دانلود مقاله پیش بینی کنندگی سبک زندگی براساس نگرش مذهبی و تعهد اخلاقی در افراد دارای تجربه طلاق و افراد بدون تجربه طلاق

word قابل ویرایش
6 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

مقدمه

طلاق یکی از بحرانهای خانوادگی و اجتمـاعی اسـت کـه در بسـیاری از مـوارد موجـب عـدم تعـادل خانواده گشته و بهعنوان یکی از عوامل تنشزا ثبات خانواده را درهم شکسته، بهداشـت روانـی اعضـای آن را خدشهدار میسازد (بوالهری و همکاران، .(۱۳۹۱ پدیده طلاق، راهحل رایج و قانونی عـدم سـازش زن و شوهر، فرو ریختن ساختار خانواده، قطع پیوند زناشویی و اختلال ارتبـاط پـدر و مـادر بـا فرزنـد است (والچاک، ۱۳۶۶، ص .(۹ ازآنجاکه دو نهاد مذهب و خانواده ارزشهای مشابهی را مورد تأکیـد قـرار میدهند، و برای تقویت اجتماعیشدن به هـم وابسـته هسـتند، پژوهشـگران رابطـه نزدیـک بـین آن دو را پیشبینی میکنند. این جهتگیری منجر به این نتیجه گردید که مذهب میتواند روابط زناشویی را تقویـت و استحکام بخشد (خدایاریفرد و دیگران، .(۱۳۸۶ نگرش مذهبی میتواند در ارتباط زناشویی مؤثر باشد؛ زیرا مذهب شامل رهنمودهایی برای زندگی و ارائهدهنده سامانه باورها و ارزشهاست که ایـن ویژگـیهـا میتوانند زندگی زناشویی را متأثر سازند (هانلر و گنچوز، .(۲۰۰۵

نگرش مذهبی عبارت است از: اعتقادات منسجم و یکپارچه توحیدی کـه خداونـد را محـور امـور میداند و ارزشها، اخلاقیات، آداب و رسوم و رفتارهای انسان بـا یکـدیگر، طبیعـت و بـا خویشـتن را تنظیم میکند (حیدری رفعت و عنایتی نوینفر، .(۱۳۸۹ اغلب پژوهشـگران بـر ایـن باورنـد کـه وجـود عقاید مذهبی تأثیر بهسزایی در استحکام خانواده دارد؛ ایمان به خدا موجب میشود نگرش فـرد بـه کـل هستی هدفدار و دارای معنی شود. عدم ایمان به خدا موجب میشود که فرد انسجام و آرامـش نداشـته باشد. این امر موجب ضعف و منشأ اختلافهای بسـیاری در زنـدگی خـانوادگی مـیباشـد (دونـاهو و بنسون، .(۱۹۹۵ دین میتواند عاملی در راه جلـوگیری از طـلاق بـهحسـاب آیـد و نتیجـهای کـه اودری (۱۹۷۱) در همین زمینه به دست میآورد، حائز اهمیت است. او میگوید: »آنان که ایمـان مـذهبی دارنـد کمتر به طلاق روی میآورند تا آنان که چنین ایمانی ندارند. بیهیچ شبهه، علت ایـن امـر آن اسـت کـه معمولاًدر لوای دی ن و اعتقادات مذهبی، طلاق بعدی اخلاقـی مـیپـذیرد. ایمـان بـه شـناخت و تـداوم خانواده کمک میکند« (ساروخانی، ۱۳۷۶، ص .(۹۷

تعهد، ابزاری است که میزان امنیت و فاصله از شریک زندگی را پدید مـیآورد (رضـایی و دیگـران، .(۱۳۹۰ تعهد بهصورت اجباری و یا فداکارانه بـرای کیفیـت زنـدگی زناشـویی و ثبـات در ازدواج مهـم است (جانسون، ۱۹۸۵، ص .(۴۶ جانسون الگـوی جـامعی را ارائـه کـرده کـه در آن تعهـد، زناشـویی را بهصورت سه نوع مستقل: تعهد شخصی، تعهد اخلاقی و تعهد ساختاری مطرح نمـوده اسـت (جانسـون،

پیشبینیکنندگی سبک زندگی براساس نگرش مذهبی و تعهد اخلاقی در افراد دارای تجربه طلاق و افراد بدون تجربه طلاق  ۱۰۱

۱۹۹۹، ص .(۷۴ دومین بعد تعهد زناشویی، تعهد اخلاقی است که بیانگر وفاداری اخلاقی فرد بـه ازدواج است. بسیاری از الگوهای نظری بر این عقیدهاند که تعهد زناشـویی بـر احسـاس وفـاداری اخلاقـی بـه ازدواج و رابطه زناشویی و نیز این عقیده که ازدواج یک نهاد مقدس مـیباشـد، مبتنـی اسـت. برخـی از پژوهشگران نیز بر این باورند که این بعد از تعهد، به کمـال اخلاقـی و مـذهبی افـراد مربـوط اسـت. در هسته این عقیده این مفهوم وجود دارد که تعهد اخلاقی فـرد بـه ازدواج و همسـرش، از شـرافتمنـدی فرد، که مربوط به قول و قرارهـای قبلـی و همچنـین اعتقـادات اخلاقـی و مـذهبی وی اسـت، نشـأت میگیرد (شیلدز، .(۲۰۰۱ بهطورکلی، سه مؤلفه در تعهد اخلاقـی اثرگـذار اسـت: .۱ تقـدس بنیـان ازدواج؛ .۲ وفاداری به نوع رابطه زناشویی که به ارزشها و اصول اخلاقی فرد اشاره دارد. فـرد مـیتوانـد براسـاس اعتقاداتش به ازدواجش خاتمه دهد یا همچنان به آن متعهد باشد؛ .۳ احساس دین به یـک همسـر (عباسـی مولید، ۱۳۸۸، ص .(۳۹ افزایش طلاق در جامعه امروزی نشانگر این است که اعتقادات دینی در زنـدگی روزمره افراد، از لحاظ رعایت نکات اخلاقی کماهمیت شدهاند (آبروی، ۱۳۸۸، ص .(۳۰

از سوی دیگر، این مسئله مطرح است که دین و اخلاق چگونه با زندگی افراد پیوند داشته و در چـه مواردی میتواند با سبک زندگی آنها مرتبط باشد. ویلیام جیمز، معتقد است: احساسـات مـذهبی نیـروی روزافزونی در کار و زندگی شخص وارد میکند. وقتی دنیا به آدمی پشت مـیکنـد، احساسـات مـذهبی دست به کار میشود و در درون ما هیجان و شور زندگی را زنده نگه مـیدارد (جیمـز، ۱۳۷۲، ص .(۷۸ فانک و والنگز (۱۹۸۷)، دین را سبک زندگی یا نظام باورهایی دانستهاند که رابطه غایی فرد را با خدا و عالم هستی تنظیم مینماید (حیدری رفعت و عنایتی نوینفر، .(۱۳۸۹

برای داشتن یک سبک زندگی مطلوب، دو نوع جهتگیری لازم است: .۱ بایدهـا و نبایـدهـای مـورد قبول در زندگی؛ .۲ شیوههای اجرا و به عینیت رسـاندن آن. جهـتگیـری اول، بـهطـور غالـب ارزشـی و اخلاقی است. جهتگیری دوم، مبتنی بر ارزشهای عملی است. اخلاق، جهتگیریهای کلـی زنـدگی و علوم انسانی، بهویژه روانشناسی، شیوههای رسیدن به آن را فرا راه انسان قرار مـیدهـد. سـبک زنـدگی از موضوعات بینرشتهای است. اخلاق و روانشناسی، به هر دو بعد روانی و جسمانی سبک زنـدگی توجـه دارد (کجباف و همکاران، .(۱۳۹۰

مفهوم »سبک زندگی« در روانشناسی، ابتدا توسط آلفرد آدلر (۱۹۲۹) و پیروانش مطـرح شـد. آدلـر، برخلاف بسیاری از روانشناسان، علاوه بر نگاه توصیفی، نگاهی ارزشی و تجویزی هم بـه روانشناسـی داشت (کجباف و همکاران، .(۱۳۹۰ براساس تعریف سازمان بهداشت جهـانی، سـبک زنـدگی بـه روش

۲۰۱ ، سال هفتم، شماره دوم، تابستان ۳۹۳۱

زندگی مردم با بازتابی کامل از ارزشهای اجتماعی، طرز برخورد و فعالیتها اشاره دارد. همچنین ترکیبـی از الگوهای رفتاری و عادات فردی در سراسر زندگی (فعالیت بدنی، تغذیه، اعتیاد بـه الکـل، دخانیـات و…) است که در پی فرایند اجتماعیشدن بهوجود آمـده اسـت (فاضـل و دیگـران، .(۱۳۹۰ سـبک زنـدگی در بزرگسالی در اهداف و راههای رسیدن به آنها خود را نمایان مـیکنـد. افـراد، افـزون بـر سـبک زنـدگی فردی، نوعی سبک زندگی مشترک در زندگی زناشویی دارند که میتوانند در جهت اهداف مشـترک یـا اهداف خودخواهانه باشد (همان).

مدل وبر (۱۹۲۰) میخواست معین کند که نیروهای مذهبی تا چه حد بهطور کیفی در شکلگیری این »روحیه« و بهطورکلی در گسترش آن در جهان سهم داشتهاند و کدام وجوه مشخص تمدن سرمایهداری از آن ناشی شدهاند. مدل وبر در مطالعات خود در تبیین فرایند رابطه دین و سبک زندگی را میتوان چنـین ترسیم کرد: براساس این مدل تعامل منابع با تمایلات انسان، انتخاب فرد را پدید میآورد کـه بـه الگـوی حاصل از آن »سبک زندگی« میگوییم. از این مدل، تعبیرهای متعدد فردگرایانه و ساختگرایانه شده است که دو مدل آدلر و بوردیو را میتوان تعابیری تا حدودی معتدلتر در دو سوی این طیف دانست. بعضی از این تعبیرها عبارتند از: دین میتواند حاوی آگاهیها، تجربیات و تمایزهای میان امـور قدسـی و غیـر آن (جهانبینی) باشد که فرد را در شناخت خود و جهان پیرامونش کمک کند و در ترسیم طرحی از آنها در

ذهنش و تعیین آماری خود یاری رساند. دین معمولاً دارای مجموعهای از قواعـد و قـوانین، ارزشهـا و هنجارهای رفتاری، شعائر و مراسم است و مدعی است بهترین الگوی زندگی را به افراد و جامعه پیشنهاد میکند. دین بر خلاقیت فرد تأثیر میگذارد و او را در برخورد با محدودیتها، توانمند یا ناتوان میسازد. دین دارای نهادهای اجتماعی نسبتاً منسجم از پیروان است و در شکلگیری اجتماعی افراد و شناخت آنان از محیط اثر میگذارد. دین شناختی تودرتو و عمیق از جهان ارائه میکند و عبور از هر مرحلـه آن، راه را

بر ورود به مرحله بعدی هموار میکند (کاویانی ارانی، ۱۳۸۸، ص .(۳۱

به نظر میرسد، سبک زندگی نقـش تعیـینکننـدهای در رضـایت زناشـویی داشـته باشـد (آقـایی و دیگران، .(۱۳۸۳ نظریهها و الگوهای مطرحشده در حوزه زناشویی بیانگر این نکتهاند که عوامل گونـاگونی بر رضایتمندی، پایداری و ناپایداری ازدواج اثـر دارنـد کـه ازجملـه در مـورد سـبک زنـدگی ادعاهـای گوناگونی شده است (فاضل و دیگران، .(۱۳۹۰ هیگلندر، در پژوهش خـود نشـان داد کـه تغییـر سـبک زندگی، بهویژه در افراد افسرده موجب تداوم زنـدگی مشـترک مـیشـود (همـان). یافتـههـای پـژوهش غفوری ورنوسفادرانی و دیگران (۱۳۸۸) نشان میدهد نگرشهای مذهبی نیز در پـیشبینـی موفقیـت و

پیشبینیکنندگی سبک زندگی براساس نگرش مذهبی و تعهد اخلاقی در افراد دارای تجربه طلاق و افراد بدون تجربه طلاق  ۳۰۱

شکست روابط زناشویی نقش معنیداری دارد. سـولیوان (۲۰۰۱) نیـز نشـان داد افـرادی کـه در سـطوح بالاتری از مذهب قرار دارند، نسبت به افراد دارای سطوح مذهبی پایینتر، ثبات زناشویی بیشـتری دارنـد و از ازدواج خود راضیتر به نظر میرسند.

مطالعات نشان می دهند که سطح پایین تعهد زناشویی در ازدواج، به عـدم رضـایت و طـلاق منجـر میشود (هریس، .(۲۰۰۶ طبق نتایج تحقیقات، تعهد زناشویی دومین عامل حفظکننده از دواج (رینولد و منسفیلد، (۱۹۹۹ و فقدان آن مهمترین عامل مؤثر در طلاق بهشمار میآید (کوهان و کلینبائوم، .(۲۰۰۲

به این ترتیب، با توجه به اهمیت پدیده طلاق در جوامع امروزی و لزوم شناخت عوامل مرتبط با آن و همزمان کمرنگ شدن دین و مذهب و به دنبال آن، رعایت تعهدات اخلاقی و تغییر سبک زندگی مـردم جوامع امروزی، این پژوهش به پیشبینی سبک زندگی براساس نگرش مذهبی و تعهد اخلاقی در افـراد دارای تجربه طلاق و افراد بدون تجربه طلاق میپردازد. فرضیههای این پـژوهش عبارتنـد از: .۱ نگـرش مذهبی و تعهد اخلاقی بهطور معناداری سبک زندگی افراد دارای تجربه طلاق را پیشبینـی مـیکنـد. .۲ نگرش مذهبی و تعهد اخلاقی بهطور معناداری سبک زندگی افراد بدون تجربه طلاق را پیشبینی میکند.

روش پژوهش

طرح این پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی بوده است. جامعه آماری را کلیه مـردان و زنـان متقاضـی طلاق و غیرمتقاضی طلاق شهر اصفهان تشکیل میدادند. در این تحقیق، حجم نمونه ۲۰۵ نفر بود کـه از این تعداد ۱۰۳ نفر افراد متقاضی طلاق و ۱۰۲ نفر افراد غیرمتقاضی طـلاق را تشـکیل مـیدادنـد. نمونـه افراد متقاضی طلاق (متقاضیان طلاق مراجعهکننده به دادگستری شهر اصـفهان) و همچنـین غیرمتقاضـی طلاق با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شد. پس از جمـعآوری دادههـا، بـا اسـتفاده از برنامه SPSS 19 تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش در دو سطح آمـاری توصـیفی و همبسـتگی صـورت گرفت. برای بررسی رابطه متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام استفاده شد.

ابزار پژوهش

پرسشنامهنگرشسنج مذهبی: این پرسشنامه دارای ۲۵ عبارت نگرشی است که آزمـودنی بایـد میـزان بـاور خود را در زمینه هریک از عبارتها، روی یـک مقیـاس هفـت گزینـهای لیکـرت مشـخص نمایـد. بـرای نمرهگذاری این پرسشنامه، هر پاسخ آزمودنی نمرهای از یککـاملاً( مخـالف) تـا هفـتکـاملاً( موافـق) میگیرد. دامنه تغییرات نمرات آزمودنی بهطور نظری از حداقل ۲۵ تا حداکثر ۱۷۵ در نوسـان خواهـد بـود

۴۰۱ ، سال هفتم، شماره دوم، تابستان ۳۹۳۱

(گلریز، ۱۳۵۳، ص .(۱۴۶ نمره بالاتر به معنی داشتن باورهای مذهبی قویتر است، اعتبار ایـن آزمـون بـه روش همبستگی با آزمون (همان)، برابر با ۰/۸۰ بهدسـت آمـده اسـت. ایـن پرسـشنامـه در گـروههـای شناختهشده (گروههای عادی و مذهبی) به کار برده شده و تفاوت میانگین نمرههای دو گروه معنیدار بـوده است؛ بهعبارت دیگر، پرسشنامه میتواند بین دو گروه تفاوت بگذارد (همـان). ضـریب آلفـای کرونبـاخ توسط پژوهشگر برای این پرسشنامه ۰/۸۳ بهدست آمد که نشانگر پایایی مطلوب آن است.
پرسشنامه تعهد زناشویی(:(DCI این پرسشنامه میزان پایبندی افراد بـه همسـر و ازدواجشـان و ابعـاد آن را اندازهگیری میکند. این آزمون توسط آدامز و جونز (۱۹۹۷) برای مقاصد پژوهشی تهیه و تدوین شـده و سه بعد تعهد زناشویی را اندازهگیری میکند. این ابعاد عبارتند از: تعهد شخصی: تعهد نسبت بـه همسـر، مبتنی بر جذابیت وی است. تعهد اخلاقی: تعهد نسبت بـه ازدواج، مبتنـی بـر تقـدس و حرمـت رابطـه زناشویی است. تعهد ساختاری: تعهد نسبت به همسـر و ازدواج، مبتنـی بـر احسـاس اجبـار بـه تـداوم ازدواج یا ترس از پیامدهای طلاق است. در اینجا هدف بعد اخلاقی این پرسشنامـه اسـت کـه آدامـز و جونز میزان پایایی آن را ۰/۸۹ بهدست آوردهاند (آدامز و جونز، .(۱۹۹۹ در یک مطالعه مقـدماتی توسـط حسین عباسی مولید و همکاران (۱۳۸۸)، روایی و پایایی این پرسشنامـه در ایـران مـورد بررسـی قـرار گرفت که ضریب پایایی خردهمقیاس تعهد اخلاقی طی دوبار بررسی بـه ترتیـب ۰/۸۳ و ۰/۷۶ محاسـبه گردید. این پرسشنامه دارای ۴۳ سؤال میباشد. خردهمقیاس تعهد اخلاقی شـامل ۱۳ سـؤال اسـت کـه عبارتند از: ۴۱-۳۷-۳۴-۳۰-۲۹-۲۶-۲۳-۲۲-۲۰-۱۳-۹-۶-۳ (عباسـی مولیـد، .(۱۳۸۸ ضـریب آلفـای کرونباخ توسط پژوهشگر برای این پرسشنامه ۰/۸۵ محاسبه شد که نشانگر پایایی مطلوب آن است.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 6 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد