دانلود مقاله ایمنی سیستم‌ها

word قابل ویرایش
45 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

ایمنی سیستم‌ها

مقدمه:
با روند شتابزده‌ای که از نیمه دوم قرن بیستم در توسعه و گسترش سیستمهای حساس و پیچیده بوجود آمد، این ایده قوت یافت که برای ارزیابی ایمنی سیستمها دیگر نمی‌توان منتظر وقوع حوادث شد تا بتوان از طریق تجزیه و تحلیل آن نقاط ضعف سیستم را شناسایی و برطرف کرد و لذا سعی گردید که روشهایی برای ارزیابی ایمنی ابداع شود که قادر باشند

پتانسیل وقوع خطر را قبل از عملیات سیستم شناسایی نمایند که نتیجه این تلاشها به شکل گرفتن علم «ایمنی سیستم‌ها» منجر شد که براساس یک برنامه طرح‌ریزی شده، قانونمند و سازماندهی شده و در قالب یک فرایند «پیش گیرنده» قرار داد.

از طرف دیگر با وجود همگانی گسترش صنایع با توسعه و تقویت علم ایمنی در کشورهای توسعه یافته، در کشور ما علی‌رغم تلاشهای زیادی که در راه گسترش صنایع مختلف مبذول گردیده است،

بعد اساسی «ایمنی صنایع بدست فراموشی سپرده شده و یا حداقل بصورت سطحی بدان پرداخته شده بطوریکه متأسفانه در اغلب اوقات در حد آنالیز حوادث آنهم در حد یک بعدی و در راستای سلب مسئولیت از مدیران رده بالا و مقصر جلوه دادن بعضی دیگر متوقف مانده است که در این پروژه سعی می‌‌شود با معرفی یکی از تکنیک‌های قانونمند که بر پایه فلسفه «پیش گیرنده» قرار دارد به تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر این شرکت پرداخت.

مفهوم ایمنی سیستم:
عبارت است از بکارگیری مهارتهای فنی و مدیریتی ویژه در قالبی نظام‌مند و آینده‌نگر به منظور شناسایی و کنترل خطرات موجود در طول عمر یک پروژه، برنامه یا فعالیت بعبارت ساده‌تر ایمنی سیستم عبارت است از فرایند تجزیه و تحلیل خطرات و کنترل آنها که از فاز ایده سیستم شروع و در کل فازهای طراحی، ساخت، آزمایش، استفاده و کنار گذاشتن آن ادامه یابد.

 

لازم به ذکر است که کاربرد درست ایمنی سیستم نیازمند بکارگیری دقیق روشهای مهندسی به همراه کنترل‌های مدیریتی لازم جهت اطمینان از کاربرد دقیق و اقتصادی آنهاست لذا فعالیتهای ایمنی سیستم را می‌توان در دو دسته کلی فعالیتهای مهندسی، فعالیتهای مدیریتی تقسیم‌بندی کرد.

تعاریف و اصطلاحات:
– ایمنی: در فرهنگ لغات اصطلاح ایمنی به معنی امنیت، آسایش، سلامتی و…آمده است و از نظر تعریف عبارتست از میزان یا درجه فرار از خطر. ایمنی کامل یعنی مصونیت در برابر هر نوع آسیب، جراحت و نابودی که با توجه تغییرپذیری ذاتی انسان و غیر قابل پیش‌بینی بودن کامل اعمال و رفتار او و همچنین علل دیگر به نظر می‌رسد که هیچگاه ایمنی صددرصد حتی برای یک دوره اصطلاحاتی نظیر«پیشرفت ایمنی»، «ارتقاء ایمنی» و «ایمن‌تر» و… استفاده می‌کنند.

– سیستم: عبارتست از مجموعه افراد، تجهیزات، قوانین، روشها و دستورالعملها به منظور اجرای یک فعالیت معین دریک محیط خاص کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
– ایمنی سیستم: استفاده از یک حد بهینه و مطلوب از ایمنی با بکارگیری اصول مهندسی و مدیریت ایمنی سیستم جهت کسب ابتکار عمل و غلبه بر مسائل حاد عملیاتی در طول چرخه عمر سیستم.

– خطر: به شرایطی اطلاق می‌شود که پتانسیل رساندن آسیب و صدمه به کارکنان، خسارات به وسایل، تجهیزات، ساختمانها و از بین بردن مواد یا کاهش قدرت کارآیی در اجرای یک عمل از قبل تعیین شده باشد.
– شدت خطر: عبارتست از یک توصیف طبقه‌بندی شده از سطح خطرات بر اساس پتانسیل واقعی یا مشاهده شده آنها در ایجاد جراحت، صدمه و یا آسیب.

– احتمال خطر: عبارتست از امکان بروز شرایط خاص در یک وضعیت معین یا محیط کاری.
– حادثه: واقعه برنامه‌ریزی نشده و بعضاً صدمه‌آفرین یا خسارت رسان که انجام، پیشرفت، یا ادامه طبیعی یک فعالیت یا کار مختل می‌سازد و همواره در اثر یک عمل یا کار نا‌ایمن یا شرایط ناایمن و یا ترکیبی از آن دو به وقوع می‌پیوندد.

– شبه حادثه: رویدادهایی هستند که هر چند می‌توانند باعث صدمه و یا جراحت شوند ولی به موارد ذکر شده منجر نشده و به اصطلاح به خیر می‌گذرند.
– اعمال ناایمن: تخطی از یک روش یا عمل معمول، صحیح و قابل قبول، قرارگرفتن غیر ضروری در معرض یک خطر یا انجام کاری که سطح ایمنی را از حد طبیعی پایین می‌آورد، عمل یا کار ناایمن نامیده می‌شود.

– شرایط ناایمن: شرایط فیزیکی که در صورت تصحیح نشدن ممکن است به حادثه منجر شود.
– خطای انسانی: ناتوانی در انجام وظایف ضروری (یا انجام یک فعالیت ممنوع) که ممکن است باعث به هم خوردن فعالیتهای برنامه ریزی شده و صدمه به تجهیزات یا اموال بشود.

– ریسک: عبارتست از امکان وقوع حادثه بر حسب احتمال وقوع و شدت آن.
– شکست یا نقض: عدم توانایی یک جزء، وسیله یا سیستم در اجرای عملکرد مورد انتظار و یا انجام یک عمل یا فعل ناخواسته را تقض یا شکست گویند.

به عنوان مثال بصدا در نیامدن زنگ اعلام آتش‌سوزی در موقع حریق و یا بصدا در آمدن آن در مواقع غیرضروری هر دو نقض محسوب می‌شوند.
– قابلیت اعتماد: عبارت از حد اطمینانی است که یک محصول یا سیستم می‌تواند کارکرد معین خود را تحت شرایط عملیاتی و محیطی از پیش تعریف شده برای یک مدت معین انجام دهد.

تئوری‌های حادثه:
تئوری‌های متعددی در خصوص بروز حوادث توسط محققین ارائه شده است که هر کدام برروی پارامتری تأکید دارند. ذکر این نکته ضروری است که هیچکدام از تئوری‌های فوق نمی‌توانند بیانگر احتمال وقوع کل حادثه باشند.

بر اساس این نظریه، هر نظام تولیدی و خدماتی از سه فاکتور انسان، محیط، ابزار تشکیل شده است. انسان در محیط تدارک شده برای تولید یا به کارگیری ابزار مبادرت به فعل مثبت تولید نمود و محصول با کیفیت و کمیت پیش بینی شده را با ارائه تصمیمات سازنده تولید می نماید.

انتخاب غلط هر یک از عوامل سه‌گانه فوق، اتخاذ تصمیمات غلط و حضور عوامل تنش ساز در ارتباط صحیح این سه تاثیر و کاربه همراه حادثه خواهد بود.

تئوری نظام تصمیم‌گیری:
بر اساس این تئوری وجود خطرات مختلف در پیرامون انسان بطور بالقوه است در صورت طی یک فرآیند روانی- فیزیولوژیکی، اگر پاسخ به شرایط ایجاد شده مثبت باشد خطر بصورت بالقوه ثابت مانده و اعمال بی‌خطر انجام می‌پذیرد. در غیر اینصورت در هر مرحله جواب منفی می‌باشد، خطر بالقوه به بالفعل تبدیل می‌شود.

تئوری انرژی:
William Haddon ارائه‌گر نظریه فوق اعتقاد داشت که حوادث و جراحات در اثر انتقال انرژی بوجود می‌آیند، آتش‌سوزی‌ها، طوفان‌ها، تصادفات، انفجارات از جمله مثال‌های خوب برای این تئوری می‌باشند. تئوری انرژی بیان می‌کند که نوع و شدت جراحات به میزان انرژی منتقله بستگی دارد، گاهی اوقات این تئوری به نام تئوری آزادسازی انرژی نیز خوانده می‌شود.

Haddon برای جلوگیری و کاهش زیانهای ناشی از حادثه مراحل و راهبردهای زیر را توصیه می‌کند:
۱- جلوگیری از تجمع انرژی
۲- جلوگیری از آزاد شدن انرژی
۳- کاهش مقدار انرژی تجمع یافته
۴- جداسازی منبع انرژی از انسانها و تجهیزات

۵- جداسازی انرژی آزاد شده از انسانها و تجهیزات بوسیله موانع
۶- تغییر سطوح وسایل و تجهیزاتی که ممکن است انسانها با آن در تماس باشند.
۷- تقویت سازه‌ها
۸- تشخص سریع آسیب ومواجهه با آن به منظور جلوگیری از گسترش.

۹- اقدامات جهت بهبود شرایط پس از آسیب‌دیدگی
تئوری چندعاملی (maltiple factor theones):
استفاده از تئوری چند عاملی معروف به ۴m در پیشگیری از وقوع حوادث بسیار مهم است. این گونه تئوری ما را به شناخت عوامل دخیل در ایجاد حادثه کمک می‌کند.

شناسایی ریسک (Risk Recognition):
به دلیل احتمال عدم توجه به خطرات موجود در محیط کار، ناتوانی در دیدن و تجسم نحوه ترکیب اعمال انسانی، عملیات مختلف، تجهیزات، تسهیلات، و … که منجر به بروز یک رویداد نامطلوب می‌شوند و مواردی از این قبیل، مرحله شناسایی ریسک چندان هم راحت نخواهد بود

 

و این امر مستلزم آموزش، کارآموزی و کسب تجربه به جهت دیدن و شناختن اعمال و شرایط ناایمن و ترکیب‌هایی از آن دو می‌باشد.

هدف اصلی در این مرحله، شناسایی و مشخص کردن فاکتورهای کمک کننده به بروز حوادث، بیماریها و به عبارت بهتر خطرها است.

حذف یا کاهش ریسک:
پس از شناسایی ریسک‌ها می‌توان اقدام به حذف آنها نمود ولی در مورد بعضی ریسکها باید تا حدی سطح آن را کاهش داد. جهت اولویت‌بندی ریسکها می‌توان از روشهای مختلف منجمله روش تجزیه و تحلیل سود،‌ هزینه استفاده کرد.

اجرای فرآیند:
آخرین مرحله مدیریت ریسک، اجرای فرآیند است که ممکن است نیاز به تخصص‌های خاص داشته باشد که در این صورت تعیین هزینه‌های لازم برای بکارگیری آنها نیز یک مرحله از تعیین کل هزینه‌ها لازم خواهد بود.

در این مرحله علاوه بر موارد فوق، متدهای مورد استفاده برای شناسایی ریسک‌ها و تجزیه و تحلیل آنها و همچنین تکنیک‌های تصمیم‌گیری نیز تعیین خواهد شد. یکی از موضوعات کلیدی در کنترل ریسکها هزینه اجرای روشهای کنترلی و درجه کاهش مورد نیاز است.

براساس طبقه‌بندی‌های ارائه شده در جدول ۲ و ۳ و ۴ از شدت و احتمال ریسک و ماتریکس آنها ریسک‌ها به ۳ دسته کلی تقسیم می‌شوند:
۱- ریسکهایی که بایستی بطور کامل حذف شوند و یا سطح آنها کاهش یابد.
۲- ریسکهایی که نیازمند کنترلهای مدیریتی هستند.

۳- ریسکهایی که وجود آنها مجاز تلقی شده به هیچ کنترلی نیاز ندارند.

تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر:
این تکنیک برای اولین بار در اوایل دهه ۵۰ میلادی در ایالات متحده آمریکا برای تجزیه و تحلیل ایمنی نوع خاصی از موشک‌ها بکار گرفته شد.

«تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر یک روش تجزیه و تحلیل ایمنی سیستم بوده که برای ارزیابی و مستندسازی ریسک خطرات سیستم‌های جدید و یا تغییر یافته و پیشنهاداتی در جهت کنترل آنها.

تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر معمولاً اولین تلاش در فرآیند آنالیز ایمنی سیستم به منظور شناسایی و طبقه‌بندی مخاطرات بالقوه مرتبط با فعالیت یک سیستم، فرآیند یا روش کار است هر چند که ممکن است در تعدادی از

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 45 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد