دانلود مقاله اثر کاربرد کودهای بیولوژیک بر شاخصهای رشدی سیاهدانه

word قابل ویرایش
10 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده

کاربرد کودهای بیولوژیک بهویژه باکتریهای محرک رشد گیاه و قارچ میکوریزا به جای مصرف کودهای شیمیایی از مهمترین راهبردهـای تغذیــهای در مــدیریت پایــدار بــوم نظــامهــای کــشاورزی مــی باشــد. بــه منظــور بررســی تــاثیر مایــه تلقــیح بــاکتری هــای ازتوبــاکتر
(Azotobacterpaspali)، آزوسپیریلوم (Azospirillumbrasilense) و قارچ همزیست میکوریزا (Glomusintraradaices) بر رشـد گیاه دارویی سیاهدانه (Nigella sativaL.) آزمایشی در بهار سال ۱۳۸۶ در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسـی مـشهد در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار انجـام شـد. تیمارهـای آزمـایش شـامل: (A) ازتوبـاکتر، (B) آزوسـپیریلوم، (C) میکوریزا، A+C، B+C، A+B، A+B+C و شاهد بودند. مقدار ۱۵ میلیگرم از هر مایه تلقیحی برای ۱۱۰ گرم بذر به ازای هر تیمار به جز شاهد و به صورت تلقیح قبل از کاشت به کار بردهشد. نتایج آزمایش نشان داد که تلقیح بذر سیاهدانه با کودهای بیولوژیـک باعـث افـزایش معنیدار ارتفاع گیاه، شاخص سطح برگ، حداکثر تجمع ماده خشک و سرعت رشد محصول در مقایسه با شاهد شـد. ارتفـاع گیـاه در تیمـار ترکیبی آزوسپیریلوم و قارچ نسبت به سایر تیمارهای مورد آزمایش بیشتر بوده و بیشترین ارتفاع گیاه در ۸۹ روز پس از سبز شـدن مـشاهده شد. حداکثر و حداقل شاخص سطح برگ در ۸۲ روز پس از سبز شدن به ترتیب برای تیمار آزوسپیریلوم و میکـوریزا و شـاهد برابـر ۰/۳۷ و ۰/۲۲ بدست آمد. بیشترین و کمترین میزان تجمع ماده خشک در ۸۹ روز پس از سـبز شـدن بـه ترتیـب در تیمـار ترکیبـی آزوسـپیریلوم و میکوریزا و شاهد برابر ۶۶/۰ و ۳۸/۳ گرم در متر مربع حاصل شد. حداکثر و حداقل مقادیر سرعت رشد محصول در ۸۲ روز پس از سبز شدن به ترتیب در تیمارهای آزوسپیریلوم و قارچ و شاهد برابر با ۱۴/۵ و ۵/۸ گرم در متر مربع در روز بدست آمد. همچنین، بیـشترین و کمتـرین سرعت آسیمیلاسیون خالص در ۶۱ روز پس از سبز شدن به ترتیب در تیمار دوگانه آزوسپیریلوم و قارچ و شاهد معادل با ۴۷/۲ و ۳۹/۷ گرم در متر مربع برگ در روز حاصل شد.

واژههای کلیدی: ازتوباکتر، آزوسپیریلوم، باکتریهای محرک رشد، سیاهدانه، میکوریزا.

مقدمه

کشت گیاهان دارویـی و معطـر از دیربـاز دارای جایگـاه ویژهای در نظامهای سنتی کشاورزی ایران بوده و این نظامها از نظر ایجـاد تنـوع و پایـداری نقـش مهمـی ایفـا کـردهانـد.

سیاهدانه (Nigella sativaL.) گیاهی دولپه، علفـی و یکـساله متعلق به خـانواده آلالـه بـوده کـه در زبـان انگلیـسی Blackcumin و در عربی نیز به آن شونیز گفته مـیشـود .(۶) بـرای دانه این گیاه خواصی مانند شیرآوری، ضد نفخ، مسهل، ضد

انگل، ضد صرع، ضد ویـروس، ضـد بـاکتری، ضـد تومـور، مسکن و کاهشدهنده قند خون را ذکر نمـودهانـد ۱۲)،.(۱۹

سیاهدانه به طور خودرو از جنوب اروپا تـا خاورمیانـه و شـبه قارههند دیده میشود؛ ولی محققـان منـشا آنـرا خاورمیانـه و غرب آسـیا مـیداننـد .(۱۹) ایـن گیـاه در بـسیاری از منـاطق کشور به صورت خودرو وجـود دارد و در برخـی نقـاط نیـز کشت میشود.

کشاورزی اکولوژیـک یـک سیـستم کـشاورزی تلفیقـی

.۱ به ترتیب دانشجوی کارشناسیارشد و اعضای هیأت علمی دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد (قطب علمی گیاهان زراعی ویژه).

مبنـــی بـــر اصـــول اکولـــوژیکی بـــوده کـــه در آن کیفیـــت محصولات مهمتر از کمیت آنهاسـت. نظـامهـای کـشاورزی اکولوژیک و کمنهاده میتوانند بـه عنـوان جـایگزینی بـرای سیــستمهــای رایــج در نظــر گرفتــه شــده و باعــث توســعه کــشاورزی پایــدار و حفــظ ســلامت محــیط زیــست گردنــد

۱۱)،۲۹،.(۳۳

تمایل به تولیـد گیاهـان دارویـی و معطـر و تقاضـا بـرای محصولات طبیعی به خصوص در شرایط کشت اکولوژیـک در جهان رو به افزایش مـی باشـد .(۱۶) کـشت اکولوژیـک گیاهان دارویـی، کیفیـت آنهـا را تـضمین کـرده و احتمـال اثرات منفـی روی کیفیـت دارویـی و عملکـرد آنهـا را نیـز کاهش میدهد .(۲۳)

بررسیهای انجام گرفته حاکی از آن اسـت کـه سـاخت مواد موثره در گیاهان دارویی تحت تـاثیر ژنوتیـپ و عوامـل محیطی است ۱۹)،.(۳ مـدیریت کـود یـک عامـل اصـلی در کــشت موفقیــتآمیــز گیاهــان دارویــی اســت .(۱۸) نتــایج بررسیها نشان داده است که کود آلی سـبب بهبـود خـواص فیزیکــی، شــیمیایی و بیولــوژیکی خــاک شــده و عملکــرد محــصول را افــزایش داده اســت .(۱۱) بروســارد (۱۵) اظهــار داشت که افزودن مواد آلی به خاک باعـث افـزایش عناصـر غذایی و قابلیت جذب آنها توسط گیاه شده و بـدین ترتیـب منجر بـه افـزایش تعـادل نیتروژنـی و کـارآیی جـذب فـسفر میشود. بررسیها نشان داده است که استفاده از باکتریهای آزادزی تثبیتکننده نیتروژن در خاک، علاوه بر رفع کمبود نیتروژن و بهبود حاصلخیزی خاک باعث افزایش عملکـرد و همچنـــین کـــاهش آلـــودگی منـــابع آبـــی مـــیشـــود .(۲۴)

بــاکتریهــای جــنس ازتوبــاکتر و آزوســپیریلوم از مهمتــرین باکتریهای محرکرشد گیاه میباشند که عـلاوه بـر تثبیـت زیــستی نیتــروژن، بـــا تولیــد مقـــادیر قابــل ملاحظـــهای از هورمونهـای تحریـککننـده رشـد بـه ویـژه انـواع اکـسین، جیبرلین و سیتوکنین رشد و نمو و عملکرد گیاهـان را تحـت تاثیر قرار میدهند .(۲۷)

علیرغم تحقیقات گسترده ای که در مورد تاثیر کودهـای بیولوژیک بر روی گیاهان زراعی انجام شدهاست، اطلاعات موجود در مورد اثرات این نـوع کودهـا بـر گیاهـان دارویـی بسیار اندک است. در همین راستا، شالان (۳۱) نتیجه گرفـت که افزایش حاصلخیزی خاک بوسـیله کودهـای بیولوژیـک

نظیر ازتوباکتر، آزوسپیریلوم و سودوموناس باعث افـزایش و بهبــود خــصوصیات رشــدی گیــاه دارویــی ســیاهدانه ماننــد ارتفاع، تعداد شاخه جانبی، تعداد کپسول در بوته و عملکـرد دانه شدهاست. کاپور و همکاران (۲۵) نیز نتیجه گرفتنـد کـه تلقـیح بـذر رازیانـه (Foeniculumvulgare) بـا میکـوریزا، بدلیل افزایش باروری فسفر در خاک باعث افزایش معنیدار رشد و همچنین بهبود عملکرد اسانس گیاه شدهاست.

لــذا بــا توجــه بــه مــصرف بــیرویــه کودهــای شــیمیایی، همچنین نظر به اهمیت سیاهدانه به عنوان یک گیـاه دارویـی جدید و نیز عدم وجود اطلاعاتی مستند و جامع در خصوص واکنشهای رشدی این گیـاه بـه کودهـای بیولوژیـک، ایـن مطالعه با هدف ارزیابی اثـر کودهـای بیولوژیـک نیتـروژن و فسفر بر شاخصهای رشدی سیاهدانه اجرا شد.

مواد و روشها

ایـــن آزمـــایش در ســـال زراعـــی ۱۳۸۵-۸۶ درمزرعـــه تحقیقــاتی دانــشکده کــشاورزی دانــشگاه فردوســی واقــع در
۱۰ کیلومتری جنـوبشـرقی مـشهد (بـا طـول جغرافیـایی ۵۹

درجه و ۲۳ دقیقه طول شرقی و ۳۶ عرض جغرافیایی درجه و

۱۵ دقیقه عرض شمالی و ارتفاع ۹۸۵ متـر) بـه اجـرا درآمـد.

قبـــل از انجـــام آزمایـــشات مزرعـــهای، بـــه منظـــور تعیـــین خصوصیات شیمیایی خـاک، نمونـهبـرداری از خـاک محـل تحقیــق انجــام گرفــت. خــصوصیات فیزیکوشــیمیایی خــاک محل آزمایش در جدول ۱ نشان داده شدهاست.

تیمارهای آزمایش شامل: (A) ازتوباکتر (Azotobacterpaspali)، (B) آزوسـپیریلوم (Azospirillumbrasilense)،

(C) میکـــوریزا (Glomusintraradaices)، A+C، B+C،

A+B، A+B+C و شاهد بدون مـصرف کودهـای بیولوژیـک بودند. برای تلقیح بذور با مایه تلقیح باکتری با توجه بـه ایـن که این مایهها به شکل مایع میباشند، بهنحـوی بـذور بـا ایـن مایه مخلوط شدند که یک پوشش کـاملا یکنواخـت از ایـن مایههای تلقیحـی روی سـطح بـذور تـشکیل شـود. از صـمغ

جدول :۱خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک قطعه آزمایش قبل از کاشت

عربی نیز برای چسبندگی بهتر بذور با مایـه تلقـیح قـارچ (بـا توجه به اینکه ایـن مایـه تلقیحـی بـه شـکل پـودر مـیباشـد)

استفاده شد. به طـور کلـی مقـدار ۱۵ میلـیگـرم از هـر مایـه تلقیحی برای ۱۱۰ گرم بذر به ازای هر تیمار به جز شـاهد بـه کار بردهشد. تلقیح بذور سیاهدانه با کودهای بیولوژیـک در شرایط تاریکی، سایه و قبل از کاشت انجام شد.

بذور سیاهدانه با فاصله کم روی ۶ ردیف سهمتر و فاصله بــین ردیــف ۵۰ ســانتیمتــر در ۳۰ فــروردین کــشت شــدند.

گیاهان در مرحله ۴-۶ برگی برای رسیدن به تراکم مورد نظر

۲۰) بوته در متـر مربـع) تنـک شـدند. اولـین آبیـاری پـس از کاشت و آبیاریهای بعدی به فاصله هر ۷ روز یکبار تا آخـر فصل رشد انجـام شـد. بـه منظـور جلـوگیری از اخـتلاط اثـر تیمارها با یکـدیگر، آبیـاری کـرتهـا و بلـوکهـا بـه طـور جداگانه انجـام گردیـد. بـه منظـور انجـام آنالیزهـای رشـد و تعیین شاخصهای فیزیولوژیک، اندازه گیری دو عامل سطح بــرگ و وزن خــشک گیــاه در فواصــل مکــرر لازم بــود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 10 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد