مقاله بررسی اثرات اقتصادی- فرهنگی – اجتماعی و زیست محیطی بر توسعه گردشگری روستایی (نمونه مورد مطالعه روستای یاسه چاه )

word قابل ویرایش
14 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
توسعه ی گردشگری روستایی همواره دربردارنده ی آثار فراوان مثبت و منفی اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست محیطی بر جامعه گردشگرپذیر است . تاثیراتی که منجر به بهبود کیفیت زندگی روستاییان میشود. در این پژوهش به بررسی تاثیرات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست حمیطی ناشی از توسعه گردشگری روستایی روستای یاسه چای از توابع شهر سامان به عنوان یکی از روستاهای منونه ی گردشگری استان چهارحمال و بختیاری پرداخته شده است . این پژوهش با هدف افزایش منافع حاصل از گردشگری و کاهش اثرات منفی گردشگری انجام شده است . روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش روش کتاب خانه ای و میدانی(حضور در حمل تحقیق ) می باشد. نتایج حاصل از پژوهش بیانگر این است که با شناخت این تاثیرات و مدیریت و برنامه ریزی صحیح برای بهره برداری از تاثیرات مثبت و کاهش اثرات منفی می توان به توسعه گردشگری در این منطقه کمک منود.
واژه های کلیدی:( گردشگری روستایی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست محیطی )
١-مقدمه
گردشگری عبارت است از فعالیت های افرادی که برای استراحت ، کار و دلایل دیگر به خارج از حمیط سکونت معمول خویش سفر کرده ، و حداکثر برای یک سال متوالی در آنجا اقامت میکنند (پاپلی یزدی و سقایی١٣:١٣٩١) گردشگری از مجله فعالیت های اصیل انسانی است و به اندازه درازای زندگی بشر قدمت دارد ولی به صورت امروزه و نوین آن از پدیده های بعد از جنگ جهانی دوم است که در اواسط دهه ی چهل دامنه آن به ایران نفوذ کرده است . در این اواخر پدیده گردشگری از یک پدیده ساده دید و بازدید فراتر رفته و ابعاد و اهمیت ویژه ای یافته است ، تا جایی که از آن به عنوان فعالیت عظیم اجتماعی و اقتصادی و حتی در غالب یک صنعت بزرگ نام برده می شود. چنانچه در بسیاری از کشورهای پیشرفته و برخی کشورهایی که از جاذبه های فراوان تاریخی، فرهنگی، طبیعی، و امکانات و تسهیلات جذب گردشگر برخوردار میباشند، سهم بزرگی از درآمد ملی از حمل توسعه ی گردشگری تامین میگردد امروزه در کشورهای توسعه یافته (به ویژه کشورهای گردشگرپذیر) از گردشگری به عنوان یک صنعت تعبیر میشود (اردستانی١۴٣:١٣٨٢) صنعت گردشگری سومین پدیده ی اقتصادی پویا و در حال توسعه پس از صنایع نفت و خودرو به شمار میرود و سازمان توسعه و همکاری جهانی، این صنعت را پس از بانک داری، دومین بخش خدمات در تجارت بین امدللی معرفی کرده است (دهکردی و همکاران ١٠١:١٣٩١). در این میان گردشگری روستایی به عنوان یکی از گونه های گردشگری که به توصیف اشکالی از گردشگری میپردازد که در نواحی روستایی صورت میپذیرند. در این نوع گردشگری، فرهنگ حملی، سنن ، صنایع دستی، فعالیت ها و تجارب در یک حمیط بکر روستایی منایش داده میشوند.
(اسمیت و همکاران ١۵۵:١٣٩١).
گردشگری روستایی در نیمه دوم قرن هجدهم درانگلستان و اروپا ظاهر شد تا اوایل نیمه دوم قرن هجدهم ، یعنی تا انقلاب صنعتی، افراد نسبتا کمی میل یا تصمیم به سفر و گردشگری داشتند؛ مسافرت بسیار کند و سخت و غالبا کاری خطرناک بود و مسافرت به روستا عملی دشوار به شمار میرفت . اندیشه پایه گذاری این گونه از گردشگری به منظور بازدید از مناطق روستایی که شامل اهداف تفریحی میشد، ابتدا در اثر صنعتی شدن و شهرنشینی سریع جوامع غربی طی قرن ٩١، در کنار عواملی چون توسعه ی محل و نقل ، افزایش درآمد و داشتن اوقات فراغت پدید آمد و این امکان را ایجاد کرد که تعداد بیش تری از حومه ی شهرها دیدن کنند (شارپلی۴:١٣٨٠).
گردشگری روستایی دارای مزایای بسیاری است و می تواند جز گزینه های مناسب برای کسب درآمد و ایجاد اشتغال زایی و ایجاد تغییرات مثبت در درآمدروستایی در نظر گرفته شود.این موضوع نیازی حمسوس برای توسعه و احیای اقتصاد روستایی است که علاوه بر گسترش گردشگری، باعث ورود روش های امروزین کشاورزی در نواحی روستایی نیز می شود. گردشگری و توسعه ی آن ابزاری ضروری برای برنامه ریزی توسعه و روستاها به شمار می آید گردشگری به شکوفایی اقتصاد روستایی و ایجاد راهی برای عرضه تولیدات حملی و ایجاد ارزش افزوده بسیار کمک می کند (دهکردی و همکاران ١٠١:١٣٩١). کارشناسان اقتصادی با تاکید بر جنبه های مختلف گردشگری نقش آن را در پویایی اقتصادی بسیار مهم دانسته اند . گردشگری یک حرکت فرهنگی و صلح آمیز نیز هست (پاپلی یزدی و سقایی۶۴:١٣٩١) گردشگری علاوه بر تاثیرات اقتصادی بر روستاها، تاثیرات فرهنگی و اجتماعی و زیست حمیطی نیز بر آن ها دارد.
روستای یاسه چای با دارا بودن جاذبه های فراوان تاریخی، طبیعی، فرهنگی و اجتماعی به عنوان یکی از روستاهای منونه گردشگری استان چهارحمال و بختیاری هرساله گردشگران زیادی را به خود جذب میکند. جذب این گردشگران میتواند گامی در جهت توسعه روستا و بهبود شرایط زندگی ساکنان آن ها باشد. نگارنده در این مقاله با هدف توسعه گردشگری روستای یاسه چای به بررسی تاثیرات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست حمیطی گردشگری در این روستا میپردازد. بیش تر این گردشگران از استان های همجوار، خوزستان و اصفهان میباشند. ورود این گردشگران به این روستا تاثیرات مختلفی میگذارد در این پژوهش سعی بر این است تا تاثیرات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست حمیطی حاصل از ورود گردشگران را بر روستای یاسه چای مورد بررسی قرار دهد.
٢-اثرات گردشگری روستایی
گردشگری روستایی به عنوان یکی از گونه های گردشگری که در نواحی روستایی شکل میگیرد دربردارنده ی آثار فراوان اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیست حمیطی است . این اثرات میتواند مثبت و منفی باشد. ابتدا به بیان دیدگاه ها در این زمینه میپردازیم و سپس میزان این تاثیرات را در روستای یاسه چای مورد بررسی قرار میدهیم .
١-٢-دیدگاه اقتصادی
گردشگری قبل از هرچیز یک مسئله اقتصادی است . ساماندهی فضای جغرافیایی در امر مبادله آزاد گردشگری شکل میگیرد و تجارت و مسافرت بر پایه سرمایه داری و سودآوری انجام میشود. از این رو گردشگری در فرآیند عرضه و تقاضا جلوه هایی از توسعه را نشان میدهد. کارشناسان اقتصادی با تاکید بر جنبه های مختلف گردشگری نقش آن را در پویایی اقتصادی بسیار مهم دانسته اند (پاپلییزدی و سقایی۶۴:١٣٩١). لی در مورد تاثیرات اقتصادی گردشگری می نویسد که گردشگری باعث افزایش درآمد ملی و تولید ناخالص ملی میشود. او هم چنین گردشگری را یک منبع درآمدی برای دولت می داند و اعتقاد دارد که این صنعت به بهبود خدمات اجتماعی منجر می شود (میرزایی٢۶:١٣٨٨)
گردشگری روستایی هم چون سایر گونه های گردشگری در اقتصاد روستاییان تاثیرگذار بوده است . این تاثیرات عبارت اند از ایجاد اشتغال ، افزایش درآمد روستاییان ، کاهش مهاجرت روستاییان به شهر، بهبود کیفیت زندگی روستاییان و …..
گردشگری یک صنعت کاربر است . از آن جا که بسیاری از خدمات گردشگری را منی توان با استفاده از فناوری ارئه کرد اشتغال نیروی انسانی در این صنعت فراوان است . از این رو توسعه گردشگری در مکان های مختلف زمینه های ایجاد اشتغال دائم و فصلی و نیمه وقت را برای نیروی انسانی با تخصص و آموزش متوسط فراهم می آورد و از نرخ بیکاری میکاهد. علاوه بر اشتغال های مستقیم در گردشگری زمینه فعالیت های دیگر که در ارتباط با گردشگری اند مثل کارهای ساختمانی، تعمیرات ، کرایه دادن اتومبیل ، دست فروشی و نظیر این ها برای افراد بومی فراهم میگردد. هر چند این گونه فعالیت ها از نظر ثبات درآمد نامطمئن اند.ولی می توانند حداقل درآمدی را برای خانوارها فراهم کنند ( شارپلی٧٨:١٣٨٠)
شارپلی در خصوص گردشگری روستایی و اشتغال معتقد است که از آن جا که گردشگری روستایی منبع مهم و جدید ایجاد درآمد برای جوامع روستایی است . بنابراین در کارهایی که با گردشگری مرتبط هستند، مثل آماده کردن اتاق برای گردشگران ، تهیه غذا، خرده فروشی، محل و نقل و ایجاد سرگرمی، شغل های جدید به وجود میآیند. (شارپلی۴٣:١٣٨٠)
لی از گردشگری به عنوان یک منبع اشتغال زا نام میبرد و در این مورد معتقد است که اثر مخارج گردشگری بر اشتغال زایی به طورگسترده در متون اقتصادی مورد بحث قرار گرفته ، اما تنها به پاسخگویی به برخی پرسش های اساسی مربوط ، حمدود گشته است . به طور کلی سه نوع اشتغال شناسایی شده است که عبارت اند از:
۱-نخست اشتغال مستقیم حاصل از هزینه های انجام شده برای تسهیلات گردشگری نظیر هتل ها
٢-دوم ، اشتغال غیرمستقیم در بخش بازرگانی متاثر از گردشگری به یک شیوه ثانویه نظیر محل و نقل حملی، صنایع دستی و بانک ها
٣- بالاخره اشتغال تشویقی که ناشی از خرج کردن پولی است که ساکنان حملی از درآمدهای توریستی خود به دست میآورند (میرزایی٢٧:١٣٨٨)
باتلر نیز معتقد است که توسعه توریسم باعث افزایش فرصت های شغلی و پایگاه اجتماعی زنان و ایجاد اشتغال و خودکفایی، ایجاد فرصت هایی برای کسب موقعیت و جایگاه مدیریتی و رهبری و افزایش فرصت ها برای زنان در فعالیت ها و موقعیت های جانبی میشود (میرزایی٢٧:١٣٨٨)
گردشگری روستایی علاوه برمزیت های نسبی گردشگری، میتواند آثار اقتصادی مهمی چون ، جلوگیری از جریان مهاجرت روستایی، ایجاد اشتغال برای نیروی مازاد کار، تنوع اقتصاد روستایی در کنار دیگر بخش های اقتصادی، بالا بردن سطوح درآمدهای خانوارهای روستایی و ایجاد تقاضا برای حمصولات کشاورزی و صنایع دستی کمک کند (ریاحی١٠۴:١٣٩٢)
٢-٢- دیدگاه فرهنگی
مفهوم فرهنگ ، بسته به بافت مورد کاربرد، معانی متعددی و موضوعات مختلف را در بر میگیرد. این وسعت قلمروموضوع و معنی ، باعث شده است که بیش از دویست تعریف مختلف از فرهنگ داشته باشیم . در این گفتار هدف برشمردن تعریف های گوناگون فرهنگ نیست و تنها برای آشنایی با مفهوم فرهنگ به یکی از معروف ترین آن ها اشاره میکنیم .
تایلر در کتاب جوامع ابتدایی (٩٧٨٩م .) فرهنگ را چنین تعریف میکند:”فرهنگ مجموعه پیچیده ای است : از معارف ، معتقدات ، هنرها، صنایع ، تکنیک ها، اخلاق ، قوانین ، سنن و بالاخره تمام عادات و رفتارو ضوابطی است که انسان به عنوان عضو یک جامعه آن را از جامعه ی خود فرا میگیرد و درقبال آن جامعه تعهداتی به عهده دارد.” (روح الامینی۴١:١٣٩١).
فرهنگ را میتوان در دو گروه کلی فرهنگ سنتی و فرنگ مدرن بخش بندی کرد که از نظر فهم گردشگری امروزی اهمیت بسیاری دارد. همه فرهنگ ها میتوانند فرهنگ خود را به عنوان کالای قابل فروش عرضه کنند. با این تفاوت که جوامع با فرهنگ سنتی گردشگران بیشتری را به خود جذب میکنند. هنجارهای فرهنگ سنتی برگرفته از میراثی است که به نسل امروزی رسیده است (پاپلییزدی و سقایی ٨٧:١٣٩١-٨۶)
گردشگری از نظر ماهوی قبل از آن که به عنوان یک پدیده اقتصادی مطرح باشد یک امر فرهنگی است ، به گونه ای که در پیرامون آن آثار فرهنگی بسیاری شکل میگیرد. گردشگری انسان را با فضاهای جغرافیایی، انسان ها و فرهنگ های دیگر آشنا میسازد (پاپلییزدی و سقایی ٨٨:١٣٩١).
گردشگری به عنوان یک امر فرهنگی در دوسوی جریان گردشگری در یک مکان ، تعامل ها و تبادل ها را سبب میشود و با انسان ها، انگیزه ها، خواسته ها، نیازها و آرزوهای آن ها که منبعث از فرهنگ جامعه است در ارتباط است . توسعه گردشگری به عنوان یک پدیده فرهنگی موجب میشود که فرصت کافی برای تبادل فرهنگی بین گردشگر و جامعه میزبان به وجود آید. براین مبنا آنان میتوانند یکدیگر را بهتر درک کرده ، به فرهنگ هم بیش تر احترام بگذارند (ترنر٩۵:١٣٧٨).
گردشگری میتواند میراث فرهنگی منطقه ای را حفظ مناید. گردشگری چنانچه به خوبی برنامه ریزی شود میتواند نیروی پر توانی برای حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی هر منطقه باشد. فرهنگ موجود در زمینه مذهب ، سنت ها، جشن ها، سبک زندگی،فعالیت های اقتصادی و سنتی، سبک معماری حملی، هنر و صنایع دستی، لباس ، هنرها و حرکات منایشی، و موسیقی جاذبه های مهمی برای گردشگران حمسوب میشوند. گردشگری کمک میکند تا حفظ این یادبودها و الگوها از نظر اقتصادی و سیاسی توجیه پذیر شود. در برخی از نقاط ، گردشگری میتواند حمرک احیای ارزش های حملی و الگوهای فرهنگیای شود که در حال نابودی است . توسعه گردشگری هرچند موجب جهش های اجتماعی مشابه با جهش های ناشی از صنعتی شدن جوامع حملی می گردد ولی گردشگری برخلاف صنعت میتواند هنرهای مردمی، سنت ها و عادات کهن را از نو زنده کند و نسبت به حفظ میراث فرهنگی و طبیعی ایجاد علاقه مناید (پاپلی یزدی و سقایی ٩۴:١٣٩١). آنچه که گفته شد تاثیرات مثبتی بود که گردشگری بر فرهنگ می گذارد علاوه بر این تاثیرات مثبت ، گردشگری میتواند موجب تخریب آثار فرهنگی، استحاله فرهنگی و تهاجم فرهنگ و نا هنجاری فرهنگی در جامعه گردشگر پذیر شود.
تخریب آثار فرهنگی: ممکن است دیدار بیش از حد گردشگران از مکان های تاریخی و باستانی مهم موجب ویرانی تدریجی آن ها شود. این ویرانی ممکن است ناشی از بیتوجهی به ظرفیت پذیری حمل مزبور یا حاصل فعالیت های سودجویانه گردشگران نافرهیخته باشد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 14 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد