مقاله در موردتولید گلاب

word قابل ویرایش
89 صفحه
13700 تومان
137,000 ریال – خرید و دانلود

تولید گلاب

فصل اول کلیات
تعریف، ویژگیها و مشخصات محصول تولیدی:
گلاب به حاصل تقطیر گل های سرخ محمدی Rosa dama scenamiller تازه چیده شده و مخلوط آن با آب که اساس اضافی آن از محلول ابکی جدا شده است اطلاق می گردد. البته در سایر کشورها مثل ترکیه، بلغارستان و فرانسه از گونه های دیگر گل سرخ برای تهیه گلاب استفاده می شود. در حقیقت گلاب محصول سنتی ایران می باشد که برگرفته از گلهای تازه محمدی می باشد و در مورد آن همین بس که متبرک به نام حضرت رسول (ص) می باشد و نام آن حضرت را به همراه دارد.

تولید گل محمدی و تهیه گلاب سالانه برای هزاران خانواده ایرانی اشتغال ایجاد می کند و گردانندگان این رشته بوی خوش طبیعت را به خانه علاقه مندان می برد.

گلاب ایرانی جنبه صادراتی دارد و نشانه مرغوبیت آن ایرانی بودنش می باشد به طوریکه خانه کعبه که قبله مسلمین جهان است با گلاب ناب محمدی کاشان شسته می شود.
از آنجا که گلاب برای طعم دادن به مواد غذایی، آشامیدنی و یا به عنوان ماده معطر کننده به کار می رود بنابراین ویژگیهایش باید به صورتی باشد که خطری برای مصرف کننده نداشته باشد.
ویژگیهای آن شامل موارد زیر می باشد.
ویژگی ظاهری: از این لحاظ گلاب باید زلال، بی رنگ، بدون سود و رسوب، فاقد ذ

رات خارجی، فاقد بوی ترشیدگی با هر نوع تخمیر، فاقد بوی پختگی، دارای بوی ویژه گل سرخ، طعمی مطبوع و مختصری مایل به تلخی باشد. ضمناً واکنش گلاب باید اسیدی باشد PH= 3.5-5,5
ویژگی مواد اولیه: آبی که در تهیه گلاب به کار می رود باید مطابق با ویژگیهای استاندارد آب آشامیدنی شماره های ۱۰۵۳ و ۱۰۱۱ باشد. آب مقطر مورد استفاده برای رقیق کردن گلاب باید تازه و تقطیر شده باشد و برای تهیه گلاب از گلبرگهای گل سرخ محمدی که تازه چیده شده باشد استفاده می گردد.
ویژگی شیمیایی: اسانس: اسانس گل سرخ مایع روغنی بیرنگ یا زرد است با طعم و بوی مشخص که در ۲۵ درجه به حالت مایع چسبنده درمی آید و در اثر سرد شدن تدریجی شکل توده متبلوری به خود می گردد و در اثر گرم کردن مجدداً مایع می شود. این اسانس از دو بخش جامد و مایع تشکیل شده ترکیبات شیمیایی آن الکلهای ترپنی مانند ژرانیول و ستبرونلول، ردنیول و نرول از همه مهمتر هستند و نرول موجود در آن به میزان ۵ تا ۱۰ درصد می تواند اثر بسیار مشخصی بر روی اسانس داشته باشد.
الکلهای دیگری مانند لینالول، اوژنول و یک استئاروپتن بی رنگ که در حرارت معمولی جامد است مواد متشکله اسانس گل سرخ را تشکیل می دهند. بخش جامد گلاب فاقد بو است و بخش مایع دارای بوی خوبی می باشد. مقدار اسانس موجود در گلابهای درجه یک باید حداقل mg35 در ml100 و برای گلابهای درجه ۲ حداقل mg15 در ml100 باشد.
اندیس ید، اندیس استر، اندیس اسیدی، اندیس اسیداسیون نیز برای گلابهای سبک و سنگین مشخص می باشد که طبق جدول ارائه می گردد.
شماره انواع آزمایش گلاب سنگین گلاب سبک
۱ وضع ظاهری گلاب شفاف و زلال بدون ذرات خارجی شفاف و زلال بدون ذرات خارجی
۲ طعم مطبوع و کمی مایل به تلخی مطبوع و کمی مایل به تلخی
۳ بو بوی مطبوع گل سرخ بوی مطبوع گل سرخ
۴ اندیس اسیدی بر حسب mg اسیداستیک درصد میلی لیتر نمونه ۵/۵-۵/۲ ۶-۱
۵ PH 5-3 3-5/0
6 مقدار اسانس بر حسب mg در ml100 حداقل ۳۵ حداقل ۱۵
۷ اندیس ید حداقل ۳۵ حداقل ۱۵
۸ اندیس استر حداقل ۳ حداقل ۱
۹ اندیس اکسیداسیون حداقل ۲۰۰ حداقل ۱۳۰
۱۰ کلرور نباید وجود داشته باشد نباید وجود داشته باشد
۱۱ سولفات نباید وجود داشته باشد نباید وجود داشته باشد
۱۲ نیترات و نیتریت نباید وجود داشته باشد نباید وجود داشته باشد
۱۳ مقدار مس بر حسب ppm حداکثر ۴/۰ حداکثر ۴/۰
۱۴ مقدار ارسنیک بر حسب قسمت در ملیون حداکثر ۰۵/۰ حداکثر ۰۵/۰
۱۵ مقدار ××× بر حسب ppm حداکثر ۱/۰ حداکثر ۱/۰

گلاب می تواند به صورت سترون تجارتی تصفیه و عرضه شود که در این صورت مطابق با استاندارد سترون تجارتی فرآورده هایی با PH کمتر از ۶/۴ مورد آزمایش قرار می گیرد.
ویژگی میکروبیولوژی: این مورد نیز طبق جدول زیر می باشد.
شماره نوع m.o حداکثر مجاز در هر گرم دمای گرمخانه گذاری زمان گرمخانه گذاری شماره استاندارد
۱ شمارش کلیه باکتریهای هوازی فروفیل ۱۰۲×۲ oc 37-35 48 ساعت ۳۵۶
۲ باکتریهای کلی فرم منفی oc 37-35 48 ساعت ۴۳۷
۳ استرپتوکوکهای گروه D لانسفید منفی oc 37-35 72 ساعت ۲۱۹۸
۴ پژودوموناس آثروژنفر منفی oc 37-35 48 ساعت ۳۱۴۰
۵ کلستریدیویهای احیا کننده سولفیت منفی oc 37-35 48 ساعت ۲۱۹۷
۶ کپکها منفی oc 25-22 5 روز ۹۹۷
۷ مخمرها منفی oc 25-22 5 روز ۹۹۷
منظور از بین بردن m.o های بیماری زا و تامین وضعیت بهداشتی گلاب فرآورده نهایی باید فرایند حرارتی را حداقل به مدت ۱۵ ثانیه در دمای oc72 گذرانده باشند و همچنین آلاینده های فلزی در گلاب باید مطابق با جدول زیر باشد.
ردیف نام آلاینده بدیشنیه مجاز روش آزمون
۱ آرسنیک بر حسب ppm 0.05 مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۷۸
۲ سرب بر حسب ppm 0.1 مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۷۸

۳ مس بر حسب ppm 0.4 مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۷۸

وجود این عناصر در گلاب می تواند رنگ مواد غذایی را که آن گلاب در تهیه انها به کار رفته تحت تاثیر قرار دهد. به طور کلی با توجه به سمی بودن عناصر ارسنیک و سرب مقدار آنها نباید بیشتر از مقدار ذکر شده باشد. در غیر اینصورت خطر مسمومیت وجود دارد.
دیگهائی که برای تقطیر به کار می روند باید از جنسی باشند که سمی نبود

ه و بو و مزه خاصی را به گلاب انتقال ندهد. به عبارت دیگر باید از جنسی باشند که تاثیری در کیفیت فرآورده ایجاد نکند و در نهایت اینکه حمل و نقل گلهای سرخ در دمای oc15 مطلوب می باشد.
تعیین مصرف سرانه
کشور ایران جزء کشورهای در حال توسعه است و رشد نسبی جمعیت در این کشور اغلب بالاست
بر اساس اطلاعات به دست آمده از سرشماری های سالهای ۱۳۶۵-۱۳۵۵ رشد جمعیت ۳% است.
ولی رشد جمعیت در سال های ۱۳۸۵-۱۳۷۵ به ۵/۲% رسیده است.
اگر بخواهیم جمعیت ایران را دقیق تر بررسی کنیم فاکتورهایی مثل

رده های سنی، میزان مواد، نوع جنس، تعداد خانواده و … را در نظر بگیریم.
در اینجا نرخ رشد جمعیت ۵/۲% در نظر گرفته شده که آنرا در فاصله سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۹ جهت تعیین مصرف سرانه در نظر می گیریم.
F= P(1+i) n
F : جمعیت در آینده
P: جمعیت فعلی
i: نرخ رشد جمعیت
n: تعداد سالهایی که از امروز سپری می شود.

اگر میزان مصرف هر ایرانی را در سال نیم لیتر گلاب در نظر بگیریم خواهیم داشت

۲-۱-نحوه بسته بندی و ظروف بسته بندی:
کلیه موادی که در بسته بندی به کار می رود باید شرایط خوب و بهداشتی انبار شود و بر حسب نوع بایستی به نحوی انتخاب شوند که خود باعث انتقال آلودگی و خرابی محصول نگردد. در ضمن این مواد باید مورد تایید مقامات کنترل کننده ذیصلاح باشد. به طور کلی گلاب باید در ظروفی که حاوی مقدار کمی هوا باشد نگهداری شود.
ظروف مخصوص عرضه به بازار گلاب می تواند شامل انواع زیر باشد:
نوع شیشه ای: گلاب باید در بطریهایی از جنس شیشه ترجیحاً قهوه ای، شفاف، بدون حباب هوا، تمیز و ضد عفونی شده پر گردد و درآن به وسیله سرپوش تمیز و غیر قابل نفوذ بسته شود. و از نظر شکل و نوع و حجم یکسان باشد بسته بندی این بطریها باید به نحوی باشد که در موقع حمل و نقل و جا به جا شدن از شکسته شدن شیشه ها جلوگیری شود.
نوع پلیمری: در صورت استفاده، این بسته بندی های پلیمری باید دارای مقاومت کافی بوده و از نوع مجاز برای مواد غذایی باشد.
نوع پلاستیکی: این نوع بسته بندی باید با ضخامت لازم و بدون واکنش شیمیایی بوده و از نوع مناسب برای مواد غذایی باشد.
نکته قابل توجه این است که جنس درپوس برای گلاب بی اثر است یعنی می تواند از نوع فلزی و یا از نوع پلاستیکی باشد. بسته بندی گلاب در اندازه های ۳۰۰، ۴۵۰، یک لیتری و دو لیتری انجام می گیرد که بسته بندی ۳۰۰ و ۴۵۰ معمولاً از جنس شیشه و پلاستیک است و بسته بندی یک لیتری و دو لیتری منحصراً از نوع پلاستیکی و پلیمری است.

بعد از پر کردن ظروف بسته بندی توسط دستگاه شرینگ پک صورت می گیرد و درب بندی نیز در همین زمان صورت می گیرد.
شرینگ کپ بسته بندی نیمه اتوماتیک است. پر کردن ظروف هم می تواند توسط فیلر صورت گیرد و هم به صورت دستی توسط کارگر درب بندی نیز به همین گونه است. این که بسته بندی و درب بندی توسط دستگاه باشد یا کارگر به ظرفیت تولید، زمان تولید و نیروی کارگر بستگی دارد.
در مورد بعضی از محصولات کارتن گذاری هم داریم یعنی شیشه ه

ا دیگر به بخش شرینگ نمی رود و درون کارتن قرار می گیرد. به طوریکه ابتدا کف کارتن به کمک نوار چسب محکم می شود. شیشه ها داخل آن قرار می گیرد و بعد کارتن با نوار چسب محکم می شود.
۳-۱-نشانه گذاری:
هر محصول با نشانه گذاری آن شناخته می شود. به طور کلی آگاهیهای زیر باید با مرکب غیر سمی پاک نشدنی با خط خوانا روی هر شیشه یا کارتن جداگانه به زبان فارسی و اگر محصول برای صادرات است به زبان کشور خریدار و یا انگلیسی در محلی که به وضوع قابل رویت باشد نوشته و یا برچسب شود.
گاهی این اطلاعات بر روی لیبل چاپ و در مورد محصولات به کار گرفته می شود.
این اطلاعات عبارتند از:
۱-۱-نام و نوع کالا
۲-۱-نام و نشانی تولید کننده، آدرس، email و شماره تلفن
۳-۱-میزان اسانس گل سرخ محمدی
۴-۱-وزن خالص
۵-۱-مشخصات بهر (شماره سری ساخت).
۶-۱-تاریخ تولید (روز- ماه- سال).

۷-۱-تاریخ انقضاء و قابلیت مصرف (روز- ماه- سال).
۸-۱-شرایط نگهداری (دور از نور- در محل خنک)
۹-۱-شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی
۱۰-۱-ذکر عبارت ساخت ایران.
۱۱-۱-مخصوص صادرات (در صورت صادراتی بودن)
اتیکت محصول گلاب

۴-۱-مصارف عمده محصول:
گلاب محصول سنتی ایران است. در مورد گل محمدی با رایحه معنوی همین بس که متبرک به نام حضرت رسول است.
خانه خدا که قبله مسلمین جهان است با گلاب ایرانی شستشو می شود. گلاب محصولی است که در هر خانه ایرانی یافت می شود. این محصول دارای طبیعتی گرم است که جهت تسکین و بهبود بسیاری از بیماریها استفاده می شود. چرا که گلاب مقوی قلب اعصاب و مغز بوده و مضوح است.
ویژگی شاخص گلاب همان عطر و بوی خوش و مقدس آن است که در ایران جهت خوشبو کردن اماکن مقدس به خصوص زیارتگاهها به کار می رود.
همچنین از این صنعت استفاده کرد و از آن در تهیه عطر و ادکلن و لوازم آرایشی استفاده شده.
گلاب می تواند جنبه خوراکی داشته و به عنوان چاشنی بخش و سو چای و شربت به کار رود. همچنین در قنادیها و شیرینی پزیها نیز کاربرد دارد. همچنین از قسمت روغنی جمع آوری شده گلاب در دکانتور برای کارخانجات آدامس سازی و … استفاده می گردد.
۵-۱-ارائه دیدگاه کلی در مورد قیمت و بازار فروش و بررسی بازار و شناخت واحدهای مشابه
هدف این قسمت بررسی تعداد واحدهای گلابگیری در سطح استان و کشور و درصد صادرات و واردات آن می باشد. اینکه چه کسانی موافقت اصولی گرفته و یا در حال گرفتن آن هستند و به طور کلی یک بررسی کلی از بازار.
تعداد واحدهای مشابه در استان خراسان رضوی و میزان ظرفیت تولید آنها در ذیل ذکر گردیده.
۱-واحد گلاب گل افشان با ظرفیت ۱۰۰ تن در سال که وضعیت واحد در حال حاضر به صورت بهره برداری می باشد. این واحد واقع در مشهد- جاده قدیم قوچان می باشد.
۲-واحد گلچکان خراسان I با ظرفیت ۱۰۰ تن در سال که وضعیت: واحد بهره برداری قبلاً طرح بوده و واقع در مشهد- ج قوچان شهر صنعتی توس می باشد.
۳-واحد گلچکان خراسانII با ظرفیت ۱۰۰ تن در سال که وضعیت: بهره برداری قبلاً طرح بوده و واقع در مشهد- جاده قوچان سه راه کاشانی می باشد.
۴-واحد علی گلدبکش افشار با ظرفیت ۲۰۰ تن در سال که وضعیت: بهره برداری قبلاً طرح بوده و واقع در شهرستان مشهد می باشد.
۵-واحد نیکونوش توس با ظرفیت ۲۰۰ تن در سال که وعیت: بهره برداری قبلاً طرح بوده و واقع در شهرک صنعتی توس مشهد است.

۶-واحد حاق سبز سبزوار با ظرفیت ۵۰۰ تن در سال که وضعیت واحد: بهره برداری قبلاً طرح بوده و واقع در شهرک صنعتی
۷-واحد محمود زارعی (خوب خوب خراسان) که ظرفیت تولید آن ۷۵ تن در سال بوده که وضعیت طرح بهره برداری قبلاً طرح بوده واقع در شهرستان مشهد می باشد.
۸-واحد کام خوش طوس با ظرفیت ۱۰۰ تن در سال که وضعیت واحد بهره برداری قبلاً مطرح بوده و واقع در مشهد می باشد.

۹-واحد گلاب رضوان با ظرفیت ۱۰۰ تن در سال که وضعیت واحد بهره برداری قبلاً مطرح بوده و واقع در مشهد می باشد.
به طور کلی در حدود ۱۲۷۵ تن محصول تولیدی در سال در استان خراسان رضوی داریم.
اما در دیگر نقاط کشور:
اردبیل یک واحد با ظرفیت تولید ۳۵۰ هزار لیتر که وضعیت واحد: بهره برداری قبلاً طرح بوده.
استان اصفهان ۶ واحد با ظرفیت تولید کلی ۹۳۵۰ تن در سال که یکی از واحدها به بهره برداری رسیده اما قبلاً فعال بوده است. مابقی در وضعیت بهره برداری قبلاً طرح بوده اند.
استان تهران ۵ واحد با ظرفیت تولید کلی ۱۹۶۷ تن در سال که سه واحد قبلاً فعال بوده و در حال حاضر بدون بهره برداری می باشد.
استان خوزستان ۱ واحد با ظرفیت ۱۲۵ تن که واقع در شهر اهواز می باشد و وضعیت واحد بهره برداری قبلاً طرح بوده است.
استان فارس ۵ واحد با ظرفیت تولید کلی ۱۲۰۰ تن در سال که یکی از واحدها قبلاً فعال بوده و اکنون بدون بهره برداری است.
استان مرکزی ۳ واحد با ظرفیت تولید کلی ۶۲۵ تن در سال که هر دو واحد در وضعیت بهره برداری قبلاً طرح بوده و در حال حاضر نمی باشند.
این محصول همانگونه که گفته شد خاص ایران می باشد و هیچگونه وارداتی ندارد اما میزان صادرات آن در استان خراسان به میزان ۵۰۰ تن در سال می باشد که این اعداد تنها در استان خراسان می باشد.
آمار و ارقام صحیح به صورت پرینت برگرفته از سازمان استاندارد ایران آورده شده که قابل تامل است.

۶-۱-قیمت فروش:
این امر بستگی به عرضه و تقاضا دارد ولی سرمایه گذار می تواند با احتساب هزینه های تمام شده و سود سرمایه گذاری حداقل قیمت فروش را محاسبه کند. چنانچه مبلغ محاسبه شده کمتر یا برابر قیمت فروش در بازار باشد سرمایه گذاری و احداث کارخانه صورت می گیرد و چنانچه قیمت بازار از این رقم کمتر باشد سرمایه گذاری انجام نمی شود. علاوه بر قیمت تمام شده سرمایه گذار می بایست مبلغی سود نیز ببرد که نهایتاً سود سرمایه گذار با فرمول های زیر قابل محاسبه است:
سود سرمایه گذار برای هر واحد محصول+ قیمت تمام شده محصول= قیمت فروش برای هر واحد محصول
= قیمت تمام شده محصول
ظرفیت اسمی کارخانه × تعداد روز فعال = میزان تولید
= سود سرمایه گذار برای هر واحد محصول

لذا محسبات به طریق ذیل انجام می گیرد:

فصل دوم
بررسیهای فنی
ارزیابی روشهای مختلف تولید:
ارزیابی و مطالعه روشهای مختلف تولید امکان انتخاب یک روش منا

سب را فراهم می سازد و مناسبترین روش بر مبنای برتریهای اقتصادی کیفیتی و تکنیکی و … نسبت به روشهای دیگر با توجه به شرایط محدود کننده نظر سقف سرمایه گذاری تعیین می شود. در این ارزیابی ضمن ذکر نام روشهای مختلف تولید محصول با ذکر دلایل منطقی روش مورد نظر تولید محصول را ذکر می کنیم.
تولید گلاب از آنجا که از دیرباز به صورت خانگی تولید می شده و به مرور زمان پیشرفت کرده لذا متکی به دانش فنی و کمک های فنی خارجی نمی باشد و به دلیل تولید آن به طرق سنتی تجربیات مفید بسیاری در این زمینه توسط تولید کنندگان به دست آمده است تولید گلاب شامل روشهای مختلفی است از روشهای خانگی و سنتی به صورت تقطیر گرفته تا روشهای آزمایشگاهی و فنی. لذا در اینجا به باین هر کدام از آنها به طور جداگانه می پردازیم.
روش تقطیر خانگی: اساس این روش استفاده از ساده ترین وسائل در نوع خود با ویژگیهای خاص است که برای تهیه گلاب، عرق نعناع و عرق بید جهت مصارف خانگی به کار می رفته.
این وسیله از جنس مس تهیه شده که دارای ۲ قسمت جداگانه می باشد که قیمت پایین نقش دیگ و قسمت فوقانی به عنوان سرد کن عمل می کند. پس از جمع کردن گلبرگها آنها را درون دیگ تحتانی خالی کرده و اصطلاحاً دیگ را بار گیری می کنند. پس از آن دیگ با خمیر درزگیری شده و آب قسمت سرد کن مرتباً جهت سردکردن بخار تعویض می شود. سوخت این وسیله هیزم بوده و عرق حاصله از لوله مخصوص که در بالای دستگاه قرار دارد خارج می گردد و در ظرفی مخصوص نگهداری می شود. نام عام این وسیله نی چه و نام قدیمی آن با قدری تغییرات قرع وانبیق است.
روش تولید سنتی گلاب: در اکثر نقاط کشور به خصوص نقاط گلاب خیز مانند قصر کاشان و شهرهای اطراف آن تولید گلاب و عرقیات به طریق سنتی از دیر باز مرسوم بوده و یکی از منابع ایجاد اشتغال و کسب درآمد برای دست اندرکاران بوده. تکنیک کار بسیار ساده بوده و با ابزار و امکان قابل دسترسی عملی می باشد. در خانه های قدیمی کاشان حوضچه های مخصوصی وجود دارد که جهت عمل تقطیر گلاب به کار می رفته.

نحوه تولید اینگونه است که دیگهای نسبتاً بزرگ مسی را روی اجاق قرار می دادند و آن را از نسبت های مشخص گلبرگ گل محمدی و آب پر می کردند سپس دیگ را به طور واژگون روی دیگ اول قرار می دادند و درز بین آنها را خمیر مناسب با گل پر می کردند و زیر دیگ را روش می کردند. در قسمت بالای دستگاه لوله ای قرار دارد که پس از عبور از یک مسیر مشخص وارد پارچ های

مخصوص گلاب گیری می شود. این پارچها درون حوضچه های باریک آب سرد قرار دارند و درب آنها کاملاً بسته شده و تنها دارای منفذی برای عبور عصاره می باشد. محتویات درون دیگ تحت تاثیر حرارت به چوش آمده و شروع به ایجاد بخار می کند. این بخار به طرف بالا رفته و وارد لوله می شود و از آنجا به درون پارچ وارد می شود پارچ سرد است در نتیجه قطره های بخار در اثر برخورد با دیواره میعان پیدا کرده و به صورت مایع در می آید. این عمل تا زمانی که تمام عصاره گل محمدی خا

رج شود ادامه پیدا می کند. سپس حرارت را قطع می کنند و کمی صبر می کنند تا مابغی بخارات نیز مایع شود. سپس لوله را از درون پارچ خارج کردهو پارچ و محتویات آنرا جهت فرآیند بسته بندی به مکان دیگری می برند. بدین روش گلاب را در خانه ها می گرفتند و به بازار عرضه می کردند.
-روش تقطیر ساده آزمایشگاهی: این روش بیشتر در آزمایشگاه و توسط برد انجام می گیرد. جهت اندازه گیری عصاره گل محمدی وارد شده به کارخانه و بررسی مناسب بودن ماده اولیه. بدین ترتیب که مقدار کمی گلبرگ را درون بالن ریخته و آنرا به لوله برد نصب می کنند. سپس به آن حرارت می دهند. بخار از برد عبور می گردد و قطره قطره وارد ارلن می شود. این روش آزمایشگاهی است و در مقیاس کم اندازه گیری صورت می گیرد.
-روش مدرن تقطیر: همانگونه که بررسی شد اساس روش در تمام مراحل به یک صورت است. در روش مدرن نیز ازز همان اساس جداسازی بخارات و تقطیر آنها استفاده شده منتهی در این روش حجم بسیار بالایی از گل وارد دیگهای تقطیری می شود که تحت فشار و دمای مشخص و زمان ثابت عمل می کنند. این روش موفق به اخذ تایید سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی گردیده از تقطیر گیاهان به روش بن ماری محصول بهتری حاصل می گردد و دیگها در محل سالن تولید و در راز مرکز تولید حرارت مشغول به کار است.
بررسی جنبه های اقتصادی و کارایی روشهای باعث گشت این روش مناسب در نظر گرفته شود. روش اول یعنی تقطیر خانگی تنها مناسب برای مصارف خانگی می باشد و در حجم هیچ کاربردی ندارد. روش سنتی یک روش معمول است اما از نظر کنترل نقاط بحرانی و انجام کنترل کیفیت مواد اولیه، محصول و … در حد آزمایشگاهی علمی نمی باشد همچنین حجم تولید بالا نمی باشد.
روش تقطیر آزمایشگاهی نیز همانطور که گفته شد تنها برای اندازه گیری و نمونه برداری توصیه می شود و بیشتر از آن کاربردی ندارد. با توجه به اینکه کلیه تجهیزات و ماشین آلات این فرایند در کشور موجود می باشد و میزان سرمایه گذاری نسبت به سود حاصله چشمگیر نمی باشد و با توجه به اینکه این محصول خاص کشور مان می باشد. استفاده از روش مدرن تقطیر به عنوان بهترین و کارآمامدترین روش از لحاظ اقتصادی، کیفیتی و تکنیکی به صرفه می باشد.

اصول کلی و علمی فرایند تولید:
در این بخش به توضیح و تشریح فرایند تولید پرداخته می شود. به عبارتی از ورود ماده اولیه تا انتها که محصول تولید می شود چگونگی تولید آن را شرح می دهیم.
ماده اصلی و اولیه گلابگیری یعنی گلبرگهای گل محمدی پس از دست چینی از باغات اکثراً توسط وانت و به ندرت توسط کامیون وارد کارخانه می گردد. پس از توزیع اولیه از آنجا که نمونه های وارد شده احتیاج به شستشو ندارند مستقیماً به کنار دیگها منتقل می شود.

بسته به ظرفیت تولید کارخانه یک یا دو دیگ تقطیر خواهیم داشت. در این واحد دو دیگ تقطیر یکی عدسی شکل با ظرفیت ۸ تن و دیگری کسپولی با ظرفیت ۴ تن داریم. گلبرگها توسط کارگر به داخل دیگ تقطیر وارد می شود. برای انجام عمل تقطیر نیاز به آب تصفیه شده است این آب از راه لوله کشی شهری، از طریق لوله های آبی رنگ که داخل کارخانه است برای دیگها تامین می شود. بعد از بسته شدن درب دیگها با استفاده از فشار زیاد، بخار آب موجود در دیگ را به چوش می آورند. برای جوش آمدن از فشارBar 5/1-1 استفاده می کنند. بعد از اینکه آب به جوش آمد فشار را تا حد ۷/۰ – ۵/۰ بار پایین می آورند این کار بدین دلیل انجام می شود که استفاده از فشار بالا برای عمل تقطیر مناسب نیست دیگهای تقطیر مجهز به دریچه هایی است جهت دیدن داخل دیگ. اما معمولاً در هنگام تقطیر به دلیل وجود بخار زیاد دیدن داخل دیک مشکل است برای اینکه بتوان تا حدی داخل دیگ را دید اولاً در قسمت بالایی یک چراغ قرار دارد تا نور لازم برای دیدن را فراهم کند و ثانیاً در قسمت خارجی دریچه و در کنار آن شیری وجود دارد که هنگام باز شدن از داخل مقداری آب روی شیشه ریخته و بخارات را می شوید و می توان داخل دیگ را دید.
دیگها همچنین مجهز به فشار سنج برای کنترل فشار لازم برای تقطیر می باشند. مدت زمان لازم برای انجام عمل تقطیر در صورتی که آهسته و با فشار کم ایجاد شود ۸-۷ ساعت است و در صورتی که فشار بالا باشد زمان کمتری وقت می گیرد.
برای اینکه عمل تقطیر یکنواخت انجام شود آب دیگها به کمک یک همزن الکتریکی به هم زده می شود در انجام عمل تقطیر فشار بسیار مهم است چون اگر فشار زیاد باشد دیگها سر می روند و اگر کم باشد ممکن است عمل تقطیر به خوبی انجام نشود.
اکثراً یک مخزن ذخیره آب در کنار دیگها وجود دارد که تا در موارد استثنای و قطع آب دستگاهها با مشکل مواجه نشود. آب به کار رفته در دیگ تقطیر توسط یک بوج خنک کننده که در کنار دستگاه قرار دارد کندانس شده و دوباره به دستگاه برگردانده می شود. کار بوج خنک کننده که روی یک حوض آب بزرگ قرار گرفته جمع آوری بخارات حاصل از تقطیر و تبدیل آنها به آب کندانس شده است که این آب کندانس شده از جهت مراحلیکه طی کرده و سختی گیری شده مناسب برای برمیرها نیز می باشد.
باید توجه داشت که در خط تولید در کنار دیگهای تقطیر یک مخزن شستشو برای شستن دیگها با استفاده از سود موجود می باشد. معمولاً عمل شستشو داخل دیگها دو ماه یکدفعه به منظور ضدعفونی کردن داخل دیگ انجام می شود این دستگاه قابل جا به جا شدن است.
بخارات حاصله از تقطیر وارد لوله های کندانس می شوند. در داخل این لوله های بزرگ، آب سرد اطراف لوله های کوچک حاوی بخارات تقطیر را فراگرفته و منجر به سرد شدن و مایع شدن بخارات می شوند.
بخارات مایع شده وارد دکانتور یا جداکننده می شوند. این دستگاه به صورت یک قیف واژگون است و کارش دوفاز کردن بخار تقطیر است در اینجا فاز روغنی از تقطیر خالص جدا شده و تقطیر خالص از طریق شلنگهایی به مخازن واسطه می رود.

قسمت روغنی جمع آوری شده برای مصارف کارخانجاتی مثل آدامس سازی و … استفاده می شود. باید توجه داشت که آب سرد داخل لوله های کندانس از طریق بوج کننده تامین می شود و کار این لوله ها در تقطیر بسیار مهم است به طوریکه بخارهای کندانس شده که برای انجام عمل تقطیر استفاده شده اند از طریق لوله کشی قرمز وارد مخازن کندانس می شوند و از آنجا به بویلر فرستاده می شوند.
بعد از انجام هر یکبار عمل تقطیر از مخازن واسطه نمونه برداری می شود و یا بررسی PH پنکاکیتویته (ضریب هدایت) نمونه مشخص می شود که آیا عمل تقطیر به خوبی انجام شده یا اینکه تقطیر دارای ناخالصی است.

بعد از اینکه خالص بودن تقطیر مورد تایید قرار گرفت مایع داخل مخازن واسطه به داخل مخازن اصلی که تفکیک شده هستند می رود. جنس این مخازن از پلی اتیلن می باشد. این مخازن به دلیل جنس پلاستیکی که دارند عطر و بو را به خود جذب می کنند در نتیجه نمی توان محصولات دیگر مثل عرقیات و عطریات را دارد این مخازن کرد. در حقیقت هر محصول مخزن مربوط به خود را دارد.
بعد از پایان عمل تقطیر محتویات داخل دیگ را از طریق شیری که در قسمت پایین هر کدام از آنها قرار دارد داخل وانهای بزرگی تخلیه می کنند. مایع داخل مخازن اصلی از طریق شلنگهای بزرگی وارد یک مخزن کوچک می شود. قبل از ورود به این مخزن یک فیلتر قرار دارد تا مایع ورودی به مخزن صاف و فاقد ذرات تعلق باشدو در ضمن مخزن کوچک مجهز به شناور است تا زمان پر شدن مخزن جریان مایع قطع شود و محصول ضایع نشود. این مخزن به یوکل (فیلر) متصل است که از طریق پیچهای موجود مایع داخل آن وارد فیلر می شود. شیشه ها که قبلاً استریل و آماده شده اند روی نوار نقاله قرار گرفته و به قسمت پوکن منتقل می شود. این پوکل ۸ تایی بود و به طور همزمان هشت شیشه را به صورت اتومات پر می کرد و بعد توسط کارگر درب بندی می شد و سپس توسط یک دربند اتوماتیک با فشار دادن یک پولن در شیشه پلوم می شد. بعد از پلوم شدن شیشه ها را داخل سبدهایی چیده به وان پاستوریزاتور انتقال می دهند. بعد از قرار گرفتن سبدها ¾ وان از آب تصفیه شده پر می شود به کمک بخار دمای آن به oC72 رسانده می شود و این عمل به مدت نیم ساعت ادامه پیدا می کند تا عمل پاستوریزاسیون صورت پذیرد.
برای جلوگیری از پرت دما روی سبدها را با روکش سیاه از جنس پلاستیک ضخیم می پوشانند. ظرفیت پاستوریزاتورها متغیر است و بستگی دارد به میزان تولید هر کارخانه. این تنظیم دمای پاستوریزاتور توسط ترموستات انجام می گیرد. در هنگام پاستور کردن بعد از اینکه جریان بخار قطع شد با استفاده از یک ترمومتر دستی دمای آب داخل وانها در نقاط مختلف کنترل می شود معمولاص دمای وانها در انتها بیشتر است و برای اینکه این دما تا حدی کاهش پیدا کند روکش پلاستیکی قسمت انتهایی را برای چند دقیقه بر می دارند و مجدداً روکش را روی سبدها قرار می دهند. در صورتیکه دمای وان پاستوریزاتور بیش از حد تنظیم شده باشد. با استفاده از توموستات آن را تنظیم می کنند. به همین جهت ترموستاتها هر چند وقت یک بار باید تنظیم و کنترل شوند.
البته باید توجه کرد که قبل از اینکه بخار وارد وانهای پاستوریزاتور شود ابتدا می گذارند تا مقداری از بخار از لوله خارج شده این کار به این علت است که بخارات باقیمانده داخل لوله که امکان کثیف بودنشان هست خارج شوند.
بعد از عمل پاستوریزه کردن اجازه می دهند شیشه ها سرد و خنک شوند و به دمای محیط برسند. سپس عمل برچسب زدن انجام می شود این کار به صورت دستی در مواقعی که حجم تولید کم باشد به صورت اتومات در صورتیکه حجم تولید زیاد باشد انجام می گیرد. بعد از برچسب زنی شیشه ها داخل کارتنهایی چیده می شود و یا به صورت شرینگ بسته بندی می شود و با استفاده از لیفتراک به انبار محصول منتقل می شود. در مورد گلاب چون فصله ای گل محمدی بسیار کوتاه است بنابراین در فصل گل مقداری از عمل تقطیر را طوری انجام می دهند تا محصول درصد تقطیر بالاتری داشته باشد که به آن گلاب سنگین گفته می شود. گلاب سنگین را طوری داخل تانکرها بسته بندی و نگهداری می کنند که بتوانند در تمام فصول سال از آن گلاب تهیه کنند.
انجام عمل پاستور به این خاطر است که محصول در مدت زمان ماندگاری تا یکسال هم فاسد نشود.

اسانس موجود در محصول نیز دو بار اندازه گیری می شود. یکبار قبل از پرکردن شیشه ها که از اهیمت زیادی برخوردار است و یکبار هم بعد از درب بندی و پاستوریزه کردن.
در سالن تولید گلاب هم زمان با آن نباید فرآورده های دیگری مثل آبلیمو، آبمیوه و یا محصولات دیگر که بر کیفیت گلاب اثر می گذارند تولید شود. در هنگام انتقال به انبار باید توجه کرد که حمل و نقل به صورتی انجام گیرد که ظرفها در مقابل خسارت (به طور مثال شکسته شدن شیشه ها)، آلودگی و نیز مجاورت با نور محافظت گردند.

ضمناً این گلاب باید درجای خنک نگهداری شود. بنابراین از انبارهای خشک تهویه دار، به دور از نور مستقیم، گرما و آلودگی استفاده می گردد. نگهداری محصول در دمای بین از ۲۵ درجه سلشیول توصیه نمی شود.
۳-۲-بررسی مناطق، مراحل و شیوه های کنترل کیفیت:
منظور عمده از کنترل کیفیت، تعیین و به کار بردن روشی است که با برنامه منظور شده و کارشناسی دقیق آن موجبات تولید محصولی منطبق با استفاندارد را فراهم می نماید.
رعایت موارد کنترل کیفیت باعث خرید مواد اولیه مرغوب، با قیمت اقتصادی مناسب، عدم به هدر دادن مواد در فرآیندهای غیر قابل برگشت، عدم مواجهه با پیگردهای قانونی و کشوری)
رعایت استانداردها تولید محصول یکنواخت و با ترکیب و کیفیت مناسب و نهایتاً جلب اعتماد مصرف کنندگان و کسب بازار مناسب می گردد. کنترل کیفیت در مراحل مختلف و بررسی مواد اولیه، مواد در حین فرآیند و محصولات تولیدی انجام می شود که هر یک به تفکیک بایستی مورد توجه قرار گیرد.
Contorl of Quality یک مبحث اصلی در صنعت غذا و محصولات غذایی می باشد در مورد این پروژه این امر تمام موارد از ورود گلبرگها به کارخانه گرفته تا خروج محصول تولیدی یعنی گلاب را در بر می گیرد.
این شرایط و انتخاب آنها باید به گونه ای باشد که در درجه اول به حفظ سلامت مصرف کنندگان بپردازد. و در مراحل بعدی طوری باشد که از نظر قیمت تمام شده محصول، مصرف بهینه از مواد و مطابقت با اصول کشوری در بهترین موقعیت باشد.
این امر شامل کنترل کیفیت ماده اولیه، کنترل کیفیت فرآیند. کنترل کیفیت محصول و کنترل کیفیت بسته بندی می باشد.

و باید دانست هدف از این کنترل کیفیت شناخت گلوگاهها، نقاط بحرانی، ccp ها و کلیه مناطق و راههایی است که به گونه ای امکان آسیب رسانی به محصول را در بر خواهد داشت. با شناخت این عوامل و کنترل آنها طبق استانداردهای مشخص و معین می توانیم از بروز مشکلات انسانی و اقتصادی جلوگیری کنیم و محصولی را به بازار ارائه دهیم که ضمن داشتن بهترین کیفیت، به گونه ای باشد که در توان و قدرت خرید مردم قرار گیرد.
ملاحظات کنترل کیفیت و آنالیزهای شیمیایی بر روی گلاب مطابق نمودار ذیل می باش

د:

گلاب فیزیکی تعیین وزن مخصوص

۴-۲-کنترل کیفیت مواد اولیه:
انتخاب مواد اولیه مناسب اولین قدم در جهت وصول محصولی با کیفیت مناسب می باشد و اصولاً رسیدن به یک محصول خوب بدون مواد اولیه مرغوب ناممکن است.
در این قسمت بایستی تمام مسائل مربوط به ماده اولیه بالاخص ماده اولیه غالب را از نقطه نظر Bx ، PH و اسیدیته یا هر فاکتور دیگری کاملاً کنترل نمود.
مواد اولیه مورد نیاز در این فرآیند تسامل گل سرخ و آب جهت تقطیر گلبرگهای گل سرخ می باشد لذا باید به تمام CPهای مربوط به این دو ماده توجه خاص نمود.
آب آبی که در تهیه گلاب و عرقیات به کار می رود باید مطابق با ویژگیهای استاندارد آب آشامیدنی ۱۰۵۳ و ۱۰۱۱ باشد.
جهت اینکه محصول محصولی شفاف و روشن باشد باید از آبی استفاده کنیم که سختی آن گرفته شده باشد. در حقیقت ما باید یک آزمون فیزیکی بر روی آب انجام دهیم. ذکر این نکته لازم است که آب علاوه بر اینکه به عنوان غذا نقش مهمی دارد در صنایع به عنوان
a منتقل کننده حرارت
b شستشو دهنده
c عامل برودت و سرما و انتقال نقش مهمی دارد.
کیفیت آب مصرفی به عوامل زیر بستگی دارد:
۱-خواص فیزیکی: رنگ، بو، مزه و کدورت
۲-خواص شیمیایی: اسیدیته، قلیائت و سختی
۳-خواص میکروارگانیسمی (وجود میکروبهای پاتوژن و غیر پاتوژن)
آزمایشات شیمیایی آب:
۱-تعیین PH : PH یک محلول لگاریتم منفی غلظت یون H+ در یک لیتر محلول است PH آب فاکتوری جهت تعیین مقدار کربنات انیدرید کربنیک و اثر خورندگی آب می باشد شناخت این مواد جهت تصفیه آب ضروری است.
PH یک محلول با حرارت تغییر می کند ولی در اندازه یگری به روش دستگاهی، کلر آزاد آب، مواد کلوئیدی و اکسیدکننده ها و احیا کننده ها دخالتی ندارند. برای این کار نمونه ای از آب را برداشته و الکترود PH متر را خشک نموده و با آب مقطر شستشو می دهیم و داخل

محلول نمونه قرار می دهیم و با استفاده از درجه بندی دستگاه میزان PH را می خوانیم.
به طور کلی آب جهت تغذیه دیگ بخار باید دارای PH= 9-9.5 باشد.
۲-تعیین اسیدیته آب:
اسیدیته عبارت است از تعداد پروتونهایی که آن آب می تواند در محیط ایجاد نماید و مربوط به قسمتهای یونیزه شده اسیدهای ضعیف مثل اسیدکربنیک و اسیدتانیک و ام

لاح هیدرولیز شوند ولی مانند سولفات فرد و سولفات آلومینیوم می باشد. هرگاه اسیدیته آب بر اثر بالا رفتن حلالیتco2 افزایش یابد در سیستم و لوله ها ایجاد خورندگی خواهد کرد.
co2 موجود در آب با یون فلزات (دستگاهها و لوله ها) ترکیب شده و باعث خورندگی می شود. هر چه سختی آب بیشتر باشد (سختی کربناته) co2 آزاد آب کمتر است. آن co2 را که باعث خورندگی می شود co2 ذخیره می نامند.
۳-تعیین قلیاییت ‌آب:
قلیاییت آب عبارت است از میزان پروتونهایی که آب می تواند بپذیرد و مربوط به وجود ترکیباتی نظیر هیدروکسیدها یا کربوناتها و بیکربناتها در آب می باشد. در اندازه گیری اینها از خاصیت دارا بودن دو نقطه شکست در منحنی تیتراسیون اسیدهای پلی پرونیک و املاح آنها استفاده می شود. در عمل می توان با استفاده از تیتراسیون اجزاء تشکیل دهنده یک مخلوط ساده را اندازه گیری کرد. البته با وجود دو معرف که در ناحیه متفاوتی از PH تغییر رنگ می دهند.
روش کار بدین صورت است که so میلی لیتر از نمونه آب بر می داریم. البته نمونه های قلیایی باید ابتدا رقیق شوند سپس چند قطره فنل فتالین می افزائیم اگر محیط ارغوانی شد بدین معنی است که PH محیط بالای ۹٫۸ بوده در نتیجه در محیط هیدروکسید و کبرنبات وجود دارد. محیط را با اسید کلرید ریک ۰٫۰۲N تیز می کنیم تا رنگ قرمز اورانژ اضافه می کنیم چنانچه محیط زرد رنگ شد نشانه PH بالای ۵/۴ است در این حالت محیط را با اسید ۰٫۰۲N تیز می کنیم تا رنگ قرمز گلی ایجاد شود مقدار اسید مصرفی را یادداشت کرده و M می نامیم. چنانچه پس از اضافه کردن فنل رنگ ارغوانی تشکیل شد و محیط بی رنگ ماند نمونه را حرارت می دهیم. اگر پس از حرارت دادن محیط به رنگ صورتی در آمد نشانه عدم وجود هیدروکسید است. یا به عبارت دیگر PH محیط زیر ۹٫۸ می باشد و بنابراین P=0. در این حالت به محیط نیل اورانژ اضافه کرده و محیط را تا ایجاد رنگ قرمز گلی تیز می کنیم. مقدار اسید مصرفی در این هنگام مساوی M است. اگر چنانچه پس از اضافه کردن فنل و حرارت دادن محیط بی رنگ ماند نشانه محیط اسیدی است. و P=M=0
پس واکنشهای انجام شده مطابق زیر است:

هیدروکسید حاصل از هیدرولیز co32-
مصرفی کربناتb= مصرفی هیدروکسیدa=

قلیائیت کل آب بر حسب کربنات کلسیم
T= (P=M). 1000/V ppm caco3

 

۴-اندازه گیری سختی تام آب:
شاید کیفیت آب مصرفی در سایر صنایع اهمیت چندانی نداشته باشد ولی در صنایع غذایی کیفیت آب از لحاظ خصوصیت فیزیکی، شیمیایی و میکروبی اهمیت فراوانی دارد.
بهترین روش استفاده از تعویض یون است و جهت گرفتن منحنی از رزینهای سنتزی استفاده می شود که معمولاً فرمول خاصی ندارند و هر کارخانه و شرکت یک رزین ساخته شده برای خود دارد که به طور محرمانه باقی می ماند این رزینها معمولاً ترکیبات آلی هستند که سبب جابه جایی و تعویض یون می شوند. این رزینها چون سنگ نیستند دارای لانه های ریز و زردرنگی است ممکن است این رزینهای سنتز شده یون H در اختیار بگذارند یا اینکه یون OH بدهند یعنی اینکه می توانند یون اسیدی یا قلیایی را تعویض کنند.
تعویض یون OH OH تعویض یون H-EX H
2H-EX + (achco3)2 (EX)2 Ca+ CO2 + ZH2O

در اینجا منحنی آب به صفر می رسد اما اگر منحنی غیر کربناته باشد

این روش مناسب نیست چونکه اسیدیته آب بالا می رود در این حال به ستون لام احتیاج است.

آب فاقد اسید از پایین ستون خارج می شود به مرور زمان ستونها غیر فعال می شوند و به صورت مقابل در می آیند برای فعال کردن دوباره ستونها ابتدا پایین ستونها را می بندند و رابطه دو ستون را قطع می کنند در ستون اول HCL و در ستون دوم MaoH می ریزند.
رزین فعال
رزین فعال
کلرید کلسیم را خارج می کنیم اکنون ستون فعال شده در بعضی موارد رزین دیگر نیز فعال می شود و باید حتماً رزین دیگری در ستون ریخت
گل سرخ:
آزمایشهای مربوط به گل سرخ در عصاره گیری خلاصه می شود بررسی تازگی گیاه.
عصاره گیری نیز طبق روش مبرد آزمایشگاهی ابتدا در مورد نمونه ها صورت میگیرد. اگر از لحاظ عیار به دست آمده مناسب بود که کل نمونه پذیرفته شده و وارد دیگ تقطیر می شود. آزمایشات تازگی و کهنگی نیز جز آزمایشات جنبی آزمایشگاه است. بیشتر سعی بر آن است که از گلبرگهای تازهجهت گلابگیری استفاده شود اما اگر تقاضا زیاد بود و عصاره برای ترکیب در دسترس نبود لذا کارخانه مجبور است از گلبرگهای خشک شده استفاده کند. گیاه خشک نسبت به گیاه تازه درصد عصاره کمتر و پایین تری دارد و دارای کیفیت گلاب گلبرگ تازه نمی باشد. اگر گیاه خشک کهنه باشد روند گلابگیری را با مشکل مواجه می کند. لذا سعی می شود حتی الامکان از گلبرگهای تازه استفاده شود و جهت مصارف بعدی کارخانه که گل در اختیار نیست از عصاره های ذخیره شده استفاده می گردد.
در آب ××× بی کربنات تبدیل شده و در مجاری لوله ها و دستگاهها (اواپراتورها- دیگهای بخار) رسوب کرده علاوه بر پرف حرارتی بالا، خطراتی ایجاد می کند. از طرفی دیگر سختی صفر و یا خیلی کم اسیدیته آب را بالا برده و در نتیجه ایجاد خورندگی می کند. علاوه بر مضرات خورندگی، چون فلزات کاربردی در لوله ها خالص نیستند (حاوی سرب و ارسنیک هستند) در اثر خورندگی این فلزات آزاد شده و خود مشکلاتی ایجاد می کنند و خود اینها سهمی هستند.
سختی کل آب به دو قسم است:
سختی کربناته (موقت) سختی غیر کربناته (دائم)
سختی کربناته بخشی از سختی است که با حرارت رسوب می کند از بیکربناتهای کلسیم و منیزیم تشکیل شده است. سختی دائم بخشی از سختی است که با حرارت رسوب نمی کند.

گرفتن سختی آب:

۱-با حرارت دادن سختی کربناته گرفته می شود ولی سختی کل به صفر نمی رسد و علاوه بر این مقرون به صرفه نیست.
۲-روشهای شیمیایی حذف سختی
a: استفاده از آب آهک ca(Hco3)2+ ca(oH)2 caco3 این عمل حدود ۱۰۰ واحد سختی را حذف می کند.
b: استفاده از کربنات سدیم (گرفتن سختی دائم) cacl2 + Na2c

o3 caco3 + 2Nacl این روش حدود ۸۰% سختی را حذف می کند برای حذف بهتر از فسفات پتاسیم استفاده می شود.
C: تعویض یونی: بر اساس تعویض یونها استوار است بر این اساس که کلسیم جانشین گروه فعال رزین می شود یکی از این مواد پر قسمت است جهت اندازه گیری سختی کل ml25 از نمونه آب را داخل ارلن ریخته و به آن cc1 بافر می افزائیم. ارلن را به هم زده به آن ۵ قطره ××× اضافه می کنیم سپس نمونه را با EDTA تا ایجاد رنگ آبی تیز می کنیم با توجه به حجم EDTA مصرف شده در فرمول زیر می توان سختی کل نمونه را بر حسب mg کربنات کلسیم در یک لیتر آب محاسبه کرد.
(v). F. 1000/25 حجم EDTA مصرفی= dH سختی کل
F از استاندارد کردن محصول EDTA توسط محلول استاندارد کربنات کلسیم به دست می آید. این روش تعیین سختی روش کمپلکسو متری می باشد توسط مصرف EDTA.
در صنعت هر دو منحنی آب را می گیرند تا تولید اشکال نکند. منظور هم سختی کربناته است و هم نیرکوبناته
سختی مناسب در کارخانه گلاب بین ۲۰- ۰ است بعد از تصفیه آب باید دارای ترکیبات زیر باشد که برای آشامیدن استفاده شود ولی برای کارخانجات باید دوباره تصفیه شود.
ترکیب شیمیایی مقدار آن
NH3 9
NO2- 0
NO3- 20
PO43- کمتر از
CL- 30-10
SO42- 60-10
اندیس پر منگنات ۸-۳
سختی کل ۱۴۰-۷۰ کربنات کلسیم در لیتر

 

۵-۲-کنترل کیفیت فرآیند:
وظایف این قسمت کنترل دقیق تمام قسمتهای فرآیند است به عبارتی می توان این کنترل را از همان توزین مواد اولیه گرفته تا انتهای خط پیش رفت. انجام کنترل در این مرحله باعث بهبود کیفیت محصول، جلوگیری از هدر رفتن محصول و نهایتاً تولید محصول با ویژگیهای مناسب و استاندارد می گردد جهت انجام کنترل در طول فرآیند از نقاطی که در کیفیت محصول موثر باشد نمونه برداری و بازدید می شود. تمام کنترلهای انجام شده در طول خط بایستی در این بخش آورده شود.

بعد از توزین نمونه وارد شده اولین نقطه قابل توجه در حین فرآیند زمانی است که گیاه وارد دیگ تقطیر می شود. این کنترل بر روی فشار سنج و فشاری است که برای جوش آمدن به داخل دیگ وارد می شود. نقطه cp این فشار bar 1-1.5 می باشد. افزایش فشار از این میزان باعث تخریب بافت گلبرگها و از بین رفتن عصاره می شود. بعد از اینکه اب داخل دیگ به جوش آمد فشار را تا حد ۰٫۵-۰٫۷ bar پایین می آورند. این کار بدین علت صورت می گیرد که استفاده از فشار بالا برای ع

مل تقطیر مناسب نیست. بعد از انجام هر یکبار عمل تقطیر از مخازن واسطه نمونه برداری می شود و با بررسی PH، کنداکتیریته (ضریب هدایت) نمونه مشخص می شود که آیا عمل تقطیر به خوبی انجام شده یا اینکه تقطیر دارای ناخالصی است. سپس عصاره آزمایشاتی که روی آن انجام می گیرد مهم است. مواد موثر و اسانس گل سرخ شامل تاتن، اسیدگالیک، مواد چرب، ویتامین C اسانس جامد و اسانس اتری می باشد. ترکیبات اسانس شامل کوئرستیرین استئارین رودنیول (اولئوپتن، ژرانیول و ستیرونلول)، فارنسول، نردل، ستیرال و لنیالول می باشد.
این نوع اسانس جزء اسانسهای الکلی می باشند که رنگ و بوی خاص هر گیاه بر می گیردد به این اجزاء تشکیل دهنده گل. این اندازه گیری دو بار انجام می گیرد. یکبار قبل از پر کردن شیشه ها که این مورد از اهمیت بیشتری برخوردار است و یکبار هم بعد از درب بندی و پاستوریزه کردن. وجود این ترکیبات الکلی به میزان ۵ تا ۱۰% می تواند اثر بسیار مشخصی بر روی اسانس داشته باشد.
به طور کلی می توان مهمترین نقاط خط تولید (گلوگاهها) را در موارد زیر دانست:
الف: دیگهای تقطیر هستند از نظر کنترل فشار چون این امر مهم است و فشار سنجها هر ۶ ماه یکبار باید کالیبره شوند.
ب: پاستوریزاتورها از نظر دما که باید ۷۲oc ثابت باشد.
ج: مخازن واسطه نگهداری گلاب از نظر کنداکتیویته (هر چه کنداکتیویته بیشتر باشد دلیل بوجود ناخالصی بیشتر در محصول و قابل استفاده نبودن آن است)

د: مخازن اصلی نگهداری از نظر کنترل اسانس محصول.
در خط تولید در کنار دیگهای تقطیر یک مخزن شستشو برای شستن دیگها با استفاده از سود وجود دارد معمولاً عمل شستن داخل دیگها هر ۲ ماه یکدفعه به منظور ضد عفونی کردن داخل دیگ انجام می شود.
در مورد گلاب چون فصل گل محمدی بسیار کوتاه است بنابراین در فصل گل تعدادی از عمل تقطیر را انجام می دهند به نحوی که محصول دارای درصد تقطیر بالایی باشد که به آن گلاب سنگین می گویند. گلاب سنگین را طوری داخل تانکر ها بسته بندی و پاستوریزه می کنند که بتوانند در

تمام فصول سال گلاب تولید کنند. انجام عمل پاستوریزه به این خاطر است که محصول در مدت زمان ماندگاری تا یک سال هم فاسد نشود.
از دیگر نکاتی که طی کنترل کیفیت فرآیند مهم است این می باشد که در سالن تولید گلاب هم زمان با آن نباید فرآورده های دیگری مانند آبلیمو، آبمیوه یا محصولات دیگر که بر کیفیت گلاب اثر می گذارد تولید شود.
مقدار اسانس موجود در گلابهای درجه یک باید حداقل ۳۵ میلی گرم در ۱۰۰ میلی لیتر و برای گلابهای درجه ۲ حداقل ۱۵ میلی گرم در ml100 باشد.

«۶-۲-در این قسمت نیز آزمایشات و کنترلهای خاص محصول را می آوریم و همچنین کنترلهایی که از نظر سالم بودن ظروف بسته بندی انجام می دهیم»
۲-۱-آزمونهای ارگانولپتیک :
ابتدا رنگ و بو و مزه گلاب را تعیین کنید. برای تشخیص بوی گلاب طبیعی از مصنوعی بطریقه زیر عمل نمائید. کمی روغن زیتون یا بادام کاملاً خالص را با مقداری از گلاب مورد آزمون مخلوط کنید. در صورتیکه این گلاب طبیعی باشد روغن اضافه شده عطر آنرا از بین نمی برد. در صورتیکه همین روغن عطر یک گلاب مصنوعی را از بین می برد.
۲-۱-۱-روش کار: در یک لوله آزمایش ۱۰ میلی لیتر گلاب مورد آزمون را ریخته و مقدار ۳ میلی لیتر روغن زیتون خالص کاغذ صافی نمناک صاف کنید. محلول صاف شده باید بوی معطر خود را کاملاً حفظ کرده باشد.
۲-۲-آزمونهای فیزیکی:
۲-۲-۱-تعیین وزن مخصوص بروش پیکنومتری
الف: مواد شیمیایی لازم

-محلول سولفوکرمیک (محلول تمیز کننده)
-اتر
-الکل
یادآوری ۱: طرز تهیه محلول سولفوکرمیک ۹۲ میلی گرم بیکرمات پتاسیم تجارتی بدون آب را در ۴۵۸ میلی لیتر آب حل کنید و به آن با احتیاط ۸۰۰ میلی لیتر اسید سولفوریک تج

ارتی بیفزائید، این محلول باید بصورت ولرم بکار برده شود و در صورت سبز رنگ شدن باید دور ریخته شود.
ت: وسائل لازم:
-اتو با ۱۰۵ تا ۱۱۰ درجه حرارت
-دسیکاتور با ماده جذب کننده رطوبت مانند (اسید سولفوریک غلیظ)
-ترازوی حساس با حساسیت میلی گرم
-پیکنومتر دماسنج دار ۵۰ میلی لیتری
ث: روش کار:
-تعیین وزن پیکنومتر خالی:
ابتدا پیکنومتر را با محلول سولفوکرمیک خوب تمیز کنید و چند مرتبه با آب مقطر بشوئید. سپس با الکل و بعد با اتر شسته با جریان هوای خشک یا در اتو در درجه حرارت (۴۵ تا ۴۰) خشک کنید. سپس پیکنومتر را در دسیکاتور بگذارید تا به درجه حرارت محیط برسد. بعد آنرا با ترازوی حساس تا مدت ۱۵ دقیقه سه بار وزن کنید. وزن بدست آمده را با یکدهم میلی گرم بخوانید. میانگین سه عدد بدست آمده وزن پیکنومتر را میدهد.

-تعیین وزن پیکنومتر با آب مقطر
پیکنومتر را با آب مقطر تازه جوشیده و سرد شده تا کمی بالاتر از خط نشانه پر کنید و بمدت نیم ساعت در حمام آب ۲۰ درجه بگذارید. پس از این مدت قسمت زیادی آب را که بالاتر از خط نشانه است با نوار باریکی از کاغذ صافی بیرون بکشید، بطوریکه سطح آب مقطر درست در خط نشانه قرار گیرد پیکنومتر را از حمام آب خارج کرده کاملاً خشک کنید و با ترازوی حساس تا مدت ۱۵ دقیقه سه بار وزن کنید. میانگین این سه عدد وزن پیکنومتر با آب است.
-تعیین وزن پیکنومتر با گلاب
پیکنومتر را از نمونه گلاب آماده شده که کمی سرد شده باشد (حدود ۲۰ درجه پر کنید و مدت نیم ساعت در حمام آب ۲۰ درجه بگذارید و بعد طبق آنچه در قسمت (۱-۲-۴-۲) گفته شد عمل کنید و از روی فرمول زیر وزن مخصوص گلاب را حساب کنید.
= وزن مخصوص گلاب در ۲۰ درجه سانتیگراد
w= وزن پیکنومتر خالی
w1= وزن پیکنومتر با نمونه گلاب
w2= وزن پیکنومتر با آب مقطر

 

۲-۳-آزمونهای شیمیائی:
۲-۳-۱-آماده کردن نمونه- گلاب را خوب بهم بزنید و آنرا از کاغذ صافی زودگذر بگذرانید. کلیه آزمونها باید در روی نمونه ایکه بدین ترتیب آماده میشود انجام گیرد.
۲-۳-۲-جستجوی باقیمانده تبخیر (عصاره)- ۵۰ میلی لیتر از نمونه گلاب مورد آزمون را تا حد خشکی در یک کپسول چینی یا پلاتینی که قبلاً وزن آنرا

دقیقاً تعیین نموده اید روی حمام آب حرارت دهید و سپس بمدت نیم ساعت در حرارت ۵۰ درجه سانتیگراد آنرا خشک کنید. بعد آنرا به دسیکاتور منتقل کنید و نیم ساعت بگذارید تا خنک شود و سپس آنرا وزن کنید و از تفاوت وزن میزان عصاره درصد را بدست آورید.
۲-۳-۳-تعیین اندیس اسیدی
الف) مواد شیمیائی لازم
-سود یا پتاس نرمال
-محلول یک درصد فنل فتالئین در الکل اتیلیک خنثی
ب) وسائل لازم
-پیپت ۱۰ میلی لیتری دقیق
-کپسول چینی۲۵۰ میلی لیتری
پ) روش کار: ۵۰ میلی لیتر گلاب آماده را در کپسول بزرگ ریخته و با آب مقطر که تازه جوشیده و سود شده است (برای از بین بردن co2) چندان رقیق کنید که رنگ محلول خوب روشن شود و بعد آنرا با سود و معرف فنل فتالئین معیار سنجی کنید. نتیجه را بر حسب میلی گرم اسید استیک در ۱۰۰ میلی لیتر گلاب حساب کنید. یک میلی لیتر سود معادل ۲/۱ میلی گرم اسید استیک است.
۲-۳-۴-تعیین اندیس استر- تعریف اندیس استر تعداد میلی لیتر محلول پتاس است که برای صابونی کردن استر موجود در ۱۰۰ میلی لیتر نمونه تحت شرایط استاندارد لازم است.
الف) مواد شیمیائی لازم
-اسید کلرید ریک
-محلول پتاس

-محلول فنل فتالئین
ب) وسائل لازم
-بالن
-پی پت ۲۵ و ۱۰۰ میلی لیتری
-حمام آب
-سرد کن برگردان

پ) روش کار: در یک بالن که بتوان سرد کن را روی آن قرار داد ۱۰۰ میلی لیتر از گلاب را ریخته در حضور فنل فتالئین، با محلول پتاس خنثی کنید. و ی قطره زیادتر محلول پتاس بیفزائید تا کمی قلیائی شود. سپس با افزودن قطره قطره کلرید ریک آنرا خنثی نمائید (رنگ صورتی کمرنگی باقی بماند آنگاه ۱۰ میلی لیتر محلول پتاسیم افزوده و با سرد کن برگردان بمدت دو ساعت بر روی یک حمام آب جوش حرارت دهید تا استرها صابونی شوند. سپس آنرا سرد کنید با اسید کلرید ریک تا ظهور رنگ صورتی عیار سنجی نمائید. همراه این آزمایش یک آزمون شاهد تحت همان شرایط بدون حضور نمونه انجام دهید.
در اینجا
(B-A) 2= اندیس استر
A= مقدار میلی لیتر اسید کلریدریک مصرفی برای آزمون نمونه است
B= مقدار میلی لیتر اسید کلریدریک مصرفی برای آزمون شاهد است.
۲-۳-۵-تعیین اندیس ید- تعریف- اندیس ید مقدار میلی لیتر ید جذب شده توسط ۱۰۰ میلی لیتر نمونه تحت شرایط استاندارد است.
الف) مواد شیمیائی لازم
-محلول پتاس
-محلول ید
-محلول تیوسولفات سدیم
-اسید کلریدریک رقیق (یک قسمت اسید و ۳ قسمت آب)
-محلول نشاسته یک درصد
-محلول معرف تورنسل
ب) وسایل لازم
-بالن ۲۵۰ میلی لیتر در سمباده ای
-پی بت های ۵-۱۰ میلی لیتری
پ) روش کار: در یک بالن ۲۵۰ میلی لیتری در سمباده ای ۵۰ میلی لیتر از گلاب را ریخته و در حضور تورنسل آنرا با محلول پتاس افزوده بگذارید ۱۵ دقیقه در تاریکی بماند و سپس ۱۰ میلی لیتر اسید سولفوریک رقیق به آن افزوده ید آزاد شده را با تیوسولفات عیار سنجی کنید و در نزدیکهای خاتمه عمل معرف نشاسته بکار برید همراه با این آزمون یک آزمون شاهد نیز انجام دهید.
در اینجا:
(B- A) 4= اندیس ید
A= مقدار میلی لیتر تیوسولفات مصرفی برای آزمون نمونه است.
B= مقدار میلی لیتر تیوسولفات مصرفی برای آزمون شاهد است.
۲-۳-۶-تعیین اندیس اکسیداسیون: تعریف: اندیس اکسیداسیون- تعداد میلی لیتر پرمنگنات پتاسیم است که ۱۰۰ گرم نمونه را در مدت ۳۰ دقیقه تحت شرایط استاندارد مصرف میکند.

الف) مواد شیمیائی لازم

-محلول یدور پتاسیم
-محلول پرمنگنات پتاسیم
-محلول تیوسولفات سدیم

-محلول نشاسته (یک درصد)
ب) وسایل لازم
-بالن در سمباده ای – ۲۵۰ میلی لیتری
-پی پت های ۵-۱۰-۱۵ میلی لیتری
پ) روش کار: در یک بالن در سمباده ای ۲۵۰ میلی لیتری ۵۰ میلی لیتر از گلاب را ریخته ۱۰ میلی لیتر اسید سولفوریک رقیق و ۱۵ میلی لیتر محلول برای پرمنگنات پتاسیم به آن بیافزائید نیم ساعت محلول را استراحت داده و سپس ۵ میلی لیتر ید ور پتاسیم ۱۰% به آن افزوده و ید آزاد شده را با تیوسولفات تیتر کنید و نزدیک ختم عمل معرف نشاسته بکار برید و آزمونهای شاهد نیز تحت همان شرایط بدون نمونه انجام دهید.
در اینجا:
(B-A) 4= اندیس اکسیداسیون
A= مقدار میلی لیتر تیوسولفات مصرف شده برای آزمون نمونه است.
B= مقدار میلی لیتر تیوسولفات مصرف شده برای آزمون شاهد است.
۲-۳-۷- تعیین مقدار الکل اتیلیک در گلاب
الف) اصل- پس از خنثی کردن گلاب الکل را از راه تقطیر جدا میشود و توسط بیکرمات پتاسیم در محیط نیتریک به اسید استیک مبدل میگردد. و زیادی بیکرمات از راه ید و متری طبق روش Richard بر مبنای روش corde Bord استوارت اندازه یگری میشود.
ب) معرف و دستگاههای لازم
-سنگ پا (دانه ای)

-محلول نیتروکرمیک
-بیکرمات پتاسیم خالص
-اسید نیتریک برای آنالیز (۳۸/۱=d) بمقدار کافی تا ۱۰۰۰ میلی لیتر
۹/۴ گرم بیکرمات پتاسیم را بدقت توزین شده در یک بالن ژوژه ۱۰۰۰ میلی لیتری داخل کنید در حدود ۲۰۰ میلی لیتر اسید نیتریک که گاز نیترو نداشته باشد بیفزائید-
برای بیرون کردن گاز نیترو با خرطوم تخلیه آبی در مدت ۳۰ دقیقه جریان هوا را از روی آن بگذرانید. این عمل باید دور از نور شدید انجام گیرد. پس از حل شدن کامل بیکرمات پتاسیم با اسید نیتریک تا خط نشانه بالن را پر کنید. این محلول را در شیشه در سمباده ای در تاریکی نگهدارید.
-محلول تیوسولفات سدیم (هیپوسولفیت سدیم)

-سود سوز آور (۳۳/۱= d)
-گرد فنل فتالئین
-ید ورپتاسیم خالص (بدون یدات)
-دستگاه تقطیر
در یک بالن تقطیر ۲۵۰ میلی لیتری ۱۰ میلی لیتر گلاب بریزید و روی آن ۶۰ میلی لیتر آب مقطر بیفزائید سپس چند دانه سنگ پا افزوده ۱۰ تا ۳۰ گرم گرد فنل فتالئین بیفزائید قطره قطره آنقدر سود سوز آور اضافه کنید تا رنگ ثابت فنل فتالئین پیدا شود (قرمز ارغوانی) بعد آنرا تقطیر کنید تا ۵۰ میلی لیتر تقطیر شده در یک بالن ژوژه ۲۰۰ میلی لیتری بدست آید بدین ترتیب که به انتهای سرد کردن باید لوله ای شیشه ای وصل کرد و انتهای این شیشه را داخل مقدار کمی آب مقطر که ته بالن است وارد نمود. بالن ژوژه محتوی نمونه تقطیر شده را تا خط نشانه با آب مقطر پر کرده مخلوط کنید.

پ) اکسید کردن
پ-۱- -محلول های لازم
-محلول سولفوکرمیک
-محلول نیتروکرمیک
پ-۲- وسائل لازم
-ارلن مایر در سمباده ای
-پی پت های ۲۰ و ۱۰ میلی لیتری

پ-۳- روش کار: در داخل یک ارلن مایر در سمباده ای که قبلاً خوب شسته شده است (بوسیله محلول سولفوکرمیک و آب مقطر) ۲۰ میلی لیتر از محلول تقطیر شده قبلی را بریزید و ۱۰ میلی لیتر محلول نیتروکرمیک بیفزائید با حرکت دورانی مخلوط کنید. در آنرا بگذارید تا در کنار یکدیگر در حرارت آزمایشگاه مدت ۳۰ دقیقه بین ۱۸-۲۰ درجه بماند. این درجه حرارت حداقل درجه حرارتی است که اکسید شدن را مدت نیم ساعت ممکن میسازد.

۲-۳-۸-اندازه گیری بیکرمات پتاسیم مانده

الف) محلول های لازم
-یدور پتاسیم
-تیوسولفات
ب) وسائل لازم
-مزور
-ترازوی دقیق
-بورت
پ) روش کار: به نمونه اکسید شده ۵۰ میلی لیتر آب مقطر و در حدود یک گرم یدور پتاسیم بیفزائید. و برای اینکه اسید نیتریک غلیظ یدور را اکسید
-ارلن در دار
-پی پت ۲۵ میلی لیتر
-بن ماری (حمام آب گرم)

ب) محلولهای شیمیائی لازم
-کلرور سدیم خالص
-محلول پنتان (G5 H12)
پ روش کار: ۲۰۰ میلی لیتر از نمون گلاب را با ۵۰ گرم کلرور سدیم خالص داخل یک ظرف که دهانه آنرا با چوب پنبه بسته اید بهم زده تا کلیه کلرور سدیم حل گردد. سپس دقیقاً ۳۰ میلی لیتر محلول پنتان به آن افزوده دهانه را محکم بسته بمدت ۱۵ دقیقه بهم بزنید. بگذارید تا در حالت سکون امولسیون تولید شده از بین برود آنگاه بوسیله یک پی پت ۲۵ میلی لیتر از مایع پنتانیک را بردارید و داخل یک بالن توزین شده ۱۰۰ میلی لیتری ریخته با احتیاط روی بن ماری با حرارت ملایم تبخیر

نمائید (حدود ۴۵ درجه) زمانیکه کلیه پنتان شد یک جریان ملایم هوای خشک را بمدت یک دقیقه روی باقیمانده عبور داده بعد از خشک نمودن، بالن را داخل دسیکاتور قرار داده و سپس توزین نمائید. توزین را بفاصله یک ربع ساعت تکرار نمائید تا وزن ثابت ایجاد شود، وزن بدست آمده را اختلاف وزن بالن قبل از تقطیر مایع پنتانیک و بعد از تقطیر پنتان در عدد ۶/۰ ضرب کنید تا وزن اسانس در ۱۰۰ میلی لیتر گلاب بدست آید.
(اختلاف وزن بالن قبل از تقطیر و بعد از آن) × ۶/۰ = ۱۰۰ میلی لیتر

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 13700 تومان در 89 صفحه
137,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد