مقاله در مورد کیفیت زندگی در افراد دیابتی

word قابل ویرایش
32 صفحه
4700 تومان

کیفیت زندگی در افراد دیابتی

کیفیت زندگی به طور کلی به عنوان درجاتی از رضامندی و نیل به نیازها در زمینه‌های فیزیکی، اجتماعی، روان شد ساختمانی و رفتاری ˆ فعالیتی و از آن مهم‌تر “احساس خوب بودن” تعریف می‌گردد. کاربرد این مفهوم در تحقیقات پزشکی و پرستاری به عنوان یک شاخص مهم از سلامت فردی و نیز شاخصی برای تصمیم‌گیری و قضاوت در مورد سلامت کلی جامعه و نیز بررسی تاثیر درمان در بیماری‌های مزمن در دهه‌های گذشته رو به افزایش چشمگیر بوده است .

در میان خیل عظیم بیماری‌های مزمن: دیابت بالاترین سطح را از نظر شیوع به خود اختصاص داده و در سراسر جهان و نیز کشور ما سالیانه رو به افزایش بوده است . به طوری که بر طبق گزارشات انجمن دیابت ایران تنها تا سال ۱۳۷۲ حدود یک میلیون و پانصد هزار نفر بیمار مبتلا به دیابت در کشور شناسایی شده‌اند. درمان و کنترل این بیماری همچنین مستلزم صرف هزینه‌ای بسیار زیاد می‌باشد، به طوری که بر طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در حال حاضر سالانه حدود ۹۲

میلیارد برای بیماران مبتلا به دیابت در کشورهای گوناگون جهان هزینه می‌شود و این هزینه طی ۵ سال گذشته ۳۵۰ درصد افزایش نیز یافته است . در میان دو نوع شایع دیابت وابسته و غیروابسته به انسولین، خصوصا نوع وابسته به انسولین که بر طبق آمارها از ۱۰ سال پیش تاکنون رو به تزاید نیز بوده است به علت سن شروع پائین‌تر و خصوصیات ویژه آن، محدودیت‌های بسیاری را از قبیل

اجبار در تزریق مکرر انسولین و تامین هزینه آن و اجبار در رعایت رژیم غذایی و عفونت‌های مکرر احتمال بستری شدن مکرر در بیمارستان به علت عوارض بیماری و محدودیت‌هایی در زمینه، تولیدمثل و تشکیل خانواده و اشتغال به کار برای فرد دیابتی ایجاد می‌نماید. با توجه به اینکه هدف اصلی از درمان تمامی بیماری‌های مزمن ارتقاء سطح کیفیت زندگی بیماران بوده و در همین رابطه

پژوهش‌های متعددی در سایر کشورهای جهان در زمینه بررسی کیفیت زندگی و نگرش به آن از سوی بیماران مبتلا به یک بیماری مزمن و اثرات بیماری مزمن و نحوه درمان و مراقبت آن بر جنبه‌های مختلف زندگی و ابعاد گوناگون شخصیت افراد دیابتی صورت پذیرفته ولی تاکنون پژوهشی در رابطه با بیماران دیابتی در کشور ما با توجه به شیوع بالای دیابت در کشور و با بافت فرهنگی خاص

جامعه ما انجام نپذیرفته، پژوهشگر قصد دارد پژوهش حاضر را در جهت بررسی نگرش بیماران تحت درمان با انسولین در مورد کیفیت زندگی و به منظور خالص‌تر کردن نتایج آن در مقایسه با افراد سالم جامعه به انجام رساند و از آنجا که بررسی دیدگاه افراد در مورد کیفیت زندگی خود می‌تواند معیار ارزشمندی از سطح سلامت و میزان کارآیی یا از کارافتادگی افراد باشد.
مقدمه
بعلت تغییر شیوه زندگی در کشورهای صنعتی و در حال توسعه و وجود عوامل مستعدکننده‌ای نظیر چاقی، استرس، کم تحرکی و رژیم‌های غیربهداشتی، بروز بیماریهای غیرواگیر در این جوامع بیشتر می‌باشد.

از آنجایی که اکثر بیماریهای غیرواگیر مزمن و دائمی هستند، لذا این دسته از بیماران از زمان ابتلاء تا پایان عمر نیازمند مراقبت‌های بهداشتی دقیق و وسیعی خواهند بود و همچنین با توجه به بروز علائم، اساساً از کیفیت زندگی خوبی برخوردار نخواهند بود و حتی علیرغم تأمین نیازهای بهداشتی درمانی برای این دسته از بیماران متأسفانه درصد قابل توجهی از توان کاری و اقتصادی را از دست خواهند داد.
دیابت از زمانهای کهن برای بشر شناخه شده بود. در یکی از متون هندی که مربوط به حدود ۲۶۰۰ سال قبل است به شیرین بودن ادرار بعضی از بیماران اشاره شده است با وجود قرنها سابقه آشنایی و توجه پزشکان به بیماری قند هنوز تنها در ۵% موارد می‌توان به دقت علت

پیدایش این بیماری را مشخص کرد.
بیماری قند (دیابت) شایعترین و مهمترین بیماری ناشی از اختلالات متابولیک است و یکی از علل عمده مرگ و میر و ناتوانی در بسیاری از کشورها و پنجمین علت عمده مرگ و میر را در جوامع غربی تشکیل می‌دهد.
شیوع بیماری کاملاً مشخص نیست ولی به نظر می‌رسد در اجتماعات مختلف ۳-۲% افراد مبتلا به این بیماری باشند.
برطبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹ شمسی) حدود ۱۰۰ میلیون نفر در دنیا دچار دیابت هستند و طبق آخرین بررسیها در کشور، حدود ۳% افراد جامعه مبتلا به دیابت هستند که این رقم در افراد ۳۰ سال به بالا حدود ۳/۷% می‌باشد بعبارتی حدوداً ۰۰۰/۰۰۰/۲ نفر در ایران مبتلا به دیابت قندی هستند.

ساختمان و کار لوزالمعده (پانکراس):
لوزالمعده از نظر ساختمانی مشابه غدد بزاقی می‌باشد طول آن ۱۷ سانتیمتر و از دوازدهه تا طحال کشیده شده و دارای سه قسمت است.
سر لوزالمعده که پهن‌ترین قسمت آن است و در طرف راست شکم و در وسط قوس دوازدهه جای دارد.
تنه لوزالمعده که قسمت اصلی غده است در پشت معده و در جلوی اولین مهره کمری است.
دم لوزالمعده که قسمت باریک لوزالمعده است و در طرف چپ شکم قرارداشته و تا مقابل طحال می‌رسد.
غده لوزالمعده از لوبولهای ترشحی تشکیل یافته که پیرامون مجاری باریک قرار دارند.
این مجاری باریک ترشحی، به مجرای اصلی غده یا مجرای ویرسونگ منتهی می‌شوند که خود به مجرای کلدوک و بعد دوازده ختم می‌شود.
در لابلای لوبولهای ترشحی لوزالمعده توده‌های سلولی پراکنده مخصوصی هستند که به جزایر لانگرهانس معروفند و خاصیت ترشحی دارند و جمعاً یک غده مترشحه داخلی راتشکیل می‌دهند. لوزالمعده دارای دو عمل است یکی ترشح آنزیمهای گوارشی و دیگری ایجاد یک ترشح داخلی یعنی انسولین که محصول جزایر لانگرهانس می‌باشد و نقش عمده و اساسی را در متابولیسم مواد هیدروکربنه بعهده دارد.
انسولین ذخیره قندی بدن را بصورت گلیکوژن در کبد کنترل و غلظت گلوکز را در خون در حد معینی نگهداری می‌کند. مقدار قند خون در حال ناشتا ۷۰ تا ۱۱۰ میلی‌گرم در هر ۱۰۰ سانتیمتر مکعب خون است. نیم ساعت پس از صرف غذا مقدار خون بسرعت و ناگهانی بالا می‌رود. در بیماران مبتلا به مرض قند یادیابت، جزایر لانگرهانس غالباً آسیب دیده‌اند و مقدار ترشح انسولین نقصان می‌یابد. لذا عمل تنظیم قند دچار اشکال گردیده و قند بصورت گلیکوژن در کبد ذخیره نمی‌شود. در نتیجه میزان قند خون بالا رفته و مقداری از آن وارد ادرار می‌شود.

بیماری دیابت چیست؟
بیماری است که به علت اختلال در متابولیسم کربوهیدراتها، چربیها و پروتئینها ایجاد می‌شود و با کمبود ترشح یا کارائی انسولین همراه است.
قندخون که گلوکز نامیده می‌شود در حالت طبیعی و ناشتا به میزان ۱۱۰- ۷۰ میلی‌گرم در

دسی‌لیتر متغیر است و بعد از صرف غذا افزایش می‌یابد.
هنگامی که قند خون ناشتا از ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر بالاتر باشد اصطلاحاً هیپرگلیسمی نامیده می‌شود در حالت طبیعی قند در ادرار دیده نمی‌شود ولی هنگامی که قند خون از ۱۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر تجاوز نماید قند در ادرار ظاهر می‌گردد علت این امر آن است که در حالت طبیعی کلیه‌ها پس از باز جذب قند را به خون باز می‌گردانند در نتیجه قند از طریق ادرار دفع نمی‌شود ولی چنانچه قند خون از ۱۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر بالاتر برود کلیه‌ها قادر به باز جذب کامل قند نبوده و مقداری قند در ادرار ظاهر خواهد شد. چنانچه قند خون کمتر از ۶۰ میلی‌گرم

ر دسی‌لیتر باشد آن را هیپوگلیسمی می‌نامند.

اهداف کلی کنترل دیابت:
۱- تخفیف علائم بیماری.
۲- اصلاح مشکلات بهداشتی همراه آن و کاهش ابتلاء، مرگ و میر و مخارج اقتصادی دیابت.
۳- پیشگیری از عوارض حاد و دیررس دیابت تا حد ممکن، نظارت بر پیشرفت عوارض و مداخله دوره‌ای.
۴- بهبود کیفیت زندگی و نیروی تولید فرد دیابتی.
انواع دیابت
دیابت به ۴ نوع تقسیم می‌شود:
۱- دیابت وابسته به انسولین: یا نوع یک که در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود و درصد کمی (۱۵ – ۱۰%) از کل بیماران دیابتی را شامل می‌شود در این نوع دیابت به علل مختلف غدد پانکراس قادر به ترشح انسولین نیست. به همین دلیل افراد مبتلا باید تحت درمان با انسولین قرار گیرند.

علائم تشخیص دیابت ملیتوس وابسته به انسولین:
– شروع حاد .
– کاهش سریع وزن.
– پیدایش کتون در ادرار.
– شروع در سنین جوانی (۲۰ سال کمتر) .

۲- دیابت غیر وابسته به انسولین یا دیابت نوع دو که بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال مشاهده می شود و بیشترین بیماران دیابتی در این گروه قرار دارند. عواملی که در بروز این بیماری دخالت دارند عبارتند از زمینه ارثی – زندگی کم تحرک – چاقی – پرخوری.
در درمان این نوع دیابت کاهش وزن با رعایت رژیم غذایی مناسب همچنین ورزش و تحرک جسمی از اهمیت خاص برخوردار است.

۳- دیابت حاملگی: نوع دیگر دیابت که ممکن است در دوران بارداری پیش آید که آن را دیابت بارداری می‌نامند.
در طی دوران بارداری کنترل خوب قند اهمیت خاصی دارد. اگر در قبل و طی بارداری کنترل قند، خوب صورت گرفته باشد عوارض مادر و نوزاد کاهش می‌یابد. کنترل خوب بیوشیمیایی قبل از بارداری مهم است چون بنظر می‌رسد هیپرگلیسمی یک عامل مهم در ایجاد نقایص مادرزادی می‌باشد و خطر این نقایص در طی ۸ هفته اول حاملگی بیشتر است.
تعدادی از زنان در سنین باروری، دیابت ملیتوس حاملگی را بروز می‌دهند. دیابت حاملگی بعنوان دیابتی که از ابتدا در دوران حاملگی شناسایی می‌شود تعریف شده است.
برای پیشگیری از عوارض مادرزادی و حوالی زایمان تشخیص به موقع و سریع عدم تحمل گلوکز در دوران حاملگی مهم است مزایای دیگر غربالگری دیابت حاملگی این حقیقت است که زنانی که در دوران بارداری عدم تحمل گلوکز دارند. خطر ابتلا به دیابت در آنها بیشتر خواهد بود.

غربالگری در دوران حاملگی در دو مرحله پیشنهاد شده است:
۱- همگی زنان باردار باید در اواخر ۶ ماهگی (هفته ۲۴ تا ۲۸) از نظر دیابت حاملگی بررسی شوند (اندازه‌گیری قند خون یکساعت پس از مصرف ۵۰ گرم گلوکز خوراکی).
۲- در صورت مثبت شدن این آزمایش تست تشخیص قطعی با اندازه‌گیری قند خون ناشتا و یک، دو و سه ساعت پس از مصرف ۱۰۰ گرم گلوکز خوراکی انجام می‌شود.
در صورتی که در ۲ مورد از چهارمورد آزمایش عدد قند بیشتر از حد مجاز باشد بیمار مبتلا به دیابت حاملگی است و می‌توان در وهله اول از رژیم و ورزش برای کنترل قند خون استفاده کرد. باید توجه داشت که رژیم بیماران دیابتی حامله خیلی سنگین نباشد و ناشتای طولانی نداشته باشد. محدود کردن مواد غذایی دارای کربوهیدراتهای ساده کفایت می‌کند. در صورتی که پس از ۲-۱ هفته قند خون ناشتای بیمار همچنان بالا باشد (بالاتر از ۱۰۰) بیمار باید تحت درمان با انسولین قرار گیرد که تجویز انسولین حداقل در دو نوبت صبح و عصر بصورت توأم (مخلوط NPH‌ و کریستال) انجام خواهد گرفت.

کسانی که در معرض خطر هستند شامل زنان دارای:
– سابقه قبلی دیابت حاملگی یا عدم تحمل گلوکز.
– سابقه خانوادگی دیابت.
– چاقی .
– سابقه مامایی بد .
– سابقه تولد نوزاد بیش از ۴ کیلوگرم .
– سابقه مرده‌زایی یا نقص مادرزادی نوزاد در حاملگی قبلی
۴- انواع اختصاصی دیابت: این نوع دیابت از عوامل زیر بوجود می‌آیند:
– نقص ژنتیکی در اعمال سلولهای با کروموزم ۷ گلوکوکنیاز.
– بیماری پانکراس اگزوکرین .
– اندوکرینوپاتی: اکرومگالی، کوشینگ و …
– داروها و مواد شیمیایی .
– عفونتها: سرخچه مادرزادی، سیتومگالو ویروس و …
– اختلال سیستم ایمنی .
– بعضی از سندروم‌های ژنتیکی مانند سندرم دلون، کلاین فلتر، ترنر و …
– نقص ژنتیکی عمل انسولین

علائم دیابت:
علایم دیابت عبارت است از: پرنوشی، پرادراری، پرخوری، کاهش وزن شدید، مزه تلخ در دهان و زبان خشک (بخصوص در دیابت وابسته به انسولین) دیر بهبود پیداکردن زخمها، تاری دید.
شروع علائم دیابت در دیابت نوع یک به طرز ناگهانی است در حالی که در دیابت نوع دو علائم به تدریج ظاهر می‌شود.

عوارض دیابت
۱- عوارض حاد (زودرس):
الف) شوک ناشی از کاهش شدید میزان قند خون (هیپوگلیسمی) شایعترین، مهمترین و خطرناکترین عارضه در بیمارانی است که از انسولین استفاده می‌کنند که مهمترین دلایل بروز این عارضه عبارت است از تزریق بیش ازاندازه انسولین – تاخیر در مصرف غذا یا حذف یک وعده اصلی غذایی، انجام فعالیتهای ورزشی شدید و غیرمعمول
علائم هیپوگلیسمی عبارت است از:
احساس ضعف یا گرسنگی – رنگ پریدگی – عرق سرد – طپش قلب – سرگیجه – گیجی – خواب آلودگی در صورتی که به این علائم توجه نشود و عوارض ادامه پیدا کند نهایتاً باعث بیهوشی و مرگ می‌شود.
علائم هیپرگلیسمی عبارت است از:
تشنگی، ادرار زیاد، خستگی، ضعف عضلانی، درد شکم، اختلالات بینایی، تاری دید، گیجی و منگی و نهایتاً بیهوشی.
اغماء ناشی از افزایش شدید میزان قند خون (هیپرگلیسمی): در این حالت میزان قند خون به شدت افزایش می‌یابد و باعث بروز علائم می‌شود مهمترین دلائلی که باعث پدید آمدن این عارضه می‌شود عبارت است از عدم مصرف انسولین به میزان کافی – پرخوری بیش از حد – کم‌تحرکی.
۲- عوارض مزمن:
مهمترین این عوارض عبارتند از: ضایعات چشمی – ضایعات کلیوی – افزایش فشارخون – افزایش چربیهای خون که نهایتاً منجر به ضایعات قلبی، عروقی می‌شود. ضایعات عصبی – دیر بهبود یافتن زخمها بخصوص در پاها که نهایتاً ممکن است منجر به قطع عضو شود.

عوارض چشمی دیابت:
دیابت یکی از شایع‌ترین بیماریهای غدد مترشحه داخلی است که ارگانهای مهم بدن را از جمله قلب و عروق – مغز – کلیه – سیستم اعصاب و چشم درگیر می‌کند و علیرغم پیشرفت‌های موجود هنوز عوارض دیابت در چشم خصوصاً رتینوپاتی دیابتی یکی از علل مهم کاهش بینایی در افراد می‌باشد.

جدی‌ترین عارضه دیابت در چشم رتینوپاتی دیابتی است که با تغییرات ته چشمی همراه است این تغییرات می‌‌تواند شامل خونریزیهای داخل چشمی باشد.
عوامل مساعدکننده دیابتیک رتینوپاتی شامل موارد زیر می‌باشد:
۱- طول مدت ابتلاء به دیابت.

۲- عدم کنترل خوب قند خون.
۳- همراه بودن دیابت با فشارخون.
۴- همراه بودن دیابت با بیماریهای کلیوی.
۵- همراه بودن دیابت با بالا بودن چربی خون.
۶- مواردی از قبیل حاملگی و یا بلوغ.
بنابراین تأکید می‌شود افرادی که مبتلا به دیابت هستند خصوصاً در نوع دوم به محض تشخیص دیابت معاینات کامل چشمی انجام شود.
معمولاً در دیابت نوع یک تا ۵ سال اول ابتلا، ایجاد ریتنوپاتی دیابتی نادر است.
قسمت‌های دیگر چشم در جریان دیابت ممکنست درگیر شوند از قبیل پلک و عضلات خارجی چشم که بصورت فلج اعصاب عضلات و پلک تظاهر پیدا کرده و فرد دچار انحراف چشم و افتادگی پلک و دوبینی می‌شود. قرنیه بیماران دیابتی دچار کاهش حس می‌شود که این حالت ممکن است زمینه را برای ایجاد عفونت‌های قرنیه مستعد کند.
فرد دیابتی ممکنست دچار کاتاراکت (آب مروارید) و گلوکوم شود. بنابراین کنترل کاتاراکت و کنترل فشار چشم درافراد دیابتی از اهمیت بالایی برخورداراست دیابت همانگونه که اعصاب قسمت‌های دیگر را درگیر می‌کند عصب بینایی چشم را هم ممکن است دچار اختلال کند.
توصیه‌ها:
شناسایی بیماران دیابتی و کنترل دقیق قند، فشارخون و چربی‌های خون، معاینات دوره‌ای منظم چشمی در افراد دیابتی شناسایی گرفتاریهای چشمی و پیگیری و درمان زودرس آنها تا فرد دچار اختلال دید نشود.
نفروپاتی:
نفروپاتی دیابتی علت عمده مرگ در بین افراد دیابتی و همچنین عامل مهمی در ابتلاء و افزایش هزینه‌های مراقبت بهداشتی ناشی از دیابت می‌باشد. نفروپاتی در مرحله پیشرفته موجب بیماری کلیوی که نیازمند دیالیز و پیوند کلیه است می‌گردد.
به سه طریق می‌توان جلو عارضه را گرفت و یا پیشرفت آن را کند نمود:
۱- کنترل شدید قند
۲- درمان جدی فشارخون
۳- پرهیز از داروهای نفروتوکسیک و درمان سریع و به موقع عفونت .

اقداماتی که می‌بایست جهت جلوگیری از نفروپاتی انجام شود به شرح ذیل می باشد:
۱- افراد دیابتی می‌بایست در معاینه اولیه و بطور دوره‌ای در آزمایشات سالانه از نظر وجود پروتئین تحت آزمایش ادرار قرار گیرند.
۲- در صورت نبودن پروتئین در ادرار در جایی که امکانات محلی وجود دارد آزمایش میکروآلبومینوری توصیه می‌گردد.
۳- در صورت وجود میکروآلبومین یا ماکروآلبومین در ادرار:
الف) کارکرد کلیه باید بطور متناوب ارزیابی کامل گردد.
ب) درمان فشارخون بایستی هرچه سریعتر شروع شود و کنترل خوب انجام گرفته و به بررسی اجتناب از داروهای نفروتوکسیک و درمان سریع و مؤثر عفونت تأکید گردد.
ج) کنترل مطلوب دیابت بایستی تضمین شود.
د) در صورت احتیاج، تعدیل رژیم غذایی به شکل کاهش پروتئین دریافتی و محدودیت نمک باید مورد نظر قرار گیرد.
نورپاتی دیابتی:
آسیب اعصاب محیطی یک عارضه شایع دیابت است.
این عارضه سبب تظاهرات بالینی متنوع و قابل توجهی می‌گردد.
در پلی نوروپاتی قرنیه به علت درگیری اعصاب حسی و حرکتی در نواحی انتهایی اندام‌ها ضعف حرکتی و اختلال حس در انگشتان پاها و دست‌ها ایجاد می‌شود که در صورت پیشرفت بیماری می‌تواند به نواحی فوقانی‌تر اندام‌ها گسترش یابد.
در نوروپاتی اتونومیک که به علت درگیری رشته‌های عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک ایجاد می شود فلج معده، یبوست، اسهال دیابتی، عدم کارکرد مثانه و هیپوتانیون ارتوستاتیک (کاهش فشار وضعیتی) بروز می‌نماید.
در طی ارزیابی اولیه از بیمار باید علایم نوروپاتی سوال شود. غربالگری جهت کشف نوروپاتی اتونومیک خصوصاً قبل از بیهوشی عمومی مهم است ابتلاء اعصاب محیطی همراه با بیماریهای عروقی (اختلالات عروقی) باعث بروز زخم‌های تروفیک در پاها می‌شوند که در صورتی که مورد مداوا قرار نگیرند منجر به قطع عضو خواهند شد.

 

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 32 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد