مقاله در مورد کنه‌های نباتی

word قابل ویرایش
10 صفحه
8700 تومان

کنه‌های نباتی
مقدمه
کنه‌های نباتی،‌ دسته‌ای از آفات مهم نباتات زراعی و درختان را تشکیل می‌دهند و بخصوص در سال‌های اخیر در گیاه‌پزشکی اهمیت زیادی پیدا کرده‌اند. از مشخصات عمده این بندپایان، این است که بدن آنها‌، یکپارچه است و سر، قفسه سینه و شکم از هم جدا و متمایز نیستند، برخلاف حشرات دارای شاخک نمی‌باشند، پوره‌ها و جانور کامل چهار چفت پا دارند، ولی پوره‌های سن اول سه جفت پا دارند. افراد خانواده Etyophidae در همه حالات فقط دو جفت پا دارند، بیشتر کنه‌های نباتی که در کشاورزی اهمیت دارند، گونه‌های خانواده Tetranychidae هستند که چون عده زیادی از آن‌ها در سطح برگ، مانند عنکبوت تار می‌تنند، به کنه‌های تار عنکبوت معروف هستند،

خانواده‌های دیگری نیز هستند که در گیاهان زراعی و مواد انباری، ایجاد خسارت می‌کنند.
کنه‌های خانواده Tetranychidae بسیار ریز و با چشم غیرمسلح قابل رویت هستند. اندازه آنها در حدود ۸/۰-۲/۰ میلیمتر است. روی پاها و بدن، موهای حسی و غیرحسی به اشکال مختلف دیده می‌شوند که وسیله تشخیص گونه‌هاست. قطعات دهانی آنها دارای شکل خاصی است و می‌توان گفت که از نوع برنده و مکنده است. بدین ترتیب که در موقع تغذیه، ابتدا نسوج گیاه را پاره می‌کنند و پس از خروج شیره نباتی آن را می‌مکند.

]

در اثر پاره شدن نسوج برگ و میوه، بخصوص در مناطق خشک، علاوه بر از دست دادن شیره نباتی، مقداری از آب آنها نیز تبخیر می‌شوند و بر شدت خسارت افزوده می‌گردد و برگ‌ها و میوه‌ها به شدت می‌ریزند. از نظر دوره زندگی، کنه‌های نباتی دارای مراحل متمایز تخم، لارو، استراحت اول، پوره سن اول، استراحت دوم، پوره سن دوم، استراحت سوم و جانور کامل می‌باشند.
بعضی از این کنه‌ها در شرایط آب و هوایی مساعد می‌توانند هر ۷ تا ۱۰ روز یک نسل ایجا

د کنند و هر جانور ماده می‌توانند ۱۰۰-۵۰ تخم بگذارد. در این صورت قدرت تکثیر این جانوران نسبتاً شدید است و در شرایط مساعد، خسارت فراوان ایجاد می‌کنند. خسارت کنه‌ها اغلب شامل زرد شدن، زنگ‌زدگی، جمع شدن و ریزش برگ‌ها و میوه‌ها می‌باشد. بعضی کنه‌ها در روی برگ و میوه ایجاد بدشکلی یا گال می‌کنند. بعضی کنه‌های Eryophidae باعث ضخیم شدن برگ و پیچیدگی لبه و زنگ‌زدگی روی میوه می‌گردند.

 

Phyllocoptruta Oleivora
Family: Eriophyidae
Order: Acari
زیست‌شناسی
این کنه از خانواده Eriophyidae می‌باشد و در شمال باغداران به آن مخملک نیز می‌گویند. اطلاق این نام به این علت است که پشت برگ‌های آلوده درختان نارنج و پرتقال مخملی رنگ (قهوه‌ای روشن) می‌شود و میوه‌ها حالت زنگار قهوه‌ای رنگ به خود می‌گیرند، برعکس، برگ و میوه درختان لیمو در اثر حمله این کنه به خاکستری متمایل به نقره‌ای تغییر رنگ‌ می‌دهد. بدین جهت کافی گاهی کنه نقره‌ای نامیده می‌شود. این آفت در باغات مرکبات شمال کشور بسیار شایع است و گاهی باعث خسارت فراوان می‌شود و بطور کلی، در تمام سال، کلیه مراحل زنگی آفت را می‌توان دید، ولی فعالیت و تکثیر آن از حدود ماه آبان تا شروع روزهای گرم در اردیبهشت کند می‌شود.
شکل‌شناسی و مشخصات ظاهری
کنه های کامل به طول ۱۲/۰ میلیمتر هستند. بدن کشیده و به رنگ زرد روشن، گاهی در مرحله بلوغ، رنگ بدن زرد مایل به قهوه‌ای می‌شود، جلد لاروی در ناحیه پشتی شکم دارای خطوط پاچین خوردگی‌های منظم است. این چین خوردگی‌ها در زیر شکم، در پرپارامیون‌ه

 

ا به صورت خط‌چین و نقطه‌چین دیده می‌شوند. در سطح زیر بدن، مجهز به ۵ ردیف موهای حسی است که بر روی پایه‌های مخروطی قرار گرفته‌اند.
تعداد موها در ردیف اول ۴ عدد است که دو عدد آن در طرفین سوراخ جنسی و دو عدد دیگر در نزدیک پهلوها قرار گرفته‌اند. در چهار ردیف دیگر، هر کدام ۲ عدد مو وجود دارد که ردیف پنجم در انتهای بدن و در کناره خارجی پاهای دروغین قرار دارند. این موها نسبتاً بلند و خمیده‌اند، پاها در این کنه‌ها نسبت به طول بدن کوتاه و مجهز به ناخن‌های منشعب شبیه پر مرغ هستند (اسماعیلی، ۱۳۶۲).
این جانور در تمام مدت سال در روی شاخ و برگ درختان میزبان در حالات مختلف دیده می‌شود، ولی در زمستان به صورت جانور کامل بسر می‌برد. در شرایط مساعد، هر ۸ تا ۱۰ روز، یک نسل ایجاد می‌کند. سابقاً تصور می‌کردند که این جانور به صورت پارتنوژر تولید مثل می‌کنند، ولی بعدها وجود افراد نر در این گونه شناخته شد (تلحوک، ۱۹۶۹).
هر کنه ماده، حدود ۳۰-۲۰ تخم می‌گذارد و تخمها به رنگ زرد مایل به شیری است. تخم‌ها به صورت یک یا چندتایی گذارده می‌شوند. در روی برگ و شاخه‌های سبز و فرورفتگی‌های سطح میوه. دوره انکوباسیون بسته به درجه حرارت، حدود ۲ تا ۱۰ روز است. پوره‌ها با توجه به شرایط آب و هوایی بخصوص، درجه حرارت به فاصله ۱ تا ۶ روز جلد عوض می‌کنند و بعد از دوباره تغییر جلد، تبدیل به جانور کامل می‌شوند. بیشترین تراکم جمعیت از اواسط تا واخر بهار است و دوره زندگانی این آفت، خیلی کوتاه است.
خسارت کنه‌ی زنگ مرکبات
علائم خسارت قابل مشاهده، بر حسب واریته و مرحله‌ی رشد میوه متفاوت است. نحوه خسارت این آفت به این صورت است که لاروها با سوراخ کردن سلول‌های سطح برگ‌ها یا ناحیه‌ی دم میوه از شیره گیاهی تغذیه می‌کنند. اگر آلودگی شدید باشد، برگ‌ها رنگ خود را از دست می‌دهند و خزان زودرس می‌نمایند. واکنش میوه‌های درختان مختلف نسبت به حمله این کنه متفاوت است، رنگ دم میوه‌های لیموی مورد حمله، نقره‌ای می‌شود و پس از ضخیم شدن، سطح آن ترک می‌خورد.
دم میوه‌های گریپ‌فروت و پرتقال ممکن است ضخیم نشوند، ولی رنگ آنها قهوه‌ای کم رنگ تا تقریباً سیاه می‌شود. دم میوه واریته‌های پرتقال خونی پس از حمله شدید، کند، نازک، شکننده و قهوه‌ای رنگ می‌شود (تلحوک، ۱۳۵۶).
در روزهای آفتابی و مرطوب، تعداد زیادی از آنها در روی میوه‌ها رو به آفتاب به صورت لکه‌ قهوه‌ای روشن جمع شده و پس از تغییر جهت نور آفتاب روی شاخ و برگ پراکنده می‌شود. پوسته‌هایی که از تغییر جلد لاروهای کند حاصل شده است، مانند گرد و غبار شاخ و برگ دیده می‌شود.
شیوه مبارزه با این آفت
برای مبارزه شیمیایی علیه کنه زنگ مرکبات، در خرداد یا تیرماه و به عبارت دیگر، سه هفته پس از ریزش برگ‌ها و موقعی که میوه‌ها به قطر و سانتی‌متری رسیدند، درختان را بایستی با گوگرد به میزان ۱۵۰ گرم برای هر درخت متوسط گردپاشی و یا با گوگرد و تابل مانند الوزال به میزان ۴ در هزار سمپاشی نمود. نوبت دوم سمپاشی، در شهریور و مهر، زمانی که میوه‌ه

ا درشت شده و هنوز سرسبز هستند، می‌باشد. در این موقع از ترکیبات زینب مانند لوناکول به نسبت ۲ در هزار استفاده و درختان را سمپاشی می‌نمایند.
چون این آفت زمستان را به صورت جانور کامل می‌گذرانند، کاربرد سموم روغنی، مانند گبوتکس روغنی به نسبت ۷۵/۰ تا ۱% و سموم فسفره روغنی و یا روغن زمستانه، نتیجه رضایت‌بخش می‌دهد، مشروط بر این که این مواد یک هفته قبل از باز شدن تخم‌ها، در آخر زمستان مصرف شوند. سمپاشی زمستانه، چنانکه انتظار می‌رود، روی تخم کنه‌ها موثر نیست. کاربرد کنه‌کش‌هایی اختصاصی، مانند کلتان، تدین، اومایت و پروپال به نسبت ۱ تا ۲ در هزار، در مواردی که طغیان کنه‌ها بسیار شدید است، اجتناب‌ناپذیر می‌باشد.
در بیش از دو دهه‌ی گذشته، توانایی قارچ Hirsutella thompsonii Fosher به عنوان یک قارچ کنه‌کش mycoacaricide برای کنترل کنه زنگ مرکبات در فلوریدا، چین، سورینام، کوبا و برزیل مورد بررسی دقیق قرار گرفته و موثر گزارش شده است (McCoy, 1969).

کنترل شیمیایی
بر اساس ارزش مرکبات و هزینه سالانه کنترل شیمیایی، کنه زنگ مرکبات، گونه‌ای با اهمیت اقتصادی بالا می‌باشد (McCoy, 1996). کنترل شیمیایی این آفت، به ویژگی‌های زیستی کنه اهداف بازاریابی و عملیات باغبانی بستگی دارد (Childersetal, 2001). از آنجایی که تولید میوه مرکبات به دو منظور تازه‌خوری (بازاری) و یا برای فرآوری تولیدی انجام می‌گیرد، در این صورت استراتژی مبارزه با کنه زنگ به طور قابل ملاحظه‌ای متفاوت خواهد بود (McCoy, 1985, Browning, 1992).

منابع
۱٫ دکتر میرمویدی، علی‌نقی (۱۳۲۵)ـ حشره‌شناسی، آفات و کنترل بیماری‌ها ـ کرمانشاه، انتشارات طاق‌بستان ـ ۱۳۸۲ ـ ص۷۳۱٫
۲٫ دکتر اسماعیلی، مرتضی ـ دکتر آزمایش فرد، پروانه ـ دکتر میرکریمی، اسداله ـ حشره‌شناسی کشاورزی ـ انتشارات دانشگاه تهران ـ ۱۳۷۴ ـ ص۵۵۰٫
۳٫ بهداد، دکتر ابراهیم ـ آفات درختان میوه ایران ـ تهران ـ انتشارات نشر سپهر ـ ۱۳۷۰ ـ ص۸۴۱٫
۴٫ سپاسگزاران، حسین ـ ۱۳۵۵ ـ کنه‌های زیان‌آور و مفید گیاهان زراعی ـ تهران

 

ـ انتشارات دانشگاه گیلان ـ ص۱۰۸٫
۵٫ اینترنت ـ سیروس آقاجانزاده، گروه حشره‌شناسی ـ دانشگاه علوم کشاورزی ـ بنگلور.

فهرست مطالب

مقدمه ۱
زیست‌شناسی ۲
شکل‌شناسی و مشخصات ظاهری ۳
خسارت کنه‌ی زنگ مرکبات ۴
شیوه مبارزه با این آفت ۴
کنترل شیمیایی ۵
منابع ۸

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 10 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد