مقاله تاثیر ارگونومی طراحی خودرو در کاهش تصادفات

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

تاثیر ارگونومی طراحی خودرو در کاهش تصادفات
چکیده
امروزه روند رو به رشد تصادفها در راهها و تلفات و خسارتهای ناشی از این گونه حوادث باعث ضایع شدن و اتلاف سرمایه های کشور می شوند بنابرین سرمایه گذاری صحیح و شناخت هر یک از عوامل سه گانه تصادف (راه ، راننده ، و وسیله نقلیه ) بررسی اصولی مشکلات این عوامل و بیان راه حلهای کاربردی می تواند تا حد زیادی از بروز این گونه حوادث بکاهد یکی از معضلات اساسی تصادفات ، وسایل نقلیه هستند. به نحوی که معمولا فاقد شرایط لازم طراحی ، عملکردی و کنترلی هستند به صورت عامل حادثه آور درآمده اند. برای این منظور به معرفی پارامترهای دخیل در طرحی خودرو می پردازیم از مهم ترین نتایج تحقیق ، این است که با طراحی مناسب خودروها، نرخ تصادفها با نسبتی کاهش می یابد بنابراین طراحان و مهندسین باید برای اطمینان یافتن از راحتی ، ایمنی ، کارایی و سلامت استفاده از این وسایل بایستی توانایی ها و محدودیت های فیزیکی و بدنی انسان را در طراحی و ساخت وسایل در نظر بگیرند اگر به اتومبیل از دیدگاه یک ایستگاه کاری که در آن راننده باید برای هدایت و کنترل خودرو، کارها و عملیات مختلفی را همچون خواندن عقربه ها و … انجام دهد، نگاه کنیم آنگاه به خوبی درک خواهیم کرد که برای ایمنی و راحتی راننده و تامین جانی سرنشینان خودرو و حتی سایر افراد همچون عابران پیاده دوچرخه سواران ، موتورسیکلت رانان و… که به نحوی با اتومبیل در ارتباط هستند چه بسیار نکات ظریف و دقیق و حساس ارگونومیکی در خودرو رعایت شود. در این پژوهش برای وزن دهی مقوله های طراحی از روش برگرفته از تئوری سیستمها ، آنتروپی شانون استفاده می شود.
کلمات کلیدی : وسیله نقلیه ، طراحی ارگونومی ، مقوله های طراحی ، آنتروپی شانون

۱. مقدمه
انقلاب صنعتی و گسترش تکنولوژی نرم افزار کامپیوتر شکوفایی چشمگیر و موفقیت آمیز هنر و دانش را موجب شده است در این میان وظیفه ی طرح ، ایجاد هماهنگی و تلفیق جنبه های زیباشناسی با کارکردهای عملی خواهد بود[۱].
کلمه ارگونومی (Ergonomy) از دو کلمه یونانی Ergo به معنای کار و Nomus به معنای قانون تشکیل شده است . و بنابراین معنی لفظی ارگونومی ، قانون کار می باشد .
امروزه دانش ارگونومی برای طراحی و ساخت ابزارهای تولید مختلف و سیستمهای پیچیده تولیدی و حل مشکلات تکنولوژی مدرن و کلیه ابزار و وسایل زندگی مورد استفاده قرار می گیرد در واقع از طراحی ابزار کوچک تا طراحی خودرو از ارگونومی استفاده می شود.
زمینه های که ارگونومی در آنها مطالعه و اقدام می کند عمدتا عبارتند از:
۱- طراحی ابزار وسایل ماشین آلات و تاسیسات به طرز صحیح و مطلوب
۲- طراحی روش انجام کار با توجه به بهترین نحوه ی اجرا و متناسب با سیستم عضلات و ساختمان فیزیکی بدن انسان و با هماهنگی روانی میان فرد و محیط کار و اشیاء مختلف کاری
۳- وضعیت صحیح بدن و حرکات انسان حین انجام کارهای مختلف
۴- شرایط فیزیکی مناسب در محیط کار (از جنبه های دما و جریان هوا، رطوبت سر و صدا لرزش و ارتعاش نور و روشنایی آلودگیهای مختلف و غیره )
۵- صحیح قرار گرفتن بدن انسان حین انجام کارهای جسمانی مختلف و مجهز بودن انسان به هنگام سرو کار داشتن با مواد و وسایل و ماشین الات گوناگون باعث کاهش فشارهای حین کار و تقلیل خستگیهای زودرس عضلانی و بیماریها و نیز باعث جلوگیری از اشتباهات و مخاطرات حاصل می شود.
در نتیجه ، ارگونومی می کوشد تا با شناخت تعامل بیشتر بین انسان ، ماشین و محیط ، بیشترین بهره برداری را از امور صنعتی بعمل آورده و بهبود و سلامت زندگی بشر را فراهم سازد و کلا آسبب پذیری ماشینیسم و زندگی صنعتی را کم کند تا انسان در استفاده ی بهینه از ابزار و ادوات و محیط کاری توفیق یابد [۲].
طراحی از دیدگاه آنتروپومتری (Anthropometry) شامل انطباق و هماهنگی و ابعاد و اندازه های بدن با ابعاد و اندازه های محل کار یا ابزار و وسیله مورد استفاده است . آنتروپومتری بخشی از دانش ارگونومی و شاخه ای از فیزیکال آنتروپومتری (Physical Anthropometry) است که موضوع آن سنجش و اندازه گیری ابعاد و اندازه های اعضای مختلف بدن برای طراحی ارگونومیکی بسیاری از وسایل زندگی از جمله خودرو، که در این چند دهه اخیر، انسانها ساعات زیادی را در آن می گذرانند ضروری است ، دانش آنتروپومتری نیز با اندازه گیری و ارائه اندازه های مختلف بدن (مانند طول دست و پا، عرض شانه ها و کتف ها،…) و تعیین میدان حرکتی یا محدوده حرکت آنها به طراح کمک می کند تا به میزان زیادی بر ایمنی ، سلامت و کارایی بازده طرح خود بیفزاید و از هر جهت یک طرح مناسب ارائه دهد [۳].
۲. کاربرد ارگونومی در طراحی خودرو
موضوع اصلی علم ارگونومی یا مهندسی فاکتورهای انسانی به بررسی روابط انسان با محیط کارش با هدف بهینه سازی شرایط زندگی و کاری او بر می گردد ارگونومی دو هدف مهم دارد:
هدف اول افزایش کارایی و بازده انجام کار و فعالیتهای دیگر است افزایش سهولت کاربرد، کاهش خطا و افزایش بهره وری در این مقوله است .
هدف دوم تقویت بعضی ارزشهای انسانی مطلوب از جمله افزایش ایمنی ، کاهش خستگی و تنش ، افزایش راحتی ، افزایش مقبولیت نزد کاربر، افزایش میزان رضایت شغلی و بهبود کیفیت زندگی است .
این دو عامل به ما نشان می دهد که در هر کاربرد خاص ، معمولا فقط دسته ای از اهداف بیشترین اهمیت را دارند و این اهداف عموما به هم وابسته اند در طراحی یک محصول ، عملکرد آن تنها نمی تواند ملاک قرار گیرد، بلکه محصولات و کالاها ساخته شده باید برای استفاده انسان مطابق با نیازها، خواسته ها، راحتی و قابلیت های او سازگار و هماهنگ گردند. در این میان وظیفه متخصصان ارگونومی یا مهندسین فاکتورهای انسانی یا همان طراحان صنعتی ، مهیا کردن راحت ترین شرایط از نظر میزان سروصدا، کاهش بار مغزی و فشار جسمی ، میزان روشنایی و آب و هوا می باشد.[ ۵]. همچنین در درجات پایین تر می توان به اصلاح وضعیت کاری و کاهش نیرویی که صرف انجام دادن کارها می شود، ساده کردن درک وسایل نشان دهنده ، راحت تر ساختن جابجایی و حرکت اهرم و دسته ها در دسترس قرار دادن کلیدها و دکمه ها و سایر قسمت ها به ترتیب اهمیت و الویت منطقی اشاره کرد.
بنابراین برای اینکه یک تولید کننده بتواند جوابگوی تمام نیازهای افراد مختلف جامعه باشد، باید بداند که چند درصد از این افراد دارای چه خصوصیات و ویژگی های جسمانی هستند و برای این منظور باید از مشتریان محصول مورد نظر آمارگیری کرده و داده های بدست آمده را توسط کارشناسان تجزیه و تحلیل کند. این آمارگیری نیز باید از گروههای مختلف اجتماع انجام شود[۸]. زیرا مثلا در یک جامعه ، گروهی چاق ، عده ای لاغر، بعضی قد بلند، دسته ای کوتاه قد و برخی نیز در تمام این افرد متفاوت هستند و به همین دلیل گاهی ارائه یک محصول در بازار برای عده ای بالاتر از حد استاندارد و برای عده ای پایین تر از حد استاندارد قرار می گیرد. به طور کلی اندازه گیری بدن انسان در دو وضعیت صورت می گیرد: وضعیت ثابت وضعیت متحرک در وضعیت ثابت اندازه گیری بدن در حالتی صورت می گیرد که بدن هیچگونه حرکتی نداشته باشد و این اندازه گیری را اصطلاحا آنتروپومتری استاتیک می گویند[۱۰]. در وضعیت متحرک اندازه گیری ابعاد بدن در حالتی که بدن در حالت حرکت می باشد، صورت خواهد گرفت . این اندازه گیری آنتروپومتری دینامیک گفته می شود. به طور کلی آنتروپومتری شامل اندازه گیری اندازه های مختلفی از طول بدن ، وزن و حجم اندام ها، فضا و زوایای حرکتی هر یک از این اندازه ها بوده و در تعیین شکل و اندازه ابزار و وسایلی که در محیط کار مورد استفاده افراد قرار می گیرد، به کار می رود [۹].
علم ارگونومی که از توام شدن رشته های مختلف و ترکیب تعدادی علوم خاص و محض و کاربردی نشت می گیرد علمی ” چند رشته ای ” یا ” چند دانشی ” (Multiple Disciplinary) نامیده می شود اگر چه ارگونومی از دانشهای مختلف استفاده کرده ، لکن امروز، خود دانش مستقلی شناخته شده و از بقیه دانشها متمایز گردیده است [۷].

جدول ۱- جدول چند دانشی ارگونومی

۳. کاربرد آنتروپومتری در طراحی خودرو
به طور کلی آنتروپومتری در دو زمینه کاربرد دارد:
برای تطبیق و تناسب ماشین آلات با انسان در جهت راحتی و افزایش راندمان کاربر جهت استانداردسازی وسایل و تجهیزات مورد استفاده برای یک فرد یاکل جامعه [۱۲].
در این زمینه علاوه بر ابعاد بدن ، نوع وسایل مورد استفاده ، جنس ، میزان تحمل نیرو و فشار و سایر فاکتورهای مربوط به انسان از قبیل سن ، جنس ، نژاد، ساختار بدنی (متناسب ، ورزشی ، چاق ، لاغر) نوع شغل ، رژیم غذایی ، وضعیت سلامتی ، وضعیت بدن ، زمان استفاده (ابتدای روز، پایان روز) تغییرات ارادی (مثل منقبض کردن عضله ) لباس و تجهیزات فردی مورد توجه قرار می گیرد. البته مهمترین آنها سن ، جنس و تفاوت های نژادی می باشد [۱۱].
در پروسه یک تحقیق ارگونومیکی به منظور طراحی یا بهسازی وسایل و ابزار کار پس از استخراج اطلاعات آنتروپومتریکی استفاده کنندگان از وسیله مورد تحقیق بایستی موضوع های مورد استفاده در آن وسیله را فهرست کرده و با استدلال های علمی و منطقی آنها را ارزشگذاری کنیم . برای شناسایی موضوعات مهم مورد استفاده در خودرو به فعالیت های اجرایی که در داخل خودروی سواری انجام می شود توجه می کنیم این فعالیت ها عمدتا شامل مواردی همچون ورود. خروج مناسب به . از وسیله نقلیه ، نشستن ، هدایت و کنترل مناسب خودرو، دید مناسب به بیرون و درون ، رفاه ، ایمنی و ….. می شود [۱۳].
۱- ١بیورئولوژی Biorheology مطالعه لزجی و شارش مواد و بافتهای موجودات زنده
۲- بیومکانیک Biomechanics در این علم از قوانین فیزیک و مفاهیم مهندسی برای توصیف حرکت بخش های مختلف بدن و نیروهای وارد بر آنها در طی فعالیت های عادی روزانه استفاده می شود.
۳- آنترویومتری Anthropometry انسان سنجی ، مردم سنجی ( در مردم شناسی و در مهندسی عوامل انسانی ، بررسی مشخصات فیزیکی بدن انسانها و توصیف و رده بندی مشخصات فیزیکی و زیست شناختی نژادهای مختلف انسانی اطلاق می شود.

با تجزیه و تحلیل عوامل موثر در طراحی و سنجش شرایط و امکانات موجود، طراحی صورت می گیرد، در طراحی خودرو عوامل زیر بعنوان مقوله های طراحی توسط طراحان صنعتی در نظر گرفته شد[۶].
۱- متوسط تعداد افراد خانواده
۲-متوسط درآمد هر خانواده
۳-نوع استفاده افراد از خودرو
۴-تعداد مسافرت های افراد در طول سال
۵-اندازه های بدنی افراد جامعه
۶-عادت ها و ویژگیهای سنتی و اخلاقی جامعه
۷-وضعیت ترافیکی خیابانها و جاده ها
۸- شکل و طرح ظاهری

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 13 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد