مقاله بررسی اثرات کالبدی- فیزیکی و زیست محیطی گردشگری بر توسعه مناطق روستایی از دیدگاه ساکنان (مطالعه موردی: دهستان سرچهان ، شهرستان بوانات )

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
گردشگری روستایی، گردشگری است که شامل فعالیت ها و گونه های مختلف گردشگری در محیط های روستایی و پیرامون آنها می شود و نیز دربردارنده ی ارزش ها و آثار متفاوتی بر ای محیط زیست روستا اعم از طبیعی و انسانی است . لذا هدف ما در تحقیق حاضر بررسی اثرات کالبدی- فیزیکی و زیست محیطی گردشگری در توسعه مناطق روستایی دهستان سرچهان ، شهرستان بوانات میباشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است . جامعه آماری تحقیق حاضر را تمامی خانوارهای پنج روستا از دهستان سرچهان ، شهرستان بوانات که ٣٠٢ خانوار میباشند، تشکیل میدهند. که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعداد ١۶٩ نفر از اعضای این خانوارها برآورد گردید. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر بررسی منابع کتابخانه ای، بررسیهای میدانی و تکمیل پرسش نامه بوده ، اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شده است . یافته های پژوهش نشان میدهد که : در بعد کالبدی- فیزیکی گویه های ارائه خدمات عمومی مطلوب از جمله سطح دسترسی به برق با میانگین ۸۳/۳ و افزایش سهولت دسترسی به روستا (راه ها و …) با میانگین ۷۸/۳ و در بعد زیست محیطی گویه گردشگران عامل توسعه مراکز بهداشتی به روستا با میانگین ٣/۶۵ از دیدگاه روستائیان دارای بیشترین تأثیر در توسعه مناطق روستایی می باشند.
همچنین در هر دو بعد کالبدی- فیزیکی ۹۹/۲ و زیست محیطی ۰۵/۲، میانگین اثرگذاری گردشگری بر توسعه روستاها پایین تر از میانه نظری (٣)، می باشد.
واژگان کلیدی: گردشگری روستایی، کالبدی- فیزیکی، زیست محیطی، دهستان سرچهان ، شهرستان بوانات مقدمه
گردشگری یک پدیده اجتماعی پیچیده ، شامل منابع گردشگری، خدمات گردشگری و مقصد گردشگری است که نه تنها شامل غذا، مسکن ، حمل و نقل ، خرید و سرگرمی، بلکه تمام نهادها و سیستم های حمایت از ارائه خدمات مربوط به گردشگری را در بر می – گیرد (١٠۶٩ :٢٠١٣ ,Lin, et. Al). در واقع گردشگری یکی از بخش های است که علاوه بر کمک به بهبود درآمد ملی و ارز خارجی، به بهبود کیفیت محیط زیست و ترویج پتانسیل های فرهنگی و طبیعی یک کشور به جهانیان مؤثر میباشد (١ :٢٠١٣. ,Yusak Boka, et. al) امروزه صنعت گردشگری در نواحی روستایی و جوامع محلی به دلیل جهانی شدن و پیش به سوی دهکده جهانی رفتن ، اهمیت روزافزونی یافته است . بنابراین نواحی روستایی، محلی مناسب برای توسعه پایدار گردشگری است تقاضای روزافزون گردشگران برای بازدید از اماکن روستایی و ایجاد فرصت های شغلی فراوان ، بستر مناسبی برای توسعه گردشگری فراهم آورده است (افتخاری و قادری، ١٣٨٨: ۴٠- ٢٣). گردشگری روستایی یکی از زمینه های نسبتا تازه در توسعه روستایی است که میتواند فرصت ها و امکاناتی را بویژه برای اشتغال و درآمد روستایی در بسیاری از کشورها به اثبات رسیده است هم اکنون گردشگری روستایی به عنوان صنعت بالقوه پایداری قلمداد میشود توجه به این امر مهم در برنامه ریزها و طرح های توسعه روستایی بویژه طرح های محلی اهمیت زیادی را طلب میکند (پاپلی یزدی، ١٣٨۶: ٢٠١). لذا هدف ما در تحقیق حاضر بررسی اثرات کالبدی – فیزیکی و زیست محیطی گردشگری بر توسعه مناطق روستایی از دیدگاه ساکنان در مناطق روستایی دهستان سرچهان ، شهرستان بوانات میباشد. گردشگری روستایی عبارت از فعالیت ها و گونه های مختلف گردشگری در محیط های مختلف روستایی و پیرامون آنها که در بردارنده آثار (مثبت -منفی) برای محیط زیست روستا (انسانی -طبیعی) می باشد. بدیهی است این چنین برداشتی از گردشگری روستایی میتواند زمینه های مختلف فعالیت های گردشگری چون : سکونتگاه ها، رویدادها، جشنواره ها، ورزش ها و تفریح – های گوناگون را دربرگیرد که در محیط روستا شکل میگیرند. در این بین ، شرایط طبیعی، مورفولوژیکی و اقلیمی همراه با ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محیط روستا اشکال گوناگون و متنوعی از روستاها را به وجود میآورند که هر کدام به لحاظ معماری، مسکن ، الگوی سکونت ، معیشت ، آداب و رسوم و سنت ها از یکدیگر متمایز میشوند. این وجه تمایز و وجوه مختلف روستاها خود خالق جاذبه هایی است که گردشگران روستایی را به بازدید از این مناطق علاقمند و آنها را هر از گاهی به مسافرت به این مناطق وا میدارد (صالحی فرد، ١٣٨٨: ۶۵).
سوال تحقیق
آیا گردشگری زمینه توسعه و بهبود شرایط کالبدی- فیزیکی و زیست محیطی را در مناطق روستایی دهستان سرچهان فراهم نموده است ؟
پیشینه تحقیق
پاشازاده و میرزاییان (١٣) در پژوهشی به بررسی اثرات گردشگری روستایی بر توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: روستای داش دیبی، شهرستان گرمی) پرداختند. نتایج این پژوهش نشان داد که رابطه معناداری (در سطح ٩۵درصد) بین گسترش گردشگری در محدوده روستای داش دیبی و بروز تغییرات اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، کالبدب و زیست محیطی وجود دارد.
شریف شهیدی و همکاران (١٣٨٨)، در پژوهشی به بررسی تأثیرات توریسم در برنامه ریزی نواحی روستایی پرداختند. نتایج این پژوهش میتواند در روند ارزیابی توسعه توریسم روستایی منطقه مورد مطالعه برنامه ریزی، طرح ریزی و اجرا مورد استفاده قرار گیرد.
ضرابی و اسلامی پریخانی (١٣٩٠)، در پژوهشی به سنجش تأثیرات اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و زیست محیطی توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان مشکین شهر)، پرداختند. نتایج این پژوهش نشان داد که : توسعۀ گردشگری در شهرستان مشکین شهر آثار نامطلوبی را در محیط زیست به وجود آورده است .
یعقوبی (١٣٩١)، در پژوهشی به نظرسنجی درباره ی برخی پیامدهای گردشگری روستایی در مناطق روستایی بخش سلطانیه ، استان زنجان پرداخت . نتایج این پژوهش نشان میدهد که : تقویت اقتصاد منطقه ، رونق صنایع دستی محلی، افزایش کیفیت زندگی، و حل معضل بیکاری مهم ترین پیامدهای مثبت ؛ و تخریب پوشش گیاهی، افزایش قیمت زمین و مسکن ، از بین رفتن فرهنگ سنتی، و تضاد اجتماعی بین جامعه میزبان و میهمان مهم ترین پیامدهای منفی گردشگری روستایی در منطقه به شمار میروند.
گارسیا فالکن و مدینا مانوز (١٩٩٩)، در پژوهشی به بررسی جنبه های فرهنگی- اجتماعی، محیطی، اقتصادی و بخصوص توسعه توریسم اشاره کرده اند و راهکارهایی جهت ساخت استراتژیهایی برای توسعه توریسم پایدار در جزیره گران کاناریا پیشنهاد داده اند و توسعه پایدار را به عنوان یک نیاز ضروری برای دستیابی به اهداف اقتصادی بدون از بین رفتن محیط طبیعی میدانند.
مبانی نظری
گردشگری عبارت است از فعالیت های افرادی که برای استراحت ، کار و دلایل دیگر به خارج از محیط سکونت معمول خویش سفر کرده ، حداکثر برای یک سال متوالی در آنجا اقامت میکنند (پاپلی یزدی و سقایی، ١٣٨۶: ١٣). در واقع از گردشگری به عنوان ابزاری برای تحریک اقتصادهای بحرانی و تقویت فعالیت های توسعه ای از طریق ایجاد مشاغل و درآمد استفاده میشود( ۲۰۰۶: ۱۶۰ ,Liu, Wall)
واژه گردشگری روستایی، از دهه های ١٩۵٠ میلادی به بعد گسترش یافت و در دهه های ١٩۶٠ و ١٩٧٠ میلادی بیشتر در زمینه اقتصاد گردشگری روستایی برای کشاورزان و جوامع محلی مورد توجه قرار گرفت ، و تا به حال برنامه ریزان و صاحب نظران با ارائه راهبردها و راهکارهای مختلف ، فعالیت ها و اقدامات گسترده ای در فراهم کردن جذب توریسم ، توسعه و گسترش فعالیت های توریستی انجام داده اند
(١١٢٢ :٢٠٠۵,Petrzelka, et al). گردشگری روستایی یکی از انواع مختلف گردشگری است و شامل فعالیت ها و گونه های مختلف گردشگری در محیط های روستایی و پیرامون آنها میشود و نیز دربردارنده ی ارزش ها و آثار متفاوتی بر ای محیط زیست روستا اعم از طبیعی و انسانی است (۶١٧ :٢٠٠٢ ,Soteriades). گردشگری روستایی میتواند راهبردی برای توسعه ی همه جانبه ی دولت از نظر اقتصادی، اجتماعی، و زیست محیطی باشد. از نظر اقتصادی، گردشگری روستایی میتواند اثرات اقتصادی مهمی را برای نواحی روستایی دربرداشته باشد. گردشگران روستایی برای اقامت ، خرید کالاهای محلی، و خدمات ، پول پرداخت می کنند. این پول ها در فعالیت های محلی جریان مییابد و موجب تحرک مناطق روستایی در برآورده کردن هر چه بهتر و بیشتر نیازهای بازدیدکنندگان میشود و اثرات مهم اقتصادی آن به کند شدن روند تخلیه ی سکونتگاه های روستایی منتهی شود (جوان و سقایی، ١٣٨٣: ١١٣). از لحاظ زیست محیطی، با توجه به ارتباط مستقیم گردشگران روستایی با محیط طبیعی، در صورت عدم مدیریت این فرآیند، در بسیاری از موارد، گردشگری میتواند به تخریب محیط زیست منجر شود. بنابراین ، گردشگری روستایی موجب برانگیخته شدن حساسیت های زیست محیطی شده است و برای پایداری گردشگر ی، حفظ محیط زیست و ارتقای آن ، از جمله اولین ضرورت ها به حساب میآید. حتی از نظر وضعیت فیزیکی روستاها، حفظ بافت های با ارزش روستایی، مسکن سنتی و متناسب با اقلیم منطقه ، و شیوه های مختلف سکونت گزینی در گردشگری مورد تأکید است (مهدوی و همکاران ، ١٣٨٧: ۴۶). ملاحظات زیست محیطی در ابعاد انسانی و طبیعی در برنامه ریزی گردشگری اهمیت بسیاری دارد که زایش مفهوم گردشگری پایدار خود نشان دهنده این اهمیت است . پایداری منابع که به صورت برآورد نیازهای اجتماعات امروزی بدون نابودی منابع برای برآورد اجتماعات آینده تعریف شده است . در زمینه گردشگری میتواند در برگیرنده حفاظت از منابع گردشگری در چارچوب جاذبه ها و محیط پیرامون برای تداوم جریان گردشگری و رسیدن به سطحی از توسعه پایدار قلمداد گردد (پاپلی یزدی، ١٣٨۶: ١١۴). در بسیاری از مناطق جهان ، جاذبه ها و زیباییهای طبیعی و زیست محیطی، علت اولیه و انگیزه اصلی گردشگران است و این جاذبه ها بیشترین نقش را در جذب گردشگران و توسعه گردشگری داشته اند (عبدالهی پور حقیقی و همکاران ، ١٣٨٩: ٧).
مواد و روش معرفی منطقه مورد مطالعه
شهرستان بوانات با ۴٨٠۴۵ نفر جمعیت دارای دو بخش مرکزی و سرچهان و هفت دهستان می باشد. که در شمال شرقی استان فارس و در فاصله ی ٢۴٠ کیلومتری از شهر شیراز قرار دارد. و در طول جغرافیایی ۵٣ درجه و ٢٠ دقیقه و عرض ٢٩ درجه و ۴۵ دقیقه واقع گردیده و از شمال و شرق به استان یزد، از جنوب به شهرستان های ارسنجان و مرودشت و از غرب به شهرستان خرمبید محدود میشود (شکل شماره ١).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد