مقاله موانع موفقیت سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری (نمونه موردی شهرداریهای مشهد و تهران )

word قابل ویرایش
40 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
تأثیر عوامل مدیریت ، سازمان دهی و تکنولوژی بر شکست و یا موفقیت سیستم های اطلاعاتی در سازمان ها و نهادهای کشور از جمله مسائل و موضوعاتی است که همواره محققان سیستم های اطلاعاتی و تکنولوژی اطلاعات را به خود مشغول داشته است . متأسفانه در کشور ما برای شناخت ماهیت شکست یک سیستم رایانه ای هنوز پژوهش علمی و کارآمدی صورت نگرفته است .
آگاهی از دلایل شکست یک سیستم اطلاعاتی رایانه ای، باعث هوشیاری و مراقبت مدیران ، تیم طراحی و تمرکز بیشتر بر نقاط ضعف احتمالی خواهد شد. حمایت مدیران با تقویت عوامل پیش برنده و تضعیف عوامل بازدارنده در طراحی، پیاده سازی و یا توسعه سیستم های اطلاعاتی و نیز آماده بودن زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری میتواند از جمله نقاط کلیدی جلوگیری از شکست و تضمین موفقیت یک سیستم اطلاعاتی باشد.
این تحقیق کاربردی و از نظر ماهیت ، علی است . نمونه ی آماری تحقیق برابر با ٣۵ سیستم و به تعداد اعضای جامعه ی آماری است و تمام سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری را شامل میشود. قلمرو تحقیق شهرداریهای مشهد و تهران میباشد. آزمون شاخص ها به وسیله ی پرسشنامه و با استفاده از روش تجزیه و تحلیل رگرسیون چند متغیره ، صورت گرفت . ابزارهای تحلیل آماری نیز شامل ضریب همبستگی پیرسون و ضریب بتا است .
یافته های این تحقیق نشان داد؛ دلیل اصلی شکست اکثر سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری، مسائل و مشکلاتی است که از سوی عامل مدیریت و مؤلفه های راهبرد، انتظارات ، پیچیدگی -مخاطره حادث میشود و نهایتا اصلیترین پیشنهاد کاربردی این مقاله ، اهمیت مدیران سازمان و تحلیل گران به تناسب سازمان با سیستم اطلاعاتی است و همچنین توجه به مقوله های آموزش در اجرا و پیاده سازی سیستم اطلاعاتی، تدارک امکانات پشتیبانی مالی و نیروی انسانی در طراحی، پیاده سازی و توسعه سیستم اطلاعاتی، تقویت عوامل پیش برنده و تضعیف عوامل بازدارنده در سازمان توسط مدیران برای طراحی و یا توسعه ی سیستم و نهایتا آماده ساختن زیر ساخت های سازمانی برای اجرا و پیاده سازی سیستم اطلاعاتی میباشد.
کلیدواژه ها: سیستم های اطلاعاتی -موانع – عامل مدیریت – عامل سازمان – عامل تکنولوژی .

١-مقدمه
معرفی و اصلاح یک سیستم اطلاعاتی تأثیر پرقدرت مدیریتی، سازمانی و تکنولوژیکی بر جا میگذارد. این امر، چگونگی عملکرد و برهم کنش افراد و گروه های گوناگون را دگرگون میسازد. تغییر نحوه ی تعریف ، دست یابی و استفاده از اطلاعات برای اداره کردن منابع سازمان اغلب منجر به توزیع تازه ای از اختیار و قدرت میشود. این تغییر درون سازمانی باعث مقاومت و مخالفت شده و میتواند منجر به افول سیستمی شود که در غیر این صورت خوب میبود. درصد بسیار زیادی از سیستم های اطلاعات در رساندن فواید یا در حل مشکلاتی که برای آنها درست شده اند شکست میخورند، زیرا فرایند تغییر سازمانی پیرامون ساخت سیستم به درستی مورد توجه قرار نمیگیرد. ساخت موفقیت آمیز سیستم نیازمند مدیریت دقیق تحول است .
برای اداره کردن مؤثر تحول سازمانی پیرامون معرفی یک سیستم اطلاعاتی جدید باید فرایند طراحی و پیاده سازی را مورد بررسی و توجه قرار داد. پیاده سازی به همه ی فعالیت های سازمانی اشاره میکند که با پذیرش ، مدیریت و متداول سازی یک ابداع مانند یک سیستم سازمانی جدید سر و کار دارد. در فرایند پیاده سازی، تحلیل گر سیستم یک عامل تحول است . تحلیل گر نه تنها راه حل های فنی را توسعه میدهد بلکه پیکربندیها، برهم کنش ها، حمایت های شغلی و مناسبات قدرت گروه های گوناگون سازمانی را از نو تعریف میکند. تحلیل گران در کل فرایند تحول ، نقش کاتالیزور را دارند و مسئول حصول اطمینان از تطبیق سازمان ها با چنین تغییراتی که ماهیت اصلی شکست و یا موفقیت را تشکیل میدهند، هستند. نقش و تأثیر مدیران ، ماهیت عملکرد سازمان ها و تأثیر تکنولوژی موجود، سیستم های اطلاعاتی را در طیفی از شکست تا موفقیت قرار میدهد (لاودن ، ٢٠٠٧).
٢-بیان مسأله
اولین سئوالی که قبل از هر اقدامی باید بدان پاسخ گفت ، تعریف شکست است ؟ و در چه صورتی میتوان یک پروژه را شکست خورده نامید؟ آیا لزوماهر پروژه ای را که موفق نباشد، باید شکست خورده تلقی شود؟
بررسی ما از متون و ادبیات مختلف نشان میدهد که هنوز تعریف واحدی برای شکست بیان نشده است و تقریبا به تعداد نظرات گوناگون ، تعریف های گوناگونی نیز وجود دارد؛ گرچه با کمی اغماض میتوان فصل مشترکی را در تمام آن ها یافت . به اعتقاد ویلسون و همکارانش ، تعاریف متنوعی که از مفهوم شکست سیستم های اطلاعات به وسیله ی محققان ارایه شده ، این ذهنیت را به وجود آورده است که تقریبا هر پروژه ای به صورت بالقوه به نوعی شکست خورده محسوب شود( & Wilson.M .(Howcroft.D, 2002
یکی از مهمترین مشکلات فراروی، برای اجماع در تعریف موفقیت یا شکست سیستم های اطلاعات این است که ذینفعان مختلف از منظر و راه های مختلف به سیستم مینگرند (٢٠٠۴ ,.Dix et al). همچنین به دلیل اینکه با ذینفعان مختلفی مواجه ایم که هر کدام خواسته های متفاوتی از سیستم دارند، بنابراین مقیاس های متفاوتی نیز مورد نیاز خواهد بود تا تأثیر اثربخشی یک سیستم را برای گروه های مختلف ذینفع ارزیابی کند. (١٩٩٩:١٩ ,.Seddon et al)
یکی دیگر از مشکلات در بررسی دلایل شکست ، بیمیلی و اکراه سازمان ها نسبت به صحبت درباره شکست است . چرا که بیش از آنکه علاقمند به کشف دلایل باشند به دلیل ترس از ضعیف شدن و تصمیم گیریهای هزینه برشان از آن دوری می گزینند (٢٠٠٠ ;Sosik &Oz ;١٩٩٧,Cole)؛ امری که در جمع آوری اطلاعات بارها آن را مشاهده نمودیم .
اما قبل از اینکه به تعریف و بررسی شکست بپردازیم توجه به دو نکته حایز اهمیت است : نخست ، بازده زمانی که سیستم های اطلاعات را مورد ارزیابی قرار میدهیم . مطالعات نشان داده است که موفقیت و یا شکست سیستم های اطلاعات میتواند در بازده کوتاه مدت یا اثرات مستقیم و یا همچنین در بازده بلندمدت و یا اثرات غیرمستقیم مورد سنجش قرار گیرد. دوم ، سطحی است که در آن به اندازه گیری موفقیت یا شکست میپردازیم . میتوان سیستم های اطلاعات را در سه سطح مورد ارزیابی قرار داد. این سه سطح عبارتند از: (١) سطح سازمانی (بنگاه )؛ (٢) سطح فرآیندی (عملکردی) و (٣) سطح انفرادی (کاربر). در سطح سازمانی، موفقیت یا شکست سیستم های اطلاعات اصولا به وسیله ابزارهای مرتبط با عملکرد سازمانی مورد سنجش قرار میگیرد. این امر شامل افزایش در سهم بازار، سود، اثربخشی عملکرد، هزینه عملیاتی و بازگشت سرمایه است . در سطح فرآیندی، سیستم های اطلاعات به وسیله استفاده کارا از منابع و کاهش زمان چرخه فرآیند، مورد ارزشیابی قرار میگیرد. این ابزار سنجش ، کارایی عملیاتی بخش های کارکردی، هزینه های کاهش یافته و فرآیندهایی که به خوبی هدف گذاری شده اند، را شامل میشود. نهایتا در سطح انفرادی (کاربر)، سیستم های اطلاعات به وسیله ادراک کاربران از مطلوبیت و رضایت ، میتواند مورد اندازه گیری قرار گیرد. این مرحله به وسیله رضایت کاربر و مطلوبیت سیستم تعریف میشود ( ,Garrity and Sanders .(1998
حال میتوان نگاهی به برخی از تعاریف شکست انداخت :
– یک سیستم اطلاعات اگر در توسعه ی عملیات متوقف شود و نتواند انتظارات بالقوه و بالفعل حامیان سیستم را برآورده سازد، شکست خورده است (١٩٩٣۴,Sauer).
– پروژه ای که نتواند بر اساس برنامه ریزی از پیش تعیین شده بر طبق بودجه اش عمل نماید، شکست خورده تلقی میشود .(Standish Group, 1994)
– پروژه ای که از زمان و بودجه ای که در ابتدا برای آن مقرر شده تخطی نماید، نمیتوان آنرا موفق نامید(٢٠٠٠ ,Taylor).
– پروژه ای که لغو شده است و یا پروژه ای که به اهداف محول شده ی کسب و کار دست پیدا نکند، متحمل شکست شده است (٢٠٠۶ ,Standish Group).
«ساور» پنج نوع شکست را برای سیستم های اطلاعات برشمرده است که عبارتند از:
١- عدم دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده
٢- شکست فرآیند: وقتی بروز میکند که یک سیستم را نتوان طبق بودجه ی مشخص یا در زمان مقرر ایجاد کرد؛ در واقع هنگامی که توانایی ایجاد سیستم درخواست شده وجود ندارد ویا نمیتواند با محدودیت های منابع سازگاری داشته باشد، اتفاق میافتد.
٣- شکست تعامل : هنگامی که کاربران از سیستم رضایت ندارند و از انگیزه ی لازم برای کار با سیستم برخوردار نیستند، این شکست رخ میدهد. در واقع نوعی ارزیابی غیرمستقیم میزان تعامل کاربر است .
۴- شکست انتظارات : هر پروژه با ایده ها وانتظارات ذینفعان خود آغاز میشود، ولی در پایان ممکن است تمام این خواسته ها برآورده نشود.
۵- شکست انتهایی: هنگامی اتفاق میافتد که پروژه قبل از گام تحویل نهایی لغو میشود. ختم پروژه آخرین چیزی است که ممکن است در شکست یک پروژه اتفاق افتد؛ و این هنگامی است که هیچ امیدی برای دستیابی به اهداف وجود ندارد .(Sauer,1993:4)
در طبقه بندی دیگری هیکس ، دو حالت را در شکست سسیستم های اطلاعات در نظر میگیرد:
شکست کامل : در این نوع شکست ، یک سیستم یا پیاده سازی نشده و یا بلافاصله پس از پیاده سازی کنار گذاشته میشود.
شکست جزیی: در برخی موارد، یک سیستم پیاده سازی میشود و در یک بازه زمانی مورد استفاده قرار میگیرد، با این وجود سیستم در دستیابی به برخی از اهدافش شکست میخورد. به دیگر سخن ، سیستم تنها بخشی از اهداف خود را پوشش میدهد (٢٠٠٣ ,Heeks).
از آنجا که بر اساس گزارش های ارایه شده ، توجه به دلایل شکست سیستم های اطلاعاتی، خود بهبود نسبی میزان موفقیت پروژه های سیستم های اطلاعات را در پی دارد، در ادامه به بررسی دلایل شکست در هر یک از عوامل سیستم های اطلاعات که عامل مدیریت ، عامل تکنولوژی و عامل سازمان را شامل میشوند، میپردازیم .

٣-سؤالات تحقیق
با توجه به اهمیت اجرای موفقیت آمیز پروژه های سیستم های اطلاعات و نرخ بالای شکست این پروژه ها این سؤال مطرح میشود که چه عواملی در شکست پروژه های سیستم های اطلاعات نقش اصلی را دارند؟ و اینکه چگونه میتوان از شکست پروژه های سیستم های اطلاعات پیشگیری نمود؟
در پاسخ به سؤال فوق ، این مقاله با هدف شناسایی دلایل شکست سیستم های اطلاعات مدیریت شهری و تبیین راهکارهایی برای کاهش نرخ شکست آنها تدوین شده است .
سیستم های اطلاعاتی چیزی بیش از رایانه ها هستند. استفاده مؤثر از سیستم های اطلاعاتی نیازمند شناخت سازمان ، مدیریت و فناوری اطلاعات است . بنابراین عوامل حیاتی موفقیت و شکست پروژه های سیستم های اطلاعات در سه دسته ی کلی مورد بررسی قرار گرفته است : عامل مدیریت ،عامل تکنولوژی و عامل سازمان (لاودن ، ٢٠٠٧: ١٨). عامل مدیریت شامل مؤلفه های ثبات -سواد،حمایت ،انتخاب ،راهبرد؛عامل تکنولوژی شامل مؤلفه های پیچیدگی –مخاطره ، تأثیر سیستم ، شمای سیستم ، زیرساخت ؛ و عامل سازمان شامل مؤلفه های تضاد دیدگاه ها، آمادگی، رفتار، انتظارات است . جهت شناسایی این مؤلفه ها از پرسشنامه های نظرسنجی خبرگان استفاده شده است . در ادامه مدل مفهومی دلایل شکست سیستم های اطلاعات ارایه شده است و پس از تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده ، پیشنهادهایی برای اجرای موفقیت آمیز این گونه پروژه ها و همچنین تحقیق های آتی در این زمینه ارایه شده است .
۴- مدل مفهومی تحقیق و فرضیه ها
مدل مفهومی تحقیق با استفاده از چارچوب نظری منتج از مقاله ها، کتب و با به کارگیری تکنیک دلفی با نگاه بومیسازی موضوع از طریق خبرگان شامل مدیران ، تحلیل گران ، طراحان و برنامه نویسان سیستم های اطلاعاتی سازمان ها، توسط محققان به شکل مدل مفهومی زیر تهیه و تدوین شده است . در طراحی مدل سعی شده است تا مفهوم ، عوامل و مؤلفه ها به صورت یک شبکه منطقی، توسعه یافته ، توصیف شده و کامل نشان داده شود.
با توجه به موضوع پژوهش تحت عنوان دلایل شکست سیستم های اطلاعات مدیریت شهری، مفهوم اصلی یعنی دلایل شکست سیستم های اطلاعاتی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شد.
لازم به ذکر است که از ۴٢ مؤلفه ی به دست آمده از مقاله های مختلف ، در نهایت با بررسی نظرات خبرگان ، ١٢ مؤلفه انتخاب گردید که تحت عنوان متغیرهای مستقل ، در قالب عوامل مدیریت ، سازمان و تکنولوژی دسته بندی شده اند. بنابراین فرضیه های تحقیق در این قالب ارایه گردیده که دلایل شکست سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری عامل مدیریت ، سازمان و یا تکنولوژی است .
۵-فرضیات تحقیق
سوال اصلی این تحقیق این است : «موانع موفقیت سیستم های اطلاعاتی مدیریت در عرصه مدیریت شهری ایران چیست ؟»
براین اساس فرضیات تحقیق عبارتند از:
الف ) عامل مدیریت از موانع موفقیت سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری است .
ب ) عامل سازمان از موانع موفقیت سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری است .
ج ) عامل تکنولوژی از موانع موفقیت سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری است .
شکل ١: مدل مفهومی تحقیق

۶-روش تحقیق
ماهیت این تحقیق کاربردی و هدف آن تبیینی است ، در این تحقیق ما به دنبال علل شکست سیستم های اطلاعاتی رایانه ای در بانک های ایران هستیم . سؤالات تحقیق از نوع چرایی، و استراتژی تحقیق ما قیاسی و فرآیند نظریه آزمایی است . الگوی مفهومی این تحقیق حاصل مجموعه ای از روابط گزارها و مفاهیم یکپارچه ای با سطح معینی از اعتبار است که به وسیله ی محققان با استفاده از مقاله ها و پیشینه ی تحقیق موضوع فوق به دست آمده است . همچنین ، مدل مفهومی که نمایانگر مکانیزم یا ساختار تبیینی فرضیه واری مرکب از عوامل و مؤلفه ها است ، با استفاده از بخش مهمی از چارچوب نظری به دست آمده است .
نمونه ی آماری تحقیق به تعداد اعضای جامعه ی آماری است و تمام سیستم های اطلاعاتی مدیریت شهری موجود که مأموریت ارایه ی خدمات به شهروندان را دارند، شامل میشود. برای جمع آوری داده ها، پرسشنامه ای بسته با استفاده از طیف لیکرت طراحی شد که شامل ۴١ سؤال است . در این تحقیق ، جهت سنجش اعتبار شاخص های پرسشنامه و سنجش پایایی تحقیق از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است . ابزارهای تحلیل آماری نیز شامل ضریب همبستگیپیرسون جهت نشان دادن همگونی و تجانس بین مؤلفه ها و نیز عوامل با یکدیگر؛ و ضریب بتا است .
۶-١آزمون پایایی
در این تحقیق پس از طراحی گویه های مورد نظر جهت سنجش مفاهیم موردنظر برای ارزیابی بهتر هرکدام از این گویه ها و در نتیجه انتخاب مناسب ترین گویه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده است .
طبق قاعده ی تجربی، آلفای کرونباخ حداقل باید۰٫۷ باشد تا بتوان مقیاس را دارای پایایی به شمار آورد. اندازه ی آلفای کرونباخ به دست آمده از گویه های موردنظر ۰٫۹۲۸ است که نشان میدهد گویه های طراحی شده از همسازی و یا پایایی موردنظر برخوردار هستند.

۶-٢روایی پرسشنامه
مقصود از اعتبار یا روایی آن است که وسیله ی اندازه گیری بتواند خصیصه و ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. (خاکی؛ ١٣٨۶: ٢٨٨) به عبارت دیگر آیا داده های گردآوری شده ، تصویر راستینی از پدیده های مورد بررسی میدهند یا خیر. یعنی داده ها، آنچنان که ادعا میشود، واقعا شاهدی دال بر قضیه مورد بررسیاند. (هومن ، ٢۵:١٣۶۶)
همچنین پایایی یک وسیله ی اندازه گیری به دقت آن اشاره دارد، یعنی اگر صفت مورد نظر را تحت شرایط مشابه دوباره اندازه گیری کنیم نتایج حاصله ، مشابه و قابل اعتماد باشد.
جهت تعیین اعتبار و روایی پرسشنامه در این تحقیق از روش اعتبار محتوا استفاده شده است . برای تعیین روایی با مطالعه ی منابع مربوط ، طرح اولیه پرسشنامه تهیه گردید و توسط اساتید محترم مشاور و همچنین متخصصان این امر مورد بررسی قرار گرفت که در نتیجه مواردی جهت اصلاح پیشنهاد گردید و پس از اعمال اصلاحات موردنظر، پرسشنامه ی نهایی تدوین گردید.
٧-تجزیه و تحلیل داده های تحقیق
در این بخش از پژوهش ،داده های گردآوری شده با استفاده از تحلیل در سطوح مختلف توسط شاخص های آماری ضریب
همبستگی و ضرایب رگرسیون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است . سه سطح تحلیل عبارتند از:
سطح تحلیل تأثیر مؤلفه های هر یک از عوامل سه گانه به صورت جداگانه بر شکست سیستم های اطلاعاتی؛ سطح تحلیل تأثیر تمامی مؤلفه های عوامل سه گانه بر شکست سیستم های اطلاعاتی؛ سطح تحلیل تأثیر هر یک از عوامل سه گانه بر شکست سیستم های اطلاعاتی؛ در ابتدا نحوه ی توزیع نمرات مربوط به متغیر وابسته از جهت نرمال بودن مورد آزمون واقع میشود. برای این منظور بر نمرات مزبور آزمون آماری کولموگرو- اسمرینوف انجام شد. جدول زیر نتایج آزمون را نشان میدهد:

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 40 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد