش و آسودگی است .
هنری وتن هم در تعریف معماری سخن ویتروویوس را تکرار می کند: یک ساختمان خوب سه شرط دارد محصولی در خور و سودمند باشد دارای استحکام و پایداری باشد و مسرت بخش باشد. دایره المعارف معماری با استناد به تعاریف فوق و تأکید بر این نکته که طرح و ساختار معماری حاوی معنی و مفهوم وسیع تری است که فراتر از جسم و کالبد معماری قرار دارد.
تعریف جامع زیر را ارائه می دهد. معماری باید علم و هنری تعریف شود که طراحی ساختمان را توام با کیفیت زیبایی هندسی و عاطفی، نیروی معنوی و روحانی رضایتمندی اندیشمندانه و پیچیدگی، سازه سالم و برنامه ریزی ساده و انواع مختلف ویژگیهای هنری از قبیل دوام و ماندگاری مواد و مصالح مطبوع رنگ آمیزی خوشایند و دلپذیر و تزیینات و راستگی و پویایی و تناسبات خوب و مقیاس قابل قبول و بسیاری از تداعیهای خاطره آمیز و همبستگی و پیوند با سنت های پیشین به همراه داشته باشد. در پژوهش حاضر نیز به همگامی کالبد و محتوا در معماری به صورت خاص و دقیق توجه شده است . پارامترهایی که برای شناسایی معماری پس از پیروزی انقلاب اسلامی در جدول های مربوط استفاده شده ، ما را از مبانی مادی و کالبدی بنا، به رهیافت های مفهومی مربوط به ساخت و شکل گیری بنا رهنمون می شود. در شکل گیری ساختار تحلیل معماری معاصر در سه دهه اخیر، موضوعات مختلفی به عنوان کلید واژگان تحلیل مطرح شده اند و رویکردهای متعددی را دربرداشته اند. در اینجا لازم است که این موضوعات با تفصیل بیشتری شرح داده شوند.[۴]
مصالح ٣ نقشی کلیدی در تحلیل های به دست آمده در معماری معاصر ایران به عهده داشته است . در جداول مربوط نیز مصالح به عنوان عنصری کلیدی در بازشناسی معماری پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به کار گرفته شده است . مهمترین عضو این گروه از مصالح ، «اجرا» میباشد که در معماری معاصر ایران به عنوان سمبل استفاده و الهام از معماری سنتی ۴ پذیرفته شده است . موضوعی که در درستی تفسیری آن تردیدهای ساختاری وجود دارد. [۵]
٣-تکنولوژی روزآمد در صنعت ساخت و ساز
معماری و استفاده از تکنولوژی روزآمد در صنعت ساخت و ساز کشور موضوعی است که بارها مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است . سبک های جدید معماری، طراحی و خلق فضای مجازی از موضوعاتی از این دست به شمار میآید که در میان معماران و هنرمند ایرانی از اهمیت ویژه ای نیز برخوردار شده است . با پیشرفت سریع فن آوری اطلاعات (IT) و رخنه کردن آن در تمامی روابط زندگی بشر پیش بینی میگردد، که در بیست سال آینده جهان در آستانه تحول موج چهارم قرار میگیرد، که آن را عصر مجازی نامیده اند و بیتردید معماری را نیز متحول خواهد کرد. اما این سؤال مطرح است که معماری در عصر مجازی چگونه تعریف خواهد شد. و چگونه مجازی سازی مفاهیم معماری را تحت الشعاع قرار خواهد داد.
۴-روش تحقیق :
لازمه پژوهش در خصوص یک موضوع ، مشخص کردن اجزا و عناصر تشکیل دهنده موضوع و تعیین جایگاه و اهمیت سلسله مراتبی هر یک از عناصر در فرایند تحقیق است مدل پژوهش در این مقاله توصیفی تحلیلی میباشد که اطلاعات حاضر در مقاله با روش گردآوری داده های میدانی و اطلاعات موجود در مورد معماری معاصر ایران بدست آمده است .
۵-معماری ایران طی سه دهه بعد از انقلاب اسلامی
گرایش های معماری بعد از انقلاب اسلامی را میتواند در هشت گروه به صورت شماتیک ، دسته بندی نمود:
احیای عین به عین معماری سنتی ایران : این گرایش عمدتا در حیطه ی ساخت ابنیه و فضاهای مذهبی شکل گرفت . از نمونه های شاخص این گرایش میتوان به حرم امام مخینی در سال ١٣۶٨ خورشیدی به طراحی محمد تهرانی و مسجد دانشگاه شریف در سال ١٣٧٨ خورشیدی به طراحی مهدی حجت اشاره نمود.
بوم گرایی: بوم گرایی یکی از مباحث غالب معماران پیشگام نسل دوم معماری معاصر ایران بود. این گرایش در دوران بعد از انقلاب به صورت کم رنگ تری توسط معماران دنبال شد.
گرایش تفننی به سبک های معماری غربی: این گرایش شدیدا تحت تأثیر مجلات معماری و اقتباس فرمال و سطحی از جنبش های سه دهه ی اخیر اروپاست و کاربرد عام بین معماران عوامانه و از نمونه های آن میتوان به ساختمان ها و آپارتمان های مسکونی ساخته شده توسط معماران بازاری، اشاره نمود.
تداوم مباحث معماری مدرن متعالی: این گرایش را میتوان در معماری خانه ها و شهرکهای مسکونی، آپارتمان ها، آسمانخراش های تجاری – اداری و برخی از ساختمان های عمومی – خدماتی مشاهده کرد.
تلفیق مفاهیم و عناصر معماری ایرانی با تکنولوژی و معماری مدرن : این گروه از ساختمان ها عمدتا تحت تأثیر آموزه های لویی کان ، آلوار آلتو و جیمز استرلینگ ، یا چاشنی مفاهیم و مبانی نظری معماری پست مدرن کلاسیسیسم اروپایی و آمریکایی (پومو) که توسط چارلز جنکس و رابرت ونتوری حمایت میشد، بودند. به بیانی دیگر، گرایش غالب معماران متأخر نسل دوم معماری معاصر ایران را میتوان در این گروه قرار داد.
گرایش به تکنولوژی برتر: گرایشی که تحت تأثیر معماری «های-تک » (high-tech) و «آکو-تک »(eco-tech) است ، و درصدد خلق نوعی معماری با ظاهر تکنولوژیک با تلفیق مباحث اکولوژی و زیست بوم می باشد.
گرایش به معماری نئومدرن : معماران نسل سوم معماری معاصر ایران را میتوان حامیان پروپاقرص این گرایش قلمداد نمود. این معماران نیز هم سو با جریانات معماری غرب ، دغدغه ای جز فرار از سیطره ی معماری مدرن ندارند و نام گذاری کارهای آ..ا در این بخش ، ذیل اصطلاح «معماری نئومدرن » . نه به این معنی است که همگی آ..ا را میتوان در این چارچوب قرار دارد، بلکه هدف اصلی از این نام گذاری، اشاره به جریانات بعد از مدرن و تحولاتی است که درصدد دوری جستن از مباحث معماری مدرن می باشد. و لذا، لازم به یادآوری است که این درصدد دوری جستن از مباحث معماری مدرن می باشد. و لذا، لازم به یادآوری است که این اجتناب از معماری مدرن برای این نسل ، به معنی آشتی دادن آن با معماری سنتی ایران نیست ، همان طور که عمده ی دغدغه نسل دوم معماران معاصر ایران بود.
گرایش به کامپیوتر و برنامه های جنبی آن (رسانه به معنای اعم واژه ) ، نقش پررنگ در کارهای معماران نسل سوم دارد.
معماری کامپیوتری: این گرایش با اقتباس از برنامه های پیشرفته معماری و فرم های کامپیوتری شکل گرفته است . این گرایش را میتوان در کارها و پروژه های معماران نسل سوم و دانشجویان معماری دانشگاه های ایران در حیطه ی پروژه های درسی و مسابقات معماری داخل و خارج از کشور مشاهده نمود.
در بین این هشت گرایش معماری، سه گرایش غالب را میتوان مشاهده کرد: گرایش به معماری مدرن و تلفیق آن با معماری ایرانی (معماران متأخر نسل دوم معماری معاصر ایران ) ، گرایش به معماری نئو مدرن (معماران نسل سوم معماری معاصر ایران ) ، و گرایش به معماری کامپیوتری (عمدتا در سطح مسابقات معماری، داخل و خارج از ایران ، و پروژه های دانشجویان معماری در حیطه ی دانشگاهی ).[٢]
انقلاب متضمن تغییر سریع ساختارها، ..ادها و ارزش های اجتماعی – سیاسی بر طبق یک چارچوب ایدئولوژیک جدید است . انقلاب ها معمولاĝ نتیجه ی کنش و واکنش های گروه های خاصی از یک جامعه است ، که از طریق همین کنش و واکنش ها به ثمر می رسد. گرچه بین انقلاب های مختلف شباهت های شکلی وجود دارد، اما هر ا نقلاب مقید به شرایط وقوع آن است و مشخصات منحصر به فرد خود را از شرایط اجتماعی کسب می نماید. تحوĝلات تاریخی ساختارها، ..ادها و ارزش های اجتماعی، محدودیت ها و امکاناتی را برای عمل جمعی و چگونگی وقوع انقلاب فراهم می سازد.[١]
معماری را نمیتوان از سایر جریاناتی که بدلیل گذشت زمان ، تحولات ، پیشرفت های همه جانبه و اتفاقاتی که در جهان میافتد جدا کرده و بطور مجرد نسبت به آن اظهارنظر نمود.
وقتی در سطح کشور وسیعی مانند ایران و بدلیل نیاز روزافزون ، ساختمان سازی صورت میگیرد با اعتقاد به اینکه ظرف هشتاد سال گذشته آثار باارزشی نیز ساخته و بیادگار مانده است بازنمای کمرنگی در چهره شهرها از این ساختما..ا بچشم میخورد و آنچه که به واقع در سیمای شهرها تجلی مینماید نابسامانیهای اکثریت قاطع ساختمان سازیهای بدون تعهد و سود محور میباشد.
متأسفانه این نابسامانیها از سالهای بعد از انقلاب شدت بیشتری گرفت که دلایل متعددی برای آن میتوان شمرد:
١- سیل بیرویه مهاجرین به شهرهای بزرگ و ترک زادگاههایشان (در برخی از موارد زادگاها به زیستگاههای متروکه تبدیل شده است ).
٢- نیاز روزافزون و تصاعدی به ساختما..ای مسکونی و متعاقب آن ساختما..ای خدماتی و .. در شهرهای بزرگ
٣- سرمایه های سرگردان در اقتصاد کشور که عمدا در اختیار غیرمتخصصین بساز و بفروشها و تجار ساختمان است .
۴- ناکامی ارگا..ای دولتی در احداث انبوه ساختما..ای مسکونی با حداقل استاندارد قابل قبول و در حد متقاضیان ، که محق به داشتن سرپناه های انسان پناه هستند.
۵- جابجائی کسانیکه در این بی قانونیهای اقتصادی به ثروتهای نجومی رسیده اند (از کوخ به کوخ ).
۶- ضوابط و دستورالعمل های ابتکاری! صاحب نظرات و مسئولان طرحهای جامع و تفصیلی شهرها (ماجرای ۶٠ درصد سطح اشغال در شمال ملک و طرحهای هرمی برای ساختما..ای بلند و …) و فروش تراکم در جاوبیجای شهرها.
٧- عدم آگاهی دست اندرکاران از خواص مصالح مصرفی چه مصالح آشنا در فرهنگ ساختمان سازیهای بومی و چه مصالح وارداتی استحکامی و یا تزئینی و استفاده نابجای آ..ا در ساختما..ای با عملکردهای مختلف ، بدون اطلاع از تکنولوژی مصرف آن (مانند استفاده مشابه از سطوح شیشه ای رفلکس در مسکن ، اداره ، واحدهای تجاری، ساختما..ای درمانی، آموزش و .. حتی اماکن مذهبی) در اقلیمهای گوناگون این مرزوبوم .
٨- عدم رعایت استانداردها و الگوهای استحکامی و کلا مقررات ملی ساختمان در این ساخت و سازها، حتی ساختما..ای دولتی و یا وابسته به دولت .
٩- تصمیم گیرندگان بدون تخصص در تصویب طرح ها و احداث بسیاری از بناهای مسکونی و غیرمسکونی د ر جای جای کشور.
-۱۰ نبود ضوابط کنترل کننده سودجویان بساز و بفروش و یا مهندسان بدون تعهد (معمار و سازه ).
-۱۱عدم حمایت قوانین موجود از مهندسان متعهد در جلوگیری از ساخت و سازهای غیراصولی متداول
-۱۲ تعمیر و بازسازی تخریب گرانه ساختما..ای دولتی که میراث گذشتگان دور و نه چندان دور می باشد (مانند کاخ دادگستری در تعویض پنجره های آن ، ساختمان نام وظیفه اول کارگر جنوبی، بیمارستان ارتش در تقاطع بهشتی و ولیعصر، دخل و تصرف در فضای بازی بچه ها در پارک شفق و یا در دفتر مخصوص نیاوران بدلیل کاربری بعد از انقلاب ) [٨]
۶-شالوده تحلیلی تحقیق :
در تحلیل جداره های شهری شهر آمل در سه دهه اخیر، موضوعات مختلفی به عنوان کلید واژه گاه در نظر گرفته شده است . در اینجا لازم است که این موضوعات شرح داده شوند.
٧-مصالح در بنا:
نوع مصالح بکار رفته در بناهای معماری معاصر ایران از تنوع و گستردگی خاصی برخوردار است ناگفته پیداست که نوع مصالح بکار رفته در بنا در تعیین رویکرد و سبک بناعاملی تأثیرگذار است . دسته بندی
گروههای مختلف از مصالح مصرفی عبارتند از:

– مصالح سنتی(آجر، چوب و …)
– مصالح مدرن اولیه ایرانی (سیمان …)
– مصالح سنتی به همراه مصالح مدرن (آجر و بتن ٢٢)
– مصالح مدرن و پست مدرن ایرانی بعد از انقلاب (انواع گرانیت ، تراورتن (رنگی) و …)
– مصالح مدرن بین الملل ٢٣ (فلز و شیشه ) [٧]
٨-دوره ساخت
دوره ساخت بنا میتواند معرف سبک بنا باشد با توجه به تحولات مسائل سیاسی اقتصادی فرهنگی بعد از انقلاب اسلامی چهار دهه اخیر مورد بررسی قرار می گیرد (عکسهای هر دوره )
٩-مکان ساخت :
یکی از تئوریهای طرحی شهری، تئوری مکان است . اساس این تئوری طراحی فضایی شهر مبتنی بر درک خصوصیات انسانی – فرهنگی فضای فیزیکی می باشد. اگر در اصطلاح فیزیکی و بطور انتزاعی فضا یک زمین خالی محدود و هدف د ار باشد، که بالقوه اشیاء را از نظر فیزیکی و بطور انتزاعی فضا یک زمین خالی محدود و هدف دار باشد، که بالقوه اشیاء را از نظر فیزیکی بهم پیوند می دهد زمانی مکان نامیده می شود که مفهومی نشأت گرفته از محتوای فرهنگی یا منطقه ای بیاید.
در شهر آمل با عبور رودخانه هراز به عنوان ستون فقرانی آبی، ناحیه راست و چپ شهری بوجود آمده است که تاثیر در محاورات و مراودات و فرهنگ منطقه ای شهروندان داشته است .
آلد و روسی با نگاه راسیونالیست عقیده دارد کیفیت شهر به کیفیت کوچه ها و میدان ها بستگی دارد و شهر مطلوب اجتماع ساختما..ای مطلوب است .
با توجه به اهمیت و تأثیر میدان ١٧ شهریور بر ساختار شهر آمل به چهار خیابان اصلی امام مخینی – طالب آملی امام رضا خیابان شیخ فضل الله نوری تقسیم شده است که در گردآوری اطلاعات مدنظر قرار گرفته است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد