whatsapp call admin

دانلود مقاله تحولات زیستی ، روانی و اجتماعی نوجوان

word قابل ویرایش
25 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

تحولات زیستی ، روانی و اجتماعی نوجوان

فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه ۱
اعتیاد به مواد مخدر ۲

اعتیاد چیست؟ ۳
معتاد کیست؟ ۴
انواع اعتیاد ۵
فرآیند اعتیاد ۵

شخصیت معتاد ۶
تشخیص معتاد ۷
عوارض اعتیاد ۹
علل و زمینه‌های گرایش به اعتیاد ۱۰
اصولی‌ترین راههای پیشگیری اعتیاد و درمان معتادان ۱۳
هشدارهای تربیتی برای والدین ۱۵
منابع ۱۷

مقدمه
باید توجه داشت که بهره‌مندی کودکان و نوجوانان از کانون خانوادگی با فضایی سرشار از صمیمیت، محبت و عطوفت، و بنای روابط بین دو همسر با فرزندان برپایه اخلاق و معنویت و اتخاذ شیوه‌های مبتنی بر معنویت دینی وعقلی در تربیت آنان از ضروریات اولیه در رشد و بالندگی شخصیتی و معنوی فرزند در خانواده است. سلامت و سعادت جامعه به سعادت و پویایی نظام خانواده وابسته است و سلامت و تعادل و تعالی نظام خانواده نیز به کیفیت روابط« درون خانوادگی» بین زن و شوهر، والدین و فرزندان بستگی دارد. هرقدر روابط بین همسران بهتر، سالمتر و پرجاذبه‌تر باشد، زندگی شیرین‌تر، مستحکم‌تر، باصفاتر می‌گردد و فرزندان پرنشاط و موفقی تربیت خواهند نمود.

بنابراین بخش قابل توجهی از تبلور استعدادها و شکفته‌شدن توانمندی‌ها و مسؤولیت‌پذیری فرزندان در نتیجه برداشت‌های مشاهده‌ای در حریم خانواده و در کنار والدین مهربان و دلسوز فراهم می‌گردد و بالعکس هرگونه محرومیت از روابط مطلوب و منطقی با والدین و یا جدایی زن و شوهر از یکدیگر و دوری فرزندان از والدین و یا یکی از آنها، زمینه اضطراب، افسردگی، عقب‌ماندگی فرهنگی، انحرافات اخلاقی و کجرویهای اجتماعی را هموار می‌نماید.

کتاب« اعتیاد جوانان» حاصل چندین سال کار تحقیقاتی می‌باشد که دردو بخش تنظیم گردیده و در بخش اول به علل و زمینه‌‌های بوجودآمدن اعتیاد و راههای پیشگیری آن پرداخته و در بخش دوم، مجموعه‌ای از ماجراهای واقعی از فرجام تلخ و جانسوز برخی از دختران و پسرانی که به دام اعتیاد گرفتار شده‌اند آورده شده که با استعانت از پروردگار مهربان امید آن دارم که مطالعه این اثر کوچک بتواند تغییرات مطلوب و مطلوبتری در رفتار همه همسران، پدران و مادران، دختران و پسران جوان پدید آورد تا خدای ناکرده، ناآگاهانه فردای روشن و آینده امید‌بخش خود و فرزندان
معصوم را تیره و تار نسازند.

 

اعتیاد به مواد مخدر
اعتیاد به مواد مخدر، به عنوان نابسامانی اجتماعی، پدیده‌ای است که بدان« بلای هستی‌سوز» نام نهاده‌اند ؛ زیرا ویرانگری های حاصل از آن زمینه ساز سقوط بسیاری از ارزشها و هنجارهای فرهنگی و اخلاقی می گردد و سلامت جامعه را به مخاطره می اندازد و هر سال این بلای خانمان برانداز ، قربانیان بی شماری را به آغوش سرد خاک می نشاند .

اعتیاد به مواد مخدر تقریباً پدیده نوظهوری است که از عمر آن شاید بیش از ۱۵۰ سال نمی‌گذرد. البته مصرف مواد مخدر و حتی خوگری و نیز استعمال تفننی بدان، تاریخی طولانی رداد. لیکن از قرن نوزدهم به بعد است که به سبب تأثیر فراوان برجنبه‌های متفاوت زندگی اجتماعی انسانها، توجه بسیاری را به خود جلب کرده‌است.

اعتیاد چیست؟
اعتیاد را عادت کردن ، خو گرفتن ، خوگر شدن ، و خود را وقف عادتی نکوهیده کردن معنی کرده‌اند . به عبارت دیگر ، ابتلای اسارت آمیز به ماده‌ی مخدر که از نظر جسمی یا اجتماعی زیان‌آور شمرده شود اعتیاد نام دارد .

اصطلاح اعتیاد به سهولت قابل تعریف نیست، اما عواقب آن به صورتهای مختلف نظیر کم‌شدن تحمل و وابستگی شدید هویدا می‌شود.
در طب جدید به جای کلمه اعتیاد ، وابستگی به دارو به کار می رود که دارای همان مفهوم ولی دقیق تر و صحیح تر است . مفهوم این کلمه آن نیست که انسان بر اثر کاربرد نوعی ماده شیمیایی از نظر جسمی و روانی به آن وابستگی پیدا می کند ، به طوری که بر اثر دستیابی و مصرف دارو ، احساس آرامش و لذت به او دست می دهد ؛ در حالی که نرسیدن دارو به خماری ، دردهای جسمانی و احساس ناراحتی و عدم تأمین دچار می شود .

سازمان بهداشت جهانی ماده‌ی مخدر را این گونه تعریف می کند : «هر ماده ای که پس از وارد شدن به درون ارگانیسم بتواند بر یک یا چند عملکرد از عملکردها تأثیر بگذارد ، ماده‌ی مخدر است.» این تعریف مصرف کنندگان مواد مخدر را افرادی غیرطبیعی و منحرف می دذاند و بر اساس آن مخدرهایی نظیر توتون و مشروبات الکلی و هم مخدرهای غیرقانونی مانند هروئین و ال.اس.دی را در بر می گیرد .

معتاد کیست؟
معتاد کسی است که براثر مصرف مکرر و مداوم متکی به مواد مخدر یا دارو شده‌باشد یا به عبارت دیگر« قربانی هر نوع وابستگی دارویی یا روانی به مواد مخدر معتاد شناخته می‌شود.»
از نظر آ‌سیب‌شناسی هر دارویی که پس از مصرف چنان تغییراتی را در انسان بوجود آورد که از نظر اجتماعی قابل قبول و پذیرش نباشد و اجتماع نسبت به آن حساسیت یا واکنش نشان دهد، آن دارو مخدر است و کسی که چنین موادی را مصرف می‌کند معتاد شناخته می‌شود.

بنابراین، معتاد به کسی می‌گویند که در نتیجه استعمال متمادی دارو در بدن وی حالت مقاومت اکتسابی ایجاد شده به شیوه‌ای که استعمال مکرر آن موجب کاسته‌شدن تدریجی اثرات آن می‌گردد. از اینرو، پس از مدتی شخص مقادیر بیشتری از دارو را می‌تواند بدون بروز ناراحتی تحمل کند و در صورتی که دارو به بدن وی نرسد، اختلالات روانی و فیزیکی در او ایجاد می‌شود.

انواع اعتیاد
با توجه به تعریف اعتیاد که قبلاً به آن اشاره شد، انواع اعتیاد را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:
۱- اعتیاد مجاز: به وابستگی و تداوم در مصرف موادی که به عنوان دارو شناخته شده و بطور طبیعی یا مصنوعی به دست می‌آید، اعتیاد مجاز می‌گویند و معمولاً شامل بسیاری از مواد دارویی بویژه آرام‌بخش‌ها و خواب‌آورها می‌شود. این مواد با تجویز پزشک یا اغلب خودسرانه مصرف می‌شود. اعتیادهای مجاز به نوبه‌ی خود به دو دسته تقسیم می شوند :

الف)اعتیاد به مواد مخدر طبیعی و مصنوعی که به عنوان دارو شناخته می شوند .
ب)اعتیاد به موادی مانند تنباکو ، سیگار و نظایر آن که تنها از دیدگاه روانی عادت آور است و تداوم مصرف را ایجاب می کند .
۲- اعتیاد غیرمجاز: به وابستگی فرد به مصرف همیشگی مواد مخدر و بهره‌گیری از عواملی که بنابر قوانین کشوری یا بین‌المللی( شرعی و مدنی) غیرمجاز شناخته می‌شود، اعتیاد غیرمجاز می‌گویند. این امر در نتیجه‌ی ناپسند بودن مظاهر اعتیاد از دیدگاه شرعی ، پزشکی ، بهداشتی ، روانی و اجتماعی غیرمجاز تلقی می شود .

فرآیند اعتیاد
اعتیاد به هر شکلی که باشد، معمولاً یک فرآیند سه مرحله‌ای انجام می‌گیرد، این مراحل عبارتند از:
۱- مرحله آشنایی: در این مرحله شخص در اثر مسامحه یا تشویق دیگران یا میل به انجام یک کار تفریحی یا کنجکاوی یا علل دیگر مانند کسب لذت، به مصرف مواد مخدر آشنا می‌شود.
۲- مرحله میل به افزایش مواد: در این مرحله، بدن هر روز به مواد بیشتری نیاز پیدا می‌کند بعد از مدت‌ها استفاده نامرتب از مواد مخدر، شخص دچار شک و تردید شده، برای رهایی از آن با امیال خود دست به مبارزه می‌زند.
۳- مصرف اعتیاد(بیماری): در این مرحله، بعد از شک و تردید و شاید مدتی ترک اعتیاد، شخص سرانجام به مرحله‌ی اعتیاد واقعی می‌رسد که اگر مواد مخدر کم یا بدون رعایت ترتیبات لازم ناگهان قطع شود عوارض جسمانی و روانی در او ایجاد می‌شود.
مصرف به هروئین به سرعت موجب اعتیاد می‌شود، تریاک پس از مصرف دارو و حدود یک ماه متوالی به چنین مرحله‌ای می‌رسد. اما اعتیاد به الکل مستلزم مصرف آن به مدت طولانی‌تر است.

شخصیت معتاد
شخصیت فرد به ساختار روانی او بستگی دارد. شخصیت با توجه به برخی عوامل ساختاری ثابت، که با پایان بلوغ برای همیشه شکل می‌گیرد، تعریف می‌شود و فرد خواه بیمار باشد خواه سالم، ساختار بنیادی شخصیتش هرگز تغییر نمی‌کند.

بین شخصیت و اعتیاد رابطه‌ی متقابل وجود دارد یعنی فرد به علت وضع خاص شخصیتی و نیازها و شکست‌ها، ناتوانی در برخورد با مسایل و ناکامی در زندگی، عدم ثبات عاطفی و ناملایمات دیگر به اعتیاد رو می‌آورد و اعتیاد نیز به نوبه‌ی خود موجب از بین رفتن انسجام روانی و هیجانی شخص می‌شود. بدین ترتیب بین اعتیاد و شخصیت دور باطلی ایجاد می‌گردد که مبارزه با آن مستلزم تغییر شرایط بیرونی و درونی، یعنی ایجاد اراده‌ای و روحیه‌ای قوی و آسیب‌ناپذیر است و بالاخره، به دلیل فساد بافت‌های مغزی که از مصرف مواد مخدر به وجود می‌آید، شخص کنترل حرکات خود را از دست داده، آمادگی آسیب‌رسانی به خود و دیگران را پیدا می‌کند. از این رو، به موازات افزایش معتادان، سرقت‌ها و انحرافات اجتماعی و اخلاقی نیز روزافزون می‌شود.

شناخت شخصیت و ویژگی‌های رفتاری معتادان به منظور مبارزه با اعتیاد و نیز پیشگیری و درمان آن، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اعتیاد دگرگونی‌های در خلق و خوی معتاد به وجود می‌آورد که از احوال ظاهریش می‌توان بدان‌ها پی‌برد.

تشخیص معتاد :
معمولاً خود معتاد اعتراف می‌کند که معتاد است و نیاز به ماده‌ی مخدر دارد با این حال، برخی تغییرات روانی و اجتماعی و خلق و خوی او می‌تواند ما را در شناخت« معتاد» یاری دهد. در زیر به چند مورد از این تغییرات اشاره می‌شود:
۱- معتاد دارای ظاهری ضعیف،‌ فرتوت و پژمرده رنگ، چهره‌ی تیره و کدر، دندان‌های پوسیده و زردرنگ است.
۲- تنگ‌بودن مردمک چشم، احتمال اعتیاد را می‌رساند؛ ولی نشانه‌ای قطعی نیست.
۳- وجود دوره‌های بی‌قراری، تحریک‌پذیری و عصبانیت و اضطراب که تقریباً به طور ناگهانی جای خود را به سرخوشی و رضایت آشکار و آرامش می‌دهد.
۴- تمایل به کناره‌گیری از بستگان به ویژه والدین، برادر و خواهر و اشتیاق به افزایش معاشرت با دوستان مشکوک و جدید.
۵- تغییر ساعات خواب، دیر خوابیدن در شب و دیر بیدار شدن در صبح.
۶- بالا رفتن هزینه‌های شخصی و درخواست مکرر پول از والدین و دیگران.
۷-بستن در اتاق به روی خود برای مدت طولانی تا آن که تغییر احوالش بر دیگران معلوم نشود.
۸- بی‌توجهی به ظاهر خود و داشتن موهای ژولیده و لباس‌های کثیف و افزایش رفت و آمدهای ظاهراً بی‌مقصد و مشکوک.
۹- خواب‌آلوده و افسرده بودن همراه با شادابی بسیار زودگذر.
۱۰- در توالت ماندن بیش از حد معمول.
۱۱- پرگو و یاوه‌گو شدن، دورغ‌گویی و دادن وعده‌های بی‌اساس.
۱۲- استعمال داروهای ویژه‌ی اعصاب یا نیرو‌بخش و خواب‌آور و پیدا شدن وسایل مشکوک استعمال مواد مخدر در محیط زندگی معتاد.

۱۳- بی‌توجه، بی‌علاقگی و بی‌تفاوتی نسبت به کار و گریزان بودن از انجام کارهای بدن، به ویژه ورزش.

عوارض اعتیاد
ویژگی‌های شخصیتی معتادان را که در واقع از عوارض اعتیاد ناشی می‌شود، می‌توان به شرح زیر طبقه‌بندی کرد:
الف) عوارض جسمی:
اگر مصرف روزانه‌ی معتاد متوقف گردد و از ده تا دوازده ساعت تجاوز کند، به عوارض جسمی و ناراحتی‌های عصبی، اضطراب، بی‌قراری، عطسه، ریزش مکرر آب از بینی و چشم، ناراحتی عضلانی، فشار شدید در ستون فقرات، دل درد و دل‌پیچه، بی‌اشتهایی، استفراغ‌مکرر، لاغر شدن و کم شدن وزن مبتلا می‌گردد.

ب) عوارض روانی:
معتاد فاقد تعادل روانی است و لاابالی‌گری، عدم توجه به اصول و مقررات جامعه، تسلیم شدن در برابر پیشامدها، ضعف‌ اراده، بی‌توجهی به مسؤولیت‌های فردی و اجتماعی، از خصوصیات رفتاری شخص معتاد است.
معتادان از لحاظ عاطفی نابالغ، عصیانگر، بی‌قرار و دارای احساسات خصومت‌زا هستند. همچنین اینان افرادی مضطربند که احساس بی‌کفایتی و تنهایی می‌کنند.

ج) عوارض اجتماعی
معتادان نه تنها مولد و سازنده نیستند، بلکه مصرف‌کنندگانی هستند که غیر از ضرر اجتماعی هنری ندارند. فرد معتاد نسبت به اعضای خانواده‌ی خود احساس مسؤولیت نمی‌کند. موقعیت اجتماعی او متزلزل است، به دیگران اعتماد ندارد. و برآوردن نیازهای خود را مقدم بر دیگران می‌داند. روابط اجتماعی معتاد بسیار سطحی و تصنعی بوده، به ندرت می‌تواند پیوندهای مستحکم عاطفی و وفاداری و تعهد داشته باشد. چنین فردی فقط برای کسی که بتواند برای او مواد مخدر تهیه کند اهمیت قائل است.
ارتکاب جرایم معتادان به علت ضعف روابط انسانی هر روز بیشتر می‌شود و به همین دلیل اعتماد عمومی و اهمیت اجتماعی به خطر می‌افتد. زیرا اکثر معتادان ناگریز برای تأمین مواد مخدر به دام‌های نادرست نظیر دزدی، تجاوز به دیگران و آدمکشی روی می‌آوردند.

علل و زمینه‌های گرایش به اعتیاد
طبق تحقیقات کارشناسان امور اجتماعی و روان‌شناسان علل و انگیزه‌های گرایش به اعتیاد بسیارند و ما در اینجا به صورت اجمال به برخی از آنها اشاره می‌کنیم که عبارتنداز:
۱- بلوغ و نوجوانی:
زندگی در گذر جوانی به زمرمه‌ای پایان‌ناپذیر می‌ماند. رازها و جاذبه‌های این برهه از عمر آدمی به گونه‌ای است که بسیاری را به ورطه تباهی می‌کشاند و بسیاری دیگر را نیز در میدان‌های گوناگونی اجتماعی مانند: دانش، فرهنگ، هنر، ورزش و … افتخارآفرین می‌سازد.
دوران بلوغ و نوجوانی یکی از حساس‌ترین دوره‌های زندگی به شمار می‌رود که در این دوره سنی خصوصیاتی از قبیل تشخص‌طلبی، اعلام استقلال، مخالفت‌جویی، خودنمایی، تبعیت از گروه‌های مرجع و ده‌ها صفات دیگر بروز می‌کند. دوره جوانی زمان بحران و شورش است. جوان با دارا بودن ویژگی‌های خاص خود به دنبال هیجان است و در این راه اغلب به بیراهه کشیده می‌شود.

نتایج و بررسی‌ها نشان می‌دهد که نوجوانان و جوانان بیشتر از گروه‌های سنی دیگر در معرض خطر اعتیاد قرار می‌گیرند.
۲- اختلافات خانوادگی و تضاد و کشمکش بین والدین:

درگیرهای خانوادگی بین والدین موجب می‌شود که فرزندان از مراقبت و کنترل لازم برخوردار نباشند. این وضعیت و فضای نامناسب و نامساعد خانوادگی و عدم صمیمیت بین افراد خانواده موجب می‌گردد که فرزندان چنین خانواده‌ای برای خود دوستانی بیابند و با اهمال و غفلتی که در پرورش آنها شده، به سوی اعتیاد سوق داده شوند.
۳- دوستان ناباب و معتاد:
برخی از افراد سست عنصر و بی‌اراده وقتی می‌بینند دوستانشان با مصرف مواد مخدر نگرانی‌ها و گرفتاری‌های روحی خود را « خاموش کرده» حالت« آرامش» و « شادی‌ موقتی» به دست می‌آورند، از روی کنجکاوی ترغیب می‌شوند تا با چند بار مصرف، حالتی مانند آنان به دست آورند. اما همین گرایش موقت موجب اعتیاد می‌گردد و یک عمر بدبختی و پشیمانی را در پی می‌آورد.

۴- نابسامانی‌های زندگی و بیکاری:
بیکاری و فرار از مشکلات زندگی و عدم توانایی فرد از روبرو شدن با مسایل اجتماعی از دیگر عواملی هستند که موجب می‌شوند شخص، مواد مخدر را پناهگاهی برای خود تلقی کند و به آن پناه ببرد.
۵- تنهایی، احساس بی‌پناهی، نداشتن دوستان خوب:
تنهایی و بی‌کس و شکست‌های اجتماعی و نداشتن دوستانی صالح، امین، دلسوز و مهربان نیز ممکن است فرد را به طرف اعتیاد سوق دهند.
۶- فشارهای عصبی و روانی:
در اکثر اوقات عوامل روانی و فشارهای عصبی کششی برای اعتیاد در فرد به وجود می‌آورد. مشکلات و نیازهای روانی و عاطفی برآورده نشده و عوامل نامساعد و ناراحت‌کننده‌ی زندگی شخص را به طرف مواد مخدر سوق می‌دهد.
۷- لذت‌های نفسانی و زودگذر:
گروهی نیز با تصوری نادرست برای پیدا کردن آرزوهای گمشده‌ی خود به مصرف مواد مخدر روی می‌آورند و آن را منبع لذت و خوشحالی و رفع نیازمندی‌های خود می‌پندارد.
۸- فراوانی‌ و در دسترس بودن مواد مخدر:
انکار نمی‌توان کرد که فراوانی مصرف مواد مخدر و در دسترس بودن و تهیه‌ی آسان آن، افراد معتاد و توزیع‌کنندگان را برمی‌انگیزاند و تأثیر بسیاری در معتاد کردن افراد زودباور به ویژه نوجوانان و جوانان دارد.
۹- توهم لذت جنسی بیشتر:
برخی از افراد ریشه‌ی اعتیاد را در رابطه با امور جنسی می‌دانند و تصور می‌کنند مصرف مواد مخدر لذت جنسی را افزایش می‌دهد؛ اما واقعیت این است که مصرف مواد مخدر نه تنها توانایی جنسی را زیاد نمی‌کند، موجب اختلال در تعادل هورمون‌های جنسی، عقیمی در مردان و نازایی در زنان می‌شود.

۱۰- توهم شغل کاذب و درآمد بیشتر:
در نزد فرد معتاد، ترس، وحشت و بزدلی جانشین شجاعت و شهامت و از خودگذشتگی می‌شود و چون فرد معتاد به کار و شغل شرافتمندانه‌ بی‌اعتنا می‌گردد، ناچار برای به دست آوردن مواد مخدر و توهم درآمد بیشتر به کارهای خلاف شرع، عقل و عرف اجتماع مانند تکدی و دزدی روی می‌آورد یا واسطه‌ی فروش مواد مخدر می‌شود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 25 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد