مقاله نقش اندازه بنه مادری، کودهای آلی و محلول پاشی عناصر غذایی بر رفتار بنه و جذب فسفر درزعفران

word قابل ویرایش
16 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
در کنار اندازه بنه مادری، مقدار فسفر بنه زعفران از عوامل مؤثر در افزایش گلدهی زعفران است. بهمنظور بررسی نقش اندازه بنه مادری، کاربرد کودهای آلی و محلولپاشی عناصر میکرو بر گلدهی، عملکرد بنه و جذب فسفر در زعفران در شرایط کنترلشده، آزمایشی در سال ۱۳۹۱-۹۲ بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با ۲۴ تیمار و سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به اجرا در آمد. عامل اول، دوم و سوم این آزمایش به ترتیب شامل اندازه بنه مادری در سه سطح ۰/۱) تا ۴ گرم (کوچک)، ۴/۱ تا ۸ گرم (متوسط) و ۸/۱ تا ۱۲ گرم (بزرگ))، منابع مختلف تغذیه آلی (کود گاوی ۲۵) تن در هکتار)، ورمی کمپوست ۱۰) تن در هکتار)، کمپوست ۱۰) تن در هکتار) و شاهد) و کاربرد عناصر میکرو (آهن + روی) در دو سطح (محلولپاشی و عدم محلولپاشی) بود. بر اساس نتایج آزمایش، بیشترین عملکرد بنه های معنیدختری زعفران بهطور دار درنتیجه کاشت بنه های مادری با وزن بیش از ۸ گرم (اندازه درشت) به دست آمد. در بین منابع تغذیه آلی، کاربرد کود گاوی بیشترین تأثیر را در افزایش معنیدار عملکرد بنه های دختری زعفران داشت. اثر محلولپاشی عناصر میکرو در افزایش عملکرد بنه های دختری زعفران معنیدار بود. علاوه بر این، بیشترین درصد و مقدار جذب فسفر در بنه های دختری زعفران بهطور معنی-دار درنتیجه کاشت بنه های مادری ۸/۱ تا ۱۲ گرمی به دست آمد. با کاهش اندازه بنه مادری غلظت و مقدار جذب فسفر در بنه -های دختری به طور معنیداری کاهش یافت.
کلمات کلیدی:بنه های دختری، عناصر میکرو، ورمی کمپوست.

مقدمه
زعفران (Crocus sativus L.) از خانواده زنبق (Iridaceae) گیاهی تکلپه، چندساله و نیمه گرمسیری است که در آب و هوایی مدیترانه، غرب آسیا و همچنین در مناطق کم باران ایران با زمستان سرد و تابستانی گرم رویش دارد
.(Sepaskhah & Kamgar-Haghighi, 2009; Moayedi Shahraki et al., 2010) زعفران که بهعنوان گران-ترین محصول کشاورزی و دارویی دنیا شناخته میشود ( Aghaei & Rezagholizadeh, 2011; Koocheki et al., (2011 b، دارای اثرات درمانی مانند آرامبخش، کاهش درد مفاصل و نیز اثرات ضد سرطانی است ( Giaccio, 2004; .(Abdullaev et al., 2004; Xi et al., 2007
در نظامهای زراعی، شناخت عوامل مؤثر بر عملکرد کمیت و کیفیت محصولات امری الزامی بوده که میبایست جهت دستیابی به عملکرد مطلوب موردتوجه باشد .(Koocheki et al., 2009 ; Koocheki el al., 2012) با توجه به
آنکه کشت زعفران عمدتاً در مناطق نیمهخشک کشور صورت میگیرد ((sepaskhsh & kamgar haghighi 2009 و نیز به دلیل حلالیت و جذب پایین این خاکها ازنظر عناصری مانند فسفر و یا آهن ( Foroughifar & (Poor -Kasmani, 2002; Sameni & Kasraian, 2004، بررسی ارتباط بین مصرف کودهای مختلف ( Koocheki (el al., 2011 a و یا عناصر غذایی مانند فسفر (Chaji et al., 2013) با شاخصهای مهم رشد و عملکرد بنه های زعفران میتواند الگوی مناسبی از مصرف متعادل انواع کودها و جذب عناصر غذایی موردنیاز گیاه را فراهم نماید .(Rezvani Moghaddam et al., 2014) برخلاف نیاز کودی کم زعفران، تا ۸۰ درصد تغییرات عملکرد گل زعفران به متغیرهای مربوط به خاک وابسته بوده و دراینبین، فراهمی ماده آلی و نیز فسفر قابلجذب از اهمیت ویژهای برخوردار است .(Shahande, 1990; Nehvi et al., 2010; Chaji et al., 2013) دراینارتباط بهدانی و همکاران(Behdani et al., 2006) گزارش نمودند که در اقلیم مرکز و جنوب خراسان تا ۶۷ درصد تغییرات عملکرد زعفران تحت تأثیر مصرف کودهای دامی و نیز فراهمی فسفر در خاک است. علاوه بر این، با توجه به نقش ویژه فسفر در تقسیم سلولی، تولید مولکولهایی مانند ATP و سنتز کلروفیل (Schachtman et al., 1998) و مکانیسم رشد زایشی گیاهان (White and Veneklaas , 2012) و همچنین اهمیت این عنصر در بهبود عملکرد کمی و کیفی زعفران (Naghdi Badi et al., 2011)، بررسی میزان جذب فسفر در اندامهای ذخیرهای زعفران تحت تأثیر فراهمی منابع کودی نیز میتواند در شناخت بهتر تغییرات عملکرد زعفران گل و بنه زعفران در سالهای بعد مؤثر باشد.
در کنار مدیریت عناصر غذایی، اندازه بنه نیز از عوامل اصلی و تعیینکننده ظرفیت گلدهی در زعفران است .(Nassiri Mahallati et al., 2007) برخی مطالعات نشان داده است که رابطه نزدیکی بین اندازه بنه و گلدهی در زعفران وجود دارد .(Sadeghi, 1997) وزن بنه از دیدگاه اقتصادی نیز دارای اهمیت است، زیرا بنه های کوچک معمولاً در سال اول دارای گلآوری پایین بوده و یا گل نمیدهند؛ بنابراین کاشت آنها منجر به کاهش سوددهی اقتصادی در آن سال خواهد شد .(Kafi, 2002) همچنین نتایج حاصل از بررسی اثر وزن بنه نشان داده است که با افزایش اندازه بنه ، میزان سطح برگ و تولید ماده خشک در طی دوره رشد زعفران بیشتر بوده که درنهایت منجر به تولید بیشتر بنه های دختری در پایان دوره رشد میشود .(Renau-Morata et al., 2012) ازاینرو به نظر میرسد که اندازه های بنه مادری، به دلیل دارا بودن ذخیره متفاوت عناصر غذایی و یا توانایی استقرار و جذب متفاوت عناصرغذایی از خاک مانند فسفر، شاخص مهمی در اثربخشی سایر عوامل نظیر کودهای آلی یا شیمیایی بوده که میبایست موردبررسی بیشتر قرار گیرد.

هدف از اجرای این آزمایش، بررسی نقش اندازه بنه ، کاربرد کودهای آلی و محلولپاشی عناصر غذایی بر تعداد و عملکرد بنه های دختری زعفران بود. همچنین میزان جذب فسفر در بنه های دختری نیز درنتیجه کاربرد تیمارهای ذکرشده موردبررسی قرار گرفت.

مواد و روشها
این آزمایش در سال ۱۳۹۱-۹۲ بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با ۲۴ تیمار و سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد و در شرایط کنترلشده به اجرا در آمد. قبل از کشت خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک مورداستفاده در آزمایش تعیین شد که بر اساس آن نیتروژن کل به روش کلجدال (دستگاهPECO، مدل ۰/۰۵ (psu 55 درصد، فسفر قابلجذب (روش اولسن توسط دستگاه Spectrophotometer, JENWAY مدل (۴۵۱۰ و پتاسیم قابلجذب به ترتیب ۸/۵ و ۲۴۵ میلیگرم در کیلوگرم، کربن آلی (روش تیتراسیون با فرو سولفات آمونیون ۰/۵ نرمال) معادل ۰/۶ درصد، pH (دستگاه pH meter- METROHM، مدل (۶۳۲ معادل ۸/۴ و هدایت الکتریکی خاک (دستگاه Ec meter- JENWAY، مدل (۴۳۱۰ نیز ۱/۳ دسیزیمنس بر متر بود
.(Klute, 1986; Olsen et al., 1954; Page et al., 1982)
در این مطالعه، عامل اول، دوم و سوم به ترتیب شامل اندازه بنه مادری جهت کشت در سه سطح ۰/۱) تا ۴ گرم(کوچک)، ۴/۱ تا ۸ گرم (متوسط) و ۸/۱ تا ۱۲ گرم (درشت)، منابع مختلف تغذیه آلی (کود گاوی، ۲۵ تن در هکتار)،
ورمی کمپوست (حاصل از کود گاوی، ۱۰ تن در هکتار)، کمپوست (حاصل از بقایای کارخانه اسانسگیری بابونه، ۱۰
تن در هکتار) و شاهد) و کاربرد عناصر میکرو (آهن + روی) در دو سطح (محلولپاشی و عدم محلولپاشی) بودند.
اجرای آزمایش در بسترهای جعبهای با ابعاد ۳۰ × ۵۰ × ۵۰ سانتیمتر (یکچهارم مترمربع) استفاده شد. هر سه کود آلی پیش از کشت بنه ها با خاک بسترها مخلوط شدند. عملیات کاشت بر اساس ۱۶بنه در هر جعبه در ابتدای شهریورماه ۱۳۹۱ انجام شد. اولین آبیاری بعد از کشت و سایر آبیاریها در طی دوره رشد برحسب نیاز انجام گرفت.
با شروع گلدهی، عملیات برداشت گل در اواسط آبان ماه انجام و بر اساس آن شاخصهای مربوط به عملکرد گل(تعداد گل در واحد سطح، عملکرد گلتر، گل خشک و عملکرد کلاله خشک) تعیین شد. به دلیل قلیایی بودن خاک آزمایش و امکان حلالیت پایین عناصر میکرو مانند آهن و روی در این نوع خاکها Foroughifar & Poor-) (Kasmani, 2002; Beygi et al., 2012 محلولپاشی عناصر میکرو ۰/۴) درصد آهن ۰/۱ + درصد روی از منابع Fe-EDTA و (Zn-EDTA خاک بر اندامهای هوایی نیز در دو مرحله (ابتدای اسفند و ابتدای فروردین) انجام گرفت.
با خشک شدن کامل اندامهای هوایی، عملیات برداشت بنه در اوایل خردادماه ۱۳۹۲ انجام گرفت. جهت مطالعه رفتار بنه های دختری زعفران در واکنش به تیمارهای آزمایش، تعداد و عملکرد بنه های دختری بهطور جداگانه در اندازه های ۰/۱ تا ۴ گرم، ۴/۱ تا ۸ گرم و بیش از ۸ گرم تعیین شد. همچنین در هر یک از اندازه های ذکرشده، غلظت
فسفر و مقدار جذب فسفر در بنه های دختری (همراه با فلس) به روش هضم (Allen et al., 1986) (توسط دستگاه
Spectrophotometer, JENWAY، مدل (۴۵۱۰ تعیین گردید.
تجزیهوتحلیل دادههای آزمایش با استفاده از نرم افراز SAS انجام گرفت. میانگینها نیز با استفاده از آزمون چند دامنهای دانکن و در سطح احتمال آماری پنج درصد مقایسه شدند.

نتایج و بحث
ازآنجاییکه عملکرد گل زعفران در سال اول (سال کاشت) در ارتباط مستقیم با میزان اندوخته غذایی در بنه بوده (Nassiri Mahallati et al., 2007) و تأمین عناصر غذایی در خاک در اثر مصرف انواع کودهای آلی از اهمیت چندانی برخوردار نیست (Rezvani Moghaddam et al., 2014) و نیز به دلیل عدم تولید گل درنتیجه کاشت بنه -های مادری ۰/۱ تا ۴ گرمی (اندازه کوچک) و تولید محدود گل در شرایط کاشت بنه های ۴/۱ تا ۸ گرم (اندازه متوسط) در این آزمایش (دادهها ارائه نشدند)، شاخصهای مربوط به عملکرد گل زعفران موردبررسی قرار نگرفت.

شاخصهای موردمطالعه بنه های دختری زعفران
بر اساس نتایج بهدستآمده، بیشترین تعداد و نیز عملکرد بنه های دختری بهطور معنیدار درنتیجه کاشت بنه های مادری با وزن ۸ تا ۱۲ گرم (اندازه درشت) به دست آمد (جدول ۱ و (۲؛ بهطوریکه با کاهش اندازه بنه های مادری جهت کاشت، تعداد و عملکرد بنه های دختری بهطور معنیداری کاهش یافت (جدول ۱ و .(۲ همچنین با افزایش اندازه بنههای مادری، درصد تشکیل بنه های دختری با وزن ۰/۱ تا ۴ گرم کاهش و درصد تشکیل بنه های ۴/۱ تا ۸گرم و نیز بیش از ۸ گرمی رو به افزایش گذاشت (جدول .(۱
افزایش رشد و تولید بیشتر بنه های دختری درنتیجه کشت بنه های مادری در اندازه بزرگ (بیش از ۸ گرم)میتواند به دلیل ذخیره بیشتر عناصر غذایی در ابتدای دوره و نیز سرعت رشد و جذب بیشتر عناصر در طی فصل رشدی باشد. با توجه به اینکه رشد و نمو اندامهای ظاهرشده از بنه های زعفران در مراحل اولیه اساساً وابسته به میزان اندوخته موجود در بنه های مادری است، بنابراین بنه های درشتتر زعفران به دلیل داشتن اندوخته غذایی و تولید انرژی بیشتر، ضمن تولید ماده خشک بیشتر، مقدار ریشه بیشتری را در مقایسه با بنه های کوچک تولید میکنند
.(Amirshekari et al., 2007; Renau-Morata et al., 2012) دراینارتباط ثابت تیموری و همکاران ( Sabet (Teimouri et al., 2013 نیز افزایش معنیدار وزن خشک ریشه و نیز وزن خشک بنه های زعفران را درنتیجه کاشت بنه های ۶ تا ۸ گرمی در مقایسه با بنه های ۲ تا ۴ گرمی و همچنین ۴ تا ۶ گرمی مشاهده نمودند. این محققین همچنین اظهار داشتند که با افزایش اندازه بنه ، جذب و ذخیره رطوبت و نیز میزان عناصر غذایی بنه بیشتر شده و که درنتیجه زمینه لازم برای انتقال بیشتر مواد به سلولهای برگ را فراهم میکند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 16 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد