مقاله مطابقت ابزارهای جدید تامین مالی و شریعت اسلامی

word قابل ویرایش
21 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
نظام مالی اسلامی شبکه ای از ابزارهای مالی بازارهای مالی و نهادهای مالی اسلامی است که در چارچوب اصول ومبانی اسلامی وظیفه تخصیص بهینه منابع را به عهده دارد . یکی از مهمترین نقش های نظام مالی توسعه وگسترش ابزارها و نهادهای مالی است . تامین منابع لازم برای رشد و توسعه ء اقتصادی دغدغه ء همه ء کشورها خصوصا کشورهای در حال توسعه است . چگونگی تامین این منابع به بهترین صورت ممکن و با کم ترین مشکلات و عوارض همواره اذهان برنامه ریزان اقتصادی را به خود مشغول ساخته است . در اقتصادهای متعارف بهترین راه برای تامین کسری بودجه ءدولت و تدارک منابع مورد نیاز موسسات غیردولتی انتشار اوراق قرضه است . نظر به ممنوعیت ربا در اسلام و الغای کارکرد آن در نظام اقتصاد اسلامی و به تبع آن حرمت به کارگیری ابزارهای مبتنی بر بهره ضروری است برای تامین بخشی از منابع مالی مورد نیاز دولت و بخش خصوصی در عرصه های مختلف اقتصادی از ابزاری غیر از اوراق قرضه استفاده کرد تا هدف جذب و هدایت پس اندازهای پراکنده ء مردم جهت دستیابی به رشد و توسعه ء اقتصادی برآورده شده و در عین حال رونق و تنوع بازار سرمایه محقق شود. در این راستا و با توجه به پیشرفت جوامع اسلامی و پدید آمدن نیازهای جدید و موفقیت نسبی ایده ء بانکداری اسلامی، اندیشمندان مسلمان به فکر طراحی ابزارهای مالی اسلامی افتادند، قابلیت عقود اسلامی تجربه ء بازارهای مالی موجب شد در مدت زمان کوتاهی انواعی از ابزارهای مالی اسلامی طراحی و برای اجرا پیشنهاد شود. گرچه همه ء ابزارها معیارها و ضوابط لازم شرعی، اقتصادی و مدیریتی را ندارند و به این جهت نتوانسته اند به صورت موفق ظاهر شوند اما برخی از آن ها در عین رعایت ضوابط شرعی قابلیت بالای عملیاتی و توجیه اقتصادی را دارند.
واژه های کلیدی: سیاست مالی، سیاست پولی، تامین مالی ،بازارهای مالی، ابزارهای مالی، رشداقتصادی .
مقدمه
در نظام مالی متداول دنیا، بانک ها و دیگر مؤسسه های اعتباری واسطه وجوه بوده و به طور معمول از راه رابطه حقوقی قرض با بهره ، وجوه صاحبان پس انداز را جمع آوری کرده و از راه همین رابطه حقوقی، آنها را در اختیار متقاضیان وام جهت سرمایه گذاری و مصرف قرار میدهند. از طرفی در همین نظام ، بانک های مرکزی به منظور کنترل حجم پول در جریان و نظارت بر فعالیت اعتباری بانک ها و دیگر مؤسسه های اعتباری از ابزارهای سیاست پولی استفاده میکنند. یکی از مهمترین این ابزارها، اوراق قرضه است . بانک های مرکزی به منظور قبض و بسط حجم پول از آن استفاده میکنند.
در کنار بازار پول ، بازار سرمایه نیز به منظور تأمین نقدینگی و پوشش ریسک مورد نیاز کارفرمایان و کارآفرینان ، با ابداع انواع گوناگون ابزارهای مالی فعالیت دارد. در این بازار نیز اوراق قرضه نقش فعالی در تأمین وجوه مورد نیاز بنگاه ها ایفا میکند.
در نظام پولی اسلام ، با توجه به حرمت بهره ، بانک ها به منظور تجهیز و تخصیص وجوه از عقدهای اسلامی مانند: قرض الحسنه ، وکالت ، مضاربه ، مرابحه و سلف استفاده میکنند، بانک مرکزی نیز در استفاده از ابزارهای سیاست پولی با محدودیت هایی روبه رو است .
یکی از اهداف اساسی کشورها دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و توسعه میباشد. در ادبیات اقتصادی سرمایه به منزله رگ حیات یک نظام اقتصادی تلقی شده و بر تشکیل آن به عنوان مهمترین عامل تعیین کننده رشد و توسعه اقتصادی تأکید زیادی شده است . اهمیت تجهیز سرمایه کمتر از عوامل دیگر تولید مانند نیروی انسانی، منابع طبیعی، فن آوری و مدیریت نیست . این مهم به ویژه در کشورهای در حال توسعه از درجه اهمیت بالاتری برخوردار است ؛ زیرا از یک طرف منابع مالی به مقدار کافی در دسترس نیست و از سوی دیگر تخصیص این وجوه محدود به سمت بخشهای تولیدی و صنعتی به دلیل فقدان بازارهای مالی کارآمد به راحتی انجام می پذیرد.
به بیان دیگر از بزرگترین چالشهای کارآفرینان و مهمترین مانع برای آنان جهت راه اندازی یا توسعه کسب وکارشان ، کمبود منابع مالی برای تامین نیازهای سرمایه ای است . به دست آوردن وجوه مورد نیاز برای راه اندازی کسب وکارها، همواره به عنوان یک مساله جدی برای کارآفرینان مطرح بوده است . اگر فرایند به دست آوردن وجوه مورد نیاز، مشکل و زمان بر باشد، کارآفرینان از فعالیت اقتصادی منصرف می شوند. همچنین بدون تامین مالی کافی، فعالیت های اقتصادی و کسب و کارهای نوپا هرگز به موفقیت نخواهند رسید .
از طرف دیگر کارآفرینان در فرآیند تولید با متغیرهای بسیاری روبرو هستند که برخی از آنها قابل کنترل و برخی غیرقابل کنترل هستند.
از اینرو آنان پیوسته با انواع مختلف ریسک روبرو هستند که به طور کلی می توان به دو دسته ریسک های تجاری و ریسک های غیرتجاری تقسیم کرد. ریسک های غیر تجاری، آنهایی هستند که بنگاه بر آنها کنترلی ندارد مانند: سلب مالکیت و ملی شدن . این دسته ریسک ها نتیجه تغییرات اوضاع و احوال سیاسی و اقتصادی هستند و پرهیز از آنها مشکل است .
ریسک های تجاری آنهایی هستند که از دید بنگاه ایجاد مزیت رقابتی و ارزش افزوده برای سهامداران میکند و به بازاری مربوط میشود که بنگاه در آن فعالیت میکند که این خود شامل ریسک های مالی مانند ضررهای ناشی از تغییر نرخ بهره و یا تغییر قیمت سهام ، میشود.
پذیرش منطقی این نوع ریسک ، برای بنگاه مزیت رقابتی ایجاد میکند. به عبارت دیگر در هرجا که برای یک انتخاب ، گزینه های گوناگون با نتایج گوناگون وجود داشته باشد، ریسک وجود دارد. به خصوص اگر حداقل یکی از این نتایج اثرات نامطلوبی داشته باشد. بدین ترتیب از کارگاههای کوچک تا صنایع بزرگ ، تمام بنگاههای اقتصادی، مالی و غیر مالی، به نوعی با ریسک روبرو هستند و مدیریت ریسک فرآیندی است که در آن مدیران به شناسایی، اندازه گیری، تصمیم گیری و نظارت بر انواع ریسک مطرح برای بنگاه میپردازند. به هر حال امروزه ریسک ابعاد گسترده ای پیدا کرده و تمام بنگاههای کوچک و بزرگ با آن مواجهند.
بنابراین برای اینکه اقتصاد جامعه به رشد و توسعه برسد، لازم است هم در بخش تامین مالی و هم در موضوع ریسک و مدیریت آن شرایطی را فراهم کرد. در کشورهای پیشرفته این وظایف را بازارهای مالی کارآمد بعهده دارند.
در این مقاله بعد از معرفی اجمالی بازارهای مالی، تأثیر این بازارها بر رشد اقتصادی بیان میشود و سپس شرایط لازم جهت طراحی ابزارهای مالی که اولا باعث توسعه بازارهای مالی شود و ثانیا با موازین اسلامی منطبق باشد به بحث گذاشته میشود.
تعریف تامین مالی
کارگزاران اقتصادی در طول زمان دارای یک جریان درآمدی و یک جریان هزینه ای می باشند که لزوما بر هم منطبق نبوده و شکافی بین جریان درآمدی و هزینه ای وجود دارد و لازم است که طی فرآیندی این شکاف پر شود. به این چنین فرآیندی که بدنبال ایجاد، جمع آوری و افزایش منابع مالی یا سرمایه ای برای هر نوع مخارجی است ، تامین ما لی می گویند.
به عبارت دیگر مصرف کننده ها، بنگاه های تولیدی و تجاری و دولت ها اغلب منابع مالی در دسترس برای رسیدن به اهداف ، پرداخت بدهی یا معاملات دیگر را ندارند و باید از طرق مختلف ، پولی را که آنها برای عملیات خود نیاز دارند بدست آورند، فرآیندی که عاملان اقتصادی این میزان منابع مالی را بدست می آورند و انتخاب روش آن را تامین مالی می گویند.
بازار مالی
بازار مالی مکانی است که درآن دارائیهای مالی مورد مبادله قرار میگیرند. یکی از طبقه بندیهای این بازار، تقسیم بندی این بازارها براساس سررسید حق مالی است . بازارهای مالی از این جهت ، به بازار دارائیهای مالی با سررسید کوتاه مدت (بازارپول ) وبازار دارائیهای مالی باسررسید بلندمدت (بازارسرمایه ) تقسیم بندی می شوند.
بازار سرمایه به دو شکل بازار اولیه و ثانویه میباشد. بازار اولیه به بازاری اطلاق می شود که در آن اوراق بهادار جدید، برای اولین بار از طرف یک سازمان متتشر می شود. انتشار اوراق بهادار در این بازار با هدف تامین مالی صورت می گیرد. بازار ثانویه به ترتیباتی اطلاق می شود که از طریق آن خریداران و فروشندگان می توانند به روشی متفاوت و به قیمت های قابل قبول برای طرفین ، اوراق بهاداری که دوره عرضه آن در بازار اولیه به اتمام رسیده را، معامله کنند. بازار ثانویه خود به دو بخش غیر سازمان و سازمان یافته تقسیم میشود.
بازار بورس به عنوان نهادی از بازار سرمایه ، مکانی است برای انجام معاملات ثانویه روی سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس . بنابراین قبلا باید سرمایه گذاری مشخصی روی تأسیس یک شرکت یا کارخانه ای انجام شده باشد (بازار اولیه ) و با تامین شرایط مشخصی، این شرکت در بورس پذیرفته شده باشد تا بتوان آن را روی میز بورس معامله کرد (بازار ثانویه ) بازارهای مالی و تأثیر آن بر رشد و توسعه اقتصادی آیا توسعه بخش مالی اقتصاد منجر به رشد و توسعه اقتصادی میگردد؟ آیا بورس اوراق بهادار به عنوان نهادی از بازار سرمایه تأثیری بر رشد و توسعه اقتصادی کشورها دارد؟توجه به کارکرد بازارهای مالی پاسخ سوال فوق روشن میشود. کارکردهای مهم اقتصادی بازارهای مالی عبارتند از:
١ – انتقال وجوه مازاد خانوارهای علاقمند به سرمایه گذاری به افراد یا موسسات نیازمند به وجوه .
بازار مالی ازطریق ابزارها ونهادهای مالی، قادراست تا منابع پس انداز راکد را گردآوری و از طریق یک سازوکارمالی کارآمد در دسترس متقاضیان سرمایه قراردهد. لذا بازار مالی را می توان بعنوان بازار تامین کننده یکی از مهمترین عوامل تولید(سرمایه ) وآنچه بعنوان موتور رشد اقتصادی ازآن یاد می شود، تعریف کرد.
٢ – تجهیز بیشتر پس انداز وجود بازار مالی کارآمد با ابزارهای مالی متنوع این فرصت را برای خانوارها فراهم میکند که داراییهای مالی متنوع از بنگاههای کارآمد نگهداری نمایند. اگر در بازار مالی انواع مختلف ارواق بهادار وجود داشته باشد، قسمت اعظم مازاد وجوه افراد جامعه جذب واحدهای اقتصادی میشود؛ زیرا در این شرایط افراد بسیاری با درجه های مختلف ریسک جذب بازار می شوند و پس اندازهای کوچک نیز جذب میگردند. همچنین بازارهای مالی کارآمد از طریق افزایش نقدینگی باعث جذب پس اندازها میشوند؛ زیرا این امکان را برای پس انداز کنندگان فراهم میکند تا هر زمان به ثروت خود احساس نیاز کردند، داراییهای مالی خود را به آسانی به دارایی مورد نظر تبدیل کنند.
بعلاوه از آنجا که در این بازارها هزینه کسب اطلاعات و نظارت بر بنگاهها به شدت پایین است ، کسب اطمینان از شرکتها و بنگاههای اقتصادی با کمترین هزینه برای خانوارها حاصل میشود؛ بنابراین وجود بازارهای مالی کارآمد باعث تجهیز بیشتر پس اندازها میگردد.
٣ – تخصیص بهینه سرمایه از طرفی هزینه جمع آوری اطلاعات و پردازش آنها از بنگاههای اقتصادی برای افرادی که قصد سرمایه گذاری در بنگاهها دارند، سنگین است و از سوی دیگر عدم نظارت و کنترل مناسب بر فعالیت شرکتها، باعث میشود که منابع مالی به طرف سرمایه گذاریهای مفید و سود آور سوق داده نشود؛ زیرا افراد سرمایه گذار در فعالیتهایی که فاقد اطلاعات قابل اطمینان هستند، تمایل به سرمایه گذاری ندارند. از این رو ممکن است سرمایه ها از مسیر اصلی خود منحرف شده و به پروژه های با کارایی کمتر تخصیص یابد. وجود بازارهای مالی کارآمد شرایط را برای شناسایی بنگاههای کارآمد با حداقل هزینه فراهم میکند و در نتیجه سرمایه ها به فعالیتهایی اختصاص مییابد که کارایی بیشتری دارند.
۴ – افزایش نقدینگی
کارکرد دیگر بازارهای مالی این است که سازوکار مناسبی جهت خرید و فروش دارائیهای مالی را فراهم میکند. بهمین سبب می گویند بازارهای مالی دارای خاصیت نقدینگی هستند. نقدینگی عبارت از این است که واحدهای اقتصادی بتوانند به آسانی و به سرعت داراییها را بر اساس قیمتهای بازار به داراییهای مورد نظر تبدیل کنند. ریسک نقدینگی ناشی از عدم اطمینان مربوط به تبدیل داراییها میباشد.
بازارهای مالی با فراهم نمودن اطلاعات و نیز فراهم نمودن شرایط برای تبدیل داراییها، نقدینگی را افزایش و ریسک مربوط به آن را کاهش میدهند
۵ – ایجاد شرایط برای مدیریت ریسک
در بسیاری زمینه ها بازارهای مالی فرصتهای پوششی مشابه قراردادهای بیمه را – اگرچه غیرمستقیم – ارائه میکنند؛ مثلا دو بنگاه را ملاحظه کنید که یکی ضد آفتاب تولید میکند و دیگری چتر. سهامداران هر یک از دو بنگاه با ریسک ناشی از تغییرات وضعیت آب و هوا مواجه هستند. یک تابستان بارانی بازده بنگاه اول را کاهش داده در حالیکه بازده بنگاه دوم را افزایش میدهد. در این شرایط با وجود بازار مالی، افراد میتوانند از هر دو بنگاه سهام خریداری کنند، سهام بنگاه دوم به عنوان بیمه هوا برای بنگاه اول عمل میکند. هنگامی که بنگاه تولید کننده ضد آفتاب زیان میکند بنگاه تولید کننده چتر دارای بازدهی بالایی است .
همچنین با وجود برخی ابزارهای مالی در این بازارها؛ سرمایه گذاران و فعالان بزرگ و کوچک اقتصادی میتوانند ریسک مربوط به فعالیت خود را مدیریت کنند؛ برای مثال فعالان اقتصادی که نگران افزایش قیمت مواد اولیه مورد نیاز خود یا کاهش قیمت محصولات تولید شده در آینده هستند، برای رفع نیاز واقعی خود، از ابزارهایی برای حداقل سازی ریسک استفاده میکنند که این ابزارهای مدیریت ریسک ، به مشتقات معروفند
ابزارهای بازار سرمایه
الف ) ابزارهای تأمین مالی دراز مدت
نظیر سهام عادی،سهام ممتاز،اوراق قرضه و اوراق مشارکت
ب ) ابزارهای ویژه مدیریت ریسک
١ – قراردادهای اختیار معامله (option)(شامل قرارداد اختیار خرید(call option) و قرارداد اختیار فروش (put option))
٢ – قراردادهای آتی(future)
٣ – قرارداد های سلف (forward)
۴ -قرارداد های معاوضه ای(Swap)
۶ – کمک به فرآیند کشف قیمتها
کارکرد دیگری که برای بازارمالی بیان میشود این است که این بازارها، به فرآیند کشف قیمتها کمک میکنند؛ زیرا دراین بازارها، قیمت ها معمولا منعکس کننده اطلاعاتی است که در اختیار خریداران و فروشندگان قرار میگیرد و موقعیت و موضع معامله گران به گونه ای برقرار می شود که دادوستد بین خریداران وفروشندگان ، قیمت دارائی مبادله شده را تعیین میکند.
اما باید توجه داشت که بازارهای واقعی بسیار پیچیده تر از آن هستند که بتوان آنها را در قالب یک یا دو تئوری و مدل جای داد و بر آن اساس در آن بازارها فعالیت کرد. عوامل پیچیده رفتاری، روانی و اقتصادی تأثیر بسیاری بر قیمت داراییهای واقعی و مالی دارند.
با فرض وجود کارایی بازار مالی و ورود اطلاعات به بازار، تفسیر نادرست اطلاعات و نحوه تجزیه و تحلیل داده ها و حتی سطح خوشبینی یا بدبینی به اطلاعات مذکور میتواند در تعیین قیمت تأثیر داشته باشد. مثلا افراد خوشبین با اطلاعات دریافتی به صورت خوش بینانه رفتار کرده و حاضر به پیشنهاد قیمت بیشتری هستند و روی آینده غیر قابل اطمینان ، ریسک بیشتری را تحمل میکنند. همچنین ضعف در تفسیر داده ها و عدم توان تفسیر صورت های مالی در پیشنهاد قیمت مؤثر است .
بنابراین بازارهای مالی از طریق ایجاد رابطه بین دو گروه پس انداز کننده (کسانی که مازاد درآمد دارند اما توانایی بهره برداری از آن را ندارند) و کارفرمایان (آنان که توانایی و تخصص لازم را دارند اما فاقد وجوه لازم برای ایجاد کسب و کار هستند)، تجهیز پس اندازهای کوچک و بزرگ ، تخصیص بهینه سرمایه ، افزایش نقدینگی و روان سازی مبادلات و فراهم نمودن شرایط برای مدیریت ریسک ، بستر را برای افزایش فعالیتهای مفید اقتصادی فراهم میکنند.
به هرحال اگر بخشهای کارآمد اقتصاد گسترش یابند، قادر به جذب عوامل تولید اضافی از بخشهای غیرکارآمد خواهند بود. برای دستیابی به این امر باید بتوان شرکتها و پروژه های کارا و سودآور را از شرکتها و پروژه های غیرسودآور را تشخیص داد. در بازار مالی کارآمد این کار به راحتی انجام میشود. در اقتصادی که بازار مالی آن درست عمل کند، از یک سو حجم سرمایه گذاری افزایش می یابد و ازسوی دیگر کیفیت و سلامت سرمایه گذاریها بیشتر می شود. افزایش دسترسی به ابزارها و نهادهای مالی، هزینه های مبادلات و کسب اطلاعات را در اقتصاد کاهش میدهد. بازارهای مالی بزرگتر و کاراتر در راستای پوشش و مدیریت ریسک ، به بنگاههای اقتصادی کمک میکنند و از اینجا باعث افزایش سرمایه گذاری و رشد اقتصادی میشوند.در چنین چارچوبی امکان افزایش رشد اقتصادی نیز فراهم می گردد.
اثرات توسعه مالی بر رشد اقتصادی بطور گسترده در ادبیات علمی مورد بحث واقع شده است . این فرضیه که توسعه مالی باعث رشد اقتصادی میشود به روش های گوناگون مورد آزمون قرار گرفته که عمدتا اثر مثبت معنادار تأیید شده است . یافته ها یک تحقیق نشان میدهد که بازارهای مالی از طریق انباشت سرمایه بر رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعه تأثیر دارند و در اقتصادهای پیشرفته ، توسعه مالی باعث رشد بهره وری میشود.
عوامل موثر بر افزایش کارآمدی بازارهای مالی
بازار مالی کارآمد اولا پس اندازها و منابع مالی راکد شده را تجهیز و آنها را به سوی سرمایه گذاری هدایت میکند و از اینجا امکانات لازم را برای تأمین نیازهای سرمایه ای فراهم میآورد. به عنوان مثال وقتی بازار مالی مجهز و کارآمد باشد واحدهای نیازمند سرمایه میتوانند با انتشار انواع اوراق بهادار وارد این بازار شوند و منابع مالی مورد نیاز خود را بدست آوردند و ثانیا بازار مالی کارآمد شرایط را برای مدیریت ریسک فراهم میکند.
١ – وجود نهادهای مالی موثربر کارایی عملکرد بازار مالی
توسعه نهادهای مالی، علاوه بر تخصیص بهینه سرمایه ، سبب افزایش کارآیی عملیاتی و اطلاعاتی میشود. وجود این نهادها سبب کسب سودهای منطقی برای سرمایه گذاران ، متناسب با پذیرش ریسک میشود و بطور کلی به خاطر تخصصیتر عمل کردن این نهادها، ریسک فعالیت در این بازار کاهش مییابد.
٢ – بهبود سیستم اطلاعاتی
بهبود سیستم اطلاعاتی به گونه ای که اطلاعات مربوط به وضعیت شرکتها به طور کامل و بدون تأخیر به دست متقاضیان و سرمایه گذاران برسد، از عوامل مؤثر بر افزایش کارایی بازارهای مالی است . بازارهایی که اطلاعات مالی شرکتها به خوبی منعکس میشود و به سهولت دراختیار قرار میگیرد، دارای درجه نقدینگی بالایی هستند و کسب سرمایه در آنها به نحو کاراتری صورت می گیرد.
٣ – فراهم نمودن شرایط حقوقی جهت جذب سرمایه گذاران خارجی
۴ – تنوع بخشیدن به ابزارهای مالی
یکی از مهمترین عوامل کارآمد شدن بازارهای مالی – که بیشتر مورد نظر این مقاله است – وجود اوراق بهادار متنوع در بازار مالی است .
اگر در بازارهای مالی بخصوص بازار سرمایه انواع مختلف ارواق بهادار وجود داشته باشد، قسمت اعظم مازاد نقدینگی افراد جامعه جذب واحدهای اقتصادی میشود. تنوع ابزارهای مالی از یک سو، گزینه های مختلف سرمایه گذاری را در اختیار دارندگان وجوه بازار قرار میدهد و از طرف دیگر شیوه های تامین مالی شرکت ها را تنوع بخشیده و تامین مالی پروژه ها را تسهیل میکند.
باید توجه داشت که افراد جامعه از لحاظ درجه ریسک پذیری (میزان احتیاط و محافظه کاری) با هم تفاوت دارند. بسیاری از مردم دارای پس انداز هستند، ولی حاضر نیستند آن را در فعالیت های پرمخاطره به کار اندازند. وجود اوراق بهادار متنوع ، این امکان را فراهم میآورد که خطرپذیری و سود واحد اقتصادی به صورت نامساوی بین سرمایه گذاریها و متناسب با خطرپذیری و سلیقه آنها تقسیم شود. وجود اوراق بهادار با درجات خطرپذیری متفاوت ، امکان مشارکت طیف وسیعی از آحاد جامعه را در امر سرمایه گذاری فراهم میآورد. به عبارت دیگر با تنوع در ابزارهای مالی برای عرضه کنندگان وجوه راه ایجاد میشود. به این ترتیب ، آنان که خواهان مصونیت در برابر ریسک هستند میتوانند ابزاری را که بدان تمایل دارند خریداری نمایند، آنان که ریسک پذیر هستند میتوانند ابزار دارای ریسک بیشتر را خریداری کنند.
بنابراین ریسک به گروههایی منتقل میشود که اصولا ریسک پذیر هستند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 21 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد