دانلود مقاله بازاریابی بین المللی

word قابل ویرایش
9 صفحه
5700 تومان

بازاریابی بین المللی

در چارچوب برنامه پنجساله پنجم توسعه (۹۳- ۱۳۸۹) اصول مشخصی در سیاست صادراتی نفت و گاز کشور مورد تأکید قرار گرفته است. از جمله این اصول، بهبود روش‌های بازاریابی نفت‌خام و ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی نفت است که در صورت تحقق، به ایجاد تحول عمده در بخش صادرات صنعت نفت کمک خواهد کرد. تلاش برای تحقق اهداف صنعت نفت در چارچوب یک نظام برنامه‏ریزی استراتژیک با در نظرگرفتن عوامل محیطی (قوت،ضعف، فرصت و تهدید) و رعایت پویایی برای پاسخگویی به تغییرات محیطی درجهت نیازهای صنعت در روند تکاملی فعالیت های خود از جمله موارد دیگری است که در این رابطه تاثیر گذار است.
نفت ، علاوه بر اینکه منبع عمده تأمین انرژی در دنیای امروز است ، به عنوان یک

کالای سیاسی – اقتصادی همواره به‏ عنوان یک موضوع جنجال‏ برانگیز مورد توجه محافل سیاسی جهان بوده و هر کس بر اساس توان و منافع خود از زاویه خاصی به آن پرداخت

ه است.
از سوی دیگر نفت‏خام به لحاظ فنی و اقتصادی دارای شرایط و ویژگی هایی است که آن را از سایر کالاها و مواد خام متمایز می سازد و مستلزم ملاحظات و بررسی خاصی است. از جمله ویژگیهای دیگر اقتصادی، مسئله سیاست‏های بازاریابی نفت‏خام و فرآورده کشور است بدین ترتیب که ایران در مواجهه با تحریم‏های نفتی آمریکا و بر حسب محدودیت‏های مالی فعلی و سنت‏های گذشته ناشی از جنگ، سیاست‏هایی را در زمینه بازاریابی نفت‏خام و فرآورده کشور در پیش گرفته که بیشتر مناسب کشورها و یا شرکتهای کوچک و حاشیه‏ای فعال در بازار بین‏المللی نفت است و برازنده کشوری که بعد از عربستان و نروژ در ردیف سومین صادرکننده بزرگ جهان است، نیست .البته بخشی از تمهیدات اختیار شده, اجتناب‏ناپذیر بوده و بعضا در حال حاضر نیز در حد محدودتر, توجیه‏پذیر است, ولی ادامه سیاست‏های گذشته با توجه به تغییرات عظیم در صحنه بین‏المللی و شرایط داخلی و خارجی کشور، به صلاح نیست و لازم است در این ارتباط از سیاستها و استراتژی های جدیدتری بهره‏گیری شود.
ویژگی‏های خاص نفت‏خام ، همچون شناخته شده بودن تولیدکنندگان و م

صرف کنندگان عمده و بازارهای مبادله ، محدودیت تولید و عرضه ، پیوند با مسایل سیاسی و … برخی از دست اندرکاران تجارت نفت خام ایران را متقاعد کرده که بازاریابی به مفهوم آنچه در مورد سایر کالاها وجود دارد، در مورد نفت مصداقی ندارد . بنابراین نظام بازاریابی نفت‏خام ایران، بر پایه مذاکره، چانه‏زنی و معامله با مشتریان مشخص و شناخته شده و در بسیاری از موارد بر اساس مراجعه مشتریان، شکل گرفته است. در این نظام، قیمت‏گذاری بر اساس قت ایران، به منظور ارتقاء جایگاه ایران در بازار جهانی نفت، حداکثر کردن منافع ملی کشور، استفاده از فرصت‏های موجود در بازارهای جهانی و حداقل کردن ریسک نوسانات بازار، الزاما بایستی بازاریابی نفت‏خام و فرآورده را در تمامی ابعاد آن همچون تحقیقات بازاریابی شامل مطالعه دائمی تحولات بازارها و مشتریان بالقوه و بالفعل، بررسی دائمی عملکرد رقبا و خریداران عمده، بهبود روش‏های نوین بازاریابی، یافتن روشهای بهینه فروش و قیمت‏گذاری و تعریف استراتژی بین المللی بازاریابی نفت‏خام و فرآورده را به‏طور جدی در دستور کار خود قرار دهد.
جایگاه بازاریابی در صنعت نفت
با توجه به ویژگی های خاص نفت خام ، همچون پیوند گسترده با مسایل سیاسی ، بازاریابی نفت با سایر کالاها متفاوت است . به طور کلی در سیستم کنونی صنعت نفت ایران ، بازاریابی معادل فروش در نظر گرفته شده و واحدهای مرتبط با بازاریابی بیشتر به انعقاد قرارداد و فروش نفت ( مراحل پس از بازاریابی ) اشتغال دارند .

برخی مدیران و دست اندکاران بازاریابی و فروش نفت ایران اعتقاد دارند که با توجه به ویژگی‏های خاص حاکم بر بازار نفت ایران، همچون محدودیت عرضه، شناخته‏شده‏بودن مشتریان و نفت‏خام ایران در بازار و …, اساسا هیچ ضرورتی برای پرداختن به بازاریابی وجود ندارد. در مقابل گروه دیگری از دست اندرکاران و صاحب نظران نفت ایران بر این عقیده‏اند که با توجه به نوسانات غیرقابل پیش‏بینی بازار نفت و رقابت روزافزون بین عرضه کنندگان نفت دنیا خصوصا در شرایط رکود، بازاریابی و تلاش به منظور یافتن بازارها و مشتریان جدید، حفظ مشتریان کنون

ی و دست‏یابی به قراردادهای فروش با شرایط بهتر، ضرورتی دائمی و انکار ناپذیر است. اما آنچه عمل می‏شود دیدگاه نخست است که ما را از بازاریابی بی نیاز می‏داند .
تحقیقات بازار
بی توجهی به تحقیقات و انجام پیوسته و پیگیری در بازار, یکی از ضعف‏های اساسی، سیستم بازاریابی و فروش نفت ایران است. مدیران و دست اندرکاران بازاریابی نفت ایران ، حجم زیاد کارهای اجرایی و ضعف و کمبود نیروی انسانی را از عوامل اساسی این وضعیت می دانند و متأسفانه برخی از این افراد ، صراحتاً اظهار می دارند که نیازی به سرمایه‏گذاری در تحقیقات بازار نداریم .
نیروی انسانی و آموزش
سیستم بازاریابی و فروش نفت ایران از ضعف شدید در زمینه نیروی انسانی رنج می‏برد. بسیاری از همکاران این بخش، در رشته‏های غیرمرتبط تحصیل کرده و ورود آنها به سیستم بازاریابی نیز بر اساس ضوابط مشخص در این ارتباط نبوده و در طول دوران فعالیت خود نیز هیچگونه دوره آموزشی منسجمی نداشته‏اند. برخی از مدیران، خود و کارکنان بخش بازاریابی را بی نیاز از آموزش می‏دانند و معتقدند که همکاران، به صورت تجربی و با مراوده با کارشناسان خارجی، آموزش‏های لازم را فرا می‏گیرند .
ارتباط بازاریابی با مسائل سیاست و امنیت ملی
با توجه به ویژگی‏های خاص نفت‏خام و تأثیرپذیری و تأثیرگذاری آن بر مسائل سیاسی، در نظر گرفتن جایگاهی ویژه برای بازاریابی نفت، در معادلات سیاست و امنیت ملی کشور ضرورت دارد. بر این اساس، برخی از صاحب‏نظران، اعتقاد دارند که سیاست‏های کلی بازاریابی نفت‏خام باید در نهادی فرابخشی و هماهنگ با سیاست‏های کلان کشور تعیین شود.
حضور در بازارهای مصرف
الف . دفاتر فروش: موافقین وجود دفاتر شرکت ملی نفت ایران در خارج از کشور ، با اشاره به اثر گفتگوهای رو در رو، ضرورت دسترسی به اطلاعات غیرمکتوب و منتشر نشده، اختلاف ساعت بین ایران و بازارهای نفت و … وجود این دفاتر را ضروری می‏دانند

. در مقابل، مخالفین استدلال می‏کنند که با توجه به پیشرفت‏های قابل‏توجه تکنولوژی اطلاعات و دسترسی به ابزارهای ارتباطی مدرن و پیشرفته همچون اینترنت، ضرورت حضور فیزیکی در خارج از کشور منتفی شده است. همچنین گروهی معتقدند که دفاتر، به جای ایفای نقش اطلاعاتی و ارتباطی و بازاریابی، وارد حیطه فروش و انعقاد قرارداد نیز شده‏اند.
ب. شرکت‏های ثبت شده در خارج از کشور: شرکت ملی نفت ایران به منظور ایجاد قابلیت تحرک و مانور بیشتر در بازار نفت به دور از محدودیت‏های شرکت‏هی ملی و دولتی، اقدام به ثبت شرکت‏هایی همچون نیکو(NICO) و شاخه خدماتی آن (NTS) در خارج از کشور نموده‏است. بیشتر مصاحبه‏شوندگان، وجود این شرکت ها را فی نفسه مفید می‏دانند اما تقریبا تمامی صاحب نظران و آگاهان خارج از سیستم بازاریابی نفت ایران، بر این عقیده‏اند که این شرکت‏ها با استفاده از رانت و ارتباطات ویژه فعالیت می‏کنند و چنانچه قرار باشد عملکرد آنها با حذف این رانت‏ها مورد ارزیابی قرار گیرد می‏توان گفت که آنها تا کنون موفق نبوده‏اند.
ج. ذخیره سازی نفت در مخازن خارج از کشور : شرکت ملی نفت ایران مخازنی را در برخی بازارهای مهم نفت‏خام در اختیار گرفته است. مدیران مربوطه معتقدند که این مخازن قابلیت تحرک و پاسخگویی به مشتریان را فراهم می‏کند اما گروهی دیگر بر این عقیده‏اند که خالی و یا پر ماندن این مخازن به مفهوم اعلام شرایط شرکت ملی نفت ایران به مشتریان و افزودن بر قدرت چانه‏زنی آنهاست. ضمن اینکه در مواقع رکود بازار، ذخیره‏سازی نفت در بازارهای مصرف باعث تضعیف بیشتر بازار می‏شود. برخی از مطلعین نیز اظهار می‏دارند که برخی مواقع ممکن است مخازن تا ماه‏ها پر و یا خالی بماند که به نوعی تحمیل هزینه‏های گزاف انبارداری بر کشور به شمار می‏رود.
سرمایه گذاری در بازارهای درحال رشد
در سال‏های پیش از انقلاب، ایران سرمایه‏گذاری‏هایی را در صنایع پایین‏دستی برخی مناطق عمده مصرف انجام داده‏بود، اما برخی سیاست‏های غلط و غیر اصولی سالهای بعد، باعث از دست رفتن این سرمایه‏گذاری‏ها شده‏است. درحال حاضر بیشتر کارشناسان معتقدند که ایران باید با شناسایی بازارهایی که آینده رو به رشدی دارند، در این مناطق سرمایه‏گذاری کرده و برای خود پایگاه ایجاد نماید.
مشکلات مالی و اعتباری
برخی از مدیران بازاریابی و فروش نفت، ضرورت پیروی از سیاست‏های در نظر گرفته شده برای شرکت‏های دولتی را از عوامل اساسی کاهش قدرت مانور و انعطاف‏پذیری شرکت ملی نفت ایران می‏دانند. گروهی از کارشناسان مسائل نفت و انرژی نیز معتقدند که سیاست‏های سیستم بانکی و مالی کشور باعث ضربه‏خوردن به بازاریابی و فروش نفت شده است. این گروه بر این عقیده‏اند که شرکت ملی نفت ایران باید بتواند به پشتوانه دارایی‏ها و سرمایه‏های خود، به جذب اعتبار و سرمایه از دنیا اقدام کند.
جمع‏بندی و نتیجه‏گیری
در این مطالعه جهت شناخت و تبیین استراتژی‏های مناسب بازاریابی نفت، به واسطه جنبه عملی آن و اتکای کمتر آن به مباحث نظری، محیط داخلی و

خارجی امور بین‏الملل شرکت ملی نفت ایران از طریق پرسشنامه و مصاحبه بررسی میدانی گردید و تحلیل SWOT انجام شده و سعی شد وابستگی بین نقاط ضعف، قوت، تهدیدها و فرصت ها در نظر گرفته شود به همین دلیل از روش ANP و نرم افزار SUPPER DECISION برای این امر استفاده شد، با استفاده از این روش ابتدا نقاط ضعف، قوت، تهدیدها و فرصت‏ها شناسایی شد, سپس وزن و اهمیت هر کدام مشخص گردید و در نهایت با کمک آن, استراتژی‏های پیش‏رو رتبه بندی شد که نتایج آن به صورت زیر است :
اولویت اول : استراتژی SO با وزن ۵۰۷/.
۱- توسعه بازار محور

۲- تولید فرآورده‏های با ارزش افزوده بالاتر
۳ – هدایت صنعت نفت به سوی نظام بنگاه‏داری
اولویت دوم : استراتژی WT با وزن ۱۹/.
۱- روزآمد کردن ساختار سازمانی صنعت نفت ایران
۲- ایجاد سازمانی جهت بازاریابی، فروش نفت‏خام و فرآورده‏های نفتی با استفاده از سیستم جامع مدیریت اطلاعات
اولویت سوم : استراتژی ST با وزن ۱۵۹/.
جذب و نگهداری منابع کارآفرین و افزایش انگیزه و وفاداری کارکنان نسبت به شرکت و اصلاح ساختار سازمانی
اولویت چهارم : استراتژی WO با وزن ۱۴۱/.
بهینه‏سازی سیستم موجود بازاریابی و فروش نفت ایران

ایران در جذب گردشگر چندم است؟
براساس ارزیابی سازمان جهانی گردشگری، ایران در شمار ۱۰ کشور برتر جهان از نظر جذابیت‌های گردشگری قرار دارد.

هفته نامه سیاحت تجارت نوشت: گزارش رقابت‌پذیری سفر و توریسم در سال ۲۰۱۱، که از سوی مجمع جهانی اقتصاد منتشر شده است، نشان می‌دهد که رتبه ایران از نظر شاخص رقابت‌پذیری در میان ۱۳۹ کشور جهان، رتبه ۱۱۴ است!

در این گزارش، کشورهای سوئیس، آلمان و فرانسه، به‌عنوان مقصد ۳ مقصد پرجاذبه برای گردشگران جهانی، درصدر فهرست رقابت‌پذیری قرار دارند. نام کشورهای هندوراس، اتریش، سوئد، انگلستان، آمریکا، کانادا، اسپانیا و سنگاپور نیز در رده‌های بعدی این فهرست دیده می‌شود که در کنار ۳ کشور مذکور، ده نقطه برتر جهان را از نظر جذابیت‌های گردشگری تشکیل می‌دهند.

در این گزارش، ۱۴ شاخص رقابت‌پذیری در زمینه رویه‌ها و مقررات سیاسی، پایداری محیطی، سلامت و امنیت، بهداشت و درمان، خصوص‌سازی صنعت توریسم، مانند هتل و بانکداری، فناوری ارتباطات و اطلاعات، قیمت‌ها، منابع انسانی، وابستگی به توریسم و سفره، منابع طبیعی و منبع فرهنگی، مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته نهایتاً منجر به رتبه‌بندی کشورها شده است. نکته قابل‌توجه این است که در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، امارات متحده عربی در جایگاه نخست و لیبی در آخر فهرست رقابت‌پذیری منطقه‌ای قرار دارند.

یک رتبه بالاتر از لیبی

 

بر پایه این رده‌بندی، رتبه عربستان ۶۲

عنوان شده است، در حالی که نام ایران یک رتبه بالاتر از لیبی و پس از الجزایر دیده می‌شود. در این گزارش، رتبه کشورهای ترکیه، گرجستان، آذربایجان، ارمنستان و تاجیکستان، به ترتیب در رده‌های ۵۰، ۷۳، ۸۳، ۹۰، ۱۱۸ آمده است.

یادآور می‌شود که براساس گزارش سازمانی جهانی توریسم، ر سال ۲۰۱۰ درآمد چهار مقصد اصلی گردشگری در جهان یعنی فرانسه، آمریکا، چین و اسپانیا، به ترتیب بالاتر از ۷۸، ۶۰، ۵۵، ۵۳ میلیارد دلار برآورد شده است.

۱۰ کشور برتر جهان

براساس ارزیابی سازمان جهانی گردشگری، ایران در شمار ۱۰ کشور برتر جهان از نظر جذابیت‌های گردشگری قرار دارد.

از سوی دیگر، حامد روحانی، مدیر مرکز تحقیقات و بررسی‌های اقتصادی در اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با بیان اینکه ضریب نفوذ شرکت‌های خارجی در ایران که با خود گردشگر، مدیریت و سرمایه می‌آورند، پایین‌ترین در جهان است، می‌گوید: در نظرسنجی اخیر مرکز تحقیقات اتاق از فعالان اقتصادی کشور، بیش از ۸۰درصد پاسخ‌دهندگان معتقد بودند. این صنعت قابلیت بالایی برای درآمدزایی و اشتغال‌آفرینی در ایران دارد.

فراتر از حدانتظار

صنعت گردشگری جهان در چهارماه نخست سال ۲۰۱۱، رونق گرفت و میزان سفرهای گردشگری بین‌المللی نسبت به سال قبل ۵/۴ درصد افزایش یافت. در حالی که شمار سفرهای گردشگری در خاورمیانه و شمال آفریقا، در اثر ناارامی‌های اخیر تنزل پیدا کرد.

براساس همین گزارش، بین ماه‌های ژانویه ت

ا آوریل ۲۰۱۱ (دی ماه ۱۳۸۹ تا فروردین ۱۳۹۰) مقصدهای مختلف توریستی جهان، جمعاً، ۲۶۸ میلیون سفر را به ثبت رساندند که این رقم در مقایسه با سال ۲۰۱۰ بیش از ۱۲ میلیون سفر افزایش نشان می‌دهد.

روند افزایش سفرهای گردشگری و تفریحی به اروپا در چهارماهه نخست سال گذشته میلادی با ۶ درصد افزایش نسبت به سال قبل از آن به حد فراتر از حد انتظار رسید.

البته در غرب اروپا که سال گذشته هم به علت فوران خاکستر از کوه‌های آتشفشانی ایسلند شاهد افت سفرهای گردشگری بودیم، روند احیای

گردشگری همچنان به کندی صورت گرفت، اما سایر بخش‌های اروپا شاهد رشد مطلوب نرخ گردشگری بودند.

فراتر از یک میلیارد

براساس پیش‌بینی کارشناسان سازمان جهانی گردشگری، شمار گردشگران در سال نو میلادی باتوجه به روند کنونی، از مرز یک میلیارد نفر نیز فراتر خواهد رفت

این گزارش می‌افزاید با توجه به آغاز صعودی، تبادل گردشگری در سطح بین‌المللی که با ثبت رکورد ۹۴۰ میلیون گردشگری در سال ۲۰۱۰ شکل گرفت، کارشناسان بین‌المللی آینده این صنعت را تا ۲۰ سال آینده امیدوارکننده اعلام کرده و از رشد چشمگیر آن خبر داده‌اند.

طبق بررسی‌های صورت گرفته، گردشگری در سال ۲۰۱۲بین ۴ تا ۵ درصد افزایش خواهد داشت که این روند تا سال ۲۰۲۳ منجر به ثبت رکورد ۴۳ میلیون نفر برای هرسال خواهد بود.

کارشناسان معتقدند، این روند در کشورهای در حال توسعه دو برابر بیشتر از کشورهای توسعه یافته است که در این میان، کشورهای آمریکایی لاتین، آسیا، اروپای شرقی و مرکزی، اروپا شرق مدیترانه، خاورمیانه و آفریقا به صورت میانگین ۳۰ میلیون گردشگر را جذب خواهند کرد.

به گفته «طالب ریفایی» دبیرکل سازمان جهانی جهانگردی، ۲۰ سال آینده رشدی پایدار برای این بخش به همراه خواهد داشت و از رشدی چشمگیرتر از تمام دوران گذشته تاریخ بشر برخوردار خواهد شد.

ایران به لحاظ درآمد گردشگری در رتبه ۷۰ جهان قرار دارد

« گردشگری»، گنجی که زیر آوار بی توجهی مدفون شده است

 

گذری بر اقتصاد گردشگری ایران و جهان نشان می دهد که با وجود جاذبه های فراوان متاسفانه در صنعت گردشگری حرفی برای گفتن و رتبه ای قابل توجه نداریم.آن چه مسلم است امروزه صنعت گردشگری یا توریسم، به یک صنعت پررونق برای کشورهایی که دارای جاذبه های سیاحتی اند تبدیل شده است و به گواه آمار سازمان جهانی گردشگری سالانه بیش از ۶۰۰ میلیون نفر از نقاط دیدنی کشورهای مختلف بازدید می کنند و سهم ایران با این همه شهرت و آوازه تنها ۲ میلیون نفر است.

نگاهی به آمارهای جهانی درباره وضعیت گردشگری ایران و جهان نشان می دهد که در این صنعت در کجا ایستاده ایم و تا نقطه مطلوب چقدر فاصله داریم.

گزارش جهانی
شورای جهانی سفر و گردشگری در آخرین گزارش های خود که به بررسی اثرات اقتصادی توریسم در ۱۸۱ کشور جهان از جمله ایران تا سال ۲۰۲۰ پرداخته است وضعیت نامطلوبی را برای آینده گردشگری ایران پیش بینی کرده است.
در گزارشی که توسط کارشناسان این شورا و به کمک دانشکده اقتصاد دانشگاه آکسفورد تهیه شده، آمده است: سال گذشته میلادی در جهان یک هزار و ۲۴۱ میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش توریسم انجام شد که این رقم معادل ۹٫۰۲ درصد از کل سرمایه گذاری جهان است. این رقم تا سال ۲۰۲۰ به ۲ هزار و ۷۵۲ میلیارد دلار خواهد رسید که ۹٫۰۴ درصد از کل سرمایه گذاری در جهان را تشکیل می دهد.

تولید ناخالص داخلی در گردشگری در سال گذشته میلادی ۹٫۲ درصد از کل تولید ناخالص داخلی بوده که نسبت به ۱۰ سال گذشته رشد نیم درصدی داشته و این رقم معادل ۵ هزار و ۷۵۱ میلیارد دلار بوده است.
طبق پیش بینی های سازمان جهانی شورای سفر در سال ۲۰۲۰ میلادی تولید ناخالص داخلی جهان از گردشگری به مبلغی معادل ۱۱ هزار و ۱۵۱ میلیارد دلار می رسد که نسبت به سال ۲۰۱۰ رشد ۴٫۴ درصدی خواهد داشت و نسبت اقتصاد گردشگری به ۹٫۶ درصد کل تولید ناخالص جهان افزایش می یابد.
کاهش یا رکود

براساس آخرین آمار این سازمان در حال حاضر از هر ۱۲٫۳ شغل در سراسر دنیا یک شغل مربوط به صنعت گردشگری است. در سال ۲۰۱۰، صنعت گردشگری ۸٫۱ درصد از کل مشاغل جهان را به خود اختصاص داده است.بنا بر آخرین گزارش های شورای جهانی سفر و گردشگری که آمار و وضعیت گردشگری کشورها را از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ میلادی پیش بینی کرده است، ایران در سال ۲۰۱۰ میلادی رشد ۳٫۹ درصدی در صنعت گردشگری داشته ولی گردشگری ایران تا سال ۲۰۲۰ با رکود مواجه شده و این عدد به ۳٫۸ درصد کاهش می یابد.

در سال ۲۰۱۰ میلادی درآمد حاصل از گردشگر ورودی به ایران حدود ۲٫۴ میلیارد دلار بوده که ۲٫۵ درصد از کل صادرات ایران را تشکیل می دهد و طبق پیش بینی سازمان جهانی شورای سفر در سال ۲۰۲۰ این رقم به ۵٫۱ میلیارد دلار می رسد که معادل ۲٫۴ درصد کل صادرات ایران خواهد بود.
تولید ناخالص داخلی ایران از گردشگری در س

ال ۲۰۰۹ میلادی ۸٫۲ درصد و در سال ۲۰۱۰ ، ۸٫۴ درصد بوده که در سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ به ترتیب ۸٫۱ و ۸ درصد پیش بینی شده است. رشد واقعی ناخالص داخلی ایران از گردشگری در سال ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ به ترتیب ۷٫۳ درصد منفی و ۳٫۹ درصد بوده است که برای سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ به ترتیب ۴٫۳ و ۳٫۸ درصد پیش بینی مکشور که معادل ۳٫۴ میلیارد دلار است در بخش گردشگری انجام شده و در سال ۲۰۲۰ این آمار به رقم ۲٫۸ درصد از کل سرمایه گذاری ها و معادل ۷٫۶ میلیارد دلار می رسد.

رده بندی های جهانی
یکی از ویژگی های بارز صنعت گردشگری، تاثیر مستقیم و غیرمستقیم این صنعت در اشتغال زایی است. در ایران ۵۹۸ هزار نفر به واسطه صنعت گردشگری در سال ۲۰۱۰ مشغول به کار شده اند و این صنعت نوپا در ایران توانسته است ۸٫۳ درصد از کل مشاغل کشور را به خود اختصاص دهد.
در رده بندی بین ۱۸۱ کشور بررسی شده در گزارش سازمان جهانی شورای سفر و در تولید ناخالص داخلی حاصل از گردشگری، کشور ایران در رتبه ۳۰ قرار دارد و نسبت به اقتصاد ملی در رتبه ۹۵ و از نظر رشد اقتصادی در رتبه ۱۳۵ دنیا قرار گرفته است.ایران همچنین در بین ۱۲ کشور منطقه خاورمیانه هم از نظر اندازه خالص در رتبه ۳، نسبت به اقتصاد ملی در رتبه ۸ و از نظر رشد اقتصادی در رتبه ۹ قرار گرفته است.براساس گزارش «مهر» اگرچه گردشگری ایران توانسته در اقتصاد ملی سهم قابل توجهی را به دست بیاورد و در رتبه بندی، ۴ پله صعود کند اما رقبای این کشور آن چنان عمل کرده اند که توانسته اند گوی سبقت را در رشد ناخالص داخلی حاصل از گردشگری بربایند و موجب سقوط ۳۷ پله ای ایران در جهان شوند.

جایگاه ایران
اما کشور ما چه سهمی از درآمدهای جهانگردی بین المللی دارد؟ آیا می توان به آینده این صنعت امیدوار بود؟
«فرید جواهرزاده» مدرس دانشگاه و از صاحب نظران حوزه گردشگری کشور می گوید: درآمدهای بین المللی جهانگردی در سال ۲۰۰۹ میلادی بالغ بر ۸۵۲ میلیارد دلار بوده است که نسبت به سال ۲۰۰۸ چهار درصد و نسبت به سال ۲۰۰۷ میلادی، ۷درصد کاهش داشته است.وی با اعلام این که افت جهانی درآمدهای صنعت جهانی گردشگری در سال های اخیر چشمگیر بوده است می افزاید: این شرایط ناشی از بحران های اقتصادی و تح

ولات جهانی می باشد.
به گفته وی از نظر جذب جهانگرد در سال ۲۰۰۹ فرانسه در جایگاه اول، آمریکا دوم و اسپانیا سوم بوده است و بعد از چین، ایتالیا و انگلیس، کشور ترکیه رتبه هفتم جذب گردشگر را در دنیا به خود اختصاص داده است ولی در مورد ایران آماری از سوی سازمان جهانی جهانگردی برای سال ۲۰۰۹ ارائه نشده است.

به گفته وی در حالی که آمار جهانگردان ورودی به ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی ۲ میلیون و ۲۱۹ هزار نفر ثبت شده است این آمار برای سال ۲۰۰۸ میلادی ۲ میلیون و ۳۴ هزار نفر گزارش شده که کاهش زیادی داشته است.
او در عین حال که کاهش آمار را متاثر از شرایط جهانی می داند، می افزاید: درآمدهای کشور ما از گردشگری بین المللی در سال ۲۰۰۸ رقم یک میلیارد و ۹۰۸ میلیون دلار بوده که در مقایسه با سایر کشورها رقم بسیار پایینی است و از این لحاظ کشور ما در رتبه های پایین (۶۹ یا ۷۰) قرار دارد.

 

 

غفلت متولیان گردشگری
سفر بیش از ۴ میلیون ایرانی در نوروز ۹۰ به آن سوی مرزها نشان داد که ما به جای آن که یک کشور جهانگردپذیر باشیم، جهانگردفرست هستیم و حدود ۲ برابر آمار جهانگرد ورودی، طی یک بازه زمانی ۲۰ روزه جهانگرد به کشورهای دنیا فرستاده ایم.
«جواهرزاده» مدرس گردشگری دانشگاه این ادعا که ایران در شمار کشورهای جذب کننده توریسم دنیا است را رد می کند و می گوید: با توجه به بررسی به عمل آمده، مقایسه آمار خروجی و ورودی جهانگردان نشان می دهد که ایران به یک کشور جهانگرد فرست تبدیل شده است و این مسئله موید غفلت متولیان این حوزه است.به گفته وی این شرایط ناشی از بی برنامگی مسئولان است، چرا ایران با این همه پیشینه تاریخی و فرهنگی از ترکیه عقب بماند؟ کشور ما بیش از ترکیه جاذبه های توریستی دارد و در حالی که تنوع فرهنگی و اقلیمی ایران زبانزد عام و خاص است با این حال از ترکیه عقب افتاده ایم.
در حال حاضر ایران برای کشورهای همسایه ازجمله ترکیه، سوریه، عراق، ارمنستان، آذربایجان و امارات بیشتر از این که یک مقصد گردشگری باشد یک بازار محسوب می شود. کارشناسان، تبلیغات و قدرت بازاریابی کشورهای همسایه را مهم ترین عامل برای جذب گردشگران ایرانی برشمرده اند.

«احمدروستا» کارشناس ارشد تبلیغات و بازاریابی بین المللی با اشاره به این که کشورهای همسایه با شناخت مخاطبان و سرمایه گذاری در مقاصد توریستی به بازاریابی و جذب گردشگر بیشتر می پردازند، گفت: در حال حاضر بسیاری از افراد گردشگران دینی و مذهبی هستند که به سوریه و عراق مراجعه می کنند. هم چنین گروه های مختلف به کشورهایی چون ترکیه و ارمنستان گرایش به سفر پیدا می کنند و برخی نیز آسیای میانه را به لحاظ ارزانی انتخاب می کنند.
واقعیت امر این است که گردشگر شرایط سفر را از ابعاد مختلف بررسی و بعد اقدام به سفر می کند. در ترکیه به دلیل ارزان بودن سفر و مجموعه عواملی که برای گردشگر مهیاست گردشگر داخلی ترجیح می دهد آن جا را انتخاب کند تا سفر

داخلی که نه تنها ارزان نیست بلکه خدمات مناسب و ایده آل هم عرضه نمی شود.
وی رقابت در زمینه گردشگری در میان کشورهای همسایه را بسیار ضروری عنوان کرد و گفت: در حال حاضر مسئله ای که به شدت در میان کشورهای همسایه به چشم می خورد از قافله رقابت عقب نماندن است.

ادعای اول بودن!
اما آیا ادعای اول بودن ایران در شمار کشورهای دارنده جاذبه های گردشگری صحت دارد؟ یک صاحب نظر حوزه گردشگری به ما می گوید: بارها در سخنرانی مقامات و مسئولان کشور شنیده ایم که «ایران جزو ۱۰ کشور اول دنیا از نظر جاذبه های گردشگری است » در حالی که چنین چیزی وجود ندارد واین یک ادعای غلط است که معلوم نیست منشاء آن چیست؟
در حالی که چنین چیزی نیست متاسفانه این ادعا فراگیر شده در حالی که حقیقت چیز دیگری است. درست است که ما به لحاظ تنوع فرهنگی و تاریخی و یک سری جاذبه های سیاحتی مشهور هستیم ولی آن چه در دنیا سبب شده کشورهای مختلف در جذب گردشگر موفق باشند جاذبه های گردشگری آن هاست، واقعیت وجودی این موضوعی است به نام آثار ثبت جهانی شده و آثار به ثبت جهانی رسیده هر کشور موید جاذبه های گردشگری بین المللی آن جاست.«جواهرزاده» می گوید: کشور ما تنها ۱۰ اثر ثبتی در دنیا دارد و این عدد خیلی بزرگ و قابل توجهی نیست. این یک شاخص است برای رتبه بندی کشورها از نظر جایگاه در گردشگری بین المللی، که باید روی آن کار کنیم.

یک دکترای گردشگری با اشاره به اهمی

ت گردشگری در ایجاد آثار مثبت اقتصادی در جهان می گوید: با توجه به افزایش نرخ رشد گردشگری در جهان، توجه کشورها به این صنعت به عنوان منبعی درآمدزا و اشتغال آفرین معطوف شده است.
«عبدالحسین جمشیدنیا» ، توسعه ماشین های جست وجو ، سرعت، شبکه ها، جا به جایی اطلاعات و … را از عواملی برشمرد که تاثیر انکارناپذیری بر ظرفیت های گردشگری کشورها و برنامه ریزی افراد برای سفر دارد.وی می افزاید: با تغییر مسیر کسب و کار به سمت بازاریابی، اساسا کارآمدی و روش کار سازما

ن های گردشگری اینترنتی نیز تغییر یافته است.
این کارشناس گردشگری با بیان این که پیش بینی می شود رشدی معادل ۴٫۱درصد را طی سال های آینده در حوزه گردشگری در جهان شاهد باشیم، می گوید این امر حاکی از اهمیت فعالیت های گردشگری در بهبود تراز اقتصادی کشورهاست.اهمیت گردشگری در اقتصاد یک کشور را می توان از طریق هزینه های گردشگر در قالب افزایش قیمت ها و مخارج مصرفی خانوارها، هزینه فرصت از دست رفته، هزینه فرصت تخصیص منابع به فعالیت های گردشگری و برخی هزینه های اجتماعی و فرهنگی مورد توجه قرار داد.
به گفته «جمشیدنیا» فناوری اطلاعات و ارتباطات به طور فزاینده ای موجب می شود مسافران به اطلاعات دقیق و باثباتی دسترسی پیدا کنند و در یک مقطع زمانی، رزرو انجام دهند و با روش های قراردادی، هزینه و نیازمندی هایشان را در اختیار داشته باشند.

جای خالی برنامه
فعالان صنعت گردشگری عدم توفیق ایران در توسعه گردشگری و ناتوانی در رقابت با دیگر کشورها که به تراز منفی گردشگر ورودی و خروجی انجامیده است را به نبود برنامه در این حوزه مرتبط می دانند.
«جواهرزاده» مدرس دانشگاه با تایید این موضوع که «در صنعت گردشگری برنامه ریزی نداریم» می گوید: از نکات موثر در توسعه گردشگری داشتن برنامه مشخص است در کشور ما هم برنامه جامعی در اوایل دهه ۸۰ مطرح شد و با همکاری سازمان جهانی گردشگری و توسط سازمان ایرانگردی و جهانگردی کار دنبال شد و تیم های خارجی هم به کشور آمدند و رئوس یک برنامه در حوزه گردشگری نوشته شد اما این موضوع مغفول ماند و پی گیری نشد و با ادغام سازمان ایرانگردی و جهانگردی با میراث فرهنگی عملا طرح جامع گردشگری ایران به بایگانی سپرده شد.

به گفته وی خلاء یک برنامه مدون و جامع در چارچوب استانداردهای بین المللی در این بخش کاملا مشهود است و این یک واقعیت است که برنامه ای برای توسعه گردشگری بین المللی نداریم.
ایران سرزمینی با گستره جغرافیا

یی وسیع، تنوع آب و هوایی و شرایط زیست بوم متفاوت ، تنوع قومی و فرهنگ غنی، کشوری با ۳۱ استان در اشکال شهری و روستایی و جاذبه های تاریخی و فرهنگی بسیار همچون قاره ای پهناور است که در قالب یک کشور جای داده شده است. هنوز بسیاری از ایرانیان هم با جاذبه های گردشگری این مرز و بوم ناآشنایند چه رسد به گردشگران خارجی، از این روست که در صنعت گردشگری از کشورهای هم تراز عقب مانده ایم و… با این حال «خسرو ایران پور» دبیر جامعه هتلداری ایران تاکید می کند که «گردشگری صنعتی است که در تمام دنیا حمایت می شود چرا که ارزآوری کشور را در دیگر بخش های

دولتی و غیر دولتی توزیع می کند».البته ناگفته نماند پی گیری و ارسال نمابر به مدیر کل روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور نیز برای کسب آمار و اطلاعات و تدابیر انجام شده به نتیجه نرسید.به هر حال کشورهایی که توانسته اند در صنعت گردشگری کارنامه موفقی از خود به جای بگذارند علاوه بر معرفی کشور خود به گردشگران درآمد سرشاری را از این صنعت نصیب خود کرده و می کنند. کشور ما هم که اکنون در جایگاه نامناسبی از گردشگری بین المللی قرار دارد با وجود جاذبه های گردشگری اعم از گردشگری تفریحی، مذهبی، درمانی، بازاری و… می تواند با جذب گردشگران فراوان علاوه بر اشتغال زایی به افزایش درآمد و رونق اقتصادی کشور کمک کند.

داشتن جاذبه ها شرط لازم برای جذب جهانگرد است اما شرط کافی نیست! اگر گردشگری صنعت نوین قرن بیست و یکم است باید گام های بلندتر در این عرصه برداشت و رقابت را جدی تر از قبل دنبال کرد.

 

چکیده گزارش
امروزه صنعت گردشگری از پررونق ترین مباحث اقتصادی برای کشورها محسوب می شود و کشورهایی که حتی اندک جاذبه گردشگری دارند به دنبال توسعه جایگاه خود در عرصه گردشگری اند. نگاهی به آمار و اقتصاد گردشگری جهان موید آن است که سالانه بیش از ۶۰۰ میلیون نفر گردشگر خارجی از نقاط مختلف دنیا دیدن می کنند و سهم ایران

با آوازه و شهرتش تنها ۲ میلیون گردشگر خارجی است. ایران در میان ۱۸۱ کشور دنیا از نظر رشد اقتصادی رتبه ۱۳۵ و در درآمدهای گردشگری رتبه هفتادم دنیا را دارد. به دلیل نبود برنامه و ساماندهی مناسب اکنون به کشوری گردشگرفرست تبدیل شده ایم و سفر ۴ میلیون ایرانی در تعطیلات نوروزی ۹۰ به کشورهای همسایه موید ای

ن مطلب است.در حالی که کشورهای دنیا در اقتصاد گردشگری در حال رشد هستند ولی شواهد امر حکایت از سیر نزولی اقتصاد گردشگری ایران دارد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 5700 تومان در 9 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد