دانلود مقاله قش تحولات اقتصادی بر متغیرهای فرهنگی ،اجتماعی وسیاسی

word قابل ویرایش
47 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

نقش تحولات اقتصادی بر متغیرهای فرهنگی ،اجتماعی وسیاسی

۱-اهمیت اموراقتصادی در فرایند تا ریخی
پروفسور جان کنت گالبریت . John K Gablbaith ) استاد ممتاز دانشگاه هاروارد وبرنده جایزهنوبل در اقتصاد که درک عمیقی از تحولات اقتصادی –اجتماعی وفرهنگی جوامع بشری بویژه جوامع در حال توسعه دارد می گوید:«هیچ چیز ومطلقاًهیچ چیز در حد فقر وبی پولی آزادی انسان را نفی نمی کند .»فقر کشنده حق انتخاب (آزادی )از یک طرف وکشاندن انسان به سوی پیروی از نیروهای غریزی (حیوانی ) برای زتده ماندن از یک طرف وبی اراده کردن وکشاندن انسان به سوی پیروی از نیروهای غریزی (حیوانی ) برای زنده ماندن از طرف دیگر است .

انسان به عنوان کاملترین وبا شعورترین موجود ،دست کم از بیست هزار سال پیش (آغاز عصر کشاورزی )به گونه غریزی وتجربی درک کرده است که کار توأم با برنامه ریزی ومدیریت (سنجش ترکیب امکانات فنی ،زمان وعوامل تولید) می تواند در تامین نیازهای مادی وایجاد آرامش ذهنی (احساس امنیت )او نقش داشته باشد .برای انسان ابتدایی با شرایطی که مالکیت وجود نداشت تامین نیازهای مادی از راه کار وکوشش خو د فرد وسپس فرد وخانواده وبردگان قابل تحصیل بود

ولی آرامش ذهنی وامنیت مقوله ای بود که به رابطه انسان با دیگران وواکنش دیگران نسبت به فرد بستگی داشت .متعدد ونامحدود بودن خواسته ونیازهای بشری ،آزادی او در بهره برداری از مواهب طبیعی اولیه ،ونیز تکامل تدریجی درک وشعور انسان از راه تجربه به خطا ،انسان را در راه تولید بیش از مصرف یعنی

داشتن پس انداز وبه کاربردن پس انداز برای تولید بیشتر یا به کار گیری پس اندازها برای تامین رفاه (مسکن ،وسایل زندگی ،ابزارهای تولید بهتر)هدایت کرد .
تمدن بشر محصول کار وکوشش وبرنامه ریزی انسانها برای بهتر زیستن ودستیابی به امنیت است .تشکیل خانواده ،سکونت در روستاها وسپس ایجاد شهرها ،احداث مسکن وتأسیسات دفاعی ،ابداع ابزارهای تولیدی ودفاعی ،برقرایری دادوستد ،پاک سازی زمین وایجاد مراکز کشاورزی وتولیدی ،همگی در طول بیشاز چهل هزار سال انسانها را از موجوداتی پراکنده وصحراگرد وغار نشین به موجوداتی اجتماعی ساکن روستاها وشهرها ومحتاج مکالمه ،مبادله افکار

ودادوستدکالاهاودارندهامکانات مادی سلطه گری وبرتری جویی تبدیل کرد . پیدایش خط وابزارهای نگارش ،تدوین قوانین واصول رفتار اجتماعی ،ابداع شیوه حکومت وساختار حفظ قدرت ،همه عمری کوتاه کمتر از پنج هزار سال دارد.زندگی اجتماعی وفرهنگی جوامع در اشکال ابتدائی آن در واقع از زمانی آغاز شده است که مسأله تامین معاش فردی وجمعی در سایه رونقکشاورزی،دامداری وصید به کمک پیشرفت های فنی وتکنولوژیک عصر های پارینه سنگی ،آهن ومس

ومفرغ وابداعات واختراعاتی مانند اهلی کردن حیوانات ،درست کردن چرخ،بافت الیاف ،کشف نمک ،پخت نان ،انبار کردن وحفظ مواد غذایی برای انسان اولیه حل شد وفکر وذهن تعدادی از انسان ها از قید وبند تامین معاش وامنیت فیزیکی آسوده گردید .

از زمان شناخت خواص فلزات واختراع پول، از یک طرف بخشی از پس انداز انسان ها از کالاها واموال فاسد شدنی وپرحجم به دارایی های باارزش کم حجم ودارای قابلیت انتقال سریع تبدیل شد ودرنتیجه، تلاشهای انسان از مرز محدود تامین نیازهای فوری وضروری غذایی تا بی نهایت گسترش یافت .

با همه تحولات در زندگی اقتصادی واجتماعی به شرطی اعصار وقرون وعلیرغم همه لشکرکشی ها وفتوحات وپیداشدن امپراتوری هاوافراد قدرتمند وثروتمند در طول تاریخ،تنها از زمان وقوع انقلاب صنعتی (۱۸۵۰-۱۷۵۰ )وبه کارگیری قوهبخار بعنوان نیروی محرک واختراع موتور است که زندگی بشر چه از نظر اقتصادی وچه از نظر اجتماعی وسیاسی دچار تحول بنیادی وبرگشت ناپذیر گردیده است .کشف واستخراج نفت واستفاده از آن به جای چوب وذغال سنگ ،استفاده از موتور به

نیروی بدنی انسان ،استفاده از آهن وفولاد به جای چوب ،اختراعات واکتشافات وپیشرفت انواع علوم وفنون به کمک ثروتهای تازه گرده آوری شده ،ازیک طرف تولید انبوه محصولات صنعتی وتجارت در مقیاس جهانی را ممکن ساخت واز طرف دیگر با تجمع انسان های بیشمار در شهرها وتمرکز نامحدود انسانها در محیط های صنعتی وتولیدی ،کل روابط اجتماعی وسیاسی وروحی وفکری ورابطه مردم با مراکز قدرت تاریخی مانند مالکان وفئودالها ،اشرافیت وطبقهحاکم وصاحبان نفوذ واقتدار مذهبی دگرگون شد.

دنیای متمدن در آغاز قرن بیستم شاهد هفت تحول بنیادی در زندگی اقتصادی –اجتماعی انسانها بوده است :
۱-انتقال ثروت وقدرت مادی از زمین وکشاورزی به صنعت وتجارتوخدمات ؛

۲-انتقال قدرت سیاسی از فئودالها ،کلیسا واشرافیت به صاحبان صنایع ،کارخانه ها ومؤسسات تولیدی وخدماتی ؛
۳-انتقال رهبری سیاسی –اجتماعی جامعه به تحصیلکردگان ومتخصصان وافراد حرفه ای شامل نوسیندگان ،حقوقدانان ،روزنامه نگاران ،اقتصاددانان ،مهندسان ،بانکداران وسلب تدریجی امتیازات مبتنی بر روابط خانوادگی ووراثت یاوابستگی های طبقاتی خاص ؛
۴-پذیرفته شدن اصل آزادی وبرابری انسانها وحرکت به سوی حق رای عمومی صرف نظر ازجنس وثروت ووابستگی های موروثی ونیز شناخت حقوقی طبیعی برابر همه انسانها؛

۵-پذیرفته شدن اصل انتخابی بودن مقامات حکومتی ،محدود بودن مدت تصدی آنان واصل پاسخگو ومسئول بودن ولزوم حساب پس دادن منتخبان ؛
۶-پذیرفته شدن اصل دموکراتیزه ومردمی شدن حکومتها ومسئولیت آنها در قبال شهروندان به گونهفردی وجمعی ؛
۷-پذیرفته شدن اصل تعین وظایف ومسئولیت حکومتها توسط خود مردم یا نمایندگام مردم وتعهد مردم درتامین هزینه اداره امور عمومی به صو.رت پرداخت انواع مالیات .

همراه بااین تحولات بنیادی وساختاری در زندگی اجتماعی انسانهای متمدن ،تأسیس بانک ها ومؤسسات اعتباری وتبدیل شدن پول از فلز کمیاب وگران قیمت و دارای ارزش ذاتی به کاغذ کم ارزش وفراوان ونیز ایجاد پول های دفتری وحسابداری وتاسیس شرکتهای سهامی ،تحول ضروری اساسی دیگری تحقق یافته است که ضمن دادن قدر ت مادی وفیزیکی نامحدود به دارندگان ابزارهای پولی واعتباری ومدیریتی ،قدرت شهروندان اعم از کارگر وکارمند ودر بسیاری از موارد کسبه وکارکنان وتولیدکنندگان مستقل را سخت محدود کرده وتحت تأثیر قرار داده است .

وقوع جنگ بین الملل اول وبروز بحران اتصادی ۳۳-۱۹۲۹ وجنگ بین المللی دوم نشان داد که نظام اقتصادی وسیاسی ظاهراً آزاد ورقابتی ،هم در درون کشورها وهم در مقیاس جهانی ،دارای مکانیزم های کنترل ،تعدیل وهدایت درونی نیست ومردم وحکومت ها به نمایندگی از آنها باید در رفع نواقص نظام سرمایه د اری واحیای تاسیسات مناسب ومربوط اقدام نمایند .

از پایان جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵ )در ساختار ودردرون جوامع پیشرفته صنعتی ودر روابط میان کشورهای صنعتی تحولاتی رخ نموده است که آینده بشر را برای همیشه تحت تأثیر قرار داده ومردمان پراکنده دردنیای ظاهرآ وسیع را به ساکنا دهکده ای جهانی تبدیل کرده است .این تحولات عبارت است از :
۱-خشکاندن ریشه های حکومت های خود کامه متمرکز فردی یا گروهی برپایه فاشیزم وکمونیزم یا احساسات وعقاید ناسیونالیستی افراطی . آنچه بر سر مردم ژاپن وآلمان آمد وآنچه در شوروی سابق واقمار آن اتفاق افتاد ،پرونده این نوع حکومتهای مبتنی بر زور وقلدری وبی توجهی به آمال وآرزوهای واقعی مردم را برای همیشه بست .

۲-حرکت در جهت تفاهم وهمکاریهای بین المللی ورفع موانع دادوستدکالا،خدمات ،مبادله تجربیات ودرک وابستگی متقابل وناز همه انسانها به یکدیگر .امضای قرار داد عمومی تعرفه وتجارت دهها مقاوله نامه وقرارداد در مورد اختراعات واکتشافات ،علائم تجاری ،مبادلات علمی وفرهنگی وبرگزاری هزاران سمینار وکنفرانس بین المللی از این مقوله است .

۳- درک ضرورت ایجاد وحمایت از تشکل های مردمی (غیر دولتی ) درهمه زمینه ها مانند اتحادیه های کارگری ،کارفرمایی ،دانشجویی ،بانوان ،دانش آموزی وتشکل های حرفه ای وصنفی ،انجمن های علمی وتخصصی به منظور ارائه به دولت ها ومقامات محلی وآسان سازی انطباق نظرات مردم با برنامه ها وسیاست ها وبودجه بندی ها درداخل کشورها وتدریجاً در مقیاس های منطقه ای وجهانی .

۴-حرکت بزرگ به سوی منطقه گرایی وجهان گرایی وکنار گذاشتن اهداف وآراء محدود وتنگ نظرانه محلی وملی وتوجه به منابع وسیعتر وعامتر از راه درست کار کردن اتحادیه های اقتصادی –سیاسی ،بازارهای مشترک ،مناطق اقتصادی وغیره که امروزافزون بر آزاد سازی مبادله کالا،آزاد سازی نقل وانتقال سرمایه ونیروی کار ویکسان سازی مقررات حاکم بر عوامل تولید در مناطق وسیعی از جهان به صورت چند جانبه یکسان ویکنواخت شده است.

۵-توجه جهانی به ضرورت حفظ طبیعت ومحیط زیست وقیام مردم در برابر سیاست های دولت ها وشرکت ها ومنافع خاص فردی وجمعی برای بقای جنگل ها،فضاهای سبز ،پاکی آب ها ،پاکی وتمیزی محیط ،آلوده نکردن خاک وازهمه مهمتر تامین هوای سالم برای مردم شهرها ومخصوصاًکودکان .

۶-تحولات حیرت انگیز علمی از کوچکترین سطح مانند مطالعات ژنتیکی ونقشه برداری DNA تا بررسی کهکشان ها ومرزهای ناشناخته ابدیت که هر روز وساعت افق دانش ودید بشر را به اندازه دهه ها وگاه قرنها وسعت می بخشد .انقلاب اطلاعاتی ،شاهراههای مخابراتی ،شبکه های جهانی وبه هم پیوسته اطلاعات در دسترس مردم عادی ، وضعی پیش آورده است که در حال حاضر حجم مبادلات بین المللی در هر ساعت از کل حجم مبادلات قرن نوزدهم بیشتر است .سرعت اطلاع رسانی ،عمق وسعت داده ها ونزدیکی درک وفهم افراد در اثر دسترسی به منابع اطلاعاتی وعلمی مشترک ،اصطلاح دهکده جهانی را به واقعیتی ملموس تبدیل کرده است .

۷- فرایند یکسان شدن نیازها ؛ آلام ودردها وناراحتی های انسانها .جز از بین رفتن لایه ازون بر فراز نیمکرهجنوبی بویژه قطب جنوب که خبر از شیوع انواع سرطان در کشورهای منطقه می دهد یا گرم شدن کره زمین ،ذوب شدن یخ های قطبی که در صورت ادامه یافتن ،نیمی از سرزمینهای ساحلی رابه زیر آب می برد یا واقعه چر نوبیل که تا دهها سال دیگر اروپای مرکزی را آلوده ساخته یا اپیدمی ایدز که سالانه از همه کشورها میلیونها نفر قربانی می گیرد ،جهانی شدن شبکه های اطلاع رسانی سبب شده است که طوفان وسیل در بنگلادش یا برزیل ،کشتار فلسطینیان در خاورمیانه ،قتل عام در اوگاندا ،سرکوب مخالفان در چین یا راه افتادن محاکمات فرمایشی در هر جای دنیا ،رواج قاچاق مواد مخدر وروسپی گری ،به درد سیاسی تبدیل شود وواکنشهای گوناگون در مقیاس جهانی پدید آورد .

۸-حرکت به سوی یکسان شدن سیاست ها وبرنامه ها وانتظارات از دولت ها ومقامات منتخب وحتی غیر انتخابی در مقیاس جهانی .امروز نه تنها سازمانهایی مانند صندوق بین المللی پول وبانک جهانی وسازمان تجارت جهانی به دنبال یکسان سازی عمل ها وروش ها در زمینه امور اقتصادی ،اجتماعی وپولی هستند یا اتحادیه اروپا تا مرز حذف پول های ملی ،حذف سیاست های پولی ومالی جداگانه ،حذف مرزها وسر حدات اقتصادی پیش رفته است ،بلکه هیچ امر اجتماعی –سیاسی واقتصادی تنها مربوط به داخل یک کشور وتحت حاکمیت فرد یا دولت خاصی نیست وآثار آن در ممالک همجوار ودیگر کشورها بلافاصله حس می شود .خرابی اوضاع اقتصادی –سیاسی مکزیک سیل مهاجرت به ایالات متحده را تشدید می کند :

جنگ داخلی اوگاندا میلیونها نفر را به کشورهای مجاور می فرستد ؛سازمان مل باید صدها میلیون دلاربرای آوارگان خرج کند ؛ مسائل سیاسی کردها در ترکیه ،فقر در پاکستان ،جنگ داخلی در افغانستان ،بحران عراق و….جملگی مسائل قاچاق انسان وکالا ،حمل مواد مخدر ،نقل وانتقالات غیر قانونی سرمایه ها ،اسلحه وغیره را در مقیاس اروپا ،خاورمیانه وآسیا بوجود آورده است .

ورواج یافتن تروریسم ،قتل های فرقه ای ،قتل های سیاسی ،خفه شدن پناه جویان و…انعکاس نابسامانی ها در سرزمین های خاص است و راه حل همهآنها تقریباً مشابه ویکسان است .ترس از جهانی شدن تنها دلسوزی بخاطر از دست رفتن مشاغل یا صدمه دیدن بخشهایی از اقتصاد نیست ،ترس از جانی شدن در بسیاری از کشورها ی در حال توسعه ،ترس از عدم امکان بهره گیری از امتیازات خاص وانحصاری وسوءاستفاده از قدرت بطور مخفی وپوشیده است که با آزاد سازی ها وجهانی شدن داد وستد ها واطلاعات ،منافع گروههای خاص را به خطر می اندازد وتداوم تسلط ها را مشکل می کند.

۹-مسابقه دولت ها در کسب ارقام رشد وتوسعه اقتصاد ی هر چه بالاتر وتورم بیکاری هر چه کمتر برای اثبات شایستگی حزب حاکم در امر حکومت وادامه رهبری افراد برجسته حزب در مشاغل انتخابی وانتصابی .امروز در نظام های حکومتی دموکراتیک کار کردن برای مردم وپاسخ دادن به نیازهای آنها (پیش از هر چیز اشتغال ودرآمد مطمئن ومداوم وفزاینده همراه با ثبات نسبی قیمت ها که سطح زندگی بالاتری را تضمین می نماید وآرامش وامنیت جان ومال ) عامل اصلی وکلید برسر کارماندن دولتها به شمار می رود .از این رو همه احزاب وگروهها اعم از موافق ومخالف در هرحکومت می کوشند بهترین مغزها،بهترین مدیران

وباتجربه ترین وکار کشته ترین افرادرا برای احراز مقامات تعیین وگاه حتی پیش از انتخابات ،همکاران خود را به جامعه معرفی وبر مبنای احترام اجتماعی وکاردانی آنها کسب رأی کنند. دربین کشورها وبرمبنای تطبیقی ،جنگ ،جنگ مغزها ،تجربه ها ومدیریت هاست .یک مدیر موفق که کارخانه ای رابه ده هزار کارگر دایر وسود آور نگاه می دارد مانند ژنرالی است که در جنگ لشگری را در جهت اهداف ملی به پیروزی رسانده است.

مجموعه تحولات سیاسی-اقتصادی واجتماعی پیش آمده در کشور های پیشرفته وصنعتی که به تسلط آنها (۵/۱۵ در صد جمعیت جهان)بربقیه دنیا منجر شده است حاصل پذیرش وپیروی از دو اصل است:

۱-آزادی مشارکت ورقابت همه افراد ،مؤسسات ونیروها واشخاص اعم از حقیقی وحقوقی در کلیه امور سیاسی- اقتصادی واجتماعی وفرهنگی جامعه وکوشش مداوم در حذف عوامل بازدارنده ومزاحم مشارکت ورقابت وضع انواع قوانین ضد تر است ،ضد انحصارات ،ضد تبعیض ،ضدئ دسته بندی ،ضد پارتی بازی وضد مافیگری ،ضد استفاده از اطلاعات درونی شرکتها ، همه برای رواج هر چه بیشتر آزادی در مشارکت ورقابت است که سبب بروز عرضه شدن بهترین استعدادها وامکانات می شود .

۲-شایسته سالاری یعنی برگزیدن ،معرفی کردن وفرصت دادن به بهترین ها وشایسته ترین ها برای کار کردن ،مقام یافتن ،مدیریت کردن وپاداش مادی ومعنوی گرفتن ،احترام گذاشتن در جامعه وبه عکس طرد افراد ،مؤسسات ،رفتارها،طرز کارها ،تکنولوژی ها وماشین آلات بی خاصیت ،کم بازده ،مزاحم وپرهزینه به منظور صرفه جوئی وجلوگیری از اتلاف منابع وجاباز کردن برای شایستگان ونخبگان وافراد،ماشین الات وتکنولوژی های مؤثر وپر بازده .در نظام های اقتصادی –اجتماعی وسیاسی موفق،درست مانند طبیعت که در آن اصل بقای اصلح حاکم است ،این اعتقاد وجود دارد که جامعه بشری بعنوان بخشی از طبیعت تابع همان اصول حاکم برطبیعت است .

نتیجه پذیرش وپیروی از اصول دوگانه فوق ،عملکرد علمی ،تکنولوژیک ،اقتصادی وسیاسی این جوامع است که با وجود جمعیت ومنابع اندک ،امروز تقریباً ۴برابر نسبت خود تولید (۴/۵۷ درصد کل تولیدات جهانی )وبیش از ۵ برابر نسبت خود (۶/۷۷ درصد تجارت جهانی )داد وستدهای جهانی را دراختیار دارند .
نگاهی به ارقام اقتصادی مربوط به بعضی از کشورهای موفق در جدول ۱ ،اثر معجزه آسای رقابت وشایسته سالاری را به خوبی منعکس می نماید وبرعکس مقایسه درآمد سرانه روسیه با ایالات متحده در سال ۲۰۰۰ که تقریباً نسبت یک به بیست ودو را نشان می دهد (۱۷۴۰ دلار در مقایسه با ۳۷۹۰۰ دلار )تبلور عملی وواقعی عدم توجه به اصول رقابت

وشایسته سالاری در گذشته در یک نظام کمونیستی ودیکتاتوری است.

جمعیت(میلیون) تولید ناخالص داخلی
(میلیارد دلار ) درآمد سرانه (دلار ) رشد سالانه در آمد
(درصد) تورم (درصد)بیکاری
سوئیس
سوئد
نروژ
ایتالیا
دانمارک
آلمان
فرانسه
ایالات متحده آمریکا
کانادا
ژاپن

چین
روسیه
هندوستان
اندونزی ۲۸/۷
۸۸/۸
۵۱/۴
۹۲/۵۷
۳۶/۵
۸۵/۸۲
۶۶/۵۹
۰۶/۲۷۸

۱۶/۳۱
۸۵/۱۲۷
***

۰۰۰/۱۲۷۸
۰۸/۱۴۵
۰۰۰/۱۰۱۷
۳۹/۲۱۴ ۶/۲۸۶
۴/۲۷۵
۷/۱۷۷
۳/۱۲۶۰
۲/۱۸۶
۹/۲۲۴۲
۶۶/۵۹
۴/۱۰۵۳۳

۹/۷۶۰
۹/۴۸۵۲

۶/۱۱۶۱
۶/۲۵۲
۷/۴۹۶
۷/۱۷۴ ۳۹۴۰۰
۳۱۰۰۰
۳۹۴۰۰
۲۱۸۰۰
۳۴۸۰۰
۲۷۱۰۰
۲۵۹۰۰
۳۷۹۰۰

۲۴۴۰۰
۳۸۰۰۰

۹۰۹
۱۷۴۰
۴۸۸
۸۱۵
۵/۲
۵/۳
۲/۲
۹/۲
۴/۲
۹/۲
۲/۳
۱/۳
۰/۳
۰/۲

۵/۷
۰/۴
۶/۶
۸/۶ ۹/۱
۸/۱
۲/۲
۳/۲
۲/۲
۵/۱
۵/۱
۹/۲
۳/۲
۱/۰

۴/۱
۰/۱۸
۰/۸
۳/۶

نکته قابل توجه دیگر،رقابت بین خود جوامع پیشرفته صنعتی است . بررسی های انجام شده نشان می دهد که هر چه اصول آزادی ،رقابت و مشارکت وشایسته سالاری بیشتر در جامعه ای مستقر باشد ،قابلیت آن جامعه برای جذب انسانها ،سرمایه ها ،مغزها ونوآوری ها بیشتر ودر نتیجه سرعت رشد اقتصادی ورفاه مادی مردم آن بیشتر وسریعتر خواهد بود .برای مثال ،در ایالات متحده آمریکا که بازترین وازاد ترین کشور شناخته شده است بیش از نیمی از برندگان جایزه نوبل آن در خارج از ایالات متحده متولد شده اند وهم اکنون بیش از ۵۰۰ دانشمند علوم هسته ای از دیگر کشورها به ایالات متحده مهاجرت کرده اند .

وزارت امور خارجهایالات متحده ورود مغزها به آمریکا را هدیه های داوطلبانه سایر کشورها به آمریکامی نامد وارزش آن را بین سالهای ۹۷-۱۹۷۲ معادل ۸/۱ میلیارد دلار برآورد می کند وسازمان ملل متحد ارزش مغزهای فراری از جهان سوم بین سالهای ۱۹۹۷-۱۹۶۱ را ۲۰میلیون دلار بر آورد کرده است .ورود بیشتر سرمایه های خارجی به ایالات متحده امریکا به دلیل بازده بیشتر عوامل تولید صورت می پذیرد ،واین که در پرتو انقلاب اطلاعاتی ،پیشرفت های دانش فنی سریعتر وزود صورت می پذیرد .

رشد وتوسعه اقتصادی ،بالا رفتن در آمدها و بهبود سطح اشتغال ورفاه ،حاصل مدیریت صحیح امور اقتصادی وتوجه به اصول علم اقتصاد است. توجه به اصول علم اقتصاد مانند حداکثر بودن بازده ،حداقل بودن کردن استفاده از عوامل تولید وتوجه به نیروهای حاکم بر بازار ،برای اکثریت افراد جامعه کار وتلاش وامکان اعتلای مادی ومعنوی را فراهم می سازد .یک اقتصاد شکوفا می تواند برای تک تک افراد خود سرمایه گذاری کند . بالا رفتن سطح بهداشت ودرمان ،آموزش عمومی

وآموزش های تخصصی ،افزایش طول عمر ،موفقیت در مسابقات ورزشی ،داشتن فرصت استراحت ،مسافرت وتفریح وبطور کلی لذت بردن از زندگی وراضی بودن از زندگی ،همه تنها در پرتو رشد وتوسعه اقتصادی به دست می آید .گرچه توسعه اقتصادی به منزله از میان رفتن مفاسد اجتماعی وانحرافات روحی واخلاقی مردم جامعه نیست ،ولی جامعه ثروتمند قادر است برای رفع نبسامانی ها ومفاسد اجتماعی سرمایه گذاری کند . ایالات مکتحده آمریکا باداشتن دو

میلیون نفر زندانی ،۲۵ درصد زندانیان جهان رادارد در حالی که جمعیت آن تنها ۵ در صد جمعیت جهان است .گذشته از چگونگی تعریف جرم وشدت اجرای قانون که به زندانی شدن مجرم وبالا رفتن ارقام می انجامد ،جامعه آزاد وثروتمند می تواند هزینهاجرای قانون را بپردازد .ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۱ جحدود ۴۰ میلیارد دلار برای مبارزه با مواد مخدر هزینه کرده است ولی تعداد جوانانی که تازه مواد مخدر را تجربه می کنند حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است .نکته ای که

باید مورد توجه وتاکید قرار گیرد تفاوت اساسی انحرافات اجتماعی وفرهنگی در یک جامعه مرفه ویک جامعه فقر زده است . غیر از انحرافات وجرایم ناشی از نقایص فیزیکی وروحی انسانی که در همه جوامع وجود دارد ،اختلاف انحرافات وجرایم درجوامع غنی صنعتی وکشورهای فقیر ،ناشی از اختلاف فقر صنعتی وکشورهای فقیر ،ناشی از اختلاف فقر مطلق وفقر نسبی وتطبیقی است .

۲-عملکرد اقتصاد ایران
میانگین رشد سالانهاقتصادی ایران در دوره ۲۰ ساله پس از انقلاب ۲/۱ درصد بوده است .تعنی تولید ناخالص داخلی کشور از ۹۳۹ ،۱۱میلیارد ریال (۱/۱۱۵ میلیارد دلار ) در سال ۱۳۶۵ به قیمت های ثابت سال ۱۳۶۱ به ۴۵۵ ،۱۷ هزار میلیارد ریال (۸/۱۳۱ میلیارد دلار ) در سال ۱۳۷۸ رسیده است .(جدول ۲) جمعیت کشوردر همین دوره از ۸/۳۶ میلیون نفر به ۶/۶۴ میلیون نفر افزایش یافته ودرنتیجه در آمد سرانه هر ایرانی بطور متوسط حداقل ۳۰ در صد کمتر شده است

. این رشد اقتصادی اندک ،در مقایسه با امکانات مالی فراوان ،پرسشهای زیادی در رابطه با مدیریت اقتصاد مطرح می سازد .در آمدهای ارزی ایران از محل صدور نفت ،صادرات غیر نفتی ،موجود های ارزی ایران از کشورهای مختلف که پس از انقلاب وصول شده است ونیز وام ها واعتبارات اخذ شده در سالهای پس از خاتمه جنگ به بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار بالغ شده است . درهمین مدت دولت تدریجاً تا نیمه اول سال ۱۳۷۹ از حدود ۸/۱۲۵ هزار میلیارد ریال اعتبارات سیستم بانکی داخلی (وام بدون بهره وباز پرداخت )استفاده کرده است .این امکانات ودر آمدهای مالیاتی ،حقوق وعوارض گمرکی دریافتی وصدها هزار میلیارد ریال اموالودارایی های در اختیار دولت ونهادهای عمومی نتوانسته است به رشد وتوسعه اقتصادی مناسب منجر شود.

آشفتگی های سال اول انقلاب ،جنگ تحمیلی ،تحریم های اقتصادی آمریکا در مورد ایران ممکن است از عوامل سقوط اقتصادی کشور ذکر شود ولی امروز بیش از ۱۰ سال از دوران جنگ می گذرد وهنوز اقتصاد ایران گرفتار همان مشکلات یعنی رشد اقتصادی کم .پرنوسان ،وابستگی شدید به در آمدهای نفت وبهای نفت در بازارهای جهانی،صادرات غیر نفتی راکد ونیاز شدید به واردات مواد غذایی است .

دیگر ویژگی بارز تحولات اقتصادی ایران در این دوره ،وجود فشارهای تورمی دائمی است .سطح قیمت ها از یال ۱۳۵۶ تا امرود ۴۹ برابر شده است .تا سال ۱۳۷۸ افزایش قیمت ها بین ۲۵ تا ۵۰در صد در نوسان بوده وتنها در سال اخیر است که نوید افزایش قیمت ها در حد ۱۵ درصد داده شده است .افزایش قیمت ها تنها در اثر افزایش نقدینگی در اقتصاددر شرایط رکود تولید بوده است . میزان نقدینگی در اقتصاد در نیمه اول سال ۱۳۷۹

سال صادرات نفت
میلیون بشکه در روز درآمدنفت
میلیون دلار تولیدناخالص داخلی
میلیارد دلار رشدتولید

ناخالص داخلی
درصد قیمت نفت
بشکه-دلار جمعیت میلیون نفر تورم
۱۰۰=۱۳۵۳

۱۹۷۰
۱۹۷۱
۱۹۷۲
۱۹۷۳

۱۹۷۴
۱۹۷۵
۱۹۷۶
۱۹۷۷
۱۹۷۸

۱۹۷۹
۱۹۸۰
۱۹۸۱
۱۹۸۲
۱۹۸۳
۱۹۸۴

۱۹۸۵
۱۹۸۶
۱۶۹۷
۱۹۸۸
۱۹۸۹

۱۹۹۰
۱۹۹۱
۱۹۹۲
۱۹۹۳
۱۹۹۴

۱۹۹۵
۱۹۹۶
۱۹۹۷
۱۹۹۸
۱۹۹۹
۲۰۰۰ ۳٫۵۲
۴٫۱۷
۴٫۶۸
۵٫۴۲

۵٫۵۳
۴٫۸۹
۵٫۳۲
۴٫۹۹
۴٫۵۸

۲٫۵۸
۰٫۹۵۲
۰٫۹۳۱
۲٫۰۵۱
۲٫۰۳۹
۱٫۶۴۷
۱٫۴۹۰

۱٫۲۵۰
۱٫۵۴۶
۱٫۶۴۷

۱٫۹۹
۲٫۲۲
۴٫۴۶
۲٫۷۰
۲٫۱۸

۲٫۲۲
۲٫۲۹
۲٫۴۴
۲٫۳۴
۲٫۲۷
۲٫۰۲۰
۲٫۳۰۰ ۱،۲۶۸٫۴
۱،۱۱۴٫ ۲
۰٫ ۵۳۴ .۲
۰٫ ۰۷۳ .۵
۰٫ ۶۷۲٫ ۱۸
۰٫ ۰۵۴٫ ۱۹
۰٫ ۶۲۵٫ ۲۰
۰٫ ۷۱۳٫ ۲۰

۰٫ ۶۸۷٫ ۱۷
۰٫ ۳۱۶ . ۱۹
۰٫ ۶۰۷٫ ۱۱

۰٫ ۴۵۶٫ ۱۲
۰٫ ۰۵۰ . ۲۰
۰٫ ۲۰۰ . ۲۰
۰٫ ۷۶۲٫ ۱۶
۰ .۷۱۰٫ ۱۳

۰٫ ۲۵۵٫ ۶
۰٫ ۷۵۵٫ ۱۰
۰٫ ۶۷۳٫ ۹
۰٫ ۶۰۷٫ ۱۰
۰٫ ۹۳۳٫ ۱۷
۰٫ ۸۰۲٫ ۱۴

۰٫ ۳۰۰٫ ۱۶
۰٫ ۳۳۳٫ ۱۴
۰٫ ۶۰۳ .۱۴
۰٫ ۱۰۳٫ ۱۵
۰٫ ۲۷۱ . ۱۹

۰٫ ۴۶۴٫ ۱۵
۰٫ ۹۳۳ . ۹
۰٫ ۲۷٫ ۱۶
۰٫ ۸۸۸٫ ۲۰ ۶٫ ۷۴۲٫ ۱
۰٫ ۳۶۴٫ ۶۹

۲٫ ۶۵۷٫۸۰
۹٫ ۵۶۷٫ ۸۷
۸٫ ۳۶۹٫ ۹۳
۰٫ ۴۶۴٫ ۹۸

۱٫ ۱۳۸٫ ۱۱۵
۰٫ ۸۶۷٫ ۱۱۳
۰٫ ۲۸۲٫ ۱۰۱
۰٫ ۲۰۷٫ ۹۳
۰٫ ۲۷۵٫ ۸۱

۰٫ ۲۷۶٫ ۷۹
۰٫ ۶۴۳٫ ۸۹
۰٫ ۵۰۸٫ ۱۰۱
۰٫ ۴۳۵٫ ۱۰۲
۰٫ ۶۷۳ .۱۰۲

۰٫ ۶۷۳ . ۸۷
۰٫ ۵۲۶٫ ۸۰
۰٫ ۱۹۷٫ ۸۳
۰٫ ۹۶۰٫ ۹۲
۰٫ ۶۰۰٫ ۱۰۳
۰٫ ۶۰۴٫ ۱۱۰
۰٫ ۳۴۴٫ ۱۱۳
۰٫ ۷۵۵٫ ۱۱۴

۰٫ ۸۱۵٫ ۱۱۷
۰٫ ۹۴۱٫ ۱۲۳
۰٫ ۵۳۵٫ ۱۲۷
۰٫ ۸۳۰٫ ۱۳۹
۰٫ ۷۷۸٫ ۱۳۱

۰٫ ۰۷۳٫ ۱۳۵
۳٫ ۱۱
۳٫ ۱۲
۳٫ ۱۶
۹٫ ۸
۶٫ ۶
۴٫ ۵
۹٫ ۱۶
۱٫ ۱-
۰٫ ۱۱

۰٫ ۸-
۸٫ ۱۲
۵٫ ۲-
۱٫ ۱۳
۲٫ ۱۳
۹٫ ۰
۲٫ ۰
۵٫ ۱۵ –
۲٫ ۱
۷٫ ۸-
۳٫ ۳

۷٫ ۱۱
۴٫ ۱۱
۷ .۶
۵٫ ۲
۲٫ ۱

۷٫ ۲
۲٫ ۵
۹٫ ۲
۸٫ ۱

۵٫ ۱
۵٫ ۲

۱۷٫ ۲
۳۷٫ ۲
۴۹٫ ۲
۳۲٫ ۵
۵۷٫ ۱۱
۱۲٫ ۱۱

۸۹٫ ۱۱
۳۷٫ ۱۱
۵۰٫ ۱۴
۰٫ ۳۹
۳۵٫ ۳۹
۰۰٫ ۳۷
۶۰٫ ۳۰

۶۳٫ ۲۸
۰۰٫ ۲۷
۰۰٫ ۲۶
۰۵٫ ۱۳
۱۴٫ ۱۷
۳۰٫ ۱۳
۰۴٫ ۱۶
۲۶٫ ۲۲

۶۶٫ ۱۸
۷۷٫ ۱۸
۷۷٫ ۱۵
۸۷٫ ۱۴
۱۸٫ ۱۶

۸۳٫ ۷۱۹
۰۰٫ ۱۶
۳۳٫ ۱۲
۸۵٫ ۱۸
۵۶٫ ۲۰
۲۶٫ ۲۹

۰۲٫ ۳۰
۹۱٫ ۳۰
۸۲٫ ۳۱
۷۷٫ ۳۲
۷۳٫ ۳۳
۳۰٫ ۳۴
۳۰٫ ۳۵

۸۰٫ ۳۶
۴٫ ۳۸
۴٫ ۴۰
۵٫ ۴۱
۰٫ ۴۳
۶۰٫ ۴۴
۲۰٫ ۴۶

۸۰٫ ۴۷
۴۰٫ ۴۹
۳۰٫ ۵۱
۳۰٫ ۵۱

۴۰٫ ۵۶
۲۰٫ ۵۷
۳۰٫ ۵۸
۸۰٫ ۵۹
۱۰٫ ۶۰

۶۰۲٫ ۶۰
۱۰٫ ۶۰
۷۰٫ ۶۰
۰۰٫ ۶۲
۴۰٫ ۶۳
۶۰٫ ۶۴




۱۰۰
۱۱۴
۱۲۸
۱۴۲
۱۶۳

۱۸۹
۲۳۷
۲۷۸
۳۱۹
۳۵۰
۳۹۱
۳۹۹
۴۸۲

۵۷۸
۶۸۶
۷۸۴
۹۴۲
۱۲۰٫ ۱
۲۰۸٫ ۱

۶۸۴٫ ۱
۲۷۵٫ ۲
۵۲۲٫ ۳
۳۷۲٫ ۴
۱۵۹٫ ۵
۹۶۴٫ ۵

۴۰۷٫ ۷
۵۱۸٫ ۸
در حد ۱۵ درصد داده شده است .افزایش قیمت ها تنها در اثر افزایش نقدینگی در اقتصاددر شرایط رکود تولید بوده است . میزان نقدینگی در اقتصاد در نیمه اول سال ۱۳۷۹ برابر -/۲۱۲ هزار میلیارد ریال بود که نسبت به نقدینگی سال ۱۳۵۶ از ۱۰۰ برابر شدن آن حکایت دارد .صد برابر شدن نقدینگی مستقیماً از ۱۲۱ برابرشدن حجم بدهی دولت به سیستم بانکی ناشی شده است و۴۹ برابر شدن قیمت ها را ایجاد کرده است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 47 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد