مقاله نقش روشنایی شهری و طراحی نورپردازی در امنیت شهر تهران (با تأکید بر اصول صحیح نورپردازی در مناظر شهری)

word قابل ویرایش
24 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
8700 تومان

نقش روشنایی شهری و طراحی نورپردازی در امنیت شهر تهران (با تأکید بر اصول صحیح نورپردازی در مناظر شهری)

چکیده:

در این مقاله سعی بر آن داریم تا با آشنایی بر ضرورت وجود نور به عنوان یکی از اصلی تـرین عناصـر منظـر شـهری بـه بررسـی نقـش نورپردازی شهری در تأمین امنیت شهر و نقش باز دارنده ی ان ازوقوع جرم و جنایت بپردازیم. طراحی روشنایی شـهری نـه تنهـا موضـوعی صرفاً تزئینی نیست، بلکه روشی در جهت پاسخ به جست و جوی ما برای روش پیشرفته تأمین امنیت و آسودگی بهتـر و محـیط مـیباشـد.

امروزه نورپردازی، تعریف کننده هویت و سیمای شبانه شهر است و نبـود نـور و وجـود تـاریکی شـب عوارضـی همچـون افـزایش حـوادث، تصادفات، جرایم و بزه کاری و کاهش امنیت اجتماعی را سبب میشود.

در این مطالعه برای نشان دادن مکانیسم تأثیر روشنایی بر عملکرد انسان در جامعه به بررسی و مطالعه تـأثیر نـور بـر انـسان از جهـات مختلف فیزیکی و روحی پرداختیم.تحقیقی پیرامون عوامل مؤثر بر ایجاد روشنایی مناسب شهری، نیازهای مکانهـای رایـج شـهری و افـراد مختلف در جامعه به نور انجام دادیم و پیشنهاد اتی در این زمینه مطرح نمودیم. امنیت اجتماعی و نقش بازدارنده روشنایی در مقابل جـرم و جنایت در محیط شهری موضوع اصلی این مقاله است که با مراجعه به منابع مختلف و تحقیقات میدانی نتایج آن در شرح کامل مقاله وجود دارد.نکته مهمی که در این میان باید به آن توجه نمود این است که همان طور که روشنایی کم در افزایش جرم و جنایت و تـصادفات مـؤثر است افزایش بیش از حد حجم نور نیز میت واند کاهش امنیت را به دنبال داشته باشد. با بررسی چگونگی کـاربرد تکنولـوژی بوسـیله ی بـه کارگیری علم، فناوری و هنر در جهت کارآمدتر نمودن سیستم روشنایی شهر تهران در نهایت به این نتیجـه رسـیدیم کـه بـا نـور پـردازی صحیح و اصولی علاوه بر زیبا سازی شهر تهران و کاهش آلودگی نوری چگونه میتوان گامهای مؤثری در جهت تـأمین امنیـت کـلان شـهر تهران برداریم.

کلمات کلیدی: طراحی روشنایی،امنیت شهر،نورپردازی،آرامش و امنیت شهروندان،روشهای صحیح نورپردازی

مقدمه:

طراحی روشنایی شهری نه تنهاموضوعی صرفاً تزئینی نیست، بلکه روشی در جهت پاسخ بـه جـست و جـوی مـا بـرای روش پیـشرفته تأمین امنیت و آسودگی بهتر و محیط میباشد. امروزه نورپردازی، تعریف کننده هویت و سیمای شبانه شهر است و نبود نور و وجود تاریکی شب عوارضی همچون افزایش حوادث، تصادفات، جرایم و بزه کاری و کاهش امنیت اجتماعی را سبب میشود.

در معماری و شهرسازی نور عملکردی فراتر از رو شن کردن فضا داشته و به عنوان یکی از اجزاء اصلی مورد توجه طراحان قرار میگیـرد. امروزه زندگی شهری سبب گشته دامنه فعالیت شهروندان تا پاسی از شب ادامه یابد و بدین ترتیب حیات شبانه تبدیل به قسمتی از زندگی شهری شده است. بنابراین جهت ایجاد بستر مناسب و امن زندگی ش بانه شهری و ارتقـاء کیفیـت بـصری، طراحـی نـورپردازی مـورد توجـه
طراحان قرار میگیرد.

سیمای شهری چه در روشنایی روز و چه در تاریکی شب میبایست دارای شکل و محتوی باشد. نور در طراحی شهری دارای کیفیـات و ویژگیهای متفاوت از قبیل ابزار اطلاع رسانی، شناساندن در مناطق و مح لات و افزایش بار هویتی و امنیتی مراکـز، نمایـان کـردن نـشانههـا، میراث فرهنگی و طبیعی و فضاهای شهری همچون پیاده راهها و میادین میباشد.

از اهمیت نورپردازی محیط شهری میتوان به ایجاد امنیت، دلپذیر کردن فضای شهر و تأثیر مثبت آن بر روان شهروندان اشـاره کـرد و بیان داشت : » نور یک عنصر معماری طراحی محیط است و شهروندان نیز اهمیت نورپردازی شهری را درک کردهاند که نور پتانسیل بالایی در افزایش راندمان و کارایی افراد داشته و علاوه بر آن می تواند طراحی مجددی برای فـضای شـهری و معمـاری محـیط و تـأمین زیبـایی و امنیت در شب را عهده دار باشد.«

اهمیت وجود روشنایی شهری و نقش آن در تأمین امنیت :

شهر محیطی است با گوناگونی بسیار، با امکانات کم یا بیشتر، پارک و بوستانها، محلههای پهن و باریک و با خیابانهـا و گـذرگاههـای

مختلف که فضای اجتماعی را به هم پیوند میزند. فضای شهری بیشترین ار تباط را با مردم و محیط زندگی برقرار میکند و در نتیجه نقـش بسزایی در هویت بخشی و احساس آرامش به شهروندان دارد. زیبایی، آراستگی، پاکیزگی و انسجام بخـشی از ویژگـیهـا و معیارهـای مهـم ارزیابی شهر آرامش بخش است. تمام امکانات جدید شهرهای امروز همانند گذشته قادر به تامین آرامش و امنیت شهروندان نیستند. آنهـا به دلیل تمرکز بالای جمعیت و فعالیتهای خارج از مقیاس انسانی و فراوانی ماشین به تدریج، از شاخصهای آرامش و امنیت فضای شهری فاصله گرفتهاند.

به نظر می رسد در قرن حاضر محیطهای نامطلوب شهری مشکلات بسیاری را برای امنیت شهروندان ایجاد کرده و در رشد آسـیبهـای اجتماعی مؤثر بودهاند. با گسترش این آسیبها، امنیت رنگ میبازد و جرائم بالامیرود و مردم در کنشهای اجتماعی محتاطانه عمل کـرده و با هر اتفاقی ترس و دلهره در آنان دوچندان می شود و در نتیجه احساس ناامنی میکنند. امنیـت اجتمـاعی، آرامـش و آسـودگی خـاطری است که هر جامعهای موظف است در زمینههای شخصی، اقتصادی، سیاسی و قضایی برای جامعه و اعضای خود فراهم کند. بنابراین امنیـت اجتماعی چیزی نیست جز حالتی از آسودگی خاطر مردم از ترس، تهدید و اضطراب و مصون ماندن جان، مال، ناموس، هویت و اعتقـادات از هرگونه تهدید و تعرض.

عواملی که امنیت شهری را از بین می برند و موجب تهدید یا کاهش امنیت شهرهای بزرگ می شوند، بسیارند و برخی فـضاهای شـهری یکی از عوامل اصلی تهدیدکننده امنیت شهرها هستند، این فضاها معمولااز دید محفوظ هستند به همین خاطر فـضاهای دنـج و مطمئنـی برای فعالیتهای غیرمجاز و ناهنجار محسوب میشوند. زیرپلههای شهری، داخل زیرگذرها، پلهای هوایی، زمینهای فرورفتـه و گودهـا و…

مواردی از فضاهای بدون دفاع در شهرها هستند و اینجاست که اهمیت وجود روشنایی به عنوان یکی از اصلی تـرین عوامـل تـأمین امنیـت محیط شهری مطرح میگردد.

نورپردازی و طراحی نور هنر و علم است و مستلزم درک صحیح از نحوه عملکرد منابع نوری به عنـوان ابزارهـایی فنـی و هنـری اسـت. نورپردازیها باید در ابعاد متفاوت کاملا مورد بررسی قرار گیرند. با ارائهایدههای قوی در طراحی معماری و معماری منظر، نـور بـه عنـصری بااهمیت تر از یک ابزار صرفا تزیینی تبدیل میشود.امروزه شاهد یم بسیاری از مناطق که نیازمند حداقل روشنایی هستند، غرق در نورنـد و برعکس، برخی از مناطق که نیازمند نور بیشتر برای امنیت خود هستند، از این امکانات بی بهرهاند افزون بر این اغلب ما از تأثیر ناخودآگـاه نور بر روح و روان جامعه آگاه نیستیم. نور همواره به عنوان عنصری در جهت رفع نیازهای روحی و جسمیانسان مطرح بوده است.

از دیگر مزایای نورپردازی فضای خارجی میبایست به این مسئله اشـاره کـرد کـه در هنگـام شـب و تـاریکی راه رفـتن شـما را آسـانتر میکنند. همچنی ن از نزدیک شدن عوامل جرم و جنایت به محل زندگی شما نیز جلوگیری بعمل میآورند.

با توجه به نقش پر رنگ زنان امروزه در جامعه شاهد آن هستیم پلهای عابر پیاده، پلهای زیرگذر و تـاریکی آنهـا ، نحـوه نـورپردازی خیابانها، سیستم حمل ونقل عمومیو سایر خدمات عمومیو ام کانات موجود برای شهروندان در شهر به گونهای است که نیاز زنان در نظر گرفته نشده است. این در حالی است که ویژگی زندگی شهری، گستردگی، تنوع ساعات کاری و تنوع فعالیتها است، اما برنامه ریزی شهری ما هنوز براساس همان تفکیک سـنتی حـوزه عمـومی و خـصوصی کـه زنـان را متعلـق بـه حـوزه خـصوصی و مـردان را متعلـق بـه حـوزه عمومیمیداند، صورت میگیرد. همین موضوع زمینهای است برای محدود دانستن حضور زن در سطوح مختلف جامعه تا بسیاری از زنـان، خانه را به عنوان مامن خود برگزینند و کار در خانه را با داشتن مدارک تحصیلی بالابه اشتغال در بیرون ترجیح دهند.

تاریخچه روشنایی شهری در تهران:

سازمان بلدیه (شهرداری) از یادگارهای دوره مشروطیت است. از جمله کارهایی که بانیان مشروطیت بدان توجه کردند سرو سامان دادن به اداره امور شهرها و تدوین قانون بلدی و تشکیل سـازمان بلدیـه بـود، امـا کیفیـت اداره شـهر در ایـران سـابقه ای طـولانی و سرگذشـتی جالب دارد.

محتسب که از اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم هجری پیدا شد، متصدی وظایف شـهرداری و شـهربانی امـروزه بـوده اسـت. در آن ایـام روشنایی شهر نیز بوسیله مردم تأمین میشد و هرکس میتوانست بالای درب خانهاش چراغی جهت ایجاد امنیت بیشتر روشـن مـیکـرد.

کسانی هم که استطاعت بیشتری داشتند چراغهایی وقف روشنایی معابر مینمودند. برای ایـن چراغهـا اغلـب در پـیچ و خـم معـابر طاقچـه کوچکی تعبیه می شد که آثار آن هنوز هم در بعضی شهرهای ایران وجود دارد.

اداره احتساب به دو اداره »احتساب« و »تنظیف« تجزیه شد و هر یک از این ادارات عده ای مأمور و فراش در اختیار گرفتنـد. یـک اداره دیگر نیز ضمیمه اداره تنظیف شد، به نام ادارهروشنایی. در آن ایام چراغهای فانوسی دراطراف ارگ و باب همایون و خیابانهای علاءالدوله (فردوسی فعلی) و لالهزار بر بالای پایههایی نصب کرده بودند. این چراغها می بایستی هنگام غروب آفتاب توسط مـأمورین شـهرداری روشـن میشد. از میان شهرداران دوره قاجاریه کسانی که نامی از خود برجای گذاشتند، بیشتر آنهایی بوده اند که در زمان تصدی خود به روشـنایی شهر که منظور مرتب بودن همان فانوسها باشد، توجه داشتهاند.

خیابان چراغ گاز اولین کارخانه تولید روشنایی در تهران

این اولین کارخانها ی بود که درایران دایر شد و شیوه کار آن نیز چنین بود که دیگ های در داری در آن کار گذاشـته شـده و از آنهـا لوله هایی به اطراف کشیده شده بود که لوله اصلی آن به خیابان ناصریه و خیابان باب همایون عمارت شاهی می آمده و به فانوسهایی کـه بـه دیوارها نصب بود ممتد میگشته است. غروب شیرد دیگها باز شده، گاز»کاربیت« در لوله ها جریان یافته و توسـط عـدهای چراغچـی کـه بـا میله های بلند مشتعلی براه می افتادند فانوسهای آنرا که به دیوارها نصب شده و لوله گاز به داخلشان رفته بود روشن می کردند.

این ابداع قبل از اختراع چراغ برق بود که با اولین سفر ناصر الدین شاه به فرنگ بهایران آمد(۱۲۶۴ هجری شمسی) در سفر مظفر الدین شاه به روسیه که اولین کارخانه چراغ برق یعنی (کارخانه امین الضرب) خریداری شد، برق جانشین گاز شد و نام خیابان چراغ گاز به چـراغ برق تبدیل شد.

چراغ گاز سردر الماسیه ۱۲۶۷

روشنایی در شهر:

بعد از کودتای ۱۲۹۹، توسط بلدیه تعدادی فانوس دیواری حلبی به رنگ سبز خریداری شد که سه طرف آن شیشه و کلاهک بادگیری در بالای آن تعبیه شده بود و توسط پایه آهنی به دیوار نصب میشد و در هر پنجاه قدم یکی از آنها به دیـوار کوبیـده شـد. بـا جیـره هـر فانوس پنج سیر نفت و استخدام عده ای چراغچی که هر صد و پنجاه چراغ به یکی از آنها واگذار شد معابر مختصر روشـنایی یافتنـد. بـرای اولین بار خیابان لاله زار، ناصرخسرو( ناصریه)، علاء الدوله ( فردوسی)، باب همایون، احمدیه (سـپه بعـدی)، چـراغ گـاز(امیـر کبیربعـدی) و اسلامبول سیم کشی و با چراغ برق روشن شد.

بعد از شهریور ۱۳۲۰ و با توجه به رشد روز افزون جمعیت تهران و افزایش فضای شهری، نیاز به نور با دو رویکرد روشنایی و نورپردازی، بیش از پیش احساس شد. گسترش تدریجی معماری مدرن، محوطه سازیهای میادین، پارکها و خیابانها در کنار توجه به آثار حجمی بصری در سطح شهر، زمینه را برای استفاده از تجهیزات جدید روشنایی و نورپردازی فراهم آورد.

اولین فضاه ای شهری نورپردازی شده در تهران

اغلب میادین بزرگ شهر با نماد حجمیآر استه شـد و آبنماهـای فراوانـی در سـطح شـهر بـه بهـرهبـرداری رسـید کـه همگـی نیازمنـد نورپردازیهای ویژه خود بودند تا در شب، برای شهروند تهرانی علاوه برکاهش خطرات ناشی از تاریکی و عدم امنیت، مناظری جالب توجـه و زیبا پدید آورند. تبدیل محله قدیمیسنگلج به پارک شهر( با اسـ لوب پـارک سـازی جدیـد شـامل آکواریـوم، اسـتخر و فـضاهای اسـتراحت شهروندان) ، میدان مشق سابق به باغ ملی که مرکز برگزاری جشنها بود، همچنین احداث چندین پارک و مرکز بزرگ تفریحی دیگر ماننـد کافه شهرداری (پارک دانشجو فعلی) ، پارک ساعی و پارک ملت فضاهای مناسبی را جهت نورپردازی و ایجاد محـیطهـای تفریحـی در شـب ایجاد کرد.

نورپس از دهه :۵۰

پس از پیروزی انقلاب اسلامیایران در سال ۱۳۵۷و با آغاز جنگ تحمیلی فعالیتهای اساسی سازمانها و ارگانهای دولتی معطوف بـه آن گردید تا از تجاوز بیگانه به خاک میهن اسلامیدفاع کند. به همین دلیل اولویتها ی اساسی زنـدگی شـهری جـایگزین برخـی اقـدامات فرعی تر گردید و ناگزیر در این مدت رویکرد هنری نورپردازی جای خود را به تأمین روشنایی شهر داد. پس از پایان هشت سال دفاع مقدس و آغاز دوران سازندگی کشور، با توجه به نیاز عمرانی آبادانی شهرها، رفته رفته فعالیتهای نهادهای شهری با تمرکز بـر توسـعه زیربنـایی شهرها رونق گرفت که در کنار آن لزوم توجه به زیبایی و امنیت شهر در شب از اهم فعالیتهای شهرداری تهران قرارگرفت. توسعه فضاهای شهری، بخصوص گسترش شبکه حمل و نقل و اجرای تعداد زیادی از پروژههای عمرانی شهر ( از جمله اجرا ی بسیاری از طرحهای اتوبانها،

تقاطعهای غیر هم سطح، بزرگراهها و میادین) زمینه را برای فعالیت نورپردازی فراهم ساخت. همچنین ورود تکنولوژیهای جدید نورپردازی و ساخت تجهیزات پیشرفتهای ن صنعت در داخل و خارج کشور موجب آغاز نسل نوینی از فعالیتهای روشنایی و نورپردازی در کلان شـهر تهران گردید.

چرا باید نور و روشنایی در محیط وجود داشته باشد؟

نخستین عامل محیطی که برای هر نوع فعالیتی ضروری است، نور و روشنایی میباشد. این عامل بیش از سایر متغیرهای فیزیکی تـأثیر دارد؛ زیرا متغیرهای دیگری را که در کیفیت انجام کار نقش مهمیدارند دستکاری میکند. ابراز یک نظـر کلـی دربـاره مقـدار روشـنایی در محیط بسیار دشوار است. علت این است که عوامل متعددی از قبیل : نوع فضا، زمینه، اجزای کوچک قابل تمیز، فرصت دیدن اشـیا، میـزان برجستگی ریزه کاریها نسبت به زمینه، سن افراد و بالاخره مصالح ساختمان ی محیط و ابزار و وسایل پیرامـون در ایـن امـر دخالـت دارنـد. عواملی که در دید ما بر چگونگی طراحی روشنایی شهر با هدف امنیت بیشتر تأثیرگذار است.

در مورد نور و روشنایی و تأثیر آن بر عملکرد، دو وی ژگی آن مورد مطالعه قرار میگیرد. یکی شدت و دیگری رنگ نور روشـنایی نـور بـه شدت آن بستگی دارد؛ یعنی همان ویژگی که با کم یا زی اد شدن آن اشیا روشن تر یا تاریکتر دیده میشوند. توجه بـه نـور و روشـنایی بـه عنوان یکی از متغیرهای محیط، بر این فرض استوار است که بین راندمان ف رد و شدت نور همبستگی وجود دارد؛ یعنی با افزایش روشـنایی، کارایی فرد هم افزایش مییابد و این نکته مهمی است که باید در کنار نقش نور جهت زیبایی و تأمین امنیت به آن توجه ویژهای نمود.

نور پردازی شهر تهران در شب

مکانیسم تأثیر روشنایی بر عملکرد انسانها در جامعه:

روشنایی در محیط از دو جهت بر عملکرد اثر گذاشته و ثمر بخشی آن را افزایش میدهد. در این ساز و کـار در نهایـت، تعامـل و تـأثیر متقابل دو دسته از عوامل موحب بهبود عملکرد میشود.باید بدانیم تمامیآین مو ارد از اصول اساسی در ایجاد فضایی آرامش بخـش و ایمـن

در محیط شهریمیباشند.

• آثار ادراکی : تحقیقات پژوهشگران نشان داده است که روشنایی زیاد و مناسـب، قـدرت بینـایی را افـزایش داده، ادراک اشـیا را

دقیق تر و تمیز اجزا و حرکات آنها را آسان تر میسازد. از سوی دیگر، ا نسان در محیط روشن تر رنگها را بهتـر تـشخیص مـیدهـد. ایـن عوامل کلاً باعث میشود که موضوع کار، با عمق و وضوح بیشتری ادراک شود.

• آثار روانی : پژوهشها ی زیادی حکایت از این دارند که نور مناسب موجب افزایش تمرکز گردیده و خستگیانـدامهـای حـسی

حرکتی را به شدت کاهش داده یا لااقل به تأخیر میاندازد. برخی مطالعات نشان داده است که نور سفید حتی خلق و خوی انسان را بهبـود میب خشد و نیروهای انگیزشی فرد را بر فعالیت بیشتر متمرکز میسازد.

هنگامی فرد در شرایطی قرار گیرد که از لحاظ روانی در وضعیت متعادل و رضایت بخشی باشد، و از سـو ی دیگـر توانـایی لازم را بـرای ادراک عمیق و دقیق پدیده داشته باشد، محصول کار رفتار او در قلمرو این عوامل، دارای کمترین اشتباه و بـالاترین کیفیـت خواهـد بـود و نتیجه اینکه یکی از مهمترین نیازهای روانی فرد جهت آرامش و برخورد مناسب با سایر افراد جامعه تأمین میگردد.

روشنایی مناسب در فضای شهری را چگونه ایجاد کنیم؟

ارائه ی یک نظر کلی درباره میزان روشنایی مورد نیاز در فضای شهری امکانپذیر نیست. با این حال میت وان با توجه به اهمیت مکان و در نظر گرفتن محلهای حساس از روشنایی بیشتر استفاده نمود. زیرا در حال حاضر بـر خـلا ف گذشـته تولیـد نـور بـا شـدت زیـادکـاملاً امکانپذیر است.

سایر عوامل مداخله گر در تأثیر نور در فضای شهری:

همانطور که در آغاز بحث راجع به نور و روشنایی گفتیم، عوامل زیادی در تعیین روشنایی فضا تأثیر دارند. علاوه بر شدت نور و تیـره و روشن بودن اشیا و سطوح، متغیرهای دیگری در این امر مداخله میکنند. در این قسمت به پارهای از این عوامل اشاره میکنیم :
• رابطه روشنایی با سن شهروندان : همه مید انیم که قدرت بینایی با بالا رفتن سن کاهش پیدا میکند. بنابراین به همین نسبت

نیاز افراد به روشنایی افزایش مییابدبنابراین به طور طبیعی مکانهای شهری که سالمندان در آن رفت و آمـد بیـشتری دارنـد بایـد از نـور بیشتری بهرمند گردند.

• تضاد نوری در محیط شهر : اگر نور در محیط کافی نباشد میت وان برای ادراک بهتر اشیا یـا افـراد از پدیـده ی تـضاد نـور محـیط

اطراف استفاده کرد. البته باید توجه کرد نسبت بین شدت نور این قسمتها نباید از حد معینی کمتر باشد.

• روشنایی متغیر : هرگاه میزان شدت نور به طور مداوم تغییر کند، چشمهاباید خود را مرتبـاً بـا آن سـازش دهنـد. ایـن موضـوع

موجب خستگی چشم شده و ادراک دیداری را مختل میسا زد و در نتیجه کارایی و تمرکز کاهش پیدا میکند. تغییرات شدید و ناگهانی نور قدرت دید را تنزل مید هد زیرا در فاصله ی کوتاه چشم قادر به هماهنگی با تغییرات نوری نمیباشد. این پدیده برای کسانی که به سـرعت مواجه با زمینههای نوری متفاوت و شدید هستند ایجاد اشکالاتی میکند. با توجه به این نکته ضـرورت کـاهش و افـزایش تـدریجی نـور در مدخل تونلهای شهری یا مکانهای مشابه جهت تأمین امنیت بیشتر بخصوص در هنگام رانندگی مشخص میگردد.
• تمرکز و پراکندگی نور در فضا :تابش متمرکز نور غالباً اثر منفی دارد، زیرا روی اجسام زاویههای تاریک پدید میآورد کـه ادراک

دیداری را در کارها دشوار میسازد. در این قبیل فعالیتها باید از لامپهای فلورسنت یا شیری کـه موجـب کـاهش غلظـت نـور مـیگـردد استفاده نمود. از سوی دیگر روشنی دیوارها و سطوح جانبی داخلی محیط، تاحدودی از تشکیل سایههای تاریک جلوگیری میکنـد. امـا راه مؤثر و اطمینان بخش تابش نور به صورت پراکنده است.

• نور و تمیز رنگها : هر چند بعضی از لامپها به خاطر نور شدیدی که ایجاد میکن ند ادراک دیداری را آسان و در نتیجه کـارایی را افزایش میدهند، اما از آنها فقط هنگامی استفاده میشود که تنها بالا بودن قدرت دید مورد نظـر باشـد. در مـواردی کـه تـشخیص رنـگ

اهمیت پیدا میکن د باید از نوری استفاده نمود که شبیه نور خورشید باشد. نور لامپهای اکسنون برای این کار مناسب است.

امنیت اجتماعی و نقش بازدارنده روشنایی در مقابل جرم و جنایت در محیط شهری:

امنیت اجتماعی و به طور کل امنیت، ارتباط مستقیمی با فضا و ساخت وساز شهری دارد. یک فضای شهری مناسب تا حد زیادی تـامین کننده امنیت و فضای نامناسب از بین برنده آن و زمینه ساز انواع آسیبها و معضلات اجتماعی است. فضاهای نامناسب شهری، فضاهای بی دفاع، محلات ناامن، شهرهایی با معماری صرفا مردانه همه و همه از عوامل تهدیدکننده امنیت شهری و اجتماعی هستند که یکـی از اصـول مهم اصلاح این فضاها استفاده از نورپردازی و طراحی روشنایی مناسب جهت آن مکان است.

امروزه امنیت از شاخصههای کیفی زندگی در شهرها است و آسیبهای اجتمـاعی از مهـم تـرین پیامـدهای مختلـف امنیـت بـه شـمار میروند. در این میان فضاهای شهری از جمله مولفـههـایی هـستند کـه نابهنجـاریهـای اجتمـاعی در بـستر آنهـا بـه وقـوع مـیپیونـدد.

در حال حاضر زنان از هر قشر و طبقهای و با هر نوع پوشش و آرایشی که در سطح شهر ظاهر شوند، در زمینه حمل ونقل و جابه جـایی در شهر با مشکلاتی مواجه میشوند که این مسئله، هم ز نان دارای وسیله نقلیه و هم زنان استفاده کننده از وسایل نقلیه شهری و عمـومیرا شامل میشود. به طور مثال عدم وجود روشنایی مناسب ایستگاههای اتوبوس و تاکسی در شب(ساعات بین ۶تـا (۱۰ عامـل مهمـیدر ایجـاد عدم آرامش و امنیت خصوصا بانوان از وسایل حمل و نقل عمومی میگردد.

برخی شرایط فنی در مناطق شهری می تواند نسبت به افزایش یا کاهش جرایم جنایی رابطه مستقیم داشته باشد یا اینکه وجـود برخـی سازوکارها مانع بزهکاری میشود. بررسیهای انجام شده نشان میدهد خیابانهای تاریک و کم نور بعضا محل مناسبی برای تعرضات مالی و جنسی به شمار میروند.

تکنولوژی روز ترکیبی از علم و فناوری و هنر و کارآمدتر نمودن سیستم روشنایی شهر تهران:

امروزه رشد و توسعه تکنولوژی در نورپردازی و بروز خلاقیت در این زمینه، استفاده از نور را در عرصههای مختلـف فـراهم کـرده اسـت. ماهیت نورپردازی برخوردار از دو جنبه هنری و فنی است. جنبه هنری دارای رویکرد طراحی فضاهای مختلف جهت خلـق زیبـایی و جنبـه فنی آن نیز دارای رویکرد استفاده بهینه از تکنولوژیهای نوین است.

تغییرات ایجادشده در زمینه نورپردازی در دهههای اخیر چنان سریع و رو به تکامل بوده که امـروزه نـورپردازی بـه عنـوان یـک دانـش تخصصی تلقی میشود.به رغم اهمیت نورپردازی در معماری و فضاهای شهری در ایران و خصوصاً تهران، اقدام جدی در زمینـه نـورپردازی صورت نگرفته است. در حالی که نورپردازی موجب احیای زندگی شبانه در شهر میشود لذا عدم توجه به ایـن موضـوع سـبب عـدم وجـود امنیت و در نتیجه عدم حضور شهروندان در طول شب در فضاهای شهر را موجب میشود.

نورپردازی در طراحی شهری و احیای فضاهای شهری در شب نقش بسزا دارد. استفاده از نور علاوه بر جلوگیری از بزهکاری شـبانه و ایجاد حس امنیت، موجب احیای روحیه نشاط و سرزندگی در شهروندان میشـود. نمونـه بـارز ایـن مـسئله را مـیتـوان در سـرازیر شـدن شهروندان به خیابانها برای تماشای چراغانی در اعیاد ملی و مذهبی به عینه دید.

از این رو می توان ضمن آشنایی با ظرفیتهای نورپردازی در داخل کشور نسبت به برنامه ریزی جهت جذب و استفاده از پتانـسیلهـای نورپردازی از خارج از کشور اقدام کرد.

آنچه اکنون تحولی شگرف در نورپردازی شهری ایجاد کرده، ورود منابع نورپردازی کم مصرف است کـه بـه عنـوان یـک دانـش نوپـا در سالهای اخیر مطرح و به سرعت در حال رشد و شکوفایی است به گونه یی که در ابتدای شکل گیری این نوع منابع به دلیل میزان نوردهی پایین، برای چراغهای اطلاع دهنده، نظیر چراغهای راهنمایی و رانندگی، سپس با رشد و توسعه آن و افـزایش توانمنـدی آن در نـورپردازی فضاهای شهری نظیر میدانها، پلها و فضاهای سبز استفاده میشده و اخیراً به دلیل ارتقای تکنولوژیکی، امکان بهره برداری از میزان شدت نور زیاد ا ز این منابع فراهم آمده و جهت روشنایی معابر شهری نیز استفاده میشود. از مزایای این منبع نوری می توان به موارد ذیـل اشـاره کرد:

۱٫ کم مصرف بودن منابع و کاهش مصرف انرژی

۲٫ امکان تنوع در نوع رنگهای آن برای نورپردازی با توجه به رنگهای متنوع که این نوع منابع نوری از خود متصاعد میکند.

۳٫ قابلیت برنامه ریزی نورپردازی و امکان ایجاد نورهای مختلف و متناوب و تغییر در نوع نورپردازی.

از همین رو استفاده از این منبع نوری در نورپردازی شهر یکی از مهم ترین اقدامات صورت گرفته در شهر تهران است.

در گذشته نورپردازی به صورت تجربی انجام می شده و در زمینه نورپردازی، برخورد سلیقه یی صورت مـی گرفـت و علایـق شخـصی در انتخاب نوع رنگ نورها حاکم بود به طوری که مفاهیم بصری نورپردازی کمتر دخیل میشدقبلاً. روش کار بدین صورت بـود کـه عمومـاً بـا چند پروژکتور در مکان پروژه، نورپردازی تست و نهایتاً ب ه صورت سلیقه یی، جابه جایی در چیدمان و نوع پروژکتور انجام و نـصب مـیشـد بدون اینکه نقشه یی در زمینه کابل کشی، انشعاب برق، سرویس و نگهداری و… وجود داشته باشد. در ایـن روش، بـدیهی اسـت در صـورت تخریب یا وجود معایب در پروژکتورها یا مدار الکتریکی، کلاً پروژکتورها خاموش و امکان راهاند ازی مجـدد آن بـا مـشکل مواجـه مـیشـد و صدمات ناشی از خاموش ماندن این منابع نوریکاملاً مشخص بود. در صورتی که در سالهای اخیر فرآیند طراحی سیستماتیک برای انجـام پروژههای نورپردازی پس از انجام مطالعات از وضعیت موجود مکان مورد نظر برای نورپرد ازی، برداشت میـدانی از میـزان روشـنایی معـابر و انطباق آن با استانداردها و سپس نقشههای اجرایی، مشخصات تجهیزات و برآورد هزینه اجرا تصویب شده و صورت میپذیرد و پس از تست
اولیه نورپردازی و رفع معایب، عملیات نورپردازی انجام میشود.

تصویب طرح جامع نورپردازی شهر تهران در شورای اسلامی شهر تهران با محوریت سازمان زیباسازی نیز از مهم ترین گامهایی است که در سالهای اخیر صورت گرفته است. به موجب این طرح سازمان زیباسازی ملزم است ضـمن انجـام فرآینـد مطالعـات جـامع، از پتانـسیل، شرایط و ویژگیهای نورپردازی شهر تهران در بخشهای مختلف فضاهای شهری نظیر میدانهـا، پـلهـای سـواره، سـاختمانهـا و بناهـای ارزشمند تاریخی و شاخص شهر تهران، برنامه نورپردازی تهران را تدوین و فرآیند اجرایی آن را شروع کندضمناً. سایر ارگانها، سازمان هـا و نهاد ها به منظور هماهنگی در زمینه نورپردازی شهری، طرحهای نورپردازی که در نظر دارند در نماهای شهری اجرا کنند را باید به تـصویب سازمان زیباسازی برسانند[۳]

همانطور که در طرح جامع روشنایی و نورپردازی فضاهای شهر تهران آمده است بهره گیری از دانش نـورپردازی فـضاهای شـهری کـه آمیزهای از علم و فناوری و هنر میبا شد، برای بازآفرینی هویت شهری، توسعه کارآمد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فراغتی شـهر تهـران و تقویت حیات مدنی و سرزندگی شبانه شهر، ضرورتی غیرقابل انکار است.

از جمله فواید اصلاح نظام روشنایی شهر تهران و بهینه سازی آن میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

الف. شهر روان، ایمن، سرزنده و پویا در شب

ب. شهر شاداب و با طراوت شبانه

ج. توجه به رونق زندگی شبانه و رویت چشم نواز شهر در شب و تأمین روشنایی مناسب در محلات د. تأمین ایمنی حرکت سواره و پیاده در شب ه. افزایش بازدهی عملکردی و فعالیت شهر و بازنمایی هویت فضاهای شهری در شب و. تأمین امنیت شهر و شهروندان در شب ز. توجه به بازتاب هویت شهر در شب

ح. توجه به صرفه جویی و استفاده بهتر از شرایط موجود و بهره گیری از انرژیهای نو، جایگزین و پاک همچون انرژیهای خورشیدی و

بادی با استفاده از فناوریهای نوین نورپردازی به عنوان یک اصل که هر سال حداقل ۱۵ درصد نورپردازی در شب از محل انرژیهـای نـو و جایگزین تأمین شود و نیز مطالعه امکان ایجاد نیروگاه مستقل برای روشنایی و صرفه جـویی در شـب. انـرژیهـای خورشـیدی و بـادی بـا استفاده از فن درصد

ط. فرهنگ سازی در استفاده از نور در سطح عمومی و مناسبتهای شادمانی. ی. جلوگیری از آلودگی نوری.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 24 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد