پروژه جهاد کشاورزی

Word قابل ویرایش
97 صفحه
13900 تومان
139,000 ریال – خرید و دانلود

پیشگفتار :

شکر و سپاس آفریدگاری را که به انسان توان کشف روابط ضروری از حقایق هستی بخشید. توانایی هرفرد در انجام امور فنی که همواره ترین خدمت به خلق بوده است زندگی را نشاط آور و غرورآفرین و بدو از وابستگی می سازد.
و شکر و سپاس خداوندی که به ما توان فکر کردن داده تا ب

توانیم درباره عالم هستی فکر کنیم و نشانه ها و عظمت خداوند عزوجل پی ببریم. شکر خدائی را که دنیایی با این زیبایی و منظم و دقیق در اختیار ما انسانها قرار داده است و ما هم باید بتوانیم که شکرانه این نعمتها را به جای آوریم .
و شکر برای اینکه این توانائی را در ما قرار داده تا بتوانیم یاد بگیریم و به دیگران یاد دهیم .
امیدوارم ما هم بتوانیم آنچه خدمتگذار جامعه باشیم و خدای خویش را شکرنموده

که توانایی فکرکردن را به ما بخشیده است. انشاءالله در پناه حق باشید .
(( سپاس فراوان))

مقدمه:
جهاد کشاورزی یکی ازمهمترین بخشهای اقتصادی است بنابراین انسجام فعالیتهای این بخش می تواند در برنامه های توسعه واثرگذاری آن برسایربخشهای اقتصادی موثرباشد۰ متمرکزکردن امکانات ونیروی انسانی ماهردراین بخش موجبات تسهیل درخدمات رسانی به بهره برداران را فراهم می نماید۰ باتوجه به این مهم فراهم ساختن بسترمناسب ، مستلزم تحولات اساسی درساختارکشاورزی ، بهره برداری مطلوب از منابع تولید و ساماندهی وبرنامه ریزی علمی می باشد۰
تشکیل وزارت جهادکشاورزی درسال ۱۳۷۹، شرایط مناسبی را برای هماهنگی زیربخشهای کشاورزی و عمران روستایی فراهم ساخت تابامدیریت واحدومنسجم بتوان سرمایه گذاری، اشتغال وتولید راهدایت ورهبری نمود۰ نگاهی به آمارهای استان کردستان نشان می دهد که استان باداشتن بیش از یک میلیون هکتار (۱۱۰۳۵۰۰ هکتار اراضی مزروعی) ، ۵(پنچ) حوزه مهم آبخیز با ۴/۷ میلیارد مترمکعب آب سطحی ۵/۳ میلیون واحد دامی حدود ۳۲۰۰۰۰ هکتارجنگل و ۱۴۰۰۰۰۰ هکتار مرتع و ۰۰۰ دارای منابع خدادادی مناسب برای سرمایه گذاری تولید واشتغال می باشد ۰
هدف از حسابداری در این سازمان آشنایی بیشتر نسبت به تعاونی بخش کشاورزی و آشنایی بیشتر به وظایف حرفه ای این سازمان می باشد . حدود عملیات آن تهیه و تدارک مواد و وسایل

مورد احتیاج حرفه ای اعضاء می باشد . دوم انجام عملیات جمع آوری نگهداری ، تبدیل ، طبقه بندی ، بستر بندی ، حمل ونقل ، یا فروش محصول اعضاء ، سوم انجام خدمات بر منظور بهبود امور حرفه ای اعضاء با توجه به نوع درست تر فعالیت شرکت چهارم ایجاد مجتمع های کشاورزی ، دامداری و دامپروری و … جهت بهره برداری جمعی و مشترک اعضاء می باشد که مزایاهای دیگری دارد .
فصل اول : تاریخچه جهاد کشاورزی
۱ _ تاریخچه جهاد کشاورزی :
تاریخچه تحولات جهاد سازندگی :
جهاد سازندگی در۲۷ خرداد سال۱۳۵۸ با فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذرا جهموری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) جهت مبارزه با فقرو محرومیت به جا مانده از رژیم ستم شاهی، توسعه و عمران روستایی، رشد و گسترش کشاورزی و حرکت به سوی ا

ستقلال و خودکفایی کشور تشکیل گردید. در پی صدور فرمان حضرت امام خمینی(ره) ج

معی از جوانان مسلمان و متعد و برومند ایران اسلامی به قصد قربت و در جهت خدمت به قشر مستضعف و محروم روستاها به پا ساختند و بدین سان این نهاد انقلابی از متن توده های میلیونی مردم مسلمان شکل گرفت. پس از فرمان امام ره جهاد با دو حرکت و هدف اصلی در سازندگی کشور اقدام نمود .
۱_ رفع محرومیت از روستاهایی که از ساده ترین امکانات رفاهی محروم بودند .
۲_ تامین درآمد کافی و ایجاد اشتغال در روستاها و نهایتا رشد و شکوفایی کشاورزی و خود کفایی کشور .
اساسنامه طرح جهاد سازندگی روستاها در تاریخ ۲۷/۳/۱۳۵۸ بنام نهاد جهاد سازندگی و تشکیل شورای عالی جهاد سازندگی در تاریخ ۲۷/۶/۱۳۵۸ تصویب شدکه هدف بسیج امکانات و استعدادهای مردم و دولت برای همکاری در امور تهیه و اجرای مؤثر و سریع طرحهای سازندگی و احیای جامعه درکلیه ابعاد معنوی و مادی آن با توجه و تاکید بر نیازهای روستاها و نقاط دورافتاده مملکت بود .

در تاریخ ۲۷/۶/۱۳۵۸ نهاد جهاد سازندگی تبدیل به وزارت جهاد سازندگی شد و در سال ۱۳۶۷ قانون مقررات اداری، مالی، استخدامی و تشکیلاتی وزارت جهاد سازندگی به تصویب رسید و در مهر ماه سال ۱۳۶۹ قانون تفکیک وظایف میان وزارتین کشاورزی و جهاد سازندگی مصوب شد که پس از واگذاری وظایف جدید و پیوست سازمانها و موئسسات مربوط به جهاد سازندگی و تصویب تشکیلات اجمالی، تشکیلات وزارت جهاد سازندگی شامل : دفتر وزارتی، دفتر امور بین الملل، اداره کل روابط عمومی، دفتر حراست، دفتر هکاریهای اقتصادی، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، اداره کل امور استانها و سازمانهای وابسته، مدیریت آموزش عقیدتی، معاونت اداری و مالی، معاونت طرح و برنامه ریزی، معاونت آموزش و تحقیقات، معاونت امور مجلس و حقوقی، معاونت آبخیزداری، معاونت عمران و صنایع روستایی، معاونت ترویج و مشارکت مردمی، معاونت امور دام وسازمانها و شرکتهای وابسته به آن، سازمانه جنگل ها ومراتع کشور، سازمان دامپزشکی، سازمان امور عشایر ایران، شرکت سهامی شیلات ایران، شرکت سهامی گوشت کشور، شرکت خمات پشتیبانی جهاد، شرکت تولید و توزیع علوفه، شرکت مواد و مهندسی جهاد، شرکت سهامی صنایع شیر ایران، شرکت دام و طیور ایران و صندوق معذوریت ازکار و ازکارافتادگی بود .

دوران ادغام :
بخش کشاورزی با توجه به توسعه و عمران روستاها در دستگاههای اجرایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران محور توسعه اقتصادی و اجتماعی بوده و تحولات وسیعی در عرضه کشاورزی و روستاها و مناطق عشایری به وجود آورده است. بر اساس قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف شده است تا در جهت اصلاح نظام اداری، کاهش تصدیهای غیر ضروری، ارتقای بهره وری وکارآیی نیروی انسانی و مدیریت دستگاههای اجرایی، حذف موازی کارها ….و تجمیع امور کشاورزی، دام، توسعه و عمران روستایی تدابیر لازم را اتخاذ نماید. در این راستا، لایحه ادغام وزارتخانه های جهاد سازندگی و کشاورزی و تشکیل وزارت جهادکشاورزی توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی تهیه شد و پس از تصویب هیات مدیران وزیران در تاریخ ۶/۱۰/۱۳۷۹ به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید و در تاریخ ۱۰/۱۰/۱۳۷۹ توسط شورای نگهبان تایید شد .
هیات وزیران در جلسه مورخ ۲/۴/۱۳۸۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۰۵/۱۳۸۹۹-۸۹/۹۰۴۱ مورخ ۷/۹/۱۳۸۰ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به استناد ماده ۲ قانون تشکیل وزارت

جهادکشاورزی مصوب ۱۳۷۹- شرح وظایف تفضیلی وزارت جهادکشاورزی به شرح زیر تصویب و ابلاغ نمود :
سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت، امور پژوهش، آموزش و ترویج، امور منابع طبیعی و آبخیزداری، امور زیر بنایی کشاورزی و توسعه روستایی، امورکشاورزی، دام وآبزیان، امور حمایتی .

ضرورت پیدایش و علل شکل گیری جهاد سازندگی :

۱- انقلاب اسلامی و اسقلال :
زمینه های شکل گیری جهاد سازندگی و علل و عوامل پیدایش آن را بایستی در انقلاب اسلامی جستجو کرد شعائر انقلاب اسلامی برخاسته از مکتبی بود که امام خمینی ره به عنوان یک احیاگر دینی توانست آن مکتب را در عرصه های مختلف اجتماعی به شکلی پویا نشان دهد امام خمینی استقلال کشور را مهمترین عامل رهایی از بند استشمار بشمار آورده است با توجه به تاکید امام بر استقلال کشور پس از انقلاب اسلامی لازم بود که این استقلال در همه ابعاد، زمینه ظهور و بروز پیداکند .
۲- استقلال اقتصادی :
زیربنای اقتصادی کشور قبل از انقلاب مبتنی بر یک ساختار وابسته و دیکته شده از سوی کشورهای غربی در جهت نیل به اهداف خودشان بود عوامل متعددی چون فقر و محرومیت، توازن در شهریاروستا، مهاجرتهای بی رویه روستائیان به شهر و توزیع ناعادلانه درآمدها به این معضل دامن می زد، ازطرف دیگر توجه به قشر محروم جامعه و دستگیری بینوایان در طول تاریخ از یک ساختار فرهنگی عمیق برخوردار بوده، لذا ضرورتی داشت که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تغییری بنیادین در امور زیربنایی کشور صورت پذیرد .

۳- ترکیب سازمانی ادارات دولتی :
با پیروزی انقلاب اسلامی، تشکیلات دولت شاهنشاهی با همه ابواب جمعی اش به دولت انقلاب به ارث رسید و این در حالی بودکه ایجاد هرگونه تغییر اساسی در تشکیلات دولت مقبول نمی افتاد. از سوی دیگر انقلاب بر حفظ همان نهادهای سنتی تاکید داشت. اگر قرار بود ترکیب ساختاری یک سازمان دگرگون شود آن سازمان تنها ارتش شاهنشاهی بود چراکه ارتش بیشت

رین نقش را درکمک به حفظ آن رژیم ایفا می کرد و می بایست در اولویت حذف قرارگیرد. همچنین ترکیب سازمانی دولت شاهنشاهی، توان خدمت دهی به روستائیان را نداشت و بیشتر به شهرنشینان توجه داشت افکار عمومی، بوروکراسی رایج در ادارات و موئسسات دولتی را ر نمی تابید. حذف بوروکراسی دولتی نیاز به زمان داشت و انقلاب اسلامی نمی توانست بیش از این شاهد ادامه محرومیت روستائیان باشد .
۴ – اولویت سرمایه گذاری در روستاها :
پس از پیروزی انقلاب اسلامی به طور طبیعی در مردم این انتظار ایجاد شدکه انقلاب باید توجه ای ویژه ای به محرومین بنماید. فقر و محرومیت بیشتر شامل حال اطبقات روستایی می شد. بی توجهی کامل به روستائیان در ۲۰ سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی منجر به مهاجرت بی رویه روستائیان به شهر و در نتیجه تخلیه روستاها و بی رونق شدن زندگی روستایی و افزای

ش فقر و محرومیت گردیده بود از طرف دیگر شعارهایی که مردم در زمان وقوع انقلاب علیه نظام شاهنشاهی می دادند باز این توقع را تشدید می کرد که انقلابیون بتوانند سایه سلطه شوم عوامل قبل از انقلاب ( خان ها،کدخدایان و….. ) را از سرآنان بردارند .
۵ – بررسی جمعیت و اشتغال در مناطق روستایی کشور
۶ – سهم بخش کشاورزی در تولید ملی، صادرات و اشتغال
۷ – خدمات ( آموزشی، بهداشتی و سایر تاسیسات و امکانات )
۸ – درآمد هزینه خانوار روستایی
۹ – نتایج آمارها و ضرورت توجه به روستا
با توجه به ارقام و اعداد ارایه شده می توان ضرورت توجه به روستاها و تشکیل سازمانی که متولی امور روستاها باشد را به صورت زیر خلاصه نمود (سال ۱۳۸۵ ) :
۱- ۵۳% ازجمعیت کشورراجمعیت روستایی تشکیل داده است (سال ۱۳۵۵) .
۲- نرخ بیکاری در مناطق روستایی کشور ۳/۱۴% است که بیش از مناطق شهری ۱/۵% می باشد (سال ۱۳۵۵ ) .
۳- ۳/۲۹% آبادیهای کشور در سال ۱۳۵۵، خالی از سکنه شده بودند و ۷/۶۰% روستاها زیر ۱۰۰ نفر جمعیت داشته که در حقیقت ۴/۶% جمعیت روستایی را در خود جای داده است .
۴- از مجموع شاغلین در سال ۱۳۵۹ ، ۳۴% در بخش کشاورزی مشغول به کار بوده اند و در مناطق روستایی ۹/۵۸% شاغلین در بخش کشاورزی به کار مشغول بوده اند .
۵- در سال ۱۳۵۸ ، ۸/۱۲% تولید ناخالص ملی متعلق به بخش کشاورزی است و ۳/۸۹% صادرات غیرنفتی کشور هم مربوط به کالاهی سنتی وکشاورزی می باشد .
۶- درصد بیسوادی در مناطق روستایی کشور ۵/۶۹% در مناطق شهری کشور ۵/۳۴% می باشد ( سال ۱۳۵۵ ) .
۷- ۷/۶% روستاها با ۹/۱۶% خانوار روستایی و ۳/۱۶% جمعیت روستایی از برق، ۴/۱۸% روستاها با ۵/۲۴% خانوار روستایی و ۶/۲۳% جمعیت روستایی از آب آشامیدنی برخوردار بوده اند و ۸۰۰۰ کیلومتر راه روستایی نیز موجود بوده است ( تا سال ۱۳۵۷ ) .
۸- خانوارهای روستایی از تسهیلات و لوازم عمده زندگی کمتری نسبت به شهرنشینان برخوردار بوده اند ( سال ۱۳۵۵ ) .
۹- هزینه های خانوار روستایی بیش از درآمد آنها بوده و در مقایسه با نقاط شهری کشور ازپس انداز منفی بیشتری برخودارمی باشند ( سال۱۳۵۸ ) .
سیرتاریخی پیدایش جهاد سازندگی :

۱- دانشجویان و حضرت امام خمینی(ره) :
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ اقشار وگروههای مختلف مردمی به سهم خود به نقش آفرینی در تثبیت دستاوردهای انقلاب نوپا پرداختند دانشجویان هم به عنوان بخشی از مردم دست به ایجاد یک ارتباط منسجم زدند پس از پیروزی انقلاب اسلامی جمعی از دانشجویان دانشگاههای کشور خدمت حضرت امام می روند و با ارائه فعالیتهای انجام شده و عملکردشان به محضر ایشان، درخواست ارایه طریق می نمایند .

۲- مشارکت گروههای انقلاب :
همزمان با پیروزی انقلاب،گروهها و سازمانهای متعددی شکل گرفته بودکه مدعی کار و خدمت به مردم بودند شهید بهشتی برای انسجام و قدرت بخشیدن به جهاد سازندگی، هماهنگی با این گروه ها را پیشنهادکردند لذا از ۱۷گروه به نامهای حزب جمهوری اسلامی، انجمن اسلامی پزشکان، انجمن اسلامی معلمان ایران، انجمن مهندسین، بنیاد مستضعفین، بنیاد مسکن، جامعه اسلامی دانشگاهیان، جنبش ملی مجاهدین خلق ایران، حزب خلق مسلمان ایران، دفتر آیت الله طالقانی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی، شورای هماهنگی انجمنها و سازمان اسلامی دانشجویان ایران، کانون محصلین، گروه مهندسین مسلمان، نهضت

آزادی ایران و جنبش مسلمان مبارز دعوت به عمل آمد. علاوه برگروههای فوق چند نماینده از نخست وزیری، ادارت دولتی و وزارتخانه های مختلف از جمله آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، وزارت راه و ترابری، وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه، نیروهای

زمینی ارتش و یک نماینده از صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز شرکت داشتند این گروهها در محل نخست وزیری تشکیل جلسه دادند و تصمیم گرفته شد تا ۷ گروه انتخاب شوند و شورای اولیه یا شورای برنامه ریزی را تشکیل دهند پس از رای گیری گروههای زیر بیشترین آراء را به خود اختصاص دادند :

۱- انجمن اسلامی معلمان ایران
۲- جامعه اسلامی دانشجویان ایران
۳- حزب جمهوری اسلامی
۴- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی
۵- بنیاد مستضعفان
۶- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
۷- شورای هماهنگی انجمنها و سازمانهای اسلامی دانشجویان ایران ( انجمن اسلامی ایران ) .
همه گروههای شرکت کننده در این جلسه، موافقت خود را با اصل طرح اعلام کردند و قرار شد آئین های مربوط به حرکت سازندگی را مدون نمایند. همچنین مقررگردید که گروههای دیگر، طرحها و نظرات خودشان را به این هیئت ارایه نموده و نمایندگان آنان به صورت آزاد در جلسات هیئت مذکور شرکت کنند. آیین نامه های جهاد سازندگی تهیه و تنظیم گردید در این آیین نامه ها نوع فعالیتهای جهاد سازندگی با توجه به ضرورتهای انقلاب اسلامی ترسیم شده بود از این مرحله به بعد است که طرح راه اندازی شورای مرکزی استانها شکل جدی به خود می گیرد. لذا نمایندگانی به مراکز اعزام شدند تا نیروی زبده وکارآمد هر استان را به عنوان شورای مرکزی جهاد در همان استان انتخاب نمایند .

۳ – تعیین نماینده دولت در جهاد سازندگی

۴ – روحانیت در جهاد سازندگی :
نیاز به حضور روحانیت در جهاد یک ضرورت بود و بر تسهیل کار جهاد در برخورد با روستائیان که شامل آموزش عقیدتی و سیاسی جهاد گران می شد و از یک سو عنصر روحانیت به عنوان عامل بازدارنده برای ورود نیروهای منحرف و عوام فریب به جهاد سازندگی بود و از سوی دیگر تفکر و اندیشه اسلامی جهادگردان را تقویت می کرد حضور روحانیت منجر به پیدایش یک نهاد رسمی تحت عنوان _ نمایندگی ولی فقیه _ گردید، این نهاد علاوه بر مدیریت، نظارت برکلیت جهاد سازندگی را بر عهده داشت حضرت امام در تاریخ سوم شعبان ۱۳۹۹ ه.ق مطابق با ۷ تیر ماه ۱۳۵۸ هجری شمسی آقای ناطق نوری را به عنوان نماینده روحانیت در ستاد مرکزی جهاد سازندگی منصوب کردند .
۵ – مشارکت امام در انتخاب نام جهاد سازندگی :
عنوان (( جهاد سازندگی )) بیانگر تمام هویت جهاد است این عنوان جهت گیری را نشان می دهد این نام قطعا تصادفی انتخاب نشده است از سوی جهادگران عناوین مختلفی برای این نهاد پیشنهاد گردید مثل (( عمران و سازندگی )) ،(( سازندگی ایران )) و غیره هریک از این عناوین بارخاصی داشته و بیانگر خط مثل ویژه ای بوده است اما نیروهایی که به اسلامیت، مشروعیت و انقلابی بودن این نهادها می اندیشیدند پس از بررسی و مطالعه عنوان (( جهاد برای سازندگی )) را انتخاب کردند و این عناوین را به محضر امام بردند و امام فرمود (( برای )) نمی خواهد و (( جهاد سازندگی )) کفایت می کند .
۶ – تهیه آرم جهاد سازندگی :

بین موسسات دولتی نیز قدمت برخی به اوایل انقلاب باز می گردد و برای خود وظایفی در غالب انقلاب ، مثل صدور نهضت انقلاب را هدف قرار داده اند. برخی دیگر نهادهای تخصصی است که به تازگی تاسیس شده و یا لوگو و آرم جدیدی را انتخاب کرده اند.
اگر به انواع آرم های موجود نگاهی بکنیم متوجه می شویم که نهادهای ایدئولوژیکی که قدمت آن به اوایل انقلاب باز می گردد دارای آرم های منحصر به فردی هستند:
۱- بسیار علاقمندند از آیه و یا شعاری انقلابی در آرم خود بهره بگیرند.
۲- بسیار سعی دارند نشانه ای از انقلاب داشته باشند ، نمونه بارز آن تصویر امام خمینی در این آرم هاست.
۳- بیشتر آنها دارای المانی مذهبی مثل گنبد، لا و یا الله هستند.
۴- اغلب دارای تعدد این المانها می باشند. المانهایی که هریک تلاش می کند یکی از شع رسانی را چون تصویر، بر عهده دارد.
نمونه هایی از این آرم ها را می توان در لوگوی دفتر تحکیم وحدت، جهاد سازندگی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بنیاد مستضعفان،‌بنیاد ۱۵ خرداد و مشابه اینها یافت. آرم ها و نشانه هایی که اغلب دارای وجه تشابه های بسیاری هستند. وجه تشابهی که می توان نام آن را ایدئولوژیک بودن نام نهاد.

متاسفانه هرچه گشتم آرم این بنیاد را در اینترنت پیدا نکردم ، لذا با کیفیتی پایین عکس آن را اینجا می گذارم

۷ – نظر امام خمینی (ره) قبل از تاسیس جهاد :
چند ساعت قبل از اعلام فرمان جهاد سازندگی در تاریخ ۲۳/۳/۱۳۵۸ امام خمینی در دیدار با گروهی از اعضای انجمن اسلامی جوانان و حزب جمهوری اسلامی و فرهنگیان خبر تاسیس جهاد سازندگی را به اطلاع عموم مردم ایران رساندند .

اسنامه و تشکیلات جهاد سازندگی :
اسنامه و تشکیلات جهاد سازندگی در تاریخ ۲۷/۶/۱۳۵۸ تصویب شد و بر اساس اعلام واحد اطلاع رسانی مرکز پژوهشها، در گزارش دفتر مطالعات زیربنایی این مرکز که تحت عنوان «تحلیل طرحهای عمرانی بخش کشاورزی» منتشر شده آمده است: بخش کشاورزی تامین کننده ۷/۱۳ درصد تولید ناخالص داخلی (به قیمت ثابت ۱۳۷۶) ، یک پنجم اشتغال کشور، ۲۳ درصد ارزش صادرات غیرنفتی، ۸۲ درصد از غذای مصرفی کشور و ۹۰ درصد نیاز مواد اولیه صنایع تبدیلی کشاورزی است و با وجود نوسان سیاست‌های چندین دهه اخیر، این بخش توانسته است ضمن تقویت سایر بخشهای اقتصادی با قدرت به حیات خود ادامه داده و در شرایط نامطلوب نیز ظرفیتهای نوینی را ارائه دهد. به همین دلیل توجه به توسعه بخش کشاورزی به عنوان پیش شرط توسعه اقتصادی، ضروری است.
از سوی دیگر با توجه به این که حدود ۹۷ درصد تولیدات کشاورزی به وسیله بخش غیردولتی انجام می‌شود، عملا نقش دولت به عنوان تولید کننده در این بخش بی‌رنگ می‌باشد. لذا با توجه به ماهیت بخش کشاورزی و عدم نقش مستقیم دولت در تولیدات این بخش، وظیفه اعمال حاکمیت دولت باید صرفا از طریق توسعه زیرساختها و توجه به گسترش تحقیقات،‌ آموزش و ترویج صورت پذیرد. در این زمینه باید نیروی انسانی کارآمد به ایفای نقش پرداخته و اعتبارات دولتی در قالب بودجه‌های سالانه، صرفا به ساخت زیربناها ، گسترش تحقیقات، توسعه برنامه‌های آموزشی و همچنین ترویج یافته‌های تحقیقاتی در تمامی زیر بخشهای زراعت، باغبانی، دام و طیور، شیلات و آبزیان، جنگلها، مراتع و آبخیزداری تخصیص داده شود و وظایف تصدی گری دولت که به وسیله شرکتهای مادر تخصصی و سازمانهای مربوطه و همچنین بانک تخصصی در حمایت ازکشاورزان اعمال می‌شود به وسیله بنگاههای اقتصادی کارا و سالم به انجام برسد تا یارانه‌های تخصیصی

برای حمایت از کشاورزان در بخشهای در نظر گرفته شده به کارگرفته شده و از مصرف یارانه‌های سنگین دولتی در قالب بودجه‌های سالانه و تبصره‌های تکلیفی (که صرفا برای تولید کنندگان واقعی این بخش می‌باشد) برای گذران اداره واحدهای مذکور جدا جلوگیری شود.
همچنین باید از طریق اعمال سیاستهای صحیح قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی (زراعی و دامی) و ارائه بموقع تسهیلات اعتباری و حمایت کامل از کشاورزان و تولیداتشان – از طریق بیمه محصولات کشاورزی – و بالاخره با کارآمد‌نمودن و تقویت تشکل‌های تعاونی و صنفی روستایی نسبت به یاری بخش کشاورزی و زحمتکشان این بخش زیربنایی همت گماشت.
مرکز پژوهشها سپس با تشریح فرصتها و چالشهای پیش روی بخش کشاورزی کشور افزود: از ی

ک سو انبوه و فراوانی جمعیت و اعمال قوانین ارث در تقسیم ماترک موجب کوچک شدن سرانه مداوم زمین‌ شده‌ و مشکل دیگر نیز این است که میانگین سن کشاورزان کشور ۴۶ سال است و ۸۰ درصد کشاورزان کم سواد و بی‌سواد، ۱۷ درصد دارای تحصیلات ابتدایی و متوسطه و فقط ۳ درصد با تحصیلات دانشگاهی می‌باشند.

در همین حال راههای روستایی توسعه نیافته‌اند و وسایل حمل و نقل نیز به میزان کافی و مورد نیاز در اختیار تولید کنندگان قرار نمی‌گیرد، بازار به صورت مستقیم در اختیار تولید کنندگان محصولات کشاورزی نیست و کشاورز مجبور است که در اسرع وقت و تقریبا به اولین مشتری، محصول خود را بفروشد. درآمد حاصل از تولید محصول نیز باید سه نیاز اساسی را پوشش دهد: گذران معیشتی خانوار زارع، پرداخت بدهی (بانک و بخش خصوصی) و تمهید مقدمات تولید آتی. در حالی که کمی درآمد نه تنها امکان سرمایه‌گذاری مجدد را نمی‌دهد، بلکه با توجه به فصلی بودن زمان درآمد کشاورز، موجب مقروض بودن دائمی او می‌شود. یک مشکل دیگر این است که نظام نقدینگی بر بخش کشاورزی حاکم است ونظام اعتباری در این بخش معنا ندارد و بر اساس آخرین گزارشها، نرخ سرمایه‌گذاری در این بخش منفی است و کاهش ضریب مکانیزاسیون، شاهدی بر این ادعا می‌باشد.

طرح تاسیس ” مرکز اسناد و مدارک علمی و تحقیقاتی کشاورزی” در سال ۱۳۵۴ تصویب گردید و در مهرماه ۱۳۶۶ نام آن به مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی تغیر یافت. کتابخانه مرکز در تاریخ ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ با گردآوری مجموعه ای مجهز و مبتنی بر اصول کتابداری علمی در سازمان حیات خود را آغاز نمود.کتابخانه مرکز دارای مجموعه‌ای نسبتا جامع به زبان‌های فارسی و لاتین شامل انواع کتاب‌های مرجع و غیر مرجع، اسناد و مدارک علمی و تحقیقاتی کشاورزی، پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری، نشریات ادواری، میکروفیش، نقشه و پوستر، عکس و …. بود. موضوعات اصلی منابع اطلاعاتی موجود در این کتابخانه‌ عبارت بود از: کشاورزی، دامپروری، شیلات، دامپروری، منابع طبیعی و برخی رشته‌های وابسته به آنها. کتابها بر اساس نظام رده بندی کتابخانه کنگره (L.C.) تنظیم شده و شیوه تنظیم اسناد به صورت نمایه‌سازی هم آرا و نظام دسترسی به مخزن کتابخانه و نشریات به‌صورت قفسه باز و اسناد و مدارک براساس نظام بسته بود. مراجعین کتابخانه را محققان و پژوهشگران کارکنان و مسئولین سازمان و مؤسسات، استادان و دانشجویان دانشگاهها و … تشکیل می دادند.
سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی یکی از قدیمی ترین و گسترده ترین سازمانهای تحقیقاتی و آموزشی کشور است بعضی از واحدهای آن مانند موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی، موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی،موئسسه تحقیقات علوم دامی کشور و تعدادی از واحدهای آموزشی آن با قدمتی نزدیک به هشتاد سال، تحولات عظیمی را در بخش کشاورزی بویژه پس از انقلاب شکوهمند اسلامی بوجود آورده اند .
در تیرماه سال ۱۳۵۳ قانون تشکیل “سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی” وابسته به وزارت کشاورزی ومنابع طبیعی با هدف تمرکز و توسعه فعالیتهای کشاورزی و منابع‌طبیعی و هماهنگی باپیشرفتها و تحقیقات جهانی به تصویب مجلس شورای ملی رسید .
در اردیبهشت ماه سال۱۳۴۵ قانون تشکیل“سازمان آموزش کشاورزی” وابسته به وزارت کشا
در اردیبهشت ماه سال۱۳۵۷مجموعه تشکیلات تفصیلی“سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع‌طبیعی” وابسته به وزارت کشاورزی و عمران روستایی به تصویب هیات امناء آن رسید .
در خردادماه سال ۱۳۵۹با تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران و به منظور رفع مشکلات سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع‌طبیعی وظایف واختیارات هیئت امناء سازمان مذکور که در قانون تشکیل این سازمان مصوب مورخ نهم تیرماه ۱۳۵۳ تعیین گردیده بود به وزیرکشاورزی ومنابع‌طبیعی واگذار گردید .
در آذر ماه سال ۱۳۶۲با تصویب قانون تشکیل ”وزارت جهاد سازندگی“ و طبق ماده ۴ قانون مزبورکلیه وظایف عمران روستایی به وزارت جهاد سازندگی واگذار و از آن پس وزارت کشاورزی

و عمران روستایی، وزارت کشاورزی نامیده شد .
در مهر ماه سال ۱۳۶۹با تصویب قانون تفکیک وزارتین جهاد سازندگی و کشاورزی کلیه امور مربوط به زراعت، آب خاک داخل مزرعه و هیات های هفت نفره بر عهده وزارت کشاورزی و امور مربوط به حفظ، احیا وگسترش و بهره برداری از منابع طبیعی،کلیه اموردام و طیوروعمران روستایی، بهسازی، صنایع روستایی وآب رسانی روستاها برعهده وزارت جهاد سازندگی قرارگرفت .
در بهمن ماه سال ۱۳۷۱بنا به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور درسی و ششمین و سی و هفتمین جلسات شورای عالی اداری تشکیل“سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی” با الحاق سازمان آموزش کشاورزی و انتزاع وظایف مربوط به ترویج کشاورزی از حوزه ستادی وزارت کشاورزی به تصویب رسید .
در شهریور ماه سال۱۳۷۶ مجموعه اهداف، وظایف و پستهای“سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی”، موسسات و مراکز تابعه آن براساس ضوابط اجرایی تبصره۳۳ قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به تایید نهایی سازمان امور اداری و استخدامی کشور رسید .
در دیماه سال ۱۳۷۹ بامصوبه مجلس شورای اسلامی و در راستای اصلاح و بهسازی تشکیلات دولت و به منظور فراهم آوردن موجبات توسعه پایدار کشاورزی و منابع‌طبیعی و افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی و در جهت تامین مواد غذایی،رشد سرمایه‌گذاری، عمران و توسعه روستاها ومناطق عشایری و همچنین در جهت انسجام بخشیدن به برنامه‌ها و سیاست‌ها و رعایت پیوستگی وظایف و استفاده بهینه از امکانات و نیروی انسانی موجود وزارتخانه‌های کشاورزی و جهاد سازندگی ادغام و وزارت جهادکشاورزی تشکیل گردید .
در سال ۱۳۸۰ در اجرای قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی معاونت آموزش و تحقیقات از حوزه( وزارت جهاد سازندگی سابق) با کلیه موسسات و مراکز تحت پوشش آن شامل: موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی، موسسه تحقیقات دامپروری(موسسه تحقیقات علوم دامی کشور)، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکزتحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات مهندسی (پژوهشکده مهندسی جهاد) و مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره) در سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی ادغام گردیدند .
در تیرماه ۱۳۸۱براساس نود و سومین جلسه مورخ ۱۵/۴/۸۱ شورای عالی اداری اصلاح ساختار تشکیلاتی وزارت جهادکشاورزی در رابطه با وظیفه ترویج کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به تصو

یب رسید و کلیه وظایف و فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی بخش کشاورزی وزارت جهادکشاورزی در موسسات، شرکت‌های دولتی، مراکز و واحدهای سازمانی مستقل از سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی در این سازمان تجمیع گردید و با این اصلاحیه نام سازمان مذکور از سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی تغییریافت و در اجرای این مصوبه مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستائی (انتزاع از حوزه ستادی وزارت)، موسسه

تحقیقات شیلات ایران (الحاقی از شرکت سهامی شیلات ایران)، مرکزتحقیقات چای (الحاقی از سازمان چای کشور)، مرکز تحقیقات کرم ابریشم (الحاقی از شرکت پرورش کرم ابریشم ایران) به سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی انتقال یافتند .
در سال ۱۳۸۰ پس از ادغام دو وزارتخانه کشاورزی و جهاد سازندگی با یکدیگر ، کتابخانه مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی‌ نیز‌ در پی ادغام‌ دو کتابخانه مرکز اطلاع‌رسانی‌ و خدمات‌ علمی‌ جهاد سازندگی‌ و مرکز اطلاعات‌ و مدارک ‌علمی‌ کشاورزی‌ فعالیتهای گسترده تری را آغاز نمود.

بررسی عملکرد بخش کشاورزی دراستان کردستان وضعیت بخش پتانسیل ها وچشم انداز آن رابرای برنامه ریزان ، مدیران وبهره برداران آشکارمی سازد۰ بنابراین گزارش عملکرد این بخش در سال ۱۳۸۱ ، باهمکاری کلیه زیربخشها تهیه وتدوین شده است تاتصویری از اثربخشی وکارائی رادرزمینه های اعتبارات عمرانی ، جاری وتسهیلات بانکی نمایان سازد۰
مرکز تحقیقات جهادکشاورزی مریوان به انجام تحقیقات کاربردی وارائه الگوهای نوین تحقیقات متناسب با ویژگیها و استعدادهاونیازهای پژوهشی استان با هدف حرکت بسوی استقلال خودکفائی وتوسعه پایدار فعالیت خودرا شروع نموده است ودر حقیقت زیربنای توسعه روستایی استان میباشدباتوجه به این مهم ارائه نتایج تحقیقاتی به بخشهای اجرایی موجب تسریع دراجرای پروژه هاوبهینه شدن فعالیتهای تولیدی در سطح روستاخواهدبود ودرحال حاضر دارای هفت بخش تحقیقاتی است که عبارتند از:(منابع طبیعی، علوم دامی، دامپزشکی، آبخیزداری،اصلاح وتهیه نهال وبذر،آفات وبیماریهای گیاهی ،آب وخاک)که هم اکنون عهده دار تحقیقات درزمینه های مختلف میباشد۰
قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی
ماده ١_ در راستای اصلاح و بهسازی تشکیلات دولت و به منظور فراهم آوردن موجبات توسعه پایدار کشاورزی و منابع طبیعی و افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی در جهت تامین امنیت غذایی، رشد سرمایه گذاری، عمران و توسعه روستاها و مناطق عشایری و در جهت انسجام

بخشیدن به برنامه ها و سیاست ها و رعایت پیوستگی وظایف و استفاده بهینه از امکانات و نیروی انسانی موجود، وزارتخانه های کشاورزی و جهاد سازندگی ادغام و وزارت جهاد کشاورزی با کلیه اختیارات و وظایفی که وزارتخانه های مذکور به به موجب قوانین و مقررات مختلف دارا بوده اند، تشکیل می شود.
ماده ٢_ کلیه مسئولیت ها و اختیارات مربوط به وزیر و وزارت کشاورزی و وزیر و وزارت جهاد

سازندگی به وزیر و وزارت جهاد کشاورزی محول می شود. شرح وظایف تفضیلی وزارت جهاد کشاورزی بر اساس مفاد این قانون و بندهای لازم الرعایه مندرج در ماده ٢ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجنماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و با جهت گیری در تقویت وظایف راهبردی و نظارتی و کاهش وظایف اجرایی و تصدی و واگذاری آنها به بخش غیر دولتی در چهارچوب قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و حذف وظایف تکراری و غیرضروری و انتقال وظایف قابل واگذاری به دیگر وزارتخانه ها ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون و با پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارت جهاد کشاورزی به تصویب هیئت وزیران در حدود مقررات و رعایت اصل ١٣٣ قانون اساسی می رسد.
تبصره ١_ وزارت جهاد کشاورزی موظف است بر اساس تکالیف برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران کلیه واحدها ، موسسات و شرکت های وابسته و تحت پوشش را که قابل واگذاری می باشند، تعیین و حداکثر تا پایان سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران نسبت به واگذاری آنها به بخش خصوصی اقدام کند.
تبصره۲_ به منظور صرفه¬جویی در هزینه¬ها و پاسخگویی سریع به مردم و جلوگیری از کارهای موازی و دوباره کاری وزارت جهاد کشاورزی موظف است کلیه مراکز اداری بخش کشاورزی را در مراکز استان، شهرستان و بخش در سازمان واحدی متمرکز کند.
ماده ٣_ کلیه امکانات ، اعتبارات ، تمهیدات، اموال و دارایی ها و کارکنان وزارتخانه های کشاورزی و جهاد سازندگی به وزارت جهاد کشاورزی منتقل می شود.
تبصره – به دولت اجازه داده می شود به منظور بهبود ساختار نیروی انسانی وزارت جهاد کشاورز

ی و واحدهای تابعه آن با پیش بینی ساز و کار تشویقی مناسب نسبت به بازخریدی و یا بازنشسته کردن کارکنان مازاد با توافق طرفین و یا انتقال آنان به سایر وزارتخانه ها و سازمان اقدام کند.
ماده ۴_ کلیه سازمان ها، موسسات دولتی و عمومی غیر دولتی و شرکت های دولتی وابسته و تابعه وزارتخانه های کشاورزی و جهاد سازندگی به وزارت جهاد کشاورزی وابسته می شوند. هر

گونه تغییر در جایگاه سازمان ها و موسسات و شرکتهای دولتی مذکور به تصویب شورای ع

الی اداری می رسد.
تبصره – حکم مذکور در این ماده در خصوص سازمان ها و موسسات و شرکتهای غیر دولتی نسبت به سهام دولت نیز جاری است .
ماده ۵_ به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور اجازه داده می شود در سال ١٣٧٩ ، حسب پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی در محدوده اعتبارات مصوب ، نسبت به هر گونه اصلاح ، جابجایی ، تغییر ردیف ، کاهش یا افزایش اعتبار ردیف های بودجه ای وزارتخانه های کشاورزی و جهاد سازندگی به نحوی که حداکثر تسهیلات لازم را برای اجرای این قانون فراهم نموده و اخلالی در اداره امور وزارت جهاد کشاورزی ایجاد نشود، اقدام نماید.
ماده ۶_ وزارت جهاد کشاورزی دارای مقررات اداری مالی و استخدامی خاص خواهد بود که ظرف شش ماه با پیشنهاد دولت به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
تبصره – تا تصویب مقررات اداری مالی و استخدامی وزارت جهاد کشاورزی ، مقررات مورد عمل هر واحد در خصوص کارکنان و فعالیت های واحد مجری خواهد بود.
ماده ٧_ وزارت جهاد کشاورزی موظف است حداکثر ظرف مدت پنج ماه پس از تصویب این قانون با رعایت سیاست های مربوط به جلوگیری از گسترش تشکیلات دولت و اصل صرفه جویی و استفاده بهینه از امکانات ، تشکیلات وزارتخانه را تهیه کند و پس از تایید سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور به مرحله اجرا در آورد.
ماده ٨_ توسعه و حمایت از صنایع کوچک تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی و صنایع روستایی در چارچوب سیاستهای صنعتی کشور به عهده وزارت جهاد کشاورزی است. مصادیق این صنایع توسط هیئت وزیران تعیین خواهد شد.
تبصره – به منظور افزایش بهره وری در بخش کشاورزی ، وزارت جهاد کشاورزی موظف است با اتخاذ سیاستهای حمایتی و تشویقی زمینه توسعه و ارتقای فنا آوری در تولید ماشین آلات و ادوات مورد استفاده در بخش کشاورزی را فراهم سازد.
ماده ٩_ کلیه وزارتخانه ها ، موسسات و شرکت های دولتی که به نوعی مبادرت به انجام فعالیت های کشاورزی می کنند، موظفند فعالیتهای خود را در چارچوب سیاست های وزارت جهاد کشاورزی انجام دهند.
ماده ١٠_ به منظور هماهنگی سیاستگذاری در زمینه تامین توزیع و مصرف آب کشور، شورایی به نام شورای عالی آب متشکل از وزرای نیرو، جهاد کشاورزی، صنایع و معادن کشور ورئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، یک نفر از اعضای کمیسی

ون کشاورزی، آب و منابع طبیعی با انتخاب مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر و دو نفر از متخصصان بخش کشاورزی به حکم رئیس جمهور تشکیل می شود. ریاست عالیه این شورا با رئیس جمهور یا معاون اول ریاست جمهوری خواهد بود. تصمیمات این شورا با تصویب هیئت وزیران یا کمیسیون مذکور در اصل ١٣٨ قانون اساسی برای دستگاه های ذیربط لازم الاجراست.

ماده ١١_ ترتیبات و هماهنگی های لازم بین وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی در زمینه تقاضا، تامین و مصارف آب کشاورزی و آبزی پروری ظرف سه ماه از تصویب این قانون به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
ماده ١٢_ وزارت جهاد کشاورزی موظف است در جهت حمایت از توسعه سرمایه گذاری در بخش کشاورزی، نسبت به تشکیل صندوق های حمایت از توسعه بخش کشاورزی با مشارکت تولید کنندگان اقدام نماید.
اساسنامه این صندوق ها توسط وزارت جهاد کشاورزی تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
سرمایه اولیه این صندوق ها از محل کمک های دولت، فروش اموال و امکانات مازاد این وزارتخانه که پس از فروش به خزانه داری کل واریز و معادل صد درصد آن تا مبلغ یک هزار میلیارد ریال تخصیص یافته تلقی می شود، تامین می گردد.
ماده ١٣_ به منظور اعمال مدیریت یکپارچه در مزارع ، وظایف مدیریت توزیع و مصرف آب بر اساس قانون توزیع عادلانه آب مصرف ١٣۶٣ که به عهده وزارت کشاورزی بوده عینا” به وزارت جهاد کشاورزی محول می شود.
ماده ١۴_ به منظور حمایت از تولید کنندگان بخش کشاورزی ، دولت موظف است در حدود بودجه سنواتی اقدامات زیر را انجام دهد.
الف_ قیمت تضمینی خرید محصولات کشاورزی از قبیل گندم ، برنج ، شکر ، خرما، ذرت ، پنبه و سایر محصولات تضمینی را با موافقت وزیر جهاد کشاورزی تعیین نماید.
ب _ با خرید به موقع تولیدات داخلی موضوع بند (الف) این ماده و جلوگیری از توزیع بی موقع محصولات وارداتی کشاورزی و تنظیم بازار، در حمایت از تولید کنندگان داخلی بخش کشاورزی اقدام نماید.
ماده ١۵_ این قانون از تاریخ تصویب لازم الاجرا است و کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو می شود.
مرکز آموزش جهاد کشاوزی استان کردستان :
مرکز آموزش جهاد کشاورزی از سال ۱۳۶۰ در روستای موچش واقع در ۶۰ کیلو متری شهرستان سنندج فعالیت خود را شروع و بنا به ضرورت امر و مسائل منطقه مرکز فوق در اختیار واحد ژاندارمری قرار گرفت و از شهریور ماه ۱۳۶۱ مرکز به شهرستان سنندج انتقال یافت و با پذیرش ۲۸ نفر دانش آموزش روستایی آغاز به کار کرد.ضمنا واحد آموزش جهاد سازندگی از سال ۱۳۶۶

فعالیت خود را آغاز و از سال ۱۳۶۹ با الحاق قسمتهایی از وزارت کشاورزی به وزارت جهاد سازندگی فعالیتها گسترده تر و این واحد به نام مرکز آموزش شهید غواصیه نام گرفت و از آن تاریخ نسبت به برگزاری آموزشهای ضمن خدمت کوتاه مدت و بلند مدت(مقطع دار)و همچنین پیگیری مسائل مربوط به دانشجویان بورسیه و تعهد خدمتی راکه از اهم وظایف بود شروع نمودو از 

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 13900 تومان در 97 صفحه
139,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد