مقاله سیستم های نوین ساختمانی، ساخت و ساز پایدار وتوسعه پایدار

word قابل ویرایش
19 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
8700 تومان

سیستم های نوین ساختمانی، ساخت و ساز پایدار وتوسعه پایدار

چکیده
چکیده :
امروزه نیاز گسترده و روزافزون جامعه به ساختمان و مسکن ، ضرورت استفاده از سیستم های ساختمانی و مصالح جدید به منظور افزایش سرعت ساخت ، سبک سازی ، افزایش عمر مفید و نیز مقاوم نمودن ساختمان ها در برابر زلزله را بیش از پیش مطرح ساخته است . در این راستا ارتقاء سطح علمی و تخصصی جامعه مهندسی کشور و آشنایی با سیستم ها و مصالح جدید ساختمانی به منظور کاربردی کردن این سیستم ها، امری اجتناب ناپذیر است .
حل مشکلاتی نظیر زمان طولانی اجرا، عمر مفید کم و یا هزینه زیاد اجرای ساختمان ها در بخش مسکن نیازمند ارائه راهکارهایی به منظور استفاده عملی از سیستم های ساختمانی نوین و مصالح ساختمانی جدید جهت کاهش وزن ، کاهش زمان ساخت ، دوام بیشتر و نهایتا کاهش هزینه اجرا می باشد. که این اقدامات از ضروریات توسعه پایدارمحسوب می شوند.
همچنین این تلاش ها در دراز مدت موجب کاهش دور ریز مصالح ساختمانی و بالتبع تامین ضرورت های زیست محیطی ، بهینه سازی ساخت ، افزایش تولید مسکن در کشور و رسیدن به شرایط اجرایی مطلوب خواهد شد. از سوی دیگر چنین تحولاتی موجب گسترش سرمایه گذاری های زیر بنایی در بخش مسکن علی الخصوص توسط بخش خصوصی خواهد شدکه این امر دولت را در رسیدن به اهداف خود در تامین مسکن یاری خواهد نمود.
این مقاله ضمن ارائه ضرورت های روی آوردن به معماری پایدار؛ در مورد لزوم پرداختن به فناوری های نوین ساختمانی ، روش های نوین ساخت و نیز مصالح جدیدی که شر ایط لازم برای کاهش وزن ساختمان ها و نیز مقاوم ساختن آنها در برابر انواع نیروها را فراهم می سازد، توصیه هائی ارائه کرده است .
واژه های کلیدی : توسعه پایدار، فناوری های نوین ، سیستم های ساختمانی

مقدمه
دهه ٧٠ میلادی را می توان دهه آگاهی یافتن از بحرانهای زیست محیطی نامید که عکس العملهایی را در دنیا ایجاد نمود که توسعه پایدار یکی از آنهاست . توسعه پایداردر حقیقت پاسخی برای مقابله با این اثرات منفی رشد و توسعه ی بدون محدودیت و لجام گسیخته ای بود که بعد از انقلاب صنعتی به وقوع پیوست . گازهای مخرب حاصل از احتراق سوخت های فسیلی انسان را وادار کرده است ، با حفظ روند رشد اقتصادی و تداوم گستر زندگی شهری چاره ای بیندیشد.
طبق پیش بینی های انجام شده ، حدود ٧۵% از جمعیت کره زمین تمایل دارند در شهرها زندگی کنند. لذا منابع طبیعی باید به شکلی استفاده شود تا برای تامین امکانات مورد نیاز روند پایداری خود را حفظ نماید. از طرفی به علت نوپا بودن مقوله های توسعه و معماری پایدار در ساختمان سازی در کشور ما، به کارگیری مصالح ساختمانی مدرن با استفاده از روش های ساخت و ساز سنتی است که از مشخصه های بارز و مشکل ساز صنعت ساختمان سازی ما محسوب می شود.
این شیوه ساخت و ساز در کشور ما نشان داده است که مشکلات کمی (برآورده نکردن نیازها) و کیفی (مقاومت مناسب ساختمان ها در برابر نیروهای جانبی از جمله زلزله ، کوتاهی عمر مفید بنا، فرسایش به علت عوامل اقلیمی ، تولید ضایعات ساختمانی بیش از حد در حین اجرا، ناکارایی امکان بازیافت مصالح ساختمانی و غیره ) را به همراه دارد. علاوه بر این ، استفاده از کارگران غیرماهر مهم ترین دلیل ناکارایی سیستم های رایج است .
سازگار نبودن سیستم های ساختمان سازی رایج در کشور برای کارگذاری عایق حرارتی سبب هدر رفتن مقدار زیادی انرژی در بخش ساختمان می شود. عوامل فوق مشکلات محیط زیست و توسعه پایدار در صنعت ساختمان سازی کشور است که نیازمند مطالعه و تحقیق و ارایه راهکارهای مناسب جهت تعیین معیاری برای انتخاب مصالح ساختمانی مناسب و سیستم های ساختمانی کارآمد برای اهداف مختلف و در اقلیم های متفاوت است . علاوه بر این استفاده بیش از حد از منابع طبیعی نیز آسیب های جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کند.
فناوری های نوین ساختمانی برای پاسخ گویی به نیازهای زیست محیطی و توسعه پایدار در صنعت ساختمان در اغلب کشورها (مثل تولید صنعتی ، پیش ساخته ، استفاده بهینه از مصالح ساختمانی، صرفه جویی در مصرف انرژی در صنعت ساختمان ، امکان بازیافت مناسب مصالح ساختمانی و در نهایت اقتصادی کردن بخش ساختمان ) شکل گرفته است .
١. تعاریف :
١.١توسعه پایدار:
توسعه پایدار توسعه ای است که با نیازهای نسل امروز به گونه ای مواجه می شود که امکان تأمین نیازهای نسل آینده به خطر نیفتد.[١ ]
١-١ -١. معانی لغوی واژه پایداری ١
دهخدا پایداری را به معنای بادوام ، ماندنی آورده است .[٢] معنای کنونی واژه پایداری که در این بحث نیز مد نظر می باشد عبارتست از:« آنچه که می تواند در آینده تداوم یابد »[٣]
«ریشه لغوی و عبارات مرتبط در انگلیسی : Sustain: حمایت ، زنده نگه داشتن ، ادامه دادن مستمر
Sustenance : فرایند پایداری زندگی
Sustainable : پایداری، صفتی که چیزی را توصیف می کند که باعث آرامش و تغذیه و تامین زندگی و در نتیجه به تداوم زندگی و طولانی کردن آن منجر می شود.»[ ۴]
١-١-٢ توسعه پایدار؛ مفاهیم و مضامین
توسعه پایدار توسعه ای است که نیازهای حال انسان را با توجه به توانایی نسل آینده در دریافت نیازهایش مد نظر دارد.[۵]
توسعه پایدار را که از دهه ٧٠میلادی در جوامع علمی دنیا مطرح گردیده است ، می توان نتیجه رشد منطقی آگاهی تازه ای نسبت به مسایل جهانی محیط زیست و توسعه دانست که به نوبه خود تحت تاثیر عواملی همچون نهضت های زیست محیطی دهه ۶٠ میلادی انتشار کتابهایی نظیر محدودیتهای رشد و اولین کنفرانس سازمان ملل در مورد محیط زیست و توسعه که در سال ١٩٧٢در استکهلم برگزار شد قرار گرفته بود. [۶] به عبارتی توسعه پایدار؛ توسعه ای است کیفی و متوجه کیفیات زندگی است و هدف از آن بالا بردن سطح کیفیت زندگی برای آیندگان می باشد.
توسعه پایدار در سه حیطه دارای مضامین عمیقی است : ١. پایداری محیطی ٢. پایداری اقتصادی ٣. پایداری اجتماعی[٧] که
در جدول شماره یک آمده است .

نمودار ١: مضامین تشکیل دهنده توسعه پایدار
«در تعریف توسعه پایدار باید به همگرایی دیدگاه سه گروه توجه شود:
نخست اقتصاد دانان : که روش هایی را مبتنی بر به حداکثر رساندن رفاه انسانی با توجه به محدودیت های سرمایه و فن آوری موجود در نظر میگیرند.
دومین دیدگاه مربوط به اکولوژیست ها است که بر حفاظت از تمام زیر مجموعههای سیستم اکولوژیکی تاکید دارند.
نقطه نظرات جامعه شناسان نیز سومین دیدگاه را تشکیل میدهد. بر اساس این نگرش، انسان ها نقش اصلی را در توسعه پایدار دارند و الگوهای اجتماعی آنان برای تعیین راه حل ها و تدابیر مناسب به منظور دستیابی به توسعه پایدار نقش مهمی را ایفا می کند. در یک نگاه کلی ، توسعه پایدار را میتوان توازن و تعادل ابعاد پایداری در طول زمان دانست .»[٨]
١-٢. سیستم ها و فناوری های نوین ساختمانی:
به مجموعه ای از رو شهای صنعتی ساخت اطلاق می شود که سبک سازی، سرعت اجرا و مقاومت ساز ه ها را در برابر زلزله ، حریق افزایش داده و عملکرد حرارتی و اکوستیک را در سیستم بهبود می بخشد.[ ٩ ]
به طور کلی فناوری به معنای دانش فنی ، روش فنی ، زبان فنی و صنعت است [١٠ ] و به کلیه وسایل و ابزاری گفته میشود که برای فراهم آوردن ضروریترین امور معیشتی مردم و آسایش آنان به کار گرفته می شود. دایره تکنیک تا آن اندازه بسط و توسعه یافته که اداره امور، روابط ، مناسبات ، معاملات ، تعلیم و تربیت ، مداوا و درمان ، بهداشت و …را در برگرفته است .[١١]
٢. رابطه بین معماری و فناوری
در جستجوی مفهوم و معنای هنر و تکنولوژی ، از هنر به عنوان کارآزمودگی و مهارت در ارایه اثر و از تکنولوژی به عنوان طریق تولید ماشینها و ابزارهای فنی برای نیل به انجام عملی برای رسیدن به رفاه و معیشت یاد می کنیم .[١٢] در دایرهالمعارفهای مختلف نیز هنر ٢ از واژه آرس ٣ به معنای مهارت می آید و تمام رشته های ادبیات ، شعر، موسیقی ، درام ، رقص و نقاشی ، مجسمه سازی و معماری را شامل می شود.[١٣]
در واقع هنر به کار بردن مهارت و تخیل در خلق موضوعات زیباییشناسانه است .[١۴]همچنین تکنولوژی که معادل فارسی آن فناوری است از دو واژه یونانی تخنه ۴به معنی هنر و پیشه و لوگوس ۵ به معنای کلام الهی و اصل بنیادین معرفت گرفته شده است و عبارت است از بحث درباره هنر و صنعت [ ١۵] این واژه اکنون به مفهوم صنعتگری است و به طریقه ساخت و ایجاد چیزها ارجاع می شود. [١۶] صنعت و هنر تکنولوژیک از ضروریات دنیای معاصر محسوب میشود و لذا بهره گیری از آنها نیز در هر حال لازم و ضروری است .
در نسبت میان فناوری و معماری دیدگاههای متفاوتی هست که بر پایه این تصور سه مرتبه از تعریف رابطه فناوری و معماری بیان میشود:[١٧]
در تعریف اول ؛ فناوری و معماری نوعی فعالیت انسانی، در حالت دوم ؛ هر دو وسیله ای برای رسیدن به هدفی و در حالت سوم ؛ معماری و فناوری به سان کیفیتی برای کشف و بیان واقعیت ها معرفی می شوند. در دو حالت اول ، فناوری و معماری دو چیز جداگانه انگاشته می شود ولی حالت سوم حقیقت معماری و فناوری را بیان می دارد. این تعریف به ماهیت زندگی معاصر و مدرن، معماری معاصر و فناوری مدرن توجه می کند و نه به ظاهر آنها [١٨] بنابراین ، فناوری مدرن در ماهیت خود نسبت خاصی با انسان و طبیعت برقرار می کند .گاهی اوقات استفاده افراطی و نادرست از مظاهر این فناوری، طبیعت را به ابزاری برای بهره برداری تبدیل می سازد.
نمودار ٢: مقایسه بین معماری و فناوری [١٩]

اما معماری قلمروی است که میتواند فناوری را در مسیری که با ماهیت خود قرابت داشته باشد به کار بندد. بنابراین معماری و فناوری هریک در یک مقوله و آن هم هنر ولی با دو صفت متفاوت قرار دارند .این هنر، هنر اصیلی است که فرا میآورد و حضور میبخشد .در جدول ٢ مقایسهای بین معماری و فناوری از جنبه های گوناگون مانند اهداف ، فرایند انجام کار و … انجام پذیرفته است .[٢٠]
نتایج جدول ٢ حاکی از آن است که فناوری نه فقط دانش است و نه فقط ابزار. در واقع فناوری در ماهیت واقعی خود، همگام با معماری در آفرینش و سازماندهی فضایی گام برمیدارد و ضروریات لازم برای این هدف را فراهم میآورد. از طرفی درخواست یک فضای تازه در دنیای معاصر، نمی تواند صرفاً از راه زبانهای کهن بیان شود. بنابراین زبانی نو نیاز است . [٢١] ولی استفاده ابزارمدار یا انسان مدار از فناوری و به تبع آن از معماری، در جوامع معاصر، موجب ایجاد یک معماری ظاهری شده، به طوری که حقیقت هر دو مقوله به فراموشی سپرده شده است .حال آنکه میتوان از فناوریهای نو، در راه تداوم و تکامل معماری دیروز بهره جست و معماری امروز را به میراثی برای آیندگان تبدیل ساخت .
٣. سیستم های ساختمانی جدید و مصالح نوین
رویکرد تکنیکی در زمینه پایداری مرتبط با نوآوریهای فنی در یافتن راه حل هایی برای مسائل امروزی است . مطالعه نقش معماران گذشته برای یافتن راه حل هایی بیشمار برای انواع طراحی ها، به ما این نوید را میدهد که در آینده نیز از معماران انتظار تولید راه حل های متنوع را داشته باشیم . منظور از تولید راه حل ، به کارگیری ابزارهای اجتماعی، اقتصادی و علوم فیزیکی برای تحلیل وضعیت و کشف پاسخ های مناسب است . اما تولید و استفاده از راه حل ها و ابزارها به سادگی میسر نمی گردد.
رویکرد فنی به مسائل قابل اندازه گیری و حقایق محیطی که در برگیرنده هوا، درجۀ صدا و نور، منابع قابل مصرف و … که قابل اندازه گیری مادی هستند، میپردازد. سپس نقطه کلیدی معرفت و خوداتکایی معمار به برنامه ریزی، کاربرد مصالح و سیستم ساختمانی بهینه میباشد. جنبه زیبایی شناسی این الگو میتواند استفاده از مصالح معاصر معماری باشد: شیشه های هوشمند تعدیل کننده نور، فلزات ضدزنگ ، پانل های آلومینیومی و … . تمهیدات فعال و غیر فعال مانند دیوارها و سقف های دوجداره (که از هوای مابین دوجداره بعنوان عایق استفاده میشود)، سلول های فتو ولتائیک و سایه افکن های هوشمند در حال حاضر به زبان مشترک معماری پایدار در همه جای جهان تبدیل شده است . درواقع هنر معمار آن است که راهکارهای بهینه را برای طراحی بنا (از خانه تا کارخانه ) تشخیص دهد و به کار بندد. وقتی تکنولوژی میتواند هر بنایی را برای هر اقلیم کارآمد سازد، پس منجر به پایداری معماری در آن منطقه میگردد.
همانطور که در ابتدا گفته شد، یکی از مسائلی که در حال حاضر گریبانگیر جامعه جهانی است ، مسئله آلودگیهای ناشی از پسماندهاست که ارائه و گردآوری راه حل های پیشنهادی از نظر فنی میتواند مفید باشد. سالیانه در اروپا بیش از ١.۶ میلیارد تن ضایعات تولید میگردد که ٢٢ میلیون تن آن جزء زباله های خطرناک بشمار میرود. نزدیک ٢۵% این مقدار به صنایع تولید مصالح ساختمانی و توسعه شهری است که این میزان متوجه معماران می باشد. اتحادیه اروپا به طراحان مسؤلیت مدیریت پسماند و کاهش ضایعات را با سه نکته زیر توصیه میکند:
١. تولید پسماند کمتر که نتیجه طراحی قوی میباشد.
٢. استفاده از پسماند مصالح بعنوان منبعی برای تولید مصالح جدید.
٣. طراحی برای استفاده از مصالح پسماند در نقاط قابل استفاده بنا.
به طور کلی اهداف طراحی پایدار در چارچوب توسعه پایدار، بر حفاظت همزمان از محیط طبیعی و محیط انسان ساخت تاکید دارد. براساس آراء نظریه پردازان، اجمالاً میتوان سه اصل زیر را به عنوان اصول سه گانه طراحی پایدار از دیدگاه فنی
معرفی نمود:
اصل اول : اولویت بخشیدن به بازیافت ساختمان ها، اماکن ، زیرساختارها و شبکه معابر موجود از طریق منطبق نمودن آنها با شرایط و نیازهای جدید. در واقع در طراحی شهری پایدار بر حفاظت و بهسازی ابنیه و باف های شهری موجود تاکید ویژه میشود.
اصل دوم: طراحی پایدار دغدغه حفاظت از منابع طبیعی ، منظر طبیعی زمین و حیات وحش را دارد. از این رو هرگونه مصالح جدید ساختمانی لازم است از منابع پایدار، نظیر چوب حاصل از جنگلداری صحیح و اصولی ، بدست آمده باشد.
اصل سوم : طراحی شهری پایدار در توسعه نواحی شهری جدید (نظیر احداث شهرها و محلات جدید) دغدغه کاستن از میزان مصرف انرژی را دارد. این هدف از طریق کاربرد استخوان بندی شهری صحیح ، گونه های ساختمانی مناسب ، توزیع فضایی مناسب کاربریها و استفاده از تراکم بهینه پیگیری میشود. به عبارت دیگر صرفه جویی در مصرف انرژی از طریق ایجاد ارتباطات نزدیک تر بین کاربریهای مختلف شهری و همچنین از طریق کنترل طرح ساختمان ها از نظر بازدهی مصرف انرژی امکان پذیر میگردد.
شاخصۀ فنی نیز که با دیدگاه محیطی قرابت نزدیکی دارد، توجه ما را به اکولوژی (طبیعی و مصنوع ) واقع بر بستر سایت و اینکه سیستم های ساخت و ساز نوین در استفاده از حداقل مصالح با حداکثر بهره وری را موجب گردند و دیدگاه نوین بازیافت فرا میخواند.
نتیجه آنکه به منظور دست یافتن به پایداری محیطی در بخش ساختمان ، مهندسان معمار باید در خصوص موضوع های محیطی در حین آموزش های حرفه ای خود تعلیم دیده باشند. برای دانشکده معماری لازم است که آگاهی و دانش محیطی را به دانشجویان آموزش دهد و آنان را برای طراحی محیطی تربیت نماید، دانشجویان را با اخلاق محیط های مختلف آشنا سازد و مهارت و طراحی پایدار دانش محوری آنان را بالا برده و توسعه بخشد.
به منظور بالا بردن پایداری محیطی ، ساختمان باید از نظر کلی نگرانه در تعادل باشد و تمام سه اصل زیر را بطور کامل اجرا نماید ـ طراحی پایدار، اقتصادی کردن منابع و طراحی چرخه حیات ـ در طراحی ، ساخت ، بهره برداری و نگهداری (تعمیر و نگهداری) و بازیافت و استفاده مجدد از منابع معماری. این اصول چارچوب مفهومی برای طراحی معماری پایدار را شامل میگردد. این چارچوب برای این است که به طراحان کمک نماید تا به دنبال راه حل های بهتری باشند تا اینکه یک مجموعه راه حل هایی به آنها داده شده باشد.[٢٢]
۴. لزوم استفاده از فناوری های نوین ساختمانی در راستای توسعه پایدار
«امروزه روش های ساخت مسکن در جوامعی که از رشد بالا و کمبود شدید و روز افزون مسکن رنج می برند بر اساس نیاز حداقل به ماشین الات ، تجهیزات و نیروهای انسانی ماهر برنامه ریزی و طراحی می شوند . در این راستا استفاده از مصالح سبک و قطعات و اجزایی که به سرعت و سهولت قابل جابجایی و نصب باشند برای فائق آمدن بر مشکل کمبود مسکن امری ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد. در راستای حل مشکل مسکن در کشور روش ها و تجربیات مشابه در سایر کشورهای جهان می تواند مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته و با رعایت شرایط فنی ، اجرایی و اقتصادی کشور و مطابقت آن روش ها با ویژگی های اقلیمی ، جغرافیایی و فرهنگی کشور بنحو صحیح و مناسب مورد استفاده قرار گیرد. در بخش بعد تعدادی از این سیستم ها که می تواند با اصلاحاتی بعنوان روش های مناسب اجرای ساختمان و تولید مسکن مورد استفاده قرار گیرد معرفی گردیده اند .مهمترین ویژگیهای این سیستم ها عبارتند از:
•سبک بودن
•سهولت نصب

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 19 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد