whatsapp call admin

مقاله در مورد کشت موز

word قابل ویرایش
58 صفحه
11700 تومان
117,000 ریال – خرید و دانلود

کشت موز

تتراپلوئید خیلی نادر هستند . گسترش مناطق تحت کشت موز تریپلوئید بیش از ۱۰۰ برابر مناطق زیر کشت موز دیپلوئید است . تریپلوئیدها محکم تر و بسیار قوی تر بوده و آسانتر رشد می نمایند . قبل از اینکه یک کلن رده بندی شود لازم است از نظر پلوئیدی شناسایی گردد که این عمل می تواند بطور سیتولوژیکی از طریق شمارش تعداد کروموزوم انجام گیرد . از نظر مورفولوژی ، تریپلوئیدها و تتراپلوئیدها بزرگتر و خیلی قوی تر از دیپلوئیدها بوده و ضخامت و اندازه سلول هر دو با افزایش

پلوئید افزایش می یابد . فن امتیاز دهی ، بر اساس ۱۵ خصوصیت گیاه ، امکان امتیاز دهی از دامنه ۱۵ (آکومیناتای خالص) تا ۷۵ (بالبیزیانای خالص) را مهیا می سازد . امتیازهای حد واسط بر اساس رابطه نسبی گونه ها بعلاوه سطوح پلوئیدی دو رگه های واقع در این دو واحد هستند . سیموندز و شفرد (۱۹۵۵) و استوور و سیموندز (۱۹۸۸) گروهها و امتیازهای نشان داده شده در جدول ۵ را برای رده بندی دامنه ای از موزهای خوراکی مورد استفاده قرار داده اند . سیلایوی و کاموکالو

(۱۹۸۷) بر همین اساس ۱۳۷ رده بندی را به بانک ژنتیکی تای اضافه کردند. آنها بعضی کمبودها را در طبقه بندی اولیه تشخیص داده و آنرا اصلاح نمودند (جدول ۶).
جدول ۵ – رده بندی موزهای خوراکی توسط سیموندز و شفرد (۱۹۵۵) و استور و سیموندز (۱۹۸۷)

گروه ژنومی امتیاز
دیپلوئید AA 23-15
تریپلوئیدAAA 23-15
تریپلوئید AAB 46-26
دیپلوئید AB 49
تریپلوئید ABB 63-59
تتراپلوئید ABBB 67
جدول ۶- رده بندی سایلایوای وکالو(۱۹۸۷)

گروه ژنومی امتیاز
AAA/AA 25-15
AAB 46-26
ABB 67-59
ABBB 69-67
BB/BBB 75-70
بنظر می رسد در تمام رده بندی های موز در مورد این مسئله که نمی توان یک اسم ساده به تمام موزهای خوراکی داد ، توافق شده است . اصولاً اصطلاح آکومیناتا برای موزهای دیپلوئیدی (AA) و تریپلوئیدی (AAA) بکار می رود که شکلی از موزها را بعنوان دسر میوه مصرف می شوند در بر گرفته و شامل «پیسانگ ماس» گراندناین هستند . بطور مشابه با لبیزیانا برای موزهای دیپلوئیدی بدون بذر (BB) و تریپلوئیدی (BBB) که مصرف شان بصورت پخته است بکار می رود که بترتیب شامل آبوبون و سابا هستند . گونه های دورگه زیادی وجود دارند که نمی توانند اسم اختصاصی داشت

 

ه باشند ، زیرا دارای ترکیبات مخلوط و اختلاط کروموزومی بوده و لذا برای جلوگیری از بروز اشتباه بر اساس یک قرارداد پذیرفته شده جهانی ، در تمام این ارقام ابتدا جنس موز ، بدنبال آن تفکیک کد گروه جنسی و سطوح کروموزومی و سپس اسم زیر گروه (در صورتی که وجود داشته باشد

) و بدنبال آن اسم عامه رقم قرار می گیرد .
مثالهایی از این مورد عبارتند از :
Musa AAA(Cavendish subgroup) Grand Nain

Musa AAA(plantain subgroup) Horn
Musa BBB Saba
Musa AB Ney poovan
7-1- گروههای ژنتیکی و رقمهای اصلی مورد استفاده در جهان
۱-۷-۱ – گروه AA
1-1-7-1- ساکریر
مترادف پیسانگ ماس در مالزی و اندونزی است . دارای میوه های زیر ، شیرین با پوست نازک و طلائی بوده و به بیماری پانامائی مقاوم است ، اگرچه پیسانگ ماس نسبت به تریپلوئید تنه کوچکتری داشته و میوه کمتر می دهند ولی مهمترین رقم موز در مالزی محسوب می شود .
۲-۱-۷-۱ – پیسانگ آمبون پوتی
این رقم مهم ترین رقم در اندونزی بوده و همچنین کشت بالایی در مالزی دارد. دارای طعم خوب و کیفیت نگهداری عالی و محصول بالایی است ولی بدلیل حساسیت به بیماری پانامائی موز در امریکای مرکزی تجارتی نشده است .
۲-۷-۱- گروه AAA
1-2-7-1- زیر گروه گروس میشل
رقم اصلی آن گروس میشل بوده و مترادف آن در مالزی پیسانگ آمبون و اسامی انواع جهش یافته آن هایگات و کوکوس است .رقم گروس میشل گیاهانی بلند ، قوی و خوشه هایی سنگین و قرینه تولید می کند . میوه های آن طویل و استوانه ای بوده و رنگی جذاب دارد . تا اواخر سال ۱۹۵۰ زمانیکه کشتزارهای آمریکای مرکزی تحت تاثیر نسل ۱ بیماری پانامائی موز از بین رفت ، گروس میشل بعنوان رقم عمده در بازار جهانی مورد استفاده قرار می گرفت . در اوایل ۱۹۶۰ این کشتزارها بوسیله ارقام AAA مقاوم به بیماری پانامائی چون والری و گراندناین که از زیر گروه کاوندیش هستند واکاری شدند .
گروس میشل امروزه تنها در شمال اکوادور باقی مانده است .
۲-۲-۷-۱- زیر گروه کاوندیش

اهمیت زیاد این گروه برای صادرات و تنوع زیاد ارقام این زیر گروه از نظر ارتفاع شبه ساقه از حدود ۸/۱ تا ۲ متر برای دوارف کاوندیش و ۴ تا ۵ متر برای لاکتانا و ارتفاع حد واسط برای بسیاری از ارقام دیگر ، امکان استفاده از امکانات و موقعیت مکانی را برای تولید محصول مناسب فراهم می کند . در این راستا ۴ تقسیم بندی بر اساس ارتفاع عبارتند

از :
۱-۲-۲-۷-۱ – نوع دووارف کاوندیش
رقم اصلی دوارف کاوندیش بوده و اسامی مترادف آن موز قناری ، دوارف چاینیز ، بسرائی در هند و گوورنور در هند ربی (جزائر دریای کارائیب) و انانو در امریک

ای لاتین هستند . این رقم بعنوان زیربنای صنعت موز در کشورهای نیمه گرمسیری مثل استرالیا ، جزایر قناری ، افریقای جنوبی و فلسطین اشغالی بوده و بطور قابل ملاحظه ای با شرایط اقلیمی آنها تطبیق یافته ، به بادهای مناطق نیمه گرمسیری مقاوم بوده و محصول بالایی تولید می نماید . لکن به بی نظمی فیزیولوژیک پیچ خوردگی ساقه خوشه دهنده حساس است و خارج از این کشورها دوره کندتری داشته و بوسیله ارقام بلندتر کاوندیش «گراندناین» و «ویلیامز» که به پیچ خوردگی ساقه خوشه دهنده حساس نبوده و محصول بیشتر با کیفیت بالاتر تولید می کنند ، جایگزین شده است . همه این کشورهای نیمه گرمسیری ، بجز فلسطین اشغالی ، نسل ۴ بیماری پژمردگی فوزاریمی را دارند که به ارقام زیر گروه کاوندیش حمله می کنند ، به این دلیل گراندناین و ویلیامز و دیگر انواع جاینت کاوندیش در نقاط با الودگی شدید باید با ارقام جهش یافته AAA که مقاوم به این بیماری هستند مثل Taichiao No.1 در تایوان جایگزین شوند .
۲-۲-۲-۷-۱- نوع جاینت ماوندیش
کلنهای اصلی جاینت کاوندیش شامل مونس ماری در کوئینزلند ، ویلیامز در نیوسوت ولز و آفریقای جنوبی ، چاینیس کاوندیش در افریقای جنوبی در هند غربی جاینت گوورنور ، گراندناین در امریکای مرکزی و همچنین در فلسطین اشغالی ، جزایر قناری و افریقا

ی جنوبی محبوبیت عامه یافته اند . در این نوع بین ارقام مختلف اختلاف ارتفاع وجود دارد ولی دامنه تغییرات آن کمتر از چهار تقسیم بندی ارتفاعی است .
گراند ناین رقم اصلی صادراتی در بازار جهانی است که باید تنها در مناطق عاری از نسل ۴ بیماری پژمردگی فوزاریمی کشت شود .
۳-۲-۲-۷-۱- نوع ربوستا

کلنهای اصلی روبوستا در فلسطین اشغالی تال مونس ماری و در افریقای غربی و هند پویو در امریکای لاتین والری و در ریونیون رقم امریکایی است . این ارقام معمولاً از ارقام جاینت کاوندیش بلندترند .

والری رقم اصلی صادراتی در بازار بوده و به نسل ۴ بیماری پژمردگی فوزاریمی حساس است . اخیراً در بسیاری از مناطق صادر کننده امریکای مرکزی با گراندناین جایگزین شده زیرا این رقم به دلیل کوتاهتر بودن ، داشتن خوشه بزرگتر و دوره رشد کوتاهتر بصرفه تر است .
۴-۲-۲-۷-۱- نوع لاکتانا
مترادف های اصلی آن در مالزی پیسانگ ماساک هیجائو در پرتریکو مونت کریستو و در هند غرب جاینت فیگ هستند . این رقم خیلی بلند بوده و تنها در جامائیکا و هند غربی ، اهمیت اقتصادی محدودی دارد .
۳-۲-۷-۱- زیر گروه ردوگرین رد
این دو کلن از نظر تجارتی مهم نبوده ، اما بدلیل پراکنش وسیع شناخته شده هستند . اینها تنها کلنهایی هستند که برای مصارف خانگی در باغ منازل کشت شده و شاخص برداشت کمی دارند . رد دارای پوستی قرمز بوده و از آن در نتیجه یک جهش کلن گرین رد که دارای پوست سبز است تولید شده .
۳-۷-۱- گروه AAAA
تتراپلوئید آکومیناتا از طریق اختلاط گرده مادری دی پلوئید AA با مادگی تریپلوئید AAA که در مجموع عقیم و نازا نیست حاصل شده و در خوشه آن ممکن است یک یا دو بذر تولید شود . چنین مادگی های جهش یافته کروس میشل را ، هایگات نامیده اند .
گیاه حاصل از دو رگ گیری بین دیپلوئید * تریپلوئید یک تتراپلوئید است . برخی ارقام AAAA در زیر آورده شده است :
IC.2 – این رقم اولین موز حاصل از اصلاح است که بطور وسیعی راکنش یافته و خوشه های کوچک دارد که بدلیل حساسیت به بیماری پانامائی موز از سال ۱۹۵۴ در امریکای مرکزی کشت تجاری نداشته است .
۱-۳-۷-۱-Bodles Altafort

برای نخستین بار از جامائیکا در سال ۱۹۶۲ منتشر شده و حاصل دو رگ گیری بین گروس میشل و پیسانگ لیلین است . گیاهی بلند و حساس به خم شدن بوسیله باد بوده و کشت تجارتی ندارد .
۲-۳-۷-۱- FHIASH3436
برای نخستین بار در هندوراس در سال ۱۹۸۲ منتشر شده و حاصل د

و رگ گیری بین دیپلوئید بین دیپلوئید SH3142 مقاوم به نماتد مولد زخم و هایگات است . این رقم مقاومت خوبی به بیماری سیگاتوکای سیاه داشته ولی به نسل ۴ بیماری پژمردگی فوزاریمی در استرالیا و افریقای جنوبی حساس است .
۴-۷-۱-گروه AB
این گروه در برگیرنده تعداد کمی از دورگ دیپلوئید هند جنوبی است . رقم اصلی آن نی پووان (هند) است که پراکنش وسیعی داشته ولی اهمیت تجارتی ندارد . این گیاه دیپلوئید اگرچه گوشت میوه سفید و مزه مطبوع شیرین اسیدی دارد ، لکن باریک و از نظر استحکام ضعیف است . این گیاه به مقدار زیادی به بیماری پژمردگی فوزاریمی و لکه برگی مقاوم است .
۵-۷-۱- گروه AAB
این دو رگه تریپلوئید از هند منشأ گرفته و در آنجا دامنه وسیعی از اشکال جهش یافته آن وجود دارد . موزهای پختنی عموماً گوشت خیلی نشاسته ای داشته و بصورت رسیده بدمزه هستند مگر در حالتی که پخته شوند . ارقام دیگر AAB میوه های شیرین داشته و در زمره ارقام مورد استفاده بصورت تازه قرار می‌گیرند.
۱-۵-۷-۱-زیر گروه پلانتین
دو نوعد اصلی در این زیر گروه وجود دارد :
۱-۱-۵-۷-۱-نوع پلانتین «فرنچ»
۹ شکل شناخته شده از موز پلانتین فرنچ وجود دارد که در نقاط مختلف هند ، افریقا و امریکای مرکزی کشت می گردد . بعنوان یک گروه از طریق دوام محور گل نر و گلهای نر و براکته ها تشخیص داده می شوند .
۲-۱-۵-۷-۱- نوع پلانتین هورن
این نوع از طریق پوسیدگی سریع محور گل نر و اجزای گل نر شناخته می شود. دامنه وسیعی از اسامی محلی برای هورن بکار برده شده و آنها در هند ، افریقا ، امریکای مرکزی ، فیلیپین و اقیانوسیه تولید می شوند .
۲-۵-۷-۱ – موزهای AAB مورد استفاده برای مصرف تازه
در کنار پلانتین ها ، انواعی از موزهای AAB که از نظر مصرف تازه در مناطق گرمسیری اهمیت دارند عبارتند از :
۱-۲-۵-۷-۱- میسور :
این نوع مهمترین کلن موز است که ۷۰ درصد موزهای تولید شده در ه

ند را تشکیل می دهد . این گونه گیاهی قوی بوده و از نظر مقاومت به بعضی از بیماریها چون پژمردگی فوزاریمی ، بیماری لکه برگی ، سرخورطومی حفار ، خاکهای ضعیف و خشکی اهمیت دارد . میوه آن در حالت رسیده و در شرایط نگهداری خوب ، طعم و رنگی جذاب دارد .
۲-۲-۵-۷-۱ – سیلک
بعضی از مترادف های آن شامل اپل ، در هاوائی سیلک فیگ در هند غ

ربی لاتوندان در فیلیپین و پیسانگ اَستالی در مالزی هستند . پراکنش وسیع این رقم در جهان مشابه دوراف کاوندیش است .
۳-۲-۵-۷-۱- پوم :
مترادف این کلن در استرالیا لیدی فینگر است . در جنوب هند میوه آن بصورت تازه مصرف می شود اما در هاوائی و استرالیا اهمیت کمی دارد . گیاهانی قوی و محکم بوده ولی زیاد پر محصول نیستند .
۴-۲-۵-۷-۱- پیسانگ راجا :
کلن آن برای مصرف تازه بخوبی در مالزی و اندونزی شناخته شده ، اما در افریقا و هند ناشناخته است . گیاهان آن قوی و مقاوم به بیماری پژمردگی فوزاریمی و نقطه برگی هستند . تنها ۶ تا ۹ ردیف میوه در هر خوشه دارد که موجب کاهش محصول می شود .
۵-۲-۵-۷-۱- مایاما اولی:
یک کلن مهم در هاوائی و اقیانوسیه است . در هاوائی ۱۱ زیر کلن از آن شناخته شده که خوشه متراکم و میوه های بزرگ و متراکم دارند .
۶-۷-۱- گروه ABB
جنس های بالبیزیانا مزایای زیادی داشته و ارقام آن بسیار قوی و مقاوم به خشکی هستند . میوه آنها سبز و مومی براق بوده و مغز میوه بسیار نشاسته ای است . گیاه به نقطه برگی مقاوم بوده و مرکز اصلی ظهور این گروه ، هند جنوبی و فیلیپین است .
۱-۶-۷-۱- بلوگو :
این نوع پلانتین میوه های بزرگ و نشاسته ای دارد . حداقل ۲۷ مترادف و چندین نوع جهش یافته نامگذاری شده دارد . این رقم بعنوان یک منبع غذایی در ساموعا ، فیلیپین ، هند جنوبی ، هند غربی ، تانزانیا و زنگبار بوده و معمولاً نسبت به لکه برگی مصون بوده ولی به سیگاتوکای سیاه ، نسل ۲ پژمردگی فوزاریمی و مخصوصاً به موکو حساس است . در گرانادا (هندغربی) بلوگو بطور وسیعی بصورت کشت توام با کاکائو و جوز هندی کشت می شود .
از سال ۱۹۸۳ در امریکای مرکزی رقم پلیپتا بدلیل مقاومت به بیماری موکو جایگزین بلوگو شده است .
۲-۶-۷-۱ – پیسانگ اواک
مترادفهای این رقم شامل پیسانگ کلوتوک در اندونزی ، داکاس در کوئینزلند و کلوی ناموا در تایلند است . این رقم معمول ترین رقم در تایلند بوده و بصورت تازه و یا پخته شده مصرف می شود . ارقام این گونه در شمال شرقی هند و مالزی معمول بوده ولی در هند جنوبی معمول نیست .
پیسانگ اواک خیلی قوی و محکم بوده ولی تولید محصول متوسطی د

ارد و در شرایطی که با گونه های وحشی گرده افشامی شود میوه بذری و غیر خوراکی تولید می کند .
۷-۷-۱- گروه BBB
دامنه وسیعی از کلنهای بالبیزیانا در آسیای جنوب شرقی تعیین شده است .
۱-۷-۷-۱- سابا :

مترادفهای آن پیسانگ کپوک در اندونزی ، پیسانگ نیپا در مالزی و کلوآی هاین در تایلند هستند . سابا مهمترین رقم موز در تایلند است ولی در دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی اهمیت کمتری دارد . این نوع موز از نوع پلانتین با میوه های متوسط تا بزرگ بوده ، مغز میوه آن سفید متمایل به کرم است ، اگر چه مغز آن در حالت رسیده شیرین است ، معمولاً میوه آن قبل از مصرف پخته می شود . گل نر سابا معمولاً جدا شده و بعنوان سبزی مصرف می‌شود .
۸-۷-۱- گروههای ABBB,AAAB,AABB
این سه گروه تنها تتراپلوئیدهای طبیعی هستند که یافت می شوند . تتراپلوئیدهای خالص بالبیزیانا یا آکومیناتا در طبیعت مورد بحث قرار نگرفته و تتراپلوئیدهای دو رگه نسبتاً ناشناخته هستند . تتراپلوئیدهای اصلاح شده امروز به تعداد زیادی تولید می شوند .
۱-۸-۷-۱-کلوتپارود(ABBB)
این گیاه تنومند بوده و نسبت به بیماری پژمردگی فوزاریمی و نقطه برگی مصون است . مغزه میوه آن در حالت خام بافت اسفنجی نا مطلوب دارد ولی در تایلند و برمه یک غذای شیرین عامه پسند از میوه آن پخته می شود .
۲-۸-۷-۱- آتان (AAAB)
این رقم از چند نظر به تریپلوئیدهای AAB شباهت دارد ولی برگهای آن افقی تا افتاده بوده که ضعف مشخص دمبرگ در تتراپلوئید را نشان می دهد ، میوه‌هایی کوچک ، شیرین و ترش داشته و گیاه به بیماری پژمردگی فوزاریمی مقاوم است .
۳-۸-۷-۱- کالاماگول (AABB)
این رقم در جزایر سلیمان یافت شده و می تواند حاصل دو رگ گیری طبیعی بین لاتوندا و بالبیزیانا باشد . برگهای آن بسیار افتاده و میوه های آن کوچک و شیرین است . گیاه به بیماری لکه برگی و پژمردگی فوزاریمی مقاوم است .
۴-۸-۷-۱- گولدفینگرAAAB))
این رقم حاصل برنامه اصلاح سازمان تحقیقات کشاورزی هندوراس و نتیجه دو رگ گیری بین پراتاآنا (AAB) لز برزیل و دیپلوئید اصلاح شده (AA) SH3142 از سازمان تحقیقات کشاورزی هندوراس است . این رقم حاصل برنامه اصلاحی سال ۱۹۸۹ بوده و مطالعات مزرعه ای آن در هندوراس ، کاستاریکا ، افریقای غربی ، استرالیا و افریقای جنوبی انجام شده است . مقاومت این رقم به بیماری پژمردگی فوزاریمی ، سیگاتوکای سیاه و نماتد مولد زخم گزارش شده و مقاومت آن به سرما بیشتر از ارقام زیر گروه کاوندیش است . گیاه قدرت تحمل خوشه بزرگ را دارد . میوه آن مطلوب و مغز نسبتاً ترش بوده و در معرض هوا اکسید نمی شود . این رقم بین ارقام دورگه اصلاح شده می‌تواند انتخابی خوب و خوش آتیه برای مصرف تازه و کش

ت تجاری باشد .
۵-۸-۷-۱- موز گرمسیری پلانتین دورگه TMP*548-9 or 548-9
این رقم حاصل برنامه قراردادی اصلاحی موسسه بین المللی کشاورزی مناطق گرمسیری در نیجریه بوده و نتیجه دورگه گیری بین پلانتین دوارف فرنچ حساس به سیگاتوکای سیاه اوبینوآی اوای (AAB) و گروه موز وحشی دیپلوئید کال کوتا۴ (AA) است . این پلا

نتین دورگه تتراپلوئید به سیگاتوکای سیاه مقاوم بوده و از خانواده مادری خود پرمحصول تر است .

۸-۱-رده بندی موزهای محلی ایران
برای رده بندی موزهای محلی ایران مطالعه ای با روش ژ نومی سیموندز و شفرد که
اساس آن کاربرد ۱۵ صفت از جمله رنگ شبه ساقه ،کانال دمبرگی ،محور خوشه ، دم میوه ، تخمک ، شانه براکته ، شکل براکته ، نوک براکته ، رنگ براکته ، جلای رنگ براکته ، زخم براکته ، گلبرگ آزاد گل نر ، رنگ گل نر ورنگ کلاله است ، انجام شده وطی آن ارقام به قرار زیر رده بندی شده اند .
۱-۸-۱ رقم هندی
مترادف های آن ،هندی ، سیندی ، پاکوتاه پاکستانی (چابهار ،دره سرباز ، نیک شهر )،هندی ،پاکوتاه هندی ، کاوندیش پاکوتاه ، پاکستانی ،پاکوتاه پاکستانی (بندرعباس میناب)،بصره ای ، کابلی (هند)، موز سینی ،موز هیندی (مصر )هستند .
این رقم شامل موزهای پاکوتاه با خوشه های سنگین وپر محصول است . شبه ساقه آن ارتفاعی در حدود ۲متر داشته وقطر آن به حدود ۲۳ سانتی متر می رسد .پاجوش دهی در این رقم تنگ وکاملاً آزادوعمومی است . هر پایه مادری به طور متوسط ۷پاجوش تولید می نماید . برگها نسبتاً برزگ وبه در حدود ۱۷۰سانتی متر ،ضخیم ونسبتاً نیمه آویزان بوده که همگی بر تریپلوئید بودن آن دلالت می کند . شبه ساقه از قاعده به سمت بالا کاملاً پوشیده از لکه های بزرگ قهوه ای مایل به سیاه است که مابین آنها زمینه سبز مایل به قرمز مشاهده می شود . رده بندی آن از نظر ژنومی عبارتست از :
Musa (AAA group Cavendish subgroup) Dwarf Cavendish
2-8-1-رقم هاریچال
مترادفهای آن : هاریچال (چابهار ،دره سرباز ، نیک شهر )،هاریچال ،لبنانی ،پاکوتاه، لبنانی (بندرعباس ،میناب)، روبوستا ، هاریچال (هند) ،ویلیامز ، هیبرید ویلیامز(نیوسوت ولز)،موز مغربی (مصر )،روبوستا ( هند غربی )روبوستا ،ولزی(آمریکای مرکزی ، جامائیکا )، پویو (آفریقای غربی، گوادلوپ) هستند .
گیاهان این رقم نیمه پاکوتاه بوده وشبه ساقه ای به ارتفاع ۴/۲ متر دارند، خوشه های آنها سنگین واستوانه ای شکل بوده وشبه ساقه نسبتاً قطوری دارند که قطر آن درقاعده به حدود ۲۳ سانتیمتر می رسد . پاجوش دهی در این رقم نسبتاً آزاد بوده وبه طور متوسط ۷تا ۸پاجوش تولید می نماید . برگهای نسبتاً بزرگ ،ضخیم ونیمه آویزانی به طول ۲۳۰ سانتی متر دارد . شبه ساقه آن پوشیده از لکه های قهوه ای مایل به سیاه بوده وگاهی اوقات نیز به رنگ قرمز کمرنگ مایل به قهوه ای کمرنگ دیده می شود . از نظر ژنومی بصورت زیر رده بندی می شود .
Musa (AAA group Cavendish subgroup) “Giant Cavendish”
۳-۸-۱-رقم سه گوش پاکستانی

اسامی مترادفهای آن :سه گوش پاکستانی ،سه گوش ،پاکستانی پابلند (چابهار ،دره سرباز ،نیک شهر )، مینابی ، بندری ،موزسیاهو ، باطنه ای ،بلبلی ( بندرعباس ،میناب ،رودان )،بلوگو(هند غربی )،تالابونثا(هند جنوبی )هستند .
گیاهان بزرگ بزرگ وتنومند بوده که ارتفاع شبه ساقه آنهاتا

۲/۴ متر می رسد . شبه ساقه نسبتاً تنومند بوده ودرقاعده قطری در حدود ۲۱ سانتی متر دارد . پاجوش دهی در آنها بصورت متراکم وانبوه وتوده گیاهی آن فشرده است . پاجوشها در این حالت بصورت مایل رشد نموده ودر زمان خوشه دهی در نتیجه وزن خوشه حالت مایل آنها افزایش می یابد . در هر دوره پایه مادری متوسط ۲۵۰ سانتی متر بوده وشبه ساقه آن سبز کمرنگ متمایل به زرد است .در این رقم پاجوشها رنگ سبز داشته ورنگ پایه های مسن کاملاً زرد بالکه های قهوه ای بسیار ریز است .
از نظر ژنومی بصورت زیر رده بندی می شود :
Musa (ABB group)”Bluggoe”
۴-۸-۱-رقم مینابی
اسامی مترادف های آن : موزسه گوش ،موز سنگی یا سنگینک (روستای چلو از توابع میناب )،سه گوش پاکستانی پابلند ،(چابهار ،دره سرباز ،نیک شهر )، مینابی ،بندری ،موز سیاهو ،باطنه ای ،بلبلی ( بندرعباس ،میناب ،رودان )،بلوگو(هند غربی )،تالابونثا (هند جنوبی ) هستند .
گیاهان این رقم بزرگ وبسیار تنومند بوده وار تفاع شبه ساقه آنها بطور متوسط ۴/۴ متر است . این رقم تنومندترین رقم موز محلی ایران بوده وقطر شبه ساقه آن در قاعده به حدود
۳۰سانتی متر می رسد . پاجوش دهی آن بسیار متراکم وانبوه وتوده گیاهی آن بسیار فشرده وغیر قابل نفوذ است . پاجوشها بطور مشخصی به سمت بیرون توده گیاهی آن بسیار بوده وحالت گریز از مرکز دارند . حالت مایل پاجوش های این رقم کمتر از رقم سه گوش پاکستانی است . هر گیاه مادری بطور متوسط حدود ۱۸ پاجوش تولید می کند که بیشتر از سه گوش پاکستانی است . برگهای آن گسترده وطول متوسط آن به ۲۸۰ سانتیمتر می رسد . شبه ساقه بطور مشخصی به به رنگ پررنگ وکمی متمایل به قرمز بوده ولکه های ریز کوچک قهوه ای رنگ دارد که بصورت عرضی وپراکنده بر روی شبه ساقه دیده می شوند،از نظر ژنومی رده بندی آن عبارتست از :
Musa(ABB group)”Minabi”
۵-۸-۱-اسامی مترادفهای آن : هزار،هزاری ،هزاره (استان سیستان وبلوچستان وهرمزگان )،هزار(هند) هستند .
گیاهان این رقم نیمه پاکوتاه بوده وارتفاع شبه ساقه آنها بطور متوسط ۹/۲ متر می رسد این گیاهان نسبتاً تنومند بوده وقطر شبه ساقه آنها در قاعده ودر نزدیکی سطح زمین حدود۲۳سانتی متر است . پاجوش دهی این رقم بسیار متراکم وانبوه بوده وتوده گیاهی بسیار فشرده وغیر قابل نفوذی را ایجاد می کند . پاجوش های آن کمی به سمت خارج از توده گیاهی تمایل داشته وزاویه انحراف آنها تقریباً مشابه رقم مینابی است . پایه مادری به طور متوسط ۲۰ پاجوش تولید می کند که بیشترین تعداد پاجوش در بین موزهای محلی ایران است . برگهای بزرگ با طول متوسط ۲۵۰سانتی متر است . رنگ شبه ساقه آن ترکیبی از سبز وزرد استکه در قاعده مشخص تر بوده وبه سمت بالای شبه ساقه بتدریج از شدت رنگها کاسته شده ودر نهایت به رنگ متمایل به زرد دیده می شود . رده بندی ژنومی این رقم عبارتست از :

Musa(ABB group) “Hezare”
۶-۸-۱-رقم فرد
مترادفهای آن : بخشی ، موز ایرانی ،موز محلی (چابهار ، دروان ،میسور ،لال ولچی (هند)،انگشت عروس (مصر )،میسور (هند غربی ) هستند .
ارتفاع شبه ساقه در گیاهان این رقم به طور متوسط به حدود ۴متر می رسد . قطر شبه ساقه در قاعده حدود ۲۶ سانتی متر بوده وپاجوش دهی آن کاملاً بر سطح زمین عمود بوده وهر پایه مادری بطور متوسط حدود ۴ پاجوش تولید می کند که کمترین تعداد در بین موزهای ایران است . برگهای این گیاهان بزرگ بوده وطول متوسط آنها به ۳۰۰ سانتی متر می رسد.تشخیص این رقم از سایر ارقام به راحتی از طریق رنگ صورتی دمبرگها ورگبرگهای میانی گیاهان بالغ ورنگ ارغوانی مایل به صورتی شبه ساقه ،دمبرگ ورگبرگ میانی پاجوشهای آن امکانپذیر است . شبه ساقه آن به رنگ سبز پررنگ متمایل به قرمز بوده ونسبتاً پوشیده از لکه های قهوه ای مایل به سیاه است . از نظر ژنومی به صورت زیر رده بندی می شود .
Musa (ABB group) “Mysore”
۹-۱-گروههای موز AAB و ABB در ایران
با توجه به مقاومت بسیار زیاد گروههای A BB وبویژه ABB نسبت به شرایط نیمه گرمسیری جنوب ، سطح زیر کشت آنها به سرعت افزایش یافته است . ارقام این گروهها بدلیل نشاسته ای بودن میوه در مناطق دیگر کشور با استقبال روبرو نشده وفقط در بازارهای محلی استانهای جنوبی کشور مورد مصرف قرار می گیرند .
کلنهای اصلاح شده AAA در سال ۱۳۳۴ به ایران وارد شده که بدلیل رشد بهتر در استان سیستان وبلوچستان وفروش بیشتر میوه های آن در بازار شهرهای مختلف ، بتدریج باعث کاهش اهمیت موزهای AAB و ABB شده واین رقم بیشتر به عنوان بادشکن در اطراف باغهای AAA مورد استفاده قرار می گیرند . از آنجا که در استان هرمزگان ارقام اصلاح شده به خوبی جواب نداده اند ،پلانتین ها همچنان اهمیت خود را حفظ نموده اند . به نظر می رسد در استان هرمزگان *****به گروه A AB از رشد بهترین برخوردارند . این ارقام علاوه بر مقاومتشان به شرایط گرمسیری وبادهای گرم وخشک این استان ، دارای میوه هایی شیرین ونس

بتاً مطلوب هستند .
۱۰-۱ وقوع جهش در موزهای محلی ایران
وقوع جهش در موز بسیار بالا بوده وسرعت وقوع آن در زیر گروه کاوندیش ۲ جهش در میلیون نسل است .
رقم هزار به وضوح یک کلن جهش یافته بوده ودر تمایز یا

بی گلهای آن جهش اتفاق افتاده است . با توجه به کاشت بسیار پراکنده وکم این رقم در جنوب ایران ،به نظر نمی رسد این جهش در ایران اتفاق افتاده باشد . از آنجا که بیشتر جهش های گزارش شده در گروههای AB.AAB.ABB از هند جنوبی است به نظر می رسد که این کلن جهش یافته نیز به همین صورت از هندوستان وارد شده باشد . ارق

ام هندی در مناطق مختلف استان هرمزگان کشت می گردند. در بخش دشتیاری چابهار پایه هایی از موز هند ی مشاهده شده که شبه ساقه ای به ارتفاع ۳۲/۱ تا ۲ متر داشته ،نسبتاً کم برگ بوده وظهور خوشه در آنها با تأخیر بسیار صورت می گیرد بطو

ریکه در برخی موارد حتی سه سال بعد از کشت نیز پایه های

مادری گل نداده اند . تأخیر در ظهور خوشه کاوندیش پاکوتاه پدیده ای دور از انتظار نبوده ودر مناطق نیمه گرمسیری بارها اتفاق افتاده که به این پدیده چوگ می گو

یند . این پدیده در جنوب ایران باعث شده تا ارقام هندی حدوداً ۱۸ ماه بعد از زمان کاشت به گل بروند ، در هر حال می توان تأخیر بیشتر از این حد را به وقوع جهش نسبت داد . جهش دیگر در دوره سرباز در استان سیستان وبلوچستان مشاهده شده که تمام صفات مورفولوژیکی این کلن جهش یافته شبیه پایه مادری خود بوده و فقط در اثر وجود بیش از حد لکه های قهوه ا ی مایل به سیاه روی شبه ساقه ، شبه ساقه سیاه به نظر می رسد . از آ نجا ئیکه از ورود کاو ندیش پاکوتاه به ایران حدود ۴۰ سال میگذرد و
درحال حاضر نیز سطح زیر کشت موزهای محلی ایران حدود ۱۷۰۰ هکنار است ، اگر سالیانه فقط ۵۰ هکتار از آن به زیر کشت این موز رفته باشد ، با توجه به تراکم کشت حداقل ۱۰۰۰ پا جوش در هکتار ، پس از گذشت ۴۰ سال یا ۲۷ دوره رویشی ، تاکنون ۱۳۵۰۰۰۰ نهال از این رقم تولید شده است . بنابراین می توان انتظار حداقل دو جهش را در این مدت داشت .

۱-۲-نیاز اقلیمی موز
مناطق اصلی رشد موز در جهان در موقعیتهای جغرافیا ئی بین خط استوا و عرض جغرافیا ئی
۲۰ درجه شمالی و ۲۰ درجه جنوبی قرار دارند . شرایط اقلیمی در این مناطق اساسا گر مسیری بوده
بوده و بطور مقا یسه ای نو سان دما بین روز و شب و تابستان و زمستان کم است . در مناطق نیمه
گرمسیری نوسانات دما ئی بین روز و شب و تابستان و زمستان زیاد بوده ، دما در تابستان خیلی زیاد
و در زمستان خیلی کم است ، در ضمن این مناطق بارندگی کم با

پرا کنش نا چیز دارند . در مناطق بدون محدودیت آ بی سر عت رشد و توسعه موز توسط دو عامل دما و نور تعیین میشود
۱-۱-۲-دما
در بیشتر مناطقی که موز در آ نها تولید می شود ، دامنه دما بین ۱۵ تا ۳۸ درجه سانتیگراد است . بهترین دما برای تجمع ماده خشک ورسیدن میوه ، دمای ۲۰ درجه سانتیگراد ،گیاه دچار پیچ خوردگی ساقه خوشه دهنده شده وباتوقف جوانه زنی گل آذین ، میوه ها ریز می شوند . یخبندان باعث مرگ سریع گیاه شده ودر دمای بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد موجب توقف رشد وسوختگی برگ ها می شود . گیاهانی که در مناطق نیمه گرمسیری می روی

ند در مقایسه با مناطق گرمسیری تعداد برگهای کمتری در سال تولید کرده ودوره تولید وتوسعه میوه طولانی تری دارند . میانگین دما برای رشد موز در ماههای سرد سال در جدول (۷) ذکر شده است .

۲-۱-۲- نور

برای رشدبهتر ، نور کامل خورشید مورد نیاز بوده ودر صورت کم آبی ، میوه ها آفتاب سوخته می شوند . در سایه یا شرایط ابری دوره رشد تا بیش از سه ماهافزایش

جدول ۷- راهنمای شرایط بقاء، حالت اقتصادی ووضعیت مطلوب موز براساس میانگین دما در ماههای سرد سال .

محصو ل نام گیاه شناسی

موز Musa spp 8-6 16 > 8>

۲-۲-انتخاب محل کشت
مناطق گرمسیری مرطوب عموماً توپوگرافی مسطح واقلیم گرم داشته وانتخاب محل کشت اساساً برپایه زهکشی ورده بندی خاک است . بهترین خاک برای کشت موز خاکی با بافت لومی عمیق وحاصلخیز است که دارای مواد آلی بوده ،زهکشی مناسب داشته وفاقدتراکم خاک ،رس زیاد .اسیدیته وشوری بالا باشد .
انتخاب مکان کشت موز در مناطق نیمه گرمسیری با دمای مناسب به عوامل زیر بستگی دارد .
۱-ارتفاع مناسب منطقه برای جلوگیری ازیخبندان
۲-حفاظت مناسب برای غلبه بر بادها
۳-اجتناب از مناطقی که از نظر تگرگ وطوفان معروف هستند .
۴-اجتناب از مناطقی کهمستعد شرایط غرقابی وشوری هستند .
۵- اطمینان از وجود منبع دائمی آب برای آبیاری تکمیلی
۶- خاک لومی حاصلخیز با زهکشی خوب
۷- منظره شیب مناسب مطابق با نیمکره وعرضجغرافیائی

۱-۲-۲- اسیدیته خاک
تولید مناسب موز به خاکیبا PH حدود ۸/۵ تا ۵/۶ نیاز دارد . در صورتیکه اسیدیته خاک بالا باشد میتواناز طریق آهک دهی آنرا اصلاح نمود، به این منظور باید آهک دهی قبل از کشت ودر خاکهای با عمق مناسب انجام گیرد . عملیات مکانیکی بعد از کشت به موز صدمه زده وآهک بخوبی با خاک مخلوط نمی شود . کاربرد منظم کود از ته وآبیاری باعث کاهش PH شده وممکن است PH اولیه ۸/۵ در ناحیه ریشه در طی سالهای بعد از کشت کاهش یابد . یکی از اثرات اسیدیته بالا (PH پایین ) کاهش Mg و Ca واثر دیگر آن افزایش محتوای آلومینیم تبادلی ( Al ) خاک است . مقدار زیاد آلومینیم تبادلی می تواند برای گیاه اثر سمی داشته وباعث کاهش جانشینی کلسیم ومنیزیم در مکانهای تبادلی وبرهم زدن تعادل کلسیم ومنیزیم شود که اصلاح اینگونه نامتعادلی ها نیاز به آهک دهی دارد .

۲-۲-۲- شوری خاک
معمولاً شوری تنها در مناطق مدیترانه ای خشک با خاکهای شور، تابستان بدون بارندگی وآب آبیاری با کیفیت نا مطلوب مشکل آفرین است . شوری زیاد محتوای سدیم ( Na )خاک را افزایش داده وبا کاهش جذب پتاسیم موجب کاهش محصول می گردد ، نسبت مناسب پتاسیم به سدیم به سدیم ۵/۱ومقدار سدیم از۸ درصد کل کاتیون های تبادلی بیشتر باشد .
۳-۲- نیاز آبی
تولید محصول زیاد به آبیاری نیاز داشته وآب تامین شده نباید کمتراز تبخیر گیاه باشد . منبع آب مورد استفاده برای آبیاری باید کیفیت بالا ، شوری کم (کمتر از ۲/۱ گرم NaCl در هر لیتر )وکربنات فعال کم داشته باشد . فواصل ومقادیر آبیاری بستگی به نوع خاک ، شرایط اقلیمی وبالاخره مراحل رشد گیاه دارد . با توجه به سطحی بودن ریشه موز بررسی میزان رطوبت خاک در لایه سطحی می توان ملاک خوبی برای آبیاری باشد ، ضمناَ کود دهی همراه با آب آبیاری نیز می تواند سودمند باشد .
۴-۲- غلظت گاز کربنیک ( Co2 )
در کشت گلخانه ای موز ودر فصول سرد سال که درها ومنافذ گلخانه کاملاً بسته می شود ، کمبود گاز کربنیک ویا فزونی منو اکسید کربن در اثر سوخت ناقص مشعل ها ممکن است خساراتی به محصول وارد کند ، در اینصورت باید هراز چند گاهی با استفاده از

هواکش در گرمای روز به جابجائی هوای ساکن داخل گلخانه پرداخت وبا باز نمودن سقفها ویا دیواره های جانبی تهویه را بنحو مطلوب انجام داد .
۵-۲-سیستم های آبیاری موز
پنج سیستم اصلی مورد استفاده درآبیاری موز عبارتند از سیستم آبیاری غرقابی یاشیاری ، آبیاری بارانی روی سایبان گیاه ، آبیاری بارانی زیر سایبان گیاه ، آبیاری با میکرو جت یا میکرواسپاینر وآبیاری قطره ای .

۱-۵-۲-روش غرقابی
آبیاری غرقابی یا شیاری موز هنوز در بعضی از کشورها مثل تایوان ، غرب استرالیا وجزایر قناری مورد استفاده قرار می گیرد ، ولی استفاده از این روش ر مزاع موز بسرعت در حال متروک شدن است . در این روش تسطیح اراضی مشکل وگران بوده وپخش کود بطور غیر یکنواخت وغیر موثر انجام شده ونهایتاً از این طریق برخی بیماریها ونماتدها منتقل می شوند .
۲-۵-۲-آبیاری بارانی روی سایبان گیاه وآبیاری بارانی زیر سایبان گیاه
معمول ترین سیستم آبیاری موز آبیاری بارانی روی سایبان گیاه است (تصویر ۲). این سیستم بور وسیعی در مناطق گرمسیری که نیازمند آبیاری تکیمیلی است مثل کوئینزلند شمالی (بشکل دائم یابصورت انتقال وسیع لوازم آبیاری ) ودر مناطق نیمه گرمسیری سرد آفریقای جنوبی (بشکل نیمه دائم یا دائم یا Center-Pivot ) بکار می رود . این روش در کاربرد نیمه دائمی نسبتاً ارزان است ، لوازم این سیستم قوی وانتقالشان آسان بوده ودسترسی به مزرعه را مشکل نمی سازد ، این سیستم باعث اصلاح میکروکلیما شده و نیاز به صافی در آن بحرانی نیست . لکن مضراتی نیز دارد که به نا مطلوب بودن برای دوره های کوتاه آبیاری ودر ارقام پابلند موز حساسیت به اثر باد ، تلفات از طریق تبخیر ، پراکنش ضعیف آب ، نیاز به نیروی کاری متراکم برای انواع قابل حمل ونامطلوب بودن برای کود دهی از طریق آبیاری مربوط می شود .
کاربرد آبیاری بارانی زیر سایبان گیاه علاوه بر رفع همه مضرات نام برده شده برای آبیاری بارانی روی سایبان گیاه بسیاری از محاسن آنرا هم دارد . سیستم های قابل ح

مل فشار ضعیف ارزان هستند ولی در مناطق گرم ****در یک دوره کوتاه به نیروی کاری بیشتری نیاز دارند .

۳-۵-۲-آبیاری میکرو
کشورهای اصلی کشت کنندهموز به کاربرد سیستم های آبیاری می

کرو بجای آبیاری بارانی تمایل نشان داده اند که این سیستم ها شامل میکرواسپاینر ، میکروجت وآبیاری قطره ای هستند . کاربرد آبیاری قطره ای در فلسطین اشغالی وجزایر قناری که ذخیره آب کمی دارند ، بیشترین عمومیت را دارد .
در کوئینزلند شمالی وآفریقا جنوبی آبیاری قطره ای ومیکرواسپاینر بطور روز افزون وبا موفقیت مورد استفاده قرار می گیرد ، حسن سیستم های آبیاری میکرو دائمی بودن آنها ونیز کنترل راحت منطقه ای وسیع از یک نقطه است . این سیستم ها بدلیل نیاز به نیروی کاری حداقل ،یکنواختی بالا در آبیاری وخیس کردن مداوم منطقه ریزوم در هر دوره زمانی مورد نیاز می توانند مورد استفاده قرار گیرند . حسن روش آبیاری قطره ای ناشی از حداقل تلفات اب (تقریباً راندمان ۹۵ درصد ) واجتناب از سرمای حاصل از تبخیر آب از روی برگ شبه ساقه وخاک است که در مناطق نیمه گرمسیری سرد مفید بوده وشوری مناطق خشک را کنترل می کند ، لکن در مقایسه با میکرواسپاینر مضرات زیر را نیز دارد :
۱- این سیستم به آب با کیفیت فیزیکی بالا وفیلتر اضافی به دلیل ریز بودن روز نه های نازل نیاز دارد .
۲- رطوبت حاصل از قطره ها در خاک حجم کوچکی داشته والگوی خیسی توپی شکل است که با الگوی پراکنشی طبیعی ریشه متناسب نیست .
۳- ریشه برای اجتناب از تنش رطوبتی در ناحیه ریزش قطره که دائماً مرطوب است متمرکز می شود .
۴- انسداد قطره چکانها بسرعت باعث تنش آبی در گیاه شده وتشخیص چنین انسدادی در مزرعه مشکل است .
۵- بارندگی تابستانه پراکنش ریشه را در خارج از منطقه خیس شده بوسیله قطره چکان تسریع می نماید که این ریشه ها در ادامه دوره خشکی کارائی خود را از دست می دهند .

۶-۲-آبیاری در شرایط گلخانه ای
در کشت زیر پلاستیک آبیاری اکثراَ از طریق سیستم آبیاری قطره ا

ی ویا پخش بوسیله آبپاش میکرو انجام می گیرد (تصویر ۲). آبیاری می تواند برای هر گیاه با ۱۰تا۳۰ لیتر آب در روز انجام گیرد . در گلخانه ها از طریق مه پاشی با آبپاش بارانی روی سایبان گیاه می توان موجب کاهش دما در تابستان وگرم شدن گلخانه در زمستان شد (آب مناسب برای تامین این هدف معمولاًباید دمایی حدود ۱۸ درجه سانتی گراد داشت

ه باشد ).

تصویر ۲-سیستم آبیاری بارانی روی سایبان گیاه (الف). سیستم آبیاری قطره ای (ب).آبپاش میکروجت در ارتفاع ۵۰ سانتیمتری …پراکنش بیشتر آب بطور روز افزون مورد استفاده قرار می گیرد (ج).
۷-۲- ظرفیت نگهداری آب خاک
این ظرفیت حجم آب نگهداری شده در خاک بین دو حد ظرفیت آب مزرعه ای ( FWC ) ونقطه پژمردگی دائم ( PWP )است . ظرفیت نگهداری آب خاک حجم آبی است که در پروفیل خاک بوسیله ذرات خاک نگهداری شده وتحت تأثیر ثقل حرکت نمی کند . آب در این شرایط با مکش پایین نگهداری می شود (۱۰تا۱۵ کیلو پاسکال ). در نقطه پژمردگی دائم آب تحت تأثیر مکش ۱۵۰۰ کیلو پاسکال است . درصد آب نگهداری شده بین ظرفیت آب مزرعه ای ونقطه پژمردگی دائم معرف کل آب قابل استفاده ( TAW )بوده ومعمولاً به صورت میلی متر آب در هر عمق خاک بیان می شود .

نقطه پژمردگی دائم ۱۵۰۰ کیلو پاسکال بوده ودر محاسبه آب قابل استفاده یک آستانه مطلق است . آب نگهداری شده بین ظرفیت نگهداری ومکش ۱۰۰ کیلو پاسکال را معمولاً آب سهل الوصول ( RAW )می نامند وبا توجه به اینکه تنش آبی واقعی در گیاه موز در مکش کمتر از۱۰۰ کیلو پاسکال بوجود می آید ، می توان از آن برای محاسبه آب مورد نیاز موز استفاده کرد .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 11700 تومان در 58 صفحه
117,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد