دانلود مقاله تعریف ادبیات

word قابل ویرایش
51 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

این مقاله بدلیل داشتن  جداول متعدد به هم ریخته است

تعریف ادبیات

گذشته : مجموعه آثار مکتوب و بر جامانده
حال : شعر و نثر داستانی و نمایشی و نوشته های ادبی و شاعرانه
تعریف مکتب یا سبک ادبی : ابتکار در زبان و معانی و شیوه ی بیان
تعریف ادبیات مردمی فارسی : ادبیات عرفانی که با زندگی و فرهنگ مردم پیوند دارد .
درس اول
خط تصویری : کشیدن تصویر چیزها به دور از ظرافت برای انتقال مفهوم
مراحل خط … خط تصویری …. علامت نویسی …. منفی نگاری …. الفبایی
اولین بار الفبا …. فنیقی ها : سه هزار سال قبل از میلاد
الفبا در ایران = چند صد سال قبل از میلاد ….. مارها …. به تقلید از فنیقی ها
( انواع خط )‌
دوره رواج تعداد
حروف جهت نوشتن علا نامگذاری
میخی

اوستایی
پهلوی باستان و هخامنشینان

اواخر ساسانی
اشکانیو ساسانی ۳۶

۴۴
۲۲ چپ به راست

راست به چپ
راست به چپ چون شکل حروف و وسیله نوشتن آن شبیه میخ است
خط نوشتن کتاب مذهبی اوستا
از ریشه پرثو = پهلو
از نام قوم اشکانی گرفته شده

بخش های اوستا : یسنا – یشتها – ویسپرد – وندیداد –خرده اوستا حاوی مناجاتها و ستایشها
تعریف زبان فارسی : زبان ایران پیش از اسلام

مراحل زبان
۱- فارسی باستان : در زمان هخامنشی – نوشتن فرمانها و نامه های شاهان
شرقی شمالی
۲- فارسی میانه : جنوبی
غربی شمالی : پهلوانیک
جنوبی : پارسی میانه
۳-فارسی نو تحول فارسی از اسلام با تأثیر از زبان و دستور عربی
پیوستگی دوره سامانی با دوران اسلامی :
مهم ترین نوشته ها به فارسی میانه : خدای نامه

تأثیر خدای نامه
۱- نوشتن سیرالملوک
۲- شاهنامه ها شاهنامه منثور عبدالرزاق توسی منبع شاهنامه فردوسی
۳- تاریخ نویسی
۴- نوشتن کتابهای اخلاقی و آموزشی ، قابوسنامه – بحر الفواید – نصیحه الملوک – اخلاق ناصری
۵- ادبیات داستانی : هزار افسان منشا هزار ویک شب – خسرو شیرین – هفت پیکر
تقسیم بندی دوره های تاریخ ادبیات بر اساس : شاخص های ادبی است .
شاخص های ادبی کسانی هستند که :
۱-ویژگی های آثار ادبی گذشته بطور مستقل و کامل در آثار آنهاست .

۲- به دلیل درک درست از مقتضیات اجتماعی و فرهنگی و …. به خلق آثار می پردازند .
۳- در روزگار خود و بعد از خود مورد احترام یا بغض یا تقلید قرار می گیرند .
علت عدم هماهنگی دوره های ادبی با تقسیمات سیاسی و اجتماعی و جغرافیایی :
– سلسله های تاریخی و حوادث سیاسی فقط سیر تحول یک دوره تا دوره دیگر را کند یا تند می کند و با دوره های ادبی ارتباط مستقیم ندارند .
عصر پیش از رودکی
اوضاع سیاسی و اجتماعی
۱- شکست ساسانیان از اعراب در جنگ فتح الفتوح (نهاوند) به دلیل نابسامانی اقتصادی و اجتماعی
۲- دو قرن کشمکش مداوم در ایران
۳-جنگ ایرانیان مخالف : به آفرید – المقفع – ابومسلم خراسانی
۴-علاقه ایرنیان به یادگیری زبان عربی
۵-تشکیل حکومتهای و نیمه مستقل و سامانی در شرق و شمال شرق
( درس دوم ) : پیشگامی ایرانیان
تأثیر اسلام بر ایرانیان به دلیل – فرهنگ نیرومند

– اندیشه استوار
– سیبویه فارسی : بزرگترین عالم علم نحو
– اخفش : شاگرد سیبویه و خلیل بن امر = واضع علم عروض (صاحب تحسین کتاب لغت فارسی )
علل تأثیر ایرانیان در نشر علوم انسانی
۱-راه یافتن ایرانیان به دستگاه حکومت به ویژه در عصر عباسی
۲- آشنایی قبلی ایرانیان با مسائل دینی و برخورد مذاهب و معتقدات عامل توجه مسلمانان به دانش های روزگار شد .
۳-ترجمه علوم مختلف در فرهنگ ایران به زبان عربی باعث روحیه علمی مناسب با فرهنگ اسلامی شد .
(شعوبیه)

– به دلیل سیاست سخت گیرانه بنی امیه نسبت به ایرانیان ، آنها را بنده و فرودست می دانستند .
– چون اعراب زیر بار نرفتند ایرانیان مسأله برتری عجم بر عرب را مطرح کردند.
و در آثار خود به تحقیر اعراب پرداختند و همین گروه به شعوبیه معروف شدند .
در مخالفت با بنی امیه :‌
۱- مختار ثقفی در سال ۶۵ در کوفه – به خونخواهی حسین بن علی (ع) بر ضد امویان
۲-ابومسلم خراسانی ۱۲۹- برانداختن امویان و حکومت عباسیان
فارسی نو : (دری)

– کلمه دری = منسوب به در
– در اصطلاح : زبان دولتی دستگاه ساسانی
– دنباله پهلوی ساسانی و پهلوی اشکانی – ابندا در ایران رایج بوده
– بعد از اسلام در حکومتهای مستقل و نیمه مستقل خراسان و ماوراء النهر رسمیت یافت
– در امور اداری دربار و نوشتن آثار ادبی به کار می رفت
-پیش از رسمی شدن خط عربی بجای پهلوی در کتابهای اسلامی اشعار و جمله ها و ضرب المثل هایی از زبان دری با خط عربی است .

خط عربی
– قدیمی ترین کتاب به خط فارسی = الانبیه عن حقایق الادویه = اسدی توسی = ۴۴۷ سال = در زمینه پزشکی
نخستین سخن سرایان فارسی
زمان پیدایش شعر در بین اقوام عالم از زمانی آغاز شد که انسان توانست شور و هیجان درونی خود را با کلام خیال انگیز و مؤثر بیان کند .
-شعر فارسی = به تقلید از عربی
-رواج شعر به شیوه عروضی = نیمه اول قرن ۳
– تحسین تذکره نویسان = ابوحفص سغری – عباس مروزی
– اولین شعر عروضی به زبان دری = دوره طاهریان حنظله بادغیسی
– طبق تاریخ سیستان : اولین شار پارسی گوی = محمد بن وصیف سیستانی
– سال ۲۵۱ : نقطه عطف زبان فارسی و شروع شعر فارسی
-شاعران معاصر عمرولیث فیروز مشرقی – ابوسلیک گرگانی
عصر رودکی : دوره تغزل و خرد آزمایی

از نظر سیاسی = دوره اوج و اعتلای حکومت ساسانی در ماوراء النهر و خراسان = ۱۰۰ سال طول کشید .
مرکز فرهنگی و ادبی : بخارا

ویژگیهای شعر این عصر :
۱- گسترش شعر دری با تمام ویژگی های زبانی و مضمونی
۲- تشویق و حمایت سامانیان از شعر و شاعران و کثرت شاعران
۳-طرز شاعری : سادگی لفظ و آسانی معنی
۴- توجه به بیرون و واقعیات حیات فقط در زمینه تعالیم کلی اخلاقی
۵- موضوع شعر : وصف و ستایش و اندرز و معانی و رباعی

۶- قالب شعری : قصیده و غزل و قطعه و رباعی
۷- محور فکری خود و تکیه بر دانش و فضیلت
( درس سوم ) : شهید بلخی : خردمندی اندوهگین
معاصر با : امیر نصربن احمد سامانی و ابوعبدا… جیهانی
پیش از فردوسی = عنوان شاعر خرد گرفت

دانش شهیر افزون – خطش نیکو – آشنایی با فلسفه و کلام
ویژگی حیات علمی : مناظره و مباحثه با محمد بن زکریای رازی
ویژگی شعر : لطف طبع و ذوق شاعری با چاشنی فکر و فلسفه
رودکی شاعر و خرد آزمایی :

نام : ابوعبدا… تخلص : رودکی = چون محل تولدش روستای رودک سمرقند بوده است – در هشت سالگی حافظ قرآن
از حمایت : نصربن احمد و بلعمی وزیر سامانی برخوردار بود .
شعر (بوی جوی مولیان ) = به مناسبت دورشدن امیر از بخارا و تنگ دلی همراهان برای بازگشت او سرود
عنصری : غزل (رودکی وار) را نیکو می دانست .
ناصرخسرو به او = شاعر تیره چشم روشن بین لقب داد .
آثار : ۱- صد دفتر : که فقط هزار بیت ان باقی مانده است .

۲-مثنوی : کلیله و دمنه
۳-منظومه سندباد نامه
قالب : قصیده – غزل قطعه – رباعی
سبک رودکی : خراسانی یا ترکستانی با ویژگی سادگی در عین حال متانت و استحکام و قصیده : (پیری و جوانی ) بر همین سبک

ویژگی شعر او :
۱- تخیل : نیرومند
۲- زبان : ساده و روان
۳- توصیف همراه قدرت خیال و خواننده را به طبیعت نزدیک می کند
۴- القاب : پدر شعر فارسی و سلطان شاعران = چون شعر را به کمال نسبی نزدیک کرد .
۵- آمیختن زهد و اندرز و شور و شادی و شک و یقین
۶-بردباری در مقابل غم و اندوه روزگار

درس چهار م : بوشکور بلخی : شیفته دانایی
قرن : ۴ رودکی بوشکور فردوسی
پیری کودکی پیری جوانی
تأثیر از فکر وزبان هر دو
تنها اثر او = مثنوی : آخرین نامه = اندرز و حکمت
کسایی : پرچمدار ادبیات شیعه

تولد :‌دوازده سال بعد از مرگ رودکی = قرن ۴
از نظر سیاسی : اواخر سامانی و اوایل غزنویان – ابتدا به مدح پادشاهان پرداخت اما پشیمان شد .
مذهب : شیعه دوازده امامی رودکی کسایی ناصرخسرو
پیرو پیشرو
کسایی رودکی را استاد شاعران جهان نامیده
صاحب نخستین قصیده و مرثیه پیشگام قوامی رازی = قرن ۶
محتشم کاشانی = قرن ۱۰
نخستین سوگنامه مذهبی فارسی : کسایی : در موضوع کربلا
لقب او =نقاش چیره دست طبیعت به دلیل وصف های جاندار و روشن از طبیعت
عصر فردوسی : ذدوره حماسه ملی و خرد آرمانی
طول دوره : نیمه قرن ۴ تا نیمه قرن ۵

از نظر تاریخی : اوج حاکمیت سامانیان
عصر اندیشه استقلال ملی ایران
– تأکید امرای ساسانی به تألیف با زبان فارسی دری و گردآوری تاریخ و روایات
-تشویق شاعران و نویسندگان در ماوراءالنهر و خراسان
– تحسین اثر مستقل نثر فارسی = شاهنامه منثور ابو منصور عبدالرزاق توسی
ویژگی کلی شعر در این عصر :‌ سنت های پایه گذاری شده در این عصر :
۱- استحکام قالب و معنی ۱- سنت داستان پردازی
۲- تنوع اوزان و قالب ۲- منظومه سرایی اخلاقی
۳- گوناگونی مضامین ۳- نظم حماسه های ملی

۴- فراوانی شاعران
خصوصیات بارز شعر این دوره محور فکری شعر این دوره
۱- نزدیکی به طبیعت ۱- عشق به حقیقت
۲- آمیختگی با موسیقی ۲- برتری خیر بر شر
۳- داشتن رنگ ملی ۳- بهروزی قوم ایرانی
۴- مایه های حکمی و اخلاقی و فقدان مایه های عرفان
تکیه اصلی اعتبار بخشیدن به زبان فارسی

مراکز فرهنگی : غزنه – توس
درس پنجم : نثر فارسی در عصر فردوسی :
۱- شاهنامه ابومنصوری = تحسین کتاب نثر فارسی بطور مستقل
به دستور ابومنصور عبدالرزاق توسی = با موضوع ک تاریخ گذشته ایران
اصل کتاب از بین رفته : فقط مقدمه آن : پانزده صفحه به دست ما رسیده است .
قبل از این شاهنامه = شاهنامه ابوالمؤید بلخی : که کلاً از بین رفته
۲-ترجمه تفسیر طبری : تفسیر قرآن – اصل آن = عربی = در قرن ۳ محمد بن جریر طبری به فارسی به دستور منصور بن نوح سامانی به وسیله عده ای از علمای ماوراء النهر – نثر = ساده – لغات تازی کم – نقطه آغاز

نثر دینی فارسی

۳- تاریخ بلعمی : قرن ۳ از ابوعلی بلعمی وزیر منصور سامانی = ترجمه به فارسی – اصل آن : تاریخ مفصل از محمد بن جریر طبری به عربی
بلعمی در ترجمه کتاب مطالبی به ان افزوده و مطالبی را حذف کرد و این اثر تبدیل به اثر جدیدی شد .
– از متون تاریخی مهم عصر سامانی
۴- الابنیه عن حقایق الادویه : آغاز نثر علمی از ابومنصور موفق هروی
موضوع : خواص گیاهان و داروها در عصر منصور بن نوح سامانی
۵- هدایه المعلمین فی الطب : از ابوبکر اخوینی بخارایی
با موضوع : درمان بیماری ها – ویژگی آن: برای بسیاری از اصطلاحات علمی واژه های مناسب فارسی به کار رفته .
۶- حدود العالم من امشرق الی المغرب : مؤلف مشخص نیست – تحسین کتاب جغرافی به زبان فارسی
نثر : ساده و روان – موضوع : جغرافیای عمومی به ویژه سرزمین های اسلامی
ویژگی : در بردارنده اطلاعات دقیق و کم نظیر

درس ۶ : دقیقی : احیای حماسه ملی
نام : ابومنصور به شیوه : رودکی
بعد از مسعودی مروزی : اولین کسی که به نظم داستانهای ملی ایران پرداخت – پیشوای فردوسی در نظم داستان ملی – مدح امرای چغانی و سامانی – کیش : زردتشتی – نظم شاهنامه منثور = به فرمان نوح بن منصور سامانی – آثار : قصیده – غزل – قطعه
– در مدح و غزل : روشی استوار – در ضمن قصیده : پندگویی و راهنمایی آدمیان و دعوت ممدوح به دلیری و سخاوت
– بیان زیبایی های طبیعت
– مهم ترین اثر او : گشتاسب نامه : در استواری . کمال فنی به شاهنامه نمی رسد .
فردوسی : خداوند حماسه و خرد

نام : ابوالقاسم – تولد : ۳۲۹ یا ۳۳۰ : قرن ۴ – همزمانی کودکی فردوسی با پیری رودکی از نجیب زادگان و دهقانان توس و دل بسته به سنت و فرهنگ ایرانی در روایات تاریخی – در ۵۸ سالگی ۲ ثلث کتاب را نوشت .
علت تقدیم شاهنامه به محمود غزنوی و اهداف از این کار :
۱- با استفاده از نام محمود و نسخه برداری کتاب را از حوادث حفظ کند .
۲-بهره مندی از پاداش و تشویق سلطان برای رفاه زندگی
علل قبول نشدن شاهنامه از طرف محمود غزنوی
۱- شاهنامه ایرانی بود و محمود غزنوی ترک
۲-فردوسی شیعه مذهب و محمود غزنوی سنی متعصب
۳-فردوسی وزیر غزنوی یعنی ابوالعباس اسفراین را مدح و کتاب را به تشویق او به محمود عرضه کرد اما در آن زمان اسفراینی برکنار شده بود .

۴- در شاهنامه چنانچه محمود توقع داشت از او ستایش نشده بود .
۵- حسادت حاسدان
سال شروع نظم شاهنامه : ۳۷۰ مدت نظم : ۲۵ تا ۳۰ سال

معرفی شاهنامه :
۱- مجموعه تاریخ و فرهنگ قوم ایرانی
۲- زبان فخیم و آراسته فردوسی در این اثر
۳-جان و شور و اشتیاق این اثر را زنده و پویا کرده
۴- شاهنامه عبارت است از همه تاریخ و فرهنگ ایران

علل توفیق شاهنامه
۱- محتویات(عبرتو حکمت و آزادگی)
۲- ایمان پاک و اخلاص و صمیمیت
محتویات شاهنامه
۱- وقایع و رویدادها
۲-اندیشه ها و معانی اجتماعی و فرهنگی …..
۳- ستایش پروردگار و پیامبران و خرد
۴- پنجاه پادشاهی از کیومرث(اولین پادشاه) تا یزدگرد سوم (آخرین پادشاه ساسانی)

وقایع شاهنامه
۱- دره نخستین و اساطیری : آغاز تمدن بشری
۲- دوره پهلوانی (حماسی) : پیدا شدن سام وزال و رستم در عصر کیکاوس و کیخسرو – طولانی تر ین بخش شاهنامه به دلیل جنگ ایران و توران و پهلوانان
۳- دوره تاریخی :‌روی کار آمدن بهمن و حوادث اسکندر
عمده ترین بخش آن اردشیر ،‌بهرام گور و خسرو و انوشیروان
شاهکار هنری فردوسی ملاحظات نغز در پایان داستانها و جنگها
شایستگی های ادبی شاهنامه
۱- زیبایهای ادبی و زبان و بیان

۲-انواع شعر : قصیده ، غزل و قطعه و …. مدح و توصیف
۳- علاقه به داستانهای ملی
۴-بحر متقارب و قالب مثنوی
۵-مجموعه ادبیات : شصت هزار بیت
۶- تعداد ابیات سست = ۵۰۰ بیت
۷- لغت عربی = ۸۰۰ بیت
۸- آمیختن مفاهیم اسلامی – قرآنی – اخلاقی با قهرمانی و پهلوانی

۹-چیره دستی در توصیف صحنه های رزم با تشبیه
۱۰ توصیف طبیعت
اسدی :(ادامه سنت خراسان در آذربایجان )
قرن ۴ و ۵ – تولد او همزمان با پایان نظم شاهنامه
مهاجرت از خراسان به آذربایجان به دلیل وضع نابسامان خراسان در دوره انتقال قدرت از غزنویان به سلجوقیان
۱- منثور لغت فرس : اولین لغت نامه فارسی = قدیم ترین کتاب لغت = ۱۲۰۰ لغت
۲- منظوم ۱- مناظرات : ۴ یا ۵ قصیده هر کدام در موضوع خاص
شعری که در آن دو طرف سخن امتیازات خود را برمی شمرند و
سعی می کنند خود را ترجیح می دهند
۲-گرشاسب نامه = داستان منظوم کامل حماسی=۹ هزار بیت

موضوع : سرگذشت گرشاسب پهلوان سیستانی و دنیای بزرگ رستم
تفاوت گرشاسب نامه و شاهنامه
آمیختگی گرشاسب نامه با پاره ای افسانه های خرافی به شگفتی دریاها و جزایر هندوستان

شعر اسدی
۱- عبرت و موعظه ۲- طرح اندیشه های اخلاقی
۳- چاشنی اندرز و حکمت ۴- شعر و استوار و لطیف و اصیل و کهن
۵- حس دینی و علاقه به مبانی اسلام

عصر عنصری
– قدرت یافتن غزنویان و انتقال پایتخت ادبی از بخارا به غزنه
– رقابت محمود غزنوی با سامانیان در شاعر پروری
-امیر الشعرا یا ملک الشعرا :شاعری است با شعر برتر و مهارت تمام تر در دربار
-وظیفه ملک الشعرا :‌رابطه بین شاعران و پادشاه که در صورت تأیید او شاعر شعر خود را در حضور شاه می خواند
-مشهورترین ملک الشعرای دربار غزنه = عنصری بلخی
– جایگزینی ستایشگری و تاریخ بجای حماسه

زبان شعر
۱- استواری و استحکام ۲- افزایش لغات عربی
۳- توجه شاعران به پسند و سلیقه ممدوحان بجای تجربه و اندیشه خود
۴- تنوع معانی و مضامین از عصر سامانیان کم تر و زبان و بیان شعر پخته تر و متکامل تر
درس هفتم : فرخی : روستا زاده ای کامروا
– پسر جولوغ سیستانی از غلامان (امیر خلف بانو) : آخرین امیر صفاری
-قصیده با کاروان حله بر خواجه عیداسعد وزیر چغانی خواند اما باور نکرد
– قصیده در وصف داغگاه مورد توجه امیر قرار گرفت و چهل کره اسب به او پاداش داد
– در خدمت سلطان محمود و مسعود غزنوی
– زندگی مادی او مرفه – خوشگذران – کام جو – ستایشگری

فکر و شعر فرخی
– دیوان شعر – چند هزار بیت – مجموعه قصیده – ترکیب بند و غزل – قطعه و رباعی
– قصاید او = در دربار غزنوی – مدح سلاطین امرا و وزرا
-در قصاید : ابتدا جلوه های طبیعت را وصف کرده بعد به مدح ممدوح پرداخته
– قطعات اخلاقی و آموزنده
عنصری : ستایشگری که تاریخ را بجای حماسه می نشاند
قرن : ۴ – در بلخ زاده شد – پدرش بازرگان و خودش هم بعد از مرگ پدر ابتدا بازرگان اما بعد از دزدیده شدن اموال به شعر و تحصیل پرداخت .
توسط: امیر سفر برادر محمود غزنوی به دربار معرفی شد .
علل تقرب او در نزد محمود که ملک الشعرا شد

پیشه و شغل او
معرف او (امیر سفر )‌
آشنایی به علم وادب
ویژگیهای شعر او
۱- قسمت عمده شعر او : در ستایش محمود و مسعود غزنوی و ذکر اوصاف و فتوحات آنها
۲- بزرگترین قصیده سرای فارسی = به دلیل توانایی او در فنون شاعری و به کار گیری الفاظ و معانی بلند
۳- امتیاز عنصری نسبت به شاعران پیش = علاوه بر فنون شعر – بهره مندی از ارزش های زمان – به کارگیری اصطلاحات حکمت و فلسفه و منطق
۴- قصاید او : پربار و استوار – الهام از منطق و برهان – بیشتر وصف و قصایدی بی مقدمه
۵- قطعات : حکمت امیز
۶- قصیده – غزل و رباعی
۷- مثنوی وامق و عذرا داستان یونانی پانصد بیت آن باقی مانده
۸- مثنویهای شادبهر و عین احیات – سرخ بت و خنگ بت- نشانه رواج داستان سرایی در قرن ۵
منوچهری 🙁 شاعر شادمانی و طبیعت )

نام : احمد بن قوص
همراه کاروانی در جوانی به خدمت منوچهر بن قابوس زیاری : حاکم گرگان و طبرستان علت تخلص منوچهری
قصیده لغزشمع برای جلب حمایت عنصری و ستایش او
شیوه شاعری = رنگارنگی تشبیهات در وصف طبیعت و گل و گیاه و … در واقع تصویر خاطرات او در گرگان و طبرستان
علل دشواری شعر او
۱- عربی دانی
۲- دانش های زمان نحو و طب و نجوم و موسیقی
۳- به کار بردن اصطلاحات خاص آن علوم

بنیان گذار : قالب مسمط = قالبی با چند بند و هر بند ۴ تا ۸ مصرع هم وزن و مقفا که آخرین مصرع در هر بند با مصرع های آخر بندهای دیگر هم قافیه اند .
موضوع : وصف خمریه – ستایش – همراه تشبیهات زیبا و خیال انگیز
معزی = ( ادامه سنت ستایشگری)
– مجحمد بن عبدالملک معزی نیشابوری = از شاعران ستایشگر
– آخرین افراد خوش اقبال به شیوه شاعران دربار غزنه – از نیشابور
– پدرش = عبدالملک برهانی در دربار الب ارسلان سلجوقی = مقام امیر الشعرا
– بعد از پدر به خدمت سلطان درآمد – لقب (معزی) را از لقب سلطان معزالدین گرفت .
– علت توجه ملکشاه به او رباعی معزی در خصوص دیدن هلال ماه برای سلطان – بعد از ملکشاه به خدمت سنجر سلجوقی

شیوه شاعری معزی :
– شاعری مقلد و فاقد ابتکار
– قصاید او به شیوه منوچهری است
-تأ ثیر فرخی و عنصری در شعر او
– کار اصلی او = قصیده سرایی با مضمون مدح و وصف

– زبان غزل : ساده
عصر ناصر خسرو = دوران ۱- شعر مکتبی
۲- شکوفایی فرهنگ اسلامی
۳- شکوفایی فرهنگ اسلامی
تغییر و تحولات فکری در عصر ناصرخسرو :‌
۱- تجربه های تازه از برخورد عقاید و آرای کلامی
۲- فرقه های عقل گرا پنهانی با سلاح اندیشه و دانش به فعالیت علیه مخالفان پرداختند

۳- تشکیل حکومتهای شیعه آل بویه و زیاریان و دیلمیان در شمال ایران
۴- تشکیل حکومت فاطمیان (هفت امامی) در مصر و شام و گسترش حکومت سیاسی آن به مرکز ایران و خراسان
۵- خروج و گسترش زبان فارسی از خراسان به داخل فلات ایران و آذربایجان
۶- پیدایش عرفان اسلامی همراه تعالیم قرآنی (تصوف)‌ با شیوه وصول به حقیقت
– خواجه نظام الملک بدست اسماعلیان کشته شد .
عرفان = در نیمه قرن پنجم (عصر ناصرخسرو‌)‌پدید آمد .

– تعریف عرفان = رسیدن به حق بر اساس ریاضت و پاکدامنی و دوری از مادیات و پرهیز از دنیا داری
– عرفان اسلامی :منشأ قرآنی
– تمایلات عارفانه : ابتدا در بین النهرین
در سده های نخستین اسلامی = ایرانیان عرفان را در خراسان پرورش دادند بعد به نواحی دیگر حتی خلافت بغداد – بیشتر عرفان علمی بوده و به نثر اصول عارفانه از طریق درس و بحث و کتاب اعتقاد نداشتند .
عارفان دوره های قبل : با یزید بسطامی – حسین بن منصور حلاج
نخستین عارف این دوره: ناصرخسرو بعد : ابو سعید ابواخیر
– محمد بن منور : اسرار التوحید

– بابا طاهر عریان در مان طغرل سلجوقی
– مجموعه سخنان کوتاه به عربی نشانگر عقاید اوست
– مقداری دو بیتی یا ترانه : ‌به لهجه محلی لری لطافت بیان و اعتقاد خاص وی
درس هشتم : ناصرخسرو قبادیانی = شعر مکتبی
محل تولد : قبادیان بلخ – کودکی او = اوج حکومت غزنویان = محمد و مسعود غزنوی – در هفت سالگی او = قحطی خراسان – ۸۷ سال سن داشت
در جوانی : دارای دانش و کمالات – حافظ قرآن – دبیری

دوران زندگی ناصرخسرو
– از کودکی تا ۴۰ سالگی = مدح سلاطین و کامجویی و خوشگذرانی
– از ۴۰ سالگی به بعد = انقلاب درونی : به دلیل آشنایی با عقاید حکمای ملل مختلف
پیرو = فاطمیان مصر از طرف آنها = لقب حجت خراسان گرفت
آثار = دیوان – سفرنامه – خوان اخوان – زاد المسافرین – جامع الحکمتین
موارد خط کشی جز آثار کلامی

فکرو شعر
۱- تحسین کسی که شعر را در خدمت فکر اخلاقی و اجتماعی گرفت
۲- مدح و وصف خیلی کم ۳- هماهنگی سبک و اندیشه
۴- بی آرایش بدون کلام ۵- آشنایی با دانش زمان
عصر بیهقی : بلاغت طبیعی فارسی
۱- خاستگاه نثر فارسی = خراسان و ماوراءالنهر بعد ایران – طبرستان – آذربایجان
۲- نثر فارسی = آمیختگی با زبان فارسی و عربی + لهجه ها و گویش های محلی تغییر و تحول در نثر یعنی دور شدن از سادگی اولیه و آمیختگی با واژه ها و تعبیرات عربی
۳- ورود آرایش های نظمی وتوصیفات ادبی در کتابها

۴- آغاز نثر صوفیانه در این دوره
۵- استفاده از امکانات شعر در نثر مثل :
آهنگ و قافیه پردازی (مسجع)
بکارگیری اشعار بای تزیین کلام
نزدیک شدن نثر به شعر
در س ۹ : نثر علمی دانشنامه علایی

التفهیم
۱- دانشنامه علایی یا حکمت علایی : از ابوعلی سینا به خواهش : علاءالدوله کاکویه –
اهمیت آن ۱- دوره کامل فلسفه و طبیعیات و منطق
۲- دارای اصطلاحات خاص فلسفی و منطقی
۲- التفهیم : از ابوریحان بیرونی به خواهش ریحانه دختر حسین خوارزمی
اولین و مهم تریم اثر در علم نجوم و هندسه و حساب

نثر اخلاقی و تعلیمی
۱- قابوسنامه : عنصرالمعالی – از خاندان زیاری شمال ایران – در ۶۳ سالگی نوشت ۴۴ باب – حکایت و تمثیل اخلاقی
موضوع : آموزش راه و رسم زندگی به فرزندش گیلانشاه
۲- سیاستنامه : خواجه نظام الملک – به دستور ملکشاه نوشته شد ابتدا ۲۹ باب = بعد ۵۰ باب – در اواخر عمر فردوسی در نوغان توس
نام دیگر = سیر الملوک = موضوع = راه و رسم پادشاهی و آیین مملکت داری – از متون مهم و تاریخی قرن پنجم نثر ساده و محکم ادبی
دروان زندگی اهل علم و فضل = ۳۰ سال
سیاستمدار : در دربار الب ارسلان و ملکشاه

تاریخ سیستانی
نثر تاریخی تاریخ بیهقی
سفرنامه ناصرخسرو
۱- تاریخ سیستان (از متون مهم تاریخی و ادبی) = مؤلف مشخص نیست =شامل دو بخش :
بخش اول : تاریخ سرزمین سیستان : از اول تا ۴۴۵ – به شیوه ی بلعمی – ساده و روان – موضوع : جزئیات سرزمین سیستان
بخش دوم : از حوادث ۴۴۵ تا ۷۲۵
۲- تاریخ بیهقی : از ابوالفضل بیهقی (دبیر رسایل سلاطین نمونه)
موضوع مسائل قومی و ملی و جانبدار ترکان و حکومت آن
تمام حوادث غزنویان از حکومت سبکتکین تا ابراهیم ۳۰ جلد

نام دیگر :‌ تاریخ مسعودی = چون بخشی از این کتاب که باقی مانده مربوط به روزگار حکومت سلطان مسعود و غلبه آل سلجوق است .
مجموعه اطلاعات جزئی و تاریخی وقایعی که خودش مشارکت داشته
وقایعی که از افراد مطمئن نقل شد
– بیهقی هم مورخ امین هم نویسنده ای توانا است .
این عوامل کتاب را به صورت داستانی گیرا و دلچسب کرده است :

قدرت نویسندگی
توانایی در زبان فارسی
امانتداری در جزئیات پیوند وقایع
وظیفه شناسی
انعکاس بلاغت طبیعی زبان فارسی زبان آوری
ایمان به کار
تاریخ بیهقی شبیه به شاهنامه

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 51 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد