مقاله ارائه راهکارهای مقابله با تهدیدات و تامین ایمنی و امنیت بنادر کشور

word قابل ویرایش
10 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

ارائه راهکارهای مقابله با تهدیدات و تامین ایمنی و امنیت بنادر کشور
چکیده :
با توجه به اهمیت بنادر به عنوان دروازه های ورود و خروج کالا در کشور و با عنایت به این موضوع که مباحث اقتصادی هر کشور به طور گسترده ای با بنادر عجین شده است ، لزوم بازنگری در روشهای حفظ و بقای بنادر و نیز ارتقاء سطح امنیت آنها بیش از پیش محرز می گردد. بدون تردیدبنادر نقش بسیار مهمی در زنجیره حمل و نقل بین المللی ایفا می کنند و نه تنها نقش تعیین کننده ای در تجارت خارجی کشورها داشتهبلکه تاثیر حیاتی بر اقتصاد ملی نیزدارند، لذا با توجه به اینکه بنادر با تهدیدات و چالش های امنیتی بسیار بالایی مواجه اند می بایستاز بنادربه عنوانشریان و زیرساخت های حیاتی کشور به صورت ویژه محافظتگردد.
جامعه جهانی با اجرای دستورالعمل افزایش ایمنی بنادر، و سازمان بین المللی دریایی و از طریق ایجاد آیین نامه امنیت بنادر و کشتیها( ISPS)توجه ویژه ای به محافظت از بنادر در برابر هر گونه حادثه ای که امنیت آنها را تهدید می کند مبذول داشته اند .در میان این اقدامات آماده سازی و پیاده سازی طرح حفاظت از بنادر و طرح حفاظت از تاسیسات بندری بسیار مهم می باشد. این طرحها باید با طراحی حفاظت از زیرساختهای حیاتی بنادر سازگار باشند.
نگارندگان با توجه به ضرورت اهمیتایمنی و امنیت در مراکز حیاتی ، حساس و مهم در راستای حفظ سرمایه ها و زیر ساختهای کشوری و با عنایت به اینکه بنادر در زمره مراکز ثقل کشور قرار می گیرند ، با ارائه راهکارهایی عملی در راستای کاهش آسیب پذیری و افزایش بازدارندگی در برابر تهدیدات احتمالی و تسهیل مدیریت بحران در بنادر کشور پرداخته و اجرای آنرا بعنوان بک ضرورت اجتناب ناپذیر پیشنهاد می نمایند .
کلید واژگان :زیرساخت های حیاتی– آسیب پذیری–بنادر – مدیریت امنیتی ، مدیریت بحران ، طرح حفاظت از بندر

مقدمه :
بنادر بعنوان تاسیسات و زیر ساختهای حیاتی و فعال کشور ، می توانند تحت تاثیر تهدیدات گوناگون از تهدیدات طبیعییا غیرعمد گرفته تا دامنه گسترده ای از تهدیدات انسان ساز یا عمدی شامل جنگ نرم یا تهاجم نظامی قرار گیرند. بعبارت دیگر نوع فعالیت بنادر و ماهیت فرآیندی آنها در مقیاس بین المللی و ملی به گونه ای است که تحولات سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و البته تحرکات نظامی و تهدیدات نرم می توانند بر نحوه فعالیت و عملکرد آنها تاثیر گذارد.
بنادر حلقه ارتباطی مهمی در زنجیر حمل و نقل دریایی و زمینی یک کشور بشمار می آیند و زیرمجموعه ای از ارتباطات اقتصادی ، فضایی و اجرایی بین بندر و محدوده پیرامونی خود شامل کشور ، منطقه یا شهرهای اطراف خود را تشکیل می دهند. به همین علت است که یک بندر در برابر انواع مختلف تهدیدات و نیز مخاطرات تهدید کننده دریایی و خشکی آسیب پذیر اند.
با توجه به ارتباط تنگاتنگ مابین ساختار فضایی و سازمانی یک بندر ، هر گونه اختلال در کارکرد یک قسمت از بندر سریعا در کارکرد کل بندر تاثیر می گذارد و موجب اختلال در کل زنجیره حمل و نقل دریایی و زمینی می گردد. در صورت وقوع شرایط اضطرار و بحرانی ، این گونه مشکلات میتوانند باعث ایجاد تهدیدات جدی برای اکوسیستم و امنیت اجتماعی در محدوده بندر گردند. در چنین شرایطی طبق دستورالعمل و آیین نامه های بین المللی [١] ، امنیت مردم ، زیرساخت ها و تاسیسات ، شامل وسایل حمل و نقل در بنادر و در محدوده های مجاور باید در برابر تهدیدات محافظت شوند. این محافظت برای کاربران حمل و نقل ، اقتصاد و کل جامعه مفید می باشد. لذا امنیت و حفاظت تاسیسات بندری مهمترین وجه مدیریت راهبردی در بنادر و رکن اساسی مقابله با تهدیدات احتمالی را نشکیل می دهد .
افزایش تردد کشتیها ، بزرگی حجم کشتیها ، افزایش تعداد کشتیهای حامل کالاهای خطرناک (مانند تانکرها ، حامل های LNG ۴و بارهای شیمیایی) و نتیجتا افزایش میزان کالاهای خطرناک که در بنادر انبار و یا جابه جا می شوند ، تمامی این پدیده ها منجر به افزایش سطح مخاطرات اکولوژیکی بویژه در صورت سهل انگاری و بی توجهی تیروی انسانی ، منشا تهدید بالقوه ای است که منجر به آلودگی دریا و ساحل می گردد[٢] و در بلند مدت محیط زیست بندر و نواحی مجاور را بشدت آلوده می سازد .
در زمره خطرناکترین حوادث از این دست نشت مواد نفتی به دریا و یا انفجار گاز در اثر اشتباه عملیاتی و سهل انگاری در پایانه گاز LNG می باشد و چه بسا محموله های خطرناک در کانتینرها تهدید جدی برای امنیت بنادر یشمار می ایند. بدون تردید لزوم توجه و اهمیت حفاظت از محیط زیست بنادر روند رو به رشدی بافته و در چند سال گذشته تعداد سناریوهای محتمل حملات خرابکارانه به بنادر و میزان خسارات ناشی از آنها افزایش داشتهوامروزه بنادر ممکن است از زمین ، هوا و دریا و حتی زیر دریا مورد تهاجم واقع شوند. بدلیل تغییرات پویایی که در نواحی پیرامون یک بندر صورت میگیرد ، تفکر راهبردی جهت تامین امنیت تاسیسات بندری در حال تحول و تکامل است و این تحولات به سمت ایجاد شرایط مساعد و ایمن برای پیشبرد فعالیت ها خواه در بندر و خواه تاسیسات مرتبط و کارگاه ها و شلترهانظیر بخش های تعمیر و نگهدارییا فضاهای ساخت و طراحی و صنایع کشتی سازی می گردد .
بنادر و تاسیسات بندری بعنوان زیرساختهای حیاتی:
طیق تعریف زیرساخت هاییک کشور شامل دارایی ها و تاسیساتی است که برای کارکرد یک جامعه ضروری است و دارای هزینه ثابت بالا –حیات اقتصادی طولانی– ارتباط قوی با توسعه اقتصادی میباشد و بعبارت دیگر دارایی های فیزیکی که قادر به ارائه خدمات یا دیگر منافع برای سالهای طولانی باشند.
لذا وسعت تاثیرگذاری حوادثی که امنیت بنادر را تهدید می کنند ، می تواند به حدی گسترده باشد که بنادر را به عنوان زیرساختهای حیاتی برسمیت می شناسند [٣]. بدیهی است زیرساخت های حیاتی شامل سامانه ها و دارایی های فیزیکی ( سخت افزاری ) و مجازی ( نرم افزاری ) هستند که به قدری برای کشور ضروری اند که ناتوانی و عدم کارکرد و یا اختلال در آنها دارای تاثیر تضعیف کننده و آسیب رسان روی امنیت ملی و نیزامنیت اقتصاد ملی ، می باشد.
بنابراین میزان تاثیر حوادث و مخاطراتی که امنیت بنادر را تهدید می کند به قدری بر تحولات فرا مرزی تاثیرگذار است که دامنه آن میتواند امنیت ملی و اقتصاد کشور را بشدت تحت تاثیر قرار داده و کشور را در معرض فاجعه ملی قرار دهد . بعبارت دیگر برنامه ریزی برای حفاظت از تاسیسات بندری و مدیریت بنادر به عنوان زیرساختهای حیاتی کشور باید طبق مقررات و آیین نامه های بین المللی طرح ریزی شود تا اثرات منفی تهدیدات امنیتی بنادر را تا حدممکن کاهش داده و وقوع شرایط اضطرار را به حداقل برساند و راه کارهای سریع و مطمئن ارائه دهد[۴].
در نتیجه لازم است تا اقدامات جامع سازماندهی شده ای را صورت دهیم تا مسئولین مربوطه توان مدیریت و آمادگی رویارویی با وقوع هرگونه بحران و یا فاجعه ای را داشته باشند و دسترسی به منابع صحیح برای جلوگیری از وقوع شرایط بحرانی و حذف عواقب ناشی از این گونه حوادث را میسر س زند و تهدیدات آینده ، به خصوص محل و شرایط وقوع حادثه ، سیستم امنیتی بنادر (شامل ویژگی و پویایی سیستم با در نظر گرفتن حوادث احتمالی) ، تهدیدات و ریسکها را شناسایی و پیش بینی نمایند.
به همین علت است که سیستم مقابله با بحران و شرایط اضطرار در بنادر کشور باید باز تعریف شده و مفاهیم جدیدی از مدیریت بحران متناسب با ویژگی و منجصر بفرد بودن بنادر مورد توجه قرار گیرد. کارهای مفهومی در این زمینه باید با مشخص نمودن محدوده بندر به عنوان محدوده ای که به محافظت جدی در برابر تهدیدات نیاز دارند آغاز شود. گام بعدی بررسی و مطالعه بهنگام از تاسیسات بندری است ، این بررسی متعاقبا برای آماده سازی طرحهای حفاظتی از تاسیسات بندری و پس از آن طرحهای امنیتی بندر مورد استفاده قرار می گیرند. براساس بررسی ها ، سناریوهای تهدید تاسیسات بندری ایجاد می شوند که شالوده توسعه مفاهیم مدیریت بحران بنادر را ایجاد خواهند کرد. گام بعدی مشخص نمودن طرحهایی برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی بندری می باشد که شامل شناسایی اجزاء مهم زیرساختهای بنادر و قوانین و رهنمودهای مربوطه می گردند
روش های پیشگیرانه و ایمن سازی بنادر:
زیرساختهای حیاتی بنادر شامل زیرساختهای فنی مانند حوزه فعالیت های خشکی و دریایی می شود که بخشی از سیستم ناوبری و ارتباطات دریایی و زمینی ، جابجایی کالا ، انبار نمودن محمولاه و یا مواد خطرناک وسیستم شبکه IT در بنادر را تشکیل می دهند. [۵]هر فعالیتی برای محافظت از زیرساختها باید شامل تمامی اقداماتی شود که هدف آنها تضمین اجرایی ، تداوم فعالیت ، یکپارچگی زیرساختهای بندری باشد تا بتواند مانع وقوع تهدیدات و مخاطرات گردد و تاثیرات تهدیدات و مخاطرات ، تاثیرات خرابی تجهیزات ، تاثیرات حملات احتمالی ، تاثیرات حوادثی آسیب گذار بر عملیات بندری را محدود و خنثی نماید[١١] .
از جمله فعالیتهای عملیاتی که در حیطه مقابله با تهدیدات قرار دارد ، آماده سازی طرح ها برای مدیریت بحران و حفاظت از زیرساختهای حیاتی می باشد این گونه طرحها شامل پروژه های واکنش و مقابله با بحران و برنامه هایی برای بهینه سازی استفاده از ابزارها و منابعی است که در شرایط بحران در دسترس اند. موارد ذیل باید در طرح حفاظت از زیرساختهای حیاتی بنادر در سطح منطقه ای مورد توجه قرار گیرند:
– تهیه فهرست کاملی از تاسیسات و زیر سیستم های بندری
– شناسایی نوع تهدیدات و بررسی احتمال وقوع آنها
– تعیین ویژگی های منابع در دسترس برای حفاظت از تاسیسات
– فعالیتهایی که می توانند در صورت وقوع تهدید و اخلال در زیرساخت ها انجام شوند.
– گزینه های قابل اجرا برای بازسازی زیرساخت ها و تاسیسات مرتبط
– قوانین جهت همکاری بین ادارات کل و صاحبان تجهیزات بندری
آماده سازی طرحهای مدیریت بحران باید پیش از ارزیابی احتمال وقوع شرایط بحرانی در یک بندر از تاسیسات بندری گرفته تا محیط زیست دریایی و ساحلی اقدام شود. یکی از موارد مهم در امنیت بنادر ، حفاظت از محیط زیست طبیعی به خصوص محیط زیست دریایی می باشد که با توجه به خاص بودن مشکل حفاظت از بنادر ، این مبحث باید از دیدگاه حفاظت از بنادر در دریا و خشکی و از دیدگاه حفاظت از تاسیسات خاص بندری بررسی گردد.
محافظت از بنادر در دریا و خشکی:
محافظت از بنادر در خشکی مستلزم تامین منابع مالی و اعتبارات کافی و اقدامات فنی مربوط به تفکیک بخش های مختلف بندر و ایجاد محدودیت های دسترسی به یکدیگر ، نصب تلویزیون مدار بسته مدرن و تجهیزات کنترل محموله های باری و کانتیتر ها می باشد. محافظت و نظارت از طریق مانیتور باید نه تنها محدوده بندری بلکه محدوده های خارج از بندر را که احتمال وجود تهدیدات بالقوه به تاسیسات بندری در آن وجود دارد نیز پوشش داده و نیز بررسی کانتینرهایی که بر روی کشتیها بارگیری می شوند و در میان سایر کانتینرها خطرناکتر به نظر می رسند.
بررسی محافظت از بندر در خشکی می تواند توسط چک لیست ارزیابی امنیت تاسیسات بندری (PFSA۵) صورت گیرد. این فهرست باید شامل مواردی از جمله عوارض زمین ، حصارکشیها، نقاط دسترسی ، آمار ترافیک ، گشت زنی ، روشنایی ، سیستمهای سیگنالی ، تلویزیون مدار بسته ، پرسنل و بازرسی امنیتی از وسایط نقلیه باشد.
جنیه عملی آماده سازی مفهوم مدیریت بحران در مناطق بندری به خصوص با توجه به امنیت آن محدوده ها و تهدیدات متوجه آنها ، شامل شناسایی تاسیسات بندری در ارتباط با تامین مقررات ISPSو IMO۶می شود. [۶] گام بعدی شامل آماده سازی بررسی و ارزیابی امنیت تاسیسات بندری با توجه به ضوابط موجود در ISPS می شود که توجه ویژه ای به شناسایی زیرسیستم های حیاتی در سطح ترمینالهای ویژه ، تاسیسات بندری و نهایتا کل محوطه بندر دارد. بر این اساس طرحهای حفاظتی از تاسیسات خاص بندری تهیه شده و نهایتا یک طرح یکپارچه امنیت بندری ایجاد می شود .
طرحهای امنیتی برای بنادر و تاسیسات بندری :
طرحهای حفاظت از بنادر که براساس نتایج بررسی امنیت بنادر ایجاد شده اند ، به میزان کافی به ویژگیهای بخشهای مختلف بنادر اشاره می کند طرحهای امنیتی را برای تاسیسات بندری یکپارچه می کند. برای هر سطح امنیتی طرحها باید دارای موارد زیر باشند: [٧]
– برنامه و طرح قابل پیگیری
– ملزومات موجود در محل
– اقدامات لازم الاجرا
طرحهای امنیتی بنادر باید براساس دیدگاه های عمومی زیر باشند: [٨]
– مشخص نمودن تمامی محدوده های امنیتی ، توجه ویژه ای باید به حریم و چارچوب هر زیرسییستم گردد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 10 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد