whatsapp call admin

مقاله بررسی راهکارهای ممکن برای کاهش تصادفات ناشی از خستگی رانندگان

word قابل ویرایش
20 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

بررسی راهکارهای ممکن برای کاهش تصادفات ناشی از خستگی رانندگان
چکیده
در این تحقیق سعی شده است پدیده خستگی رانندگان و عوامل مؤثر در ایجاد آن و نیز تأثیر عامل خستگی راننده در وقوع تصادفات رانندگی مورد بررسی قرار گیرد. خستگی در حالت کلی به معنای تحلیل و زوال انرژی فرد است و می تواند از نوع جسمی و یا روحی و روانی باشد. خستگی راننده منجر به ضعف توانایی او در قضاوت و تصمیم گیری صحیح می شود که می تواند تبعات مخاطره آمیزی به همراه داشته باشد.
خستگی راننده با علائمی از قبیل انحراف از مسیر مستقیم ، کندی عکس العمل ، کاهش تمرکز، سنگینی پلکها و خواب آلودگی بروز پیدا می کند. اقدام به بهبود محیط جاده می تواند نقش مهمی در جلوگیری از خستگی رانندگان ایفا کند که نصب تابلوهای حاوی پیامهای هشدار دهنده خطرات ناشی از رانندگی در حالت خستگی و نیز تعبیه استراحتگاههای مناسب در طول مسیر از جمله این اقدامات هستند. در این راستا باید کنترلهایی روی نحوه اعطای گواهینامه و وضعیت سلامت و جسمانی رانندگان صورت گیرد. استفاده از فن آوری از جمله تجهیزات پیشرفته درون خودرو که وضعیت سر و پلک زدن راننده را به صورت هوشمند و پیوسته کنترل می کند، می تواند در کاهش تصادفات مؤثر باشد. خستگی رانندگان عامل بسیار مهمی در وقوع تعداد زیادی از تصادفات رانندگی در دنیاست و در این تحقیق تلاش بر آن شده است تا ضمن خاطر نشان کردن اهمیت و نقش آن در وقوع تصادفات رانندگی، راهکارهای گوناگون موجود برای کاهش تاثیر عامل خستگی راننده در وقوع تصادفات ارائه گردد.
کلید واژه ها : خستگی راننده ، راهکار، تصادف ، عامل انسانی، خواب آلودگی

١. مقدمه
تعریف «خستگی راننده » ملزم دانستن این مسئله است که چگونه مفهوم «خستگی» را تعریف میکنیم . «خستگی» واژه ای عمومی است که معمولا برای توصیف حالت خواب آلودگی، بیحوصلگی و اتمام انرژی فرد به کارمیرود. خستگی همچنین به عنوان تجربه ای هم جسمی و هم روحی روانی شناخته میشود. خستگی راننده به شدت میتواند برنحوه قضاوت و تصمیم گیری فرد تأثیرگذار باشد. این موضوع مشخصا خطرناک است چراکه یکی نشانه ها، ضعف توانایی برای تشخیص سطح خستگی خود است . سایر نشانه های خستگی دراین راننده های گوناگون ، متفاوت است ولی ممکن است شامل موارد زیر باشد: کاهش تمرکز؛ خواب آلودگی و انحراف از مسیر؛ عبور بیتوجه از کنار علائم راه و کندی عکس العملها؛ سنگین شدن پلکها؛ احساس بیقراری و زودرنجی و تندمزاجی؛ شتاب و ترمزگیری غیرمعمول و چرت زدن های کوتاه ؛ مشکل درحفظ خودرو بین خطوط جاده .
در ٢٠% تصادفات رانندگی در راههای یکنواخت بریتانیا عامل خستگی راننده یکی از دلایل اصلی بوده است [١]. شعار مسئولان بریتانیا مبنی بر «راههای آینده : ایمنتر برای همه » “Future Roads Safer Roads for All” نشان دهنده اهمیت ایمنی ازجمله خستگی راننده میباشد که از مباحث اصلی رفتار راننده است [٢]. در دهۀ اخیر اقدامات موفق فراوانی در کشورهای مختلف حول محور خستگی رانندگان به دلیل روشن شدن اهمیت زیاد آن صورت گرفته است ولی علیرغم دستیابی به این موفقیتها، به طور مثال هنوز در ١٨% تصادفات مرگبار در استرالیا خستگی نقشی اصلی دارد. ضمن اینکه بسیاری از رانندگان نسبت به بروز علائم خستگی بی اعتنا هستندو معتقدند که میتوانند تا رسیدن به مقصد به رانندگی ادامه دهند[۶].
٢. عوامل ایجاد خستگی در رانندگان
٢- ١. نیاز به خواب انسان به خواب نیازمند است . خواب یک موضوع انتخابی نیست ، بلکه حیاتی و ضروری است . هرچه مدت بیشتری یک فرد بیدار بماند نیاز او به خواب بیشتر میشود و بسیار سخت تر است که دربرابر خواب مقاومت کند[٣].خواب آلودگی زمان عکس العمل را (که یکی از پارامترهای حیاتی برای رانندگی مطمئن است ) تحت تأثیر قرار میدهد. به علاوه به مراقبت ، هوشیاری، سطح آگاهی و تمرکز و نیز توانایی انجام فعالیتهای نیازمند توجه خاص (مثل رانندگی) نیز لطمه وارد می شود. سرعت انتقال و پردازش اطلاعات درمغز نیز درهنگام خواب آلودگی کاهش می یابد.
٢-٢. نوع سفر و حالات خستگی راننده
سفرهایی که مستلزم رانندگی طولانی در جاده های یکنواخت مثل شاهراهها هستند بیشترین احتمال منجرشدن به خواب آلودگی راننده را دارا هستند. سفرهای کاری به خصوص درمورد وسائل نقلیه سنگین باری خطرناکترین نوع سفرها هستند.
مؤسسۀ RTA اخیرا تحقیقات زیادی را درمورد حالات و نشانه های خستگی رانندگان انجام داده است . آزمایشهای متفاوتی برروی ١٠٧۵ راننده ١٧ تا ٧٠ ساله صورت پذیرفت [٧] و عکس العملهای آنان درهنگام خستگی و راههای مورداستفاده جهت غلبه برآن سنجیده شد که امید میرود به راههایی جهت کاهش تصادفات ناشی از خستگی رانندگان منجر شود.
نتایج این تحقیقات به قرار زیر است :
– اغلب رانندگان درمورد نشانه های خستگی و راهکارهای موجود برای اجتناب از آن آگاهی دارند.
– ایجاد وقفه و تعویض راننده بیشتر از رانندگی یکسره و استراحت کافی برای سفر موردتوجه است .
– توقف در فواصل زمانی معین و یا درهنگام احساس خستگی و کاهش تمرکز کاملا قابل قبول و پذیرفتنی است .
– نیمی از رانندگان وقتی که کمتر از یکساعت تا مقصد یا یک شهر مناسب راه باقی مانده است ، درهنگام خستگی مایلند به رانندگی ادامه دهند.
٢-٣. ساعات رانندگی
دراغلب کشورها براساس مقررات برای رانندگان محدودیتهایی درمورد تعداد ساعات رانندگی بدون وقفه ، مقدار ساعت رانندگی مجاز درطول یک روز و میزان استراحت و کار وجود دارد. این مقررات برای جلوگیری از رانندگی در دوره های زمانی طولانی و خواب آلودگی پشت فرمان وضع شده اند. تحلیل بیش از هزار خودروی تجاری در اروپا نشان داد که بیشتر تصادفات کامیونها در ٧ ساعات اولیه شروع رانندگی اتفاق میافتد. یک تحقیق در استرالیا[٧] نشان داد که حدود ٣٨ درصد رانندگان کامیون بیش از ١۴ ساعت در یک روز کاری رانندگی میکنند و ۵ درصد دیگر بیش از ١۴ ساعت (شامل کاری غیر از رانندگی ) کار میکنند.
٢. نقش عوامل زمان و نوع راه
٣-١. زمان
درطول ٢۴ ساعت شبانه روز ساعت بیولوژیکی طبیعی بدن بردمای بدن ، گرسنگی، تشنگی و مهمتر از همه بر هوشیاری تأثیر می گذارد[٧].
این مسئله میتواند تأثیر مهمی بر زندگی شغلی افراد داشته باشد؛ به خصوص اگر افراد در ساعاتی مشغول به کار باشند که آمادگی خوابیدن را نداشته باشند.
– درساعت بیولوژیکی و ریتم اعمال و رفتار ٢۴ ساعته بدن ما نقاط اوجی وجود دارد.
– افراد درساعتهای ۶٢ صبح و ۴٢ بعدازظهر علاقۀ بسیاری به خوابیدن دارند.
– این ساعتهای اوج خواب آلودگی با کم خوابیهای ماقبل تشدید می شوند.
– تصادفات شیفت کاری و رانندگی دراین زمانها به اوج خود می رسند.
– این موضوع مشخصا در صنایع بحرانی ازنظر ایمنی مثل حمل و نقل بسیار خطرناک است .
– کارکنان وقتی از سرکار راهی منزل اند نیز به دلیل خستگی درخطر هستند.
– تمامی این مسائل همچنین میتوانند با ترکیب شدن با ناراحتی و یکنواختی دچار افزایش خطر شوند.
نمودار زیر به جز زمان اوج تصادف مرتبط با خستگی در بعدازظهر که به دلیل خستگی روزانه و نیاز طبیعی به خواب است ٢ نقطه اوج دیگر از این نوع تصادفات را نشان می دهد. یکی از این دو، حوالی ساعت ٢ صبح است و اصولا توسط افرادی اتفاق میافتد که درحال بازگشت دیروقت به منزل هستند. دیگری حدود ساعت ۶۴ صبح است که اغلب مربوط به افراد و کارکنانی می شود که به صورت شیفتی کارمی کنند.

نمودار (١) زمان اوج تصادفات مرتبط با خستگی
یک تحقیق درایالت NSW استرالیا [٧] نشان میدهد که ساعات ٨ ۴ صبح و نیز ١۴ ١٢ بعدازظهر محتمل ترین ساعات وقوع این نوع تصادفات هستند. ٣٢% تصادفات با عامل خستگی در بین ساعات ٨ ۴ صبح و ٢١% تصادفات نیز در ١۴ ١٢ بعدازظهر اتفاق افتاده اند.
این ساعات کلیدی وقوع تصادفات ناشی از خستگی در هنگام صبح زود و بعدازظهر، با زمانهایی که احتمال وقوع پدیده چرت زدن بسیار زیاد است ، مطابقت دارد.بر اساس این تحقیق به نظر میرسد رابطه ای بین سن رانندگان و زمان اوج خستگی رانندگان وجود دارد. رانندگان جوانتر برای خستگی و خواب در ساعات ابتدایی صبح بیشتر مستعد هستند درحالی که رانندگان مسنتر معمولا درطول بعدازظهر دچار این مسئله میشوند.درمورد رانندگان ٧٠ سال به بالا ساعات اوج خواب گرفتگی بین ١٠ و١١ صبح است .
٣-٢. نوع راه
بر پایه یک تحقیق [٧] در استرالیا ۴۶% تصادفات ناشی از خستگی در بزرگراهها اتفاق میافتند. برای برطرف کردن این مشکل مسئولان ایالت NSW در راستای اهداف موسسه RTA ، یک سرمایه گذاری ١٧ میلیون دلاری با نقشه ای ١٠ ساله درجهت بهبود شبکه مکانهای استراحت ایالتی به ویژه درمورد بزرگراهها انجام دادند. همان طور که ذکر گردید راههای یکنواخت و ثابت با محرکهای بصری معدود برای راننده (مثل جاده های کویری) و جاهایی که راننده نیاز زیادی به کنترل کامل وسیله نقلیه احساس نمیکند و تعداد استفاده کننده ها از جاده تعداد کمی هستند و تقاطعات قابل توجهی وجود ندارد، محتملترین نقاط برای وقوع تصادفاتی با علل خستگی و خواب آلودگی هستند.
راههای شهری به دلیل سطح فعالیت بیشتر در آنها که به رانندگان کمک میکند فعال و هوشیار باشند، برای وقوع حوادث ناشی از خستگی کمتر مستعد هستند.
٣. سن و جنسیت رانندگان
براساس آمار به دست آمده طی سالهای ١٩٩۶ تا ٢٠٠٠ در استرالیا [٧] ، ٧٩% رانندگانی که در تصادفات فوتی دچار خستگی شده بودند، مرد و ٢١% بقیه زن بوده اند.
توزیع سنی رانندگان خسته ای که در تصادفات مرگبار درگیر بوده اند بسیار وسیع است . گرچه سهم افراد گروه سنی ۴٠ سال به بالا دراین آمار بیشتر است ولی مطالعات زیادی که برروی رانندگان مرد جوان زیر ٣٠ سال صورت گرفته نشان میدهد که این گروه سنی یکی از پرمخاطره ترین گروههایی هستند که در تصادفات جاده ای با عامل خستگی و خواب آلودگی نقش دارند. امراضی چون تنگی نفس در خواب ( که باعث توقف نفس کشیدن و جریان هوا و کمبود اکسیژن در زمان خواب میشود و منجربه خواب منقطع و کوتاه میشود) و نیز بیماری موسوم به حمله خواب (که با اختلال در مکانیزم خواب و بیداری منجربه خواب آلودگی بیشتر درهنگام روز میشود)، خطر تصادفات رانندگی مربوط به خواب را افزایش میدهند. افراد بسیاری با این حالات وجود دارند که بیماری آنها تشخیص داده نشده است و از این افزایش خطر آگاه نیستند.
۴. نوع تصادفات
تصادفات مربوط به خواب آلودگی معمولا منجربه مرگ یا جراحت شدید میشود.
معمولا راننده خواب آلود از مسیر مستقیم به سمت کنار جاده یا خودروی مقابل منحرف می شود.
تصادفهای مرتبط با خواب آلودگی معمولا شدید هستند که احتمالا میتواند به دلیل سرعت بالاتر و عدم توانایی راننده برای اجتناب از اتفاق یا حتی ترمزگیری و برخورد باشد.
هورن [۴]، تصادف ناشی از خستگی را تصادفاتی می داند که درآنها خروج وسیله از جاده یا برخورد با وسیله دیگر یا مانع بدون هیچ گونه اثری از ترمز ناگهانی قبل از حادثه دیده می شود.
او همچنین خاطرنشان ساخت که احتمال صدمه شدید و یا فوت راننده در تصادفات ناشی از خستگی بسیار شدیدتر از انواع دیگر تصادفات است .
زومر [۵] به این نتیجه رسید که تعداد کشته ها و مجروحین در تصادفات ناشی از خواب آلودگی ۵٠ درصد بیشتر از تعداد آنها درکل تصادفات است و تصادفات ناشی از خستگی ٣ برابر کشته های بیشتر و ٢ برابر مجروحین بیشتری نسبت به دیگر تصادفات دارند.
نشانه هایی که یک تصادف ناشی از خستگی و خواب آلودگی است عبارتند از:
– خودرویی تک از جاده خارج شده باشد؛
– تصادف دریک جاده با سرعت زیاد اتفاق افتاده باشد؛
– راننده اقدامی برای توقف خودرو و جلوگیری از حادثه ازجمله ترمزگرفتن انجام نداده است ؛
– خودرو تک سرنشین بوده است ؛
– تصادف در ساعات اولیه صبح یا بین ٣ تا ۴ بعدازظهر رخ داده است .
تحقیق صورت گرفته توسط LRSC باکمک نیروهای پلیس انگلستان نشان داده که خواب آلودگی از دلایل اصلی تصادفات جدی در راههای یکنواخت به خصوص شاهراه هاست .
٢٠ درصد تصادفات در راههای اصلی، راههای غیرشهری و شاهراهها به دلیل خواب آلودگی است . رانندگان خواب آلوده افراد بیشتری را نسبت به رانندگان مست به کشتن میدهند. تصادفات ناشی از رانندگان خواب آلود اغلب نتایج زیانبار شدیدتری برجای میگذارند. رانندگانی که درخواب فرورفته اند، هیچ تلاشی برای جلوگیری تصادف و برخورد انجام نمیدهند و حتی قادر به ترمزگیری درآن سرعت بالا و یا تغییرجهت خودرو نیستند.
۵. علل اصلی تصادفات خراسان رضوی
با توجه به اینکه عامل انسانی در بیش از هفتاد درصد تصادفات تاثیر گذار است ، در این بخش به جزئیات تاثیرگذار این عامل پرداخته شده است .
انسان به همان اندازه که میتواند از وقوع حوادث گوناگون جلوگیری کند، میتواند باعث رخ دادن آنها نیز باشد. این امر در حیطه تصادفات ترافیکی نیز صادق است و کارشناسان ایمنی بر این عقیده اند که بیشترین درصد تصادفات به دلیل خطاهای انسانی صورت می پذیرد. در شکل گیری این موضوع عوامل چندی مؤثرند که از جمله آنها می توان به رفتار پرخاشگرانه رانندگان ، تمایل به رانندگی با سرعت غیر مجاز، حواسپرتی و عدم تمرکز، خستگی و خواب آلودگی، مصرف الکل و مواد مخدر، عجله و شتاب بی مورد، بیتوجهی به مقررات ، عدم استفاده از کمربند ایمنی، عدم مهارت کافی جهت کنترل خودرو، عدم رعایت فاصله طولی یا عرضی با سایر خودروها، انحراف از مسیر مستقیم ، عدم رعایت حق تقدم و … اشاره نمود.
نکته قابل توجه در اینجا این مسئله است که بعضی اوقات علت اولیه شکل گیری تصادفات با علت تامه آن که در گزارش پلیس در ایران ذکر می گردد متفاوت است . به طور مثال ممکن است راننده به دلیل نقص بینایی و یا اشتباه در تخمین فاصله با خودرو مقابل اقدام به سبقت نامطمئن نماید و در نهایت با انحراف از مسیر مستقیم باعث تصادف گردد. در اینجا نقص بینایی و یا اشتباه در تخمین فاصله با خودرو مقابل به عنوان علت اولیه تصادف مطرح است ولی آنچه در گزارش پلیس به عنوان علت تصادف ذکر میگردد، انحراف از مسیر مستقیم خواهد بود.
این مشکل با تهیه یک فرم گزارش تصادف جامع و کامل و سپس ایجاد یک بانک اطلاعات جامع تصادفات ، قابل بهبود است . اکنون جزئیات مؤثر در عامل خطاهای انسانی به همراه آمار مربوط به آنها در استان خراسان رضوی بیان می شود :
در بررسی علت تامه تصادفات در گزارش پلیس مشخص گردید که عدم رعایت حق تقدم ، عدم توجه به جلو و عدم رعایت فاصله طولی به ترتیب با ١٩.۶ ، ١٧ و ١۴.٣ درصد بیشترین علل رخ دادن تصادفات را تشکیل می دهند. سایر علل در نمودار شماره (١) مشخص شده است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 20 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد