دانلود مقاله ارتباطات والگوهای ارتباطی

word قابل ویرایش
54 صفحه
11700 تومان
117,000 ریال – خرید و دانلود

مقد مه:

ارتباطات ازواژه لاتین communisبرآمده که به معنای مشترک(عموم) است. درواقع فرستنده پیام درپی آن است که ادراک مشترکی ازیک پیام برای هرگیرنده پیامی بد ست آورد.
بنابراین هدف ارتباطات، دستیابی به اقدام هماهنگ بین پیام دهنده وگیرنده پیام می باشد. این بدین معناست که مفهومی که ازدرون فردی برخاسته است به میان دیگران راه یافته وتوسط دیگران برداشت می شود.

یعنی درواقع ارتباطات، برخی ازمفاهیم وتفکرات ومعانی ویا به عبارت بهترپیام ها را به دیگران تفهیم می کند.
براین اساس ارتباطات را انتقال مفاهیم ویا انتقال نشانه ها ونیزانتقال ویا تبادل پیامها می دانند.
منظورازایجاد ارتباطات را می توان درانجام اقدامهای هماهنگ، مشارکت دراطلاعات وبیان احساسات وعواطف بیان نمود. ارتباطات ازعناصراولیه مدیریت است. مدیران باید درسطوح مختلف با اشخاص، خواه زیردست، خواه بالا دست ویاهمترازخود ارتباط برقرار کنند.

ارتباط مدیریت با کسانی که برای اوکارمی کنند، ممکن است مهمترین ارتباط باشد. به طورکلی می توان چنین گفت که ارتباطات دربسیاری ازفعالیت های سازمان وجود دارد ومهمتراینکه ارتباط، فرایندی است که فعالیت های فردی وگروهی ومراوده ها برای افزایش اثربخشی ازطریق آن هماهنگ می شود.

برخی ازتعاریف ارتباطات را می توان به شرح زیربرشمرد:
تعاریف:

۱٫ ارتباطات بیانگر فراگرد ایجاد معنی است.
در این میان دو نکته نهفته است :

الف- ایجاد
ب- معنی
۲٫ ارتباطات فراگرد تفهیم وتفاهم وتسهیم معناست.
دراین تعریف سه نکته نهفته است :

الف- ارتباطات یک فراگرد است.
ب- ارتباطات تفهیم معناست.
ج- ارتباطات تسهیم معناست.
۳٫ ارتباطات به گونه ای وسیع وگسترده تسهیم تجارب[Sharing experiences] تعریف شده است.
فرایند ارتباطات:

ارتباطات به عنوان یک فرایند، شامل اطلاعاتی است که ازطریق علائم ونشانه ها ارسال ویا دریافت می شود. این اطلاعات شامل کلمات، حرکات غیرکلامی، نگرشها وحالات می باشد. به عبارت ساده چنین گفته می شود که ارتباطات دربردارنده این است که” کی چه می گوید، به چه طریقی می گوید، برای چه کسی وبا چه درجه ای ازتأثیر می فرستد
مدل ساده شده ای ازفرایند ارتباطات درشکل آمده است.

به هرحال بایدگفته شودکه افراداطلاعات ارسالی ودریافتی واطلاعات رک وبی پرده(صریح) کمی را تبادل میکنند. این به دلیل آن پرده ادراکی ما می باشد.
ارتباطات بین شخصی(افراد) متضمن فرایندی است که حداقل با چهارفاکتورتبیین می شود:

الف- احساس درمورد خود.
ب- احساس درمورد دیگری.
ج- احساسات درمورد محتوای آن چیزی که باید مورد بحث قرارگیرد.
د- احساسات درمورد موضوعی که مورد توجه قرارمی گیرد.

این چهارعامل نیزبه عنوان پرده های ادراکی به شکل زیرمی تواند ترسیم گردد:

پرده های ادراکی نه تنها تحت تأثیرمتغیرهای موقعیتی وآنی است، بلکه همچنین تحت تاثیرفرهنگ فردی، سیستم شخصی( ادراک ازخویشتن، عوامل شخصیتی، حالات، قدرومنزلت) وساخت(بافت) سازمانی نیزمی باشد. به عنوان مثال مدیری که نسبت به خوداحساس عدم امنیت می کند ویا نسبت به دریافت کننده پیام نگرش منفی دارد، پیامی کاملا ً متمایزازآن مدیری که اعتماد به نفس داشته ونسبت به گیرنده پیام اعتماد دارد، می فرستد.

همانطورکه درشکل اول مشخص است، فرستنده درابتدا پیام را( درواقع یعنی تصویرهای ذهنی خود را به زبان وشکل های خاص درمی آورد) به رمزدرمی آورد. درواقع نحوهُ اینکه، پیام فرموله می شود، متأثرازاحساسات فرستنده است، یعنی تحت تأثیرپرده های ادراکی فرستنده است. پیام نیزبه دریافت کننده مورد نظرازطریق زبان ونشانه ها منتقل میشود. گیرنده پیام نیزبه آن پیام ازپنجرهُ پرده های ادراکی خویش می نگرد وازهمان پرده ها درجهت فرموله کردن و به رمزدرآوردن پاسخ خود استفاده می کند. مدیران وکارکنان می تواننداثربخشی وهدفمندی خود را باانعکاس هوشیارانه پرده های ادراکی خود وبا بهره گیری ازفرایندی که درمدل اول آمده است، پیامهای دریافتی وارسالی خود را بهبود بخشند. اعضای سازمانی چهارعامل زیرین را می توانند به عنوان چک لیست عملی مورداستفاده قراردهند:

۱٫ چهارچوب ذهنی من چیست؟

۲٫ دربارهُ X(گیرنده یا فرستنده) اطلاعات چگونه فکرمی کنم(چه احساسی دارم)؟ تعصب ها وموضعگیری های من نسبت به او چیست؟

۳٫ من دربارهُ محتوای خاص پیام چه فکرمی کنم(چه احساسی دارم)؟ تعصب ها وموضعگیری های من دراین مورد چیست؟

۴٫ در بارهُ موضوع پیام چه فکر می کنم؟
یادآوری می نماید که انتخاب رسانه ای که ازطریق آن پیام ها را دریافت یا ارسال می کنیم برمیزان اثربخشی ارتباطات تأثیرمی گذارد.

تابلوها و علائم، این معلمان بی زبان که صبح تا شب برای ما به صورت رایگان آموزش می دهند، کلاس می گذارند تا به ما بفهمانند که راه راست کدام است. معلمانی که برخی از مواقع مورد اصابت شاگردان بی فرهنگ نیز قرار می گیرند و گاهی هم برخی از سارقان که به کاهدان می زنند، اقدام به سرقت آنها می کنند.

استفاده از تابلوها، علائم و نشانگرها در دنیای پیشرفته ارتباطات و کاهش عامل نیروی انسانی در راهنمایی مردم در اماکن مختلف مانند خیابانها، متروها، فروشگاه ها کاربرد وسیع تری یافته و حتی یکی از عوامل موفقیت مدیریت شهری به شمار می آید.
در دنیای با فرهنگ و متمدن امروزی برای هر سوالی نیازی نیست که وقت کسی گرفته شود، تمامی تابلوها و علائم همواره راهنما و معلم قشر عظیمی از کسانی هستند که سوالات متعددی دارند.

عبور از یک خیابان یکطرفه، دور زدن ممنوع، به سمت پمپ بنزین، تابلوهای نشانگر محدودیت سرعت همه و همه برای راحتی در زندگی شهری امروزه طراحی شده است، اما سئوال این است آیا این علائم و نشانگرها دقت و صحت کافی دارند تا بتوانند نیازها را پاسخ داده و راهنمای اشتباهی برای دیگران نباشند.
با نگاهی کارشناسی و فراگیر و مدیریت کیفیت در بکارگیری این تابلوها متوجه این نکته می شویم که بین این علائم باید تعاملاتی برقرار باشد تا بتوانند به نحو ساده و راحت جوابگوی افراد مختلف باشد، تابلوها باید با یکدیگر حرف بزنند،

همدیگر را پشتیبانی نمایند، برخلاف هم صحبت نکنند، علیه هم اقدام نکنند، در سطح یک شهر، یک فرودگاه، یک سازمان خدماتی که روزانه تعداد کثیری از مردم به آن مراجعه می کنند، بکارگیری تابلوها و علائم و هدایت صحیح یک مشتری از اهمیت ویژه ای برخوردار است، در یک فرودگاه تابلوهای نشان دهنده صحیح هدایت کننده مسافر برای دریافت کارت پرواز و انتقال به سالن ترانزیت، یا تابلوهای نشان دهنده محل نمازخانه یا سرویس های بهداشتی و طرز نصب آنها می تواند از نارضایتی تعداد کثیری از مردم جلوگیری کند. نصب اشتباه یک تابلو ممکن است مسافرین را اشتباهی به مسیرهای ناخواسته هدایت کند.

دریک بیمارستان بکارگیری خطوط رنگی و هدایتگر می تواند به راحتی بیماران و همراهان آنها را به بخش های مورد نظر هدایت نماید، برخی از بیمارستانها برای این کار از خطوط رنگی درکف سالن ها یا درکناره دیوار استفاده می کنند و تنها کافی است بیمار با نگاه بر آنها مسیر خود را پیدا کند، حال سئوال این است که اگر فردی نابینا باشد، چه کار می توان انجام داد و بیمار را چگونه می توان به بخش موردنظر هدایت کرد، در ژاپن برای این منظور از سرامیک های برجسته استفاده می شود و فرد نابینا کافی است برای پیمودن یک مسیر با پای خود کف سالن را لمس کند، البته این موضوع در اکثر اماکن عمومی ژاپن کاربرد دارد، از خیابانهای شهر، چهارراهها و متروها می توان نمونه ای از این معابر برای افراد نابینا نام برد.

همچنین بکارگیری صدای سوت در چهارراهها برای اعلام قرمزبودن چراغ برای عابرین را می توان نمونه ای از علائم و اصوات نام برد که برای راحتی مردم طراحی می شود. در اکثر تقاطع ها و در کنار خطوط عابر پیاده در کشورهای توسعه یافته شاهد صدای نواختن زنگ ملایم در هنگام سبز شدن چراغ هستیم، با شنیدن صدای این زنگ ها عابرینی که نابینا هستند به راحتی می توانند این مسیر را بپیمایند، حال در نظر بگیرید که برخی از عابرین بینای ما این اصل را رعایت نمی کنند چه برسد!!!

از سوی دیگر می توان حدس زد که امکان خطا در نواختن اشتباهی این زنگ ها چه ضربه سنگینی را می تواند برای جامعه داشته باشد.
در یک شهر نیز علائم راهنمایی و رانندگی و طرز بکارگیری صحیح آنها نیز نقش موثری در کاهش حجم ترافیک دارند، محل نصب تابلوها از نکته های مهمی است که در برخی از موارد ضروری است. مسوولان محترم راهنمایی و رانندگی نسبت به این موضوع دقت بیشتری به خرج دهند، اکثر تابلوها در سر پیچ ها نصب شده اند آن هم بعد از پیچ، این موضوع منجر به ایجاد ترافیک در تقاطع ها و همچنین تصادف و در خیلی موارد عبور اشتباه از یک مسیر داشته و راننده برای ادامه مسیر خود مجبور به حرکت دنده عقب و برگشت به سمت تقاطع می کند.

این موضوع برای خروجی های اتوبان همت به سمت مدرس شمال و جنوب بیشتر به چشم می خورد، در خروجی اتوبان همت و خروجی مدرس، زیر پل های فجر شاهد نصب تابلو مدرس شمال و جنوب هستیم، اگر راننده ای خطای چشم داشته باشد که نباید باشد و یا پشت سر یک اتوبوس قرار گرفته باشد، قادر نخواهد بود مسیر را تشخیص دهد و ناخواسته ممکن است مسیر را اشتباه برود، همچنین در برخی از خروجی های شاهد نصب تابلوهای نشان دهنده زیادی هستیم که وقتی راننده به تقاطع نزدیک می شود باید در یک نگاه کوتاه و سریع تمامی تابلوها را مطالعه نماید. حال در نظر بگیرید در کنار این تابلوها، تابلوهای متعدد تبلیغاتی نیز وجود داشته باشد، در این صورت امکان تصادف را می توان پیش بینی کرد. این امر بویژه در فصول بارانی و برفی یا هوای مه آلود که دامنه دید کاهش پیدا می کند حادتر خواهد شد.
باید این واقعیت را در نظر داشت که پیچ ها و در محیط پرتردد و ترافیک امکان مطالعه این شعارهای پسندیده نخواهد بود و توصیه می شود در مسیرهایی از این شعارها استفاده شود که فاصله تابلو و راننده کافی بوده و فضای مناسبی وجود داشته باشد.

یکی دیگر از موارد مهم نام گذاری مراکز و اماکن عمومی است که می تواند نقش مناسبی در هدایت مردم داشته باشد اتوبان، بزرگراه، آزادراه و بکارگیری تابلوهای مناسب هرکدام و استفاده صحیح نام مناسب با فرهنگ ایرانی از مواردی است که باید بدان توجه کرد، با نگاهی به تابلوهای زردرنگ که نشان دهنده مترو است متوجه این نکته خواهیم شد که براستی این تابلو نشانگر مترو است، قطار زیرزمینی، قطار شهری یا کدامیک از اینها است، جالب است که بدانیم از زمانی که مترو در تهران راه اندازی شده است

و تابلوهای نشانگر متروها نصب شده است هیچ گونه اسمی برای این مراکز انتخاب نشده است، روی تابلوها نوشته شده است «به طرف ایستگاه میرداماد» یا به طرف ایستگاه حقانی و مانند اینها ولی گفته نشده است، به طرف ایستگاه میرداماد یا متروی حقانی، اگر هنوز بعد از گذشت چندین سال کلمه مترو انتخاب نشده است پس بهتراست این کار را بکنیم.
در اکثر کشورها از حرف بزرگ M برای نشان دادن ایستگاه مترو استفاده می شود درحالی که در شهر تهران از آرم شرکت متروی ایران استفاده شده است و البته بیشتر شبیه لیفتراک است تا قطار.

باید این واقعیت را قبول کرد که سازمانها در قبال مردم مسوولیت دارند و به این دلیل است که استانداردهای مخصوص سازمانهای مدنی دراکثر کشورها بکار گرفته می شود.
مسوولیت اجتماعی یک سازمان امروزه یکی از مهمترین استانداردهای مدیریتی است که سازمانهای مرتبط با جامعه از آنها استفاده می کنند، البته ناگفته نماند که طرح تکریم ارباب رجوع چندسالی است توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی به دستگاههای دولتی ابلاغ شده است و برخی از سازمانها در این زمینه قدم های مثبتی را برداشته اند. سخن آخر این که نگاه مدیریت کیفیت به تمامی عوامل ایجاد کننده رضایتمندی مردم به عنوان مشتریان و بهبود مستمر آن نگاهی است که همه مدیران و کارشناسان سازمان ها می توانند با استفاده از آن به بهبود وضع شهری و مدیریتی جامعه خود بپردازند. امید است این رویکرد در کشور ما همه روزه با عمق بیشتر در سازمانهای عمومی بتواند رضایتمندی جامعه را به همراه داشته باشد.

 

مشتریان اغلب به آرم شرکت‌ها توجه زیادی نشان می‌دهند، زیرا این علامت‌ها بر “ارزش” محصولات و خدمات می‌افزایند. گاه این “ارزش” به مهم‌ترین عامل تحریک کننده‌ مشتریان برای خرید و استفاده ‌از محصولات و خدمات ، تبدیل می‌شود.
این جا است که علامت تجاری و یا آرم معنایی گنگ می‌یابد. قبل از هر چیز این “ارزش” دقیقا به چه معنا است؟
ارتباط نوع محصول و نام شرکت و ارزش مطروحه نیز بسیار با اهمیت است. حرفه‌ای‌های بازاریابی، همه‌ این موارد را تبلیغات می‌نامند.مشتریان عاشق تبلیغات هستند، بنابراین آرم ها را نیز دوست دارند. خبرگان در امر بازاریابی، انتخاب یک آرم یکدست و کامل را کلید همه مشکلات بازاریابی می‌دانند.

انتخاب و طراحی آرم ۱۰ مرحله‌ی مختلف دارد، یعنی ۱۰ روش مختلف طراحی موفق یا ناکارامد برای کسب درآمد :

۱٫ ارتباط طراحی آرم با سود دهی مستقیم
اصل اولیه‌ طراحی آرم، در نظر گرفتن ارتباط آرم با اسم و سایر نمادها با سود آشکار و محسوس است. (نتیجه‌ای ملموس یا تجربی). این سود را یا خود محصول به تنهایی ایجاد می‌کند و یا اجزای تشکیلات بازاریابی. این اصل مهم را همواره به یاد داشته باشید.

آرم‌های موفق با رعایت این اصل به موفقیت رسیده اند. درست است که در این مرحله خود آرم به تنهایی اهمیت چندانی ندارد، اما تا اندازه ای باید به آن توجه کنید.

۲٫ طراحی متنی با تأثیر روانی
یک متن مؤثر بر احساسات، مفهوم یا اصلی سازمان یافته است، که مشتری را به یک سری عوامل نامربوط ولی تأثیرگذار (مانند تمام فعالیت‌های بازاریابی یک شرکت) مرتبط می کند.
در این موارد، متن انتخاب شده، تأثیر و سود مورد نظر را تضمین می‌کند.

به عنوان مثال: وقتی به طور اتفاقی در قلب منهتن به اسامی دو هتل Hudson و Royalton بر می خورید، انتظار خدمات در سطوح عالی دارید.اما اگر در هتلی به اسم Boutique Hotel باشید، تجربه‌ی متفاوتی است. کلمه‌ی Boutique Hotel خدمات بسیار متفاوتی نسبت به سایر هتل‌ها از این زنجیره ارایه می دهد- بعضی وقت‌ها تفاوت‌هایی بین خدمات دو اتاق در یک هتل. در واقع این تاثیر روانی نام‌ها و متن های انتخابی است که شما را وادار می کند به دنبال کشف تفاوت‌ها باشید.

۳٫ کسب تجربه
در این جا می‌خواهم از تأثیر هیپنوتیزم کننده‌ی طراحی آرم صحبت کنم. شما با یک انتخاب درست، در مشتری انتظارات و آرزوهایی ایجاد می‌کنید، که تولیدات به تنهایی نمی‌توانند از پس این کار برآیند. به عنوان مثال: اسم نوشابه‌ی Red Bull ، در مصرف کننده این حس را به وجود می‌آورد که پس از نوشیدن آن، در کنار تأثیرات مثبت فیزیکی موج عظیمی از انرژی به او منتقل می‌شود.

۴٫ طراحی آرم‌هایی که خود معرف خود باشند
در این جا از سمبول‌هایی استفاده می‌شود که برای همه شناخته شده باشند. این روش انتخاب آرم، مصرف کننده را وا می‌دارد به شناخت جدیدی از خود برسد و در حقیقت به هنگام استفاده از این محصولات مکالمه‌ای درونی با خود برقرار کند) برای این که عزمش را در انتخاب محصول جذم کند). در عین حال اینگونه آرم‌ها عاملی برای ایجاد ارتباط بین افراد مختلف نیز هستند(به هنگام مجاب کردن افراد برای استفاده از این محصول).

۵٫ ایجاد وسیله ای برای انتقال پیام
نقش آرم در این رویکرد، ایجاد سمبولی متفاوت ودر عین حال شناخته شده است. چنین آرمی مصرف‌کننده را قادر می‌سازد نظرات جالب توجه و احساسات خاص در مورد آن بیان کند. شرکت بزرگ تجارت الماس De Beers با معرفی الماس به عنوان عامل ایجاد ارتباط بین افراد از الماس به عنوان عامل تحریک‌کننده‌ احساسات و همین‌طور وسیله‌ی ابراز احساسات مشتری استفاده کرد. در سپتامبر۲۰۰۳ این شرکت از ابزار جدیدی برای انتقال پیام‌ها استفاده‌ کرد، زنی با حلقه ی ازدواج در دست راست و به معنی استقلال و عدم نیاز به جنس مخالف. (برخلاف حلقه در دست چپ که اغلب سمبول نیاز و وابستگی است).

۶٫ ایجاد یک جایگاه اجتماعی/ فرهنگی
در این جا هدف، ایجاد یک جایگاه اجتماعی و فرهنگی به عنوان راهنمای مشتریان است. این راهنما مشتری را از آن‌چه که در اطرافش می گذرد، هنجارهای اجتماعی و هر چیز خوشحال‌کننده، آگاه می‌سازد. شرکت Apple با تولید کامپیوترهای شخصی (نه تنها به عنوان ابزار کار بلکه به عنوان وسیله‌ای برای خود‌شنا‌سی وشکوفایی خلاقیت) گام بزرگی در این امر برداشته است. در واقع این آرم، با ایجاد انقلابی فرهنگی امکان شکوفایی خلاقیت را برای عامه‌ی مردم ایجاد کرد.

۷٫ در نظر داشتن اهداف متعالی
شما با فعالیت خود‌ ، زمینه را برای دست‌یابی افراد به اهداف بزرگ، فراهم می کنید؛ اهدافی که چه بسا افراد نمی توانند به تنهایی به آنها دست پیدا کنند. فروشگاه Body “فروش” را وسیله‌ای برای کمک به حفاظت از محیط زیست و یاری کردن افراد مشتاق به این کار، قرار داد.

۸٫ زندگی در دنیای خیال
دل بستن به یک آرم و انتخاب آن از جانب مشتری شاید به این دلیل باشد که فرد از این طریق می‌تواند، مانند دنیای خیال رفتار کند، یا جوری عمل کند که در واقعیت، جرأت انجام آن را ندارد یا نمی خواهد هزینه‌ انجام آن را بپردازد.
ایجاد یک ژیمناستیک عاطفی
اغلب به جای عمل به برخی خواسته‌های درونی، به دلیل احترام به قوانین زندگی از آنها چشم‌پوشی می‌کنیم. برای جلوگیری از فرسودگی، ورزش می‌کنیم. همین‌طور به عنوان یک ورزش حسی، به تماشای فیلم می‌پردازیم که شاید چندان قانونی یا پذیرفته در قوانین زندگی ما نباشند. آرم هایی مانند Sicily از شرکت Dolce & Gabbana اجازه‌ی کسب چنین تجربه‌هایی را به ما می‌دهند.

۹٫ امکان خیال پردازی
درست مانند مورد آخر، این رویکرد به طراحی آرم به مشتری کمک می‌کند تا واقعیات بیرون را به موضوعات تخیلی تبدیل کند.مشتریان، اغلب درباره ی قدرت‌طلبی، تسلط، بزرگی، موفقیت، عشق، قتل و مانند این ها خیال پردازی می‌کنند.آرم Timberland جوری طراحی شده بود تا مشتریان درباره ماجراجویی های شجاعانه در مقابل نیروی طبیعت به خیال پردازی بپردازند.

موارد ذکر شده در بالا، انواع مختلف”ارزش” افزوده به کالا هستند.در حقیقت، به کمک این روش ها می‌توان به ایجاد ارزش‌های مؤثر فکر کرد وآرم ها ابزارهایی برای دست‌یابی به این هدف هستند.
این ۱۰ رویکرد،به اعتقاد نویسنده، تفاوت‌های بین آرم های” مبتدی” و “حرفه‌ای” را آشکار می‌کنند.

تا به حال به آرم های مؤسسات ، نهادها، یا گروه ها و جمعیت های مختلف دقت کرده اید؟
آرم یک شرکت عامل موثری در شناخت وشیوه های تبلیغات آن است و طراحی آرم یکی از مهمترین نیازهای امروز برای اکثر کسانی است که با رایانه کار می کنند این آرم ها اغلب دارای المان های ساده ای هستند که دو وظیفه را بر عهده دارند: الف) اگر این موسسات دارای وظیفه مشخصی باشند، با بزرگ کردن یکی از این اهداف و استفاده از برخی تشبیهات سعی در بزرگنمایی آن هدف خواهند داشت. ب) برخی دیگر مثل شرکت های تجاری به دنبال brand شدن نام و عنوان شرکت می باشند، لذا در تلاشند تا با استفاده از یک آرم بسیار ساده آن را در ذهن ها حک نمایند. وجه تشابه گروه دوم از آرم ها یا همان لوگوها سادگی آنهاست.

به عنوان مثال آرم مک دونالد یا کمپانی های بزرگ ماشین سازی مثل تویوتا و ب ام و ، از این قاعده تبعیت می کنند.آرمهایی که ما ایرانی ها از ان استفاده می کنیم اغلب تصاویری معنی دار استآرم های ایرانی به دو دسته تقسیم می شوند:آرمهای مختص به نهادهای و یا موسسات دولتی – آرمهای ویژه نهادها و موسسات خصوصی و غیر دولتی.

«جایگاه تابلوهای شهری دربین وسایل ارتباط جمعی»

تابلوهای شهری جزئی از تجهزات شهری هستند که خارج از فضاهای بسته قرار می گیرند و کارکرد اصلی آنها انتقال پیام از سوی شخص ، گروه یا مؤسسه ای به سایر شهروندان بصورت موجز بوسیله علائم ائم از نوشته یا تصویر است نویسنده تلاش کرده است با تعریف مشخصات تابلوهای شهری ، معیارهای مناسب در خصوص استفاده مناسب از این تابلوها را ارائه نماید که برخی ازآنها عبارتند از خوانایی ، اختصار ، تداوم وجامعیت ، بسندگی ( پرهیزاز زیادگی ) ، تعادل ، هماهنگی ، تنوع وهویت ، توجه به نقش مردم وتمرکز روی استفاده کننده ،عدالت و ایمنی ، درنهایت می توان گفت که اگر معیارهای مورد نظر در رابطه با احداث تابلوهای شهری بکارگرفته شود ، هدف نهایی ازایجاد این تابلوها که همانا برقراری ارتباط مناسب وانتقال پیام ازفرستنده پیام به گیرنده است به درستی وبه نحو مطلوب صورت می گیرد.

پیام رسانی ازطریق تابلوها نوعی ارتباط به شمار می آید . به عبارت دیگر تابلویکی ازابزارهای اطلاع رسانی است که باید درچارچوب کلی «ارتباط جمعی» مورد بررسی قرارگیرد . بنابراین نگاهی به مفاهیم و تقسیم بندی ارتباط می اندازیم :
ارسطو درتعریف ارتباط می نویسید : « ارتباط عبارت است از جستجو برای دست یافتن به کلیه وسائل و امکانات موجود برای ترغیب دیگران »
دنیس لانکی ومشیل شین درفرهنگ لغات ارتباط – منتشرشده در سال ۱۹۸۶ – در تعریف ارتباط چنین می نویسد : « ارتباط عبارت است ازفراگرد انتقال اطلاعات با وسایل ارتباطی گوناگون ازیک نقطه ، یک شخص ویایک دستگاه به دیگری »

جامعترین وکاملترین تعریف از ارتباط ووسائل ارتباطی راکولی ارائه داده است: « ارتباط مکانیسمی است که روابط انسانی براساس وبه وسیله آن به وجود می آید وتمام مظاهر فکری ووسائل انتقادی وحفظ آنها درمکان وزمان بر پایه آن توسعه پیدا می کند .ارتباط حالات چهره ، رفتارها ، حرکات ، طنین صدا، کلمات ، نوشته ها ، چاپ ، راه آهن ، تلکراف ، تلفن و تمام وسائلی را که اخیراً درراه غلبه برمکان وزمان ساخته شده اند در برمی گیرد »

ارتباط را با توجه به چگونگی ایجاد و افراد شرکت کننده درآن می توان به ارتباط مستقیم وشخصی ارتباط غیر مستقیم وغیر شخصی وارتباط جمعی تقسیم کرد .
ارتباط مستقیم وشخصی یا ارتباط بدون واسطه ورودررو ارتباطی است که بین پیام دهنده و پیام گیردنده مستقیماً ایجاد می شود . ارتباط غیرمستقیم و غیر شخصی، ارتباط با واسطه است دراین نوع ارتباط امکان تماس وگفت وگوی رو دررو وجود ندارد . ارتباط جمعی یاارتباط توده ای ، ارتباط غیرمستقیمی است که از طریق مطبوعات پرتیراژ ورادیو وتلویزیون ایجاد می شود .

بنابراین مهمترین عنصر برای تقسیم بندی ارتباط ، کانال ارتباط است . دیوید برولو دراین زمینه می نویسد :
« آنها وسایل نقلیه ای هستند که پیام را حمل
می کنند » .
همراه با پیشرفت فرهنگ ورشد توسعه جوامع وسائل ارتباط نیز تکامل یافتند ابتدا خط تصویری و پس از آن خط الفبایی ، بعدها چاپ وبالاخره وسائل ارتباط جمعی نوین دیداری وشنیداری مانند رادیو و تلویزیون وسینما به وجود آمدند و امکانات تازه ای برای انتقال سریع اخبار ، افکار روشهای زندگی در اختیار مردم سراسر جهان قراردادند . بطوری که بسیاری از اندیشمندان ، با توجه به نقش برجسته این وسائل درانتقال اطلاعات ومبادله افکار واندیشه های انسانی ، عصر کنونی را« عصر ارتباط» نامیده اند

درعصر ارتباطات ازابزارهای مختلفی برای اطلاع رسانی استفاده می شود . برخی ازاین ابزارها سنتی و برخی مدرن هستند ، به عنوان مثال ، کتاب ابزار اطلاع رسانی سنتی و CD ( لوح فشرده ) ابزاری نوین دراین عرصه به شمار می آید . تابلوها یکی ازابزارهای اطلاع رسانی هستند که قدمت آنها ازکتاب نیز بیشتر است . چرا که درآغاز تاریخ کتاب ، انسانها پیامشان را از طریق حک آنها روی سنگها ونصب آنها در معرض دید عموم منتقل می کردند . لوح حمورابی یا کتبیه بیستون مواردی ازاین نوع پیام رسانی به شمار می آیند. در یونان قدیم دیوارهای سفید رنگی وجود داشت که اعلانها را روی آنها می نوشتند .

سپس چوبهای مخصوصی به این کار اختصاص یافت که پانل خوانده می شدند این پانلها عمودی بوده و به صورت یک ستون درمی آمدند .بعدها ستونهایی به همین شکل ساخته شدندکه دارای مکانیزه می چرخشی بودند و اکسون ( Axone) خوانده می شدند وهنگام برگزاری مسابقات ، نام و اسامی شوالیه ها و ترتیب بازیها را برروی آنها می نوشتند دراواخر قرن ۱۴ تابلوها به ویژه انگلستان دو باره رواج یافتند البته دراین زمان تابلوها بیشتر دارای تصویر بودند و کارکرد عمده آنها معرفی فعالیت مغازه ها بود دراواخر قرن ۱۷ در پاریس ولندن قواعدی برای تامین ایمنی وعدم تجاوز به معابر وضع گردید وازطریق تابلوها منعکس شده واستفاده ازتابلوها تاحدی ضابطه مند گردید در قرن ۱۸ و۱۹ تابلوها عمومیت یافتند . در حال حاضر نیز این ابزارها اطلاع رسانی کاربرد دارد و مورد استفاده قرار می گیرد . به نظر می رسد ویژگیهای زیراز جمله دلایل تداوم به کارگیری این ابزار اطلاع رسانی باشد :
۱- تعداد گیرندگان پیام آن زیاد است
۲- ترکیب گیرندگان پیام متنوع است . به عبارت دیگر ، این ابزار همه رامورد خطاب قرارمی دهد حتی افرادی که فاقد سواد خواندن ونوشتن هستند می توانند با قدرت آموزش ، توانایی فهم این علایم را پیدا کند وبه همین دلیل است که رانندگی افراد بی سواد به شرط آگاهی از علایم خاص – که ازطریق تابلوها منتقل می شود – معنی ندارد .
۳- توزیع پیام سریع است .
۴- دریافت پیام نیازی به دراختیارداشتن ابزار دیگری ندارد و بلاواسطه منتقل می شود .
درهر حالی که درسایر موارد ،به عنوان مثال پیامهای رادیویی ، فرستنده وگیرنده باید به ابزارهایی خاص مجهز باشند .

۵- هزینه دریافت پیام برای مصرف کننده کم است البته این هزینه به صورت مستقیم صفر است چون پیام گیرنده به ظاهر مبلغی برای استفاده ازتابلوها نمی پردازد اما اگر تابلوها جنبه عمومی و غیر اقتصادی داشته باشند ( مانند تابلوهای راهنمایی و رانندگی ) ازطریق مالیات یاعوارض واگر جنبه اقتصادی وتبلیغاتی داشته باشند ازطریق تاثیر برهزینه تمام مالیات یا عوارض واگر جنبه اقتصادی وتبلیغانی داشته باشند ازطریق تاثیر برهزینه تمام شده کالاهای مورد تبلیغ ، هزینه ای را برای مصرف کننده تحمیل می کند .

لذا استفاده ازتابلوها برای پیام رسانی محیطی ازمزایای متعددی برخوردار است که جایگاه آنها را دربین تجهیزات شهری ثبیت می کند و پژوهش را برای بهبود کیفیت آنها ضروری می سازد.

۲- تعریف
تابلوهای شهری جزئی ازتجهیزات شهری هستند که خارج از فضاهای بسته قرارمی گیرند کارکرداصلی آنها انتقال پیامی ازسوی شخص ، گروه یا مؤسسه ای به سایر شهروندان به صورت مؤجز و به وسیله علائم اعم از نوشته یا تصویر – است . این تجهیزات شهری ،سطوح یا احجامی هستند که ازمصالح مقاوم یا سخت ساخته شده اند وبه منظور استفاده دایم یا موقت به کار می روند .
دراین تعریف برچند مشخصه برای تجدید مفهوم تابلوی شهری تاکید شده ، که عبارت اند از :
۱-جزیی از تجهیزات شهری بودن وقراگرفتن آنها درفضاهای باز ( اعم ازاینکه به بدنه ها متصل باشند یا اینکه خود دارای پایه باشند ) . بدین ترتیب تابلوهای داخلی ، به عنوان مثال تابلوهایی که در ورودی اتاقهای اداره ای چسبانده می شود ، تابلوی شهری محسوب نمی شوند.
۲- کارکرد اصلی تابلوی ارتباط وانتقال پیامی با موضوعی فرهنگی ، اقتصادی ، اطلاع رسانی ویا راهنمایی رانندگی به منظور راهنمایی کردن ، آگاهی بخشیدن ، هشدار دادن ، کنترل کردن ، آموزش و …. است .

۳- پیام مندرج درتابلوبه صورت خلاصه بیان می شود بنابراین تراکتهای دیواری که ، بطور نسبی ،اطلاعات بیشتری را ارائه می کند متفاوت از تابلو عمل می کن . ذکر این نکته ضروری است که نسبی بودن یعنی خلاصه بودن و به عبارت دیگر یعنی بیان مطالب مهم و اساسی درمختصرترین شکل ممکن با استفاده از هرروشی که امکانپذیرباشد . برای درک این خصوصیت لازم است درهرمورد تابلوی مورد نظر با ابزار اطلاع رسانی متناظر یا جایگزین آن مقایسه شود ، به عنوان مثال تابلویی که به معرفی یک فیلم می پردازد نسبت به یک بروشور – که همان فیلم را با ذکر مشخصات عوامل تولید ودرج چند عکس معرفی می کند – به شیوه موجزتری اطلاعات را عرضه می کند ویا تابلو یی که درمقابل یک بنای تاریخی نصب می شود ودرحد چند خط به معرفی آن می پردازد ، بطور معمول در مقایسه با مقاله نشریه ای که همین معرفی را درچند صفحه به انجام می رساندخلاصه تراست این ویژگی ازمهمترین خصوصیات تحدید کننده مفهوم تابلو به شمارمی رود

زیرا اگر ناظر ، سواره باشد معمولاً درکسری ازدقیقه ناظر تابلو است واگر پیاده باشد نیز معمولاً درشرایط زمانی ومکانی خاصی قراردارد ک نمی تواند بیش از چند دقیقه به دریافت پیام اختصاص دهد و محیط وکالبد تابلو نیز بیش ازاین اقتضا نمی کند.
۴- تاکید برمقاوم بودن مصالح ساخت تابلوها نیز آنها را از سایر ابزارهایی اطلاع رسانی متمایز می سازد .لازم به ذکر است که اتصال عناصر غیر مقاوم ، به عنوان مثال پوسترکاغذی روی تابلو، این ویژگی را خدشه دار نمی کند ، چرا که اگر پوستر کاغذی یا پارچه ای به عنوان جزیی ازتابلو مورد استفاده قرارگیرد و یا آن ترکیب شود ، ماهیت موضوع عوض می شود.

ودیگر پوستر یا پلاکارد بطور خالص وانتزاعی مورد توجه نیست بلکه جزیی ازتابلویی مقاوم است که می توان فلز ، پارچه یا کاغذ ی را به آن متصل نمود یا بارنگ روی آن چیزی نوشت ویا ترسیم نمود .
۳- معیارها
۳-۱- خوانایی ( Legibiliy (
خوانایی عبارت ازکیفیتی است که موجب آن ، مشاهده کننده تابلو پیام مندرج درآنرا به روشنی وبه سرعت ( تقریباٌ بلافاصله بعداز روئیت تابلو ) درمی یابد وبدین ترتیب هدف پیام دهنده تامین می شود . در ارسال پیامهای بصری ازطریق تابلو ، بویژه درموقعیتهای خاص که سرعت شناسایی ضروری است ( ازقبیل تابلوهای راهنمایی ورانندگی ، راهنمای شهری وهشدار دهنده ) رعایت این اصل بسیار مورد تاکید قرارگرفته است . لذا پیامها باید تا حدممکن با وضوح ، سادگی وصراحت بیان گردند ( البته مواقعی پیش می آید که پنهان داشتن اسرارآمیز نمودن ویا مبهم نگاه داشتن مطلوب است . اما درمورد تابلوها به ویژه تابلوهایی که باهدف خوانا ساختن شهر و آشکار نمودن هویت وکارکردهای آن نصب می شوند ، چنین اصلی وجو د ندارد) ۰

خوانا یی یک مسئله پیچیده است و به عوامل بسیاری ارتباط دارد که درخلال بحثهای آتی درمورد رنگ و شکل تابلوها مورد بحث قرارمی گیرد ودراینجا به عوامل اصلی مؤثر برخوانایی می پردازیم :
• شرایط لازم خوانا بودن تابلو و قابل دیدن بودن آن است ( اصل رؤیت ) ، به این مفهوم که موانع فیزیکی نباید موجب دیده شدن یا محدود شدن دید تابلو گردد.به همین منظور ضوابطی برای تامین حریم تابلوها و تعیین ارتقاع وابعاد آنها وضع شده است که دربخشهای بعدی ذکر می شود
• تاکید براین نکته ضروری است که اصولاٌ تابلونباید به اندازه ای باشد که ازدرون خود رو خوانده نشود ونه کوتاه که از پشت یک وسیله نقلیه سایر تجهیزات شهری منصوبه ، مانع دید کامل آن نگردند
• بزرگی حرو ف تابلو باید به حدی باشد که ازمسافت مطلوب خوانده شود
( بعضی ازخطهای نازک از فاصله دور دیده نمی شود ودرنتیجه خوانایی راکاهش می دهد ) امانه به اندازه بزرگ که ازتناسب با خیابان خارج گردد.

البته اضافه کردن اندازه همواره افزایش خوانایی را تضمین نمی کند و چنان که در مباحث بعد شرح می دهیم اندازه درارتباط با دیگر تصمیمات طراحی عمل می کند .
اصولاٌ اندازه حروف باید متناسب با کارکرد درنظر گرفته شده آن برای تابلو باشد وانتخاب سایرحروف به میزان زیادی به محیط تابلو بستگی دارد .
• تابلوهای حاوی نوشته ، باید بایک حروف (فونت ) ساده و خوانا نوشته شده باشند ، زیرا مردم بطور معمول حروف آشنا را بهتر در می یابند وبه عبارت دیگر فونتهای آشنا ، بهتر و سریعتر درک می شوند . البته آشنا بودن خودش یک مسئله پیچیده است

• و به عوامل بسیاری نظیر سن و تحصیلات مشاهده و خاطره یا حافظه ( Memory) بستگی دارد . ازسوی دیگر وقتی فونتهای جدیدی به کار گرفته می شوند به تدریج شکلهای جدید جا می افتند و قابل تشخیص وشناخت می شوند .
انتخاب شکل حروف به روحیه وکارکرد موضوع مرتبط نیز بستگی دارد . به عنوان مثال اگر پیام تابلو اطلاع رسانی یا هشدار دهنده ویا راهنمای مسیر باشد وبه هرحال ماهیت اطلاعاتی داشته باشد استفاده ازیک فونت کلاسیک وآشنا ، خوانایی را تضمین می کند .
وازسوی دیگر معنایی که حروف به تابلو می دهند متناسب با کارکرد آن است . به عنوان مثال انتخاب شکل حروف برای رستوران ، مرکز تفریحی ویا کلوپ ورزشی می تواند حالتی خاص مثلاٌ مفرح ، سرگرم کننده یا متنوع بودن را القا کند . البته گاهی اوقات پیامهای مستتر درشکل حروف ریشه درتاریخ دارند وبه همین مناسبت است که درارائه ضوابط برای فونت تابلو ها ، معمولاٌ توصیه میشود دربافتهای تاریخی ازخطوط سنتی – که متناسب با کالبد وروحیه حاکم براین مناطق است – استفاده شود.
درهر صورت تابلوجایی نیست که طراح ، سلیقه وذائقه شخصی خود را بیان کند بلکه باید از معانی مستتر درشکل حروف انتخاب شده آگاه باشد و از خطرهای استفاده نامناسب ازفونتهای مورد علاقه بدون توجه به تناسب وخوانایی آنها بپرهیزد .
• مختصر نویسی (استفاده ازحروف اختصاصی یا Abbreviation )نباید درتابلوهامورد استفاده قرارگیرد .
اختصارات ممکن است موجب سردرگمی شوند و نوعی احساس بیگانگی به وجود آورند ودرنهایت ازخوانایی بکاهند .
نقطه گذاری (punctuation) نباید در تابلو ها مورد استفاده قرارگیرد . هیچ گونه ویرگول ، نقطه وخط کشی ، زیر کلمات قابل استفاده نیست .

• رعایت اصول صفحه آرایی نظیر فضای کافی میان حروف ، واژگان سطرها و درنظر گرفتن حاشیه ها در خوانایی تابلو ها مؤثر است وباید رعایت گردد .
۳-۲- اختصار
« اختصار فنی است که درآن با صرف حداقل انرژی وبه کارگیری کمترین عناصر بصری حداکثر واکنش و توجه بینده برانگیخته می شود نظم و ترتیب سهم بسزایی دربه وجود آوردن یک طرح ساده ایفا می کند صراحت ومنفرد ومحدود بودن عناصر وحذف ریزه کاریها وجزییات کم اهمیت ودرجه ، ازخصوصیات دیگر فن ساده کردن طرح است » ۱۱

• چنان که دربخش نخست ذکر شده اختصار یکی از ویژگیهای تعریف کننده تابلو است . عدم رعایت این ویژگی موجب می شود تابلو ها کارکردی بهینه نداشته باشد . بیندگان تابلو اگر سواره باشند درکسری از دقیقه واگر پیاده باشند حداکثر درچند دقیقه بینده تابلوها هستند ، به همین دلیل است که خوانایی تابلو در پیوند مستقیم بااختصار قراردارد . تابلو ها به عنوان ابزاری برای اطلاع رسانی ، آموزش عمومی ونشان دادن ساختار ،کارکرد وحتی معرفی فرهنگ وتاریخ شهر از جمله فرصتهایی است ک تابلو ها دراختیار پیام دهندگان قرار می دهند . اما نحوه پیام رسانی به وسیله تابلو با سایر رسانه ها متفاوت است وباید ازتوجه به شرایط خاص آن – که اختصار ایجاب می نماید – انجام پذیرد .
۳-۳ تداوم وجامعیت
خوانایی تابلو ها به صورت منفرد نمی تواند موفقیت سیستم اطلاع رسانی محیطی را تضمین کند ووجود نظمی که به موجب آن ، اطلاعات لازم به صورت جامع ویاتوالی مناسب درزمینه های گونا گون دراختیار شهروند گذاشته شود ، ضروری است .درحال حاضر بسیاری ازاطلاعات اساسی دراختیار شهروندان قرار نمی گیرد یا اینکه به صورت گسسته وجزیی منتشر می شود وبه ندرت خیابانها ازسیستم جامع اطلاعاتی بهره مند هستند.

سیاست اطلاع رسانی محیطی می تواند به این سمت هدف گیری کند که به هرکسی درهرزمانی بگوید که کجا هست ، درآن مکان چه امکانات وفرصتهایی وجود دارد ،
چه محدودیتهایی برای رفتار او درآن مکان مقرر شده است وبرای حرکت به سوی مکان دیگر چه باید بکند . باتوسعه سنجیده سیستم تابلو ها ی عمومی ، همراه با کنترل تابلو ها ی خصوصی ، شهرمی تواند خوانا ، پر معنی وگویا باشد .
این سیستم به نوبه خود به دو سیستم فرعی تقسیم می شود : ۱- سیستم اطلاعاتی برای مردم پیاده ؛ یعنی تابلو هایی که در پیوندگاه های مهم حمل نقل وسایر مراکز اصلی نهاده می شود و اطلاعات بسیاری در زمینه جهت یابی ، تاریخ ، اکولوژی ، امکانات وسایر موارد ضروری در شهر ارائه می کند .

۲- سیتسم اطلاعاتی برای رانندگان ووسایل نقلیه که شامل تابلو هایی که کنترل ترافیک ، هدایتی و … می شود . درهر دو سیستم فرعی ، اصل اساسی بیان پیام این است که شکل قابل دیدن ( Visible) داشته باشد ، با فعالیتی که پیام درمورد آن منتشر می شود متناسب باشد وتاحد ممکن ازجامعیت برخوردار باشد.
به عنوان مثال یک ایستگاه اتوبوس درکاملترین شکلش می تواند حاوی یک تابلوی تصویر اتوبوس که به معنی محل توقف ومسافرگیری اتوبوس است .
یک نقشه ازمسیر اتوبوس ، جدول زمانی حرکت اتوبوس ویک دستگاه پیشرفته مجهز به سرویس گویا و چشم الکترونیک که به ماشنیهای درحال پارک هشدار می دهد وانتقادات مسافرین را ثبت می کند ، باشد .

۳-۴ بسندگی ( پرهیز از زیادگی )
ظرفیت انسان برای دریافت اطلاعات کاملاٌ محدود است، به همین دلیل معیار بسندگی یا کاهش زیادگی از اهمیت زیادی درایجاد تعادل درسیستم اطلاع رسانی محیطی برخوردار است . اگر نصب تابلو ها تنها ازاصل رقابت پیروی کند شهرها به جنگلی از تابلو ها شباهت پیدا خواهد کرد .
پدیده زیادگی (Overload) در بسیاری ازشهرهای بزرگ مشاهده می شود ومسابقه نصب تابلو بین مؤسسات اقتصادی باعث مغشوش شدن چهره شهرها شده است . نکته مهم درمورد تابلوهای تبلیغاتی این است که برخلاف دیگر تبلیغات نمی توانیم هروقت که بخواهیم به سهولت آنها را برچینیم یا نادیده انگاریم . تلویزیون را می توان خاموش کرد ، مجلات را می توان ورق نزد و پوسترها را می توان به آسانی کند یاجابه جا نمود ، اما تابلو های عظیم و پرهزینه تبلیغاتی براحتی قابل برچیدن ویا جابه جا نمودن نیستند .

درحال حاضر بیلبوردها ( تابلو های عظیم تبلیغاتی ) درکنار شریانها ی شهری پر ترافیک وتقاطعهای مهم نصب می شوند.
ویاجلب توجه راننده ، ایمنی حرکت را تهدید می کنند .رشد نا متوازن ، کنترل نشده و قارچ گونه تابلوها ، به ویژه تابلو های تبلیغاتی ، موجب ازبین رفتن سلامت بصری شهرو سردرگمی ونارضایتی بینندگان می گردد . این است که اکنون حرکت گسترده ای برای محدود ساختن
سطوح اختصاص یافته به تبلیغات آغاز شده است به عنوان مثال درنواحی تاریخی شهر پوستن تابلو های تبلیغاتی بزرگ حذف شده اند وهمچین درنواحی مسکونی این شهر از نصب این تابلوها جلو گیری می شود .
تجارنیز در برخی مراکز تجاری برای کاهش بیلبوردها متحد شده اند ؛ زیرا این نوع تابلوها شخصیت محلی مرکز تجاری را تحت تاثیر قرارمی دهند درشهرهای کوچک امریکا نیز قوانین ضد بیلبورد ( Anti-billboardordinance) اعمال می شود وبرای محافظت ازچشم اندازهای طبیعی وحفظ ایمنی نیز حکومت فدرال تدابیری برای محدود کردن یا غیر قانونی اعلام کردن نصب بیلبوردها درامتداد شاهراه ها اندیشیده است .اصول مهمی که برای تامین بسندگی وپرهیز اززیادگی قابل ذکر است به شرح زیر است .
• رقابت بصری فوق العاده که برای جلب توجه مشاهده گرصورت می پذید ، بویژه درنقاطی که راننده با تصمیمات بحرانی مواجه است ، باید حذف گردد .
• اگر چه تعداد دقیق پیامهایی که مردم می توانند تحت شرایط محیطی متقاوت دریافت کنند معلوم نیست ، اما این مسئله قطعی است که مردم از زیادی پیامهای موجود دربسیاری از تقاطعهای موجود گیچ می شوند ، درجه اغتشاش بصری می تواند ازنظر تجربی آزموده شود وبراساس آن ، سیاست تعدیل تعداد تابلوها بویژه تابلوهای تبلیغاتی تعیین شود .
• احترام به خلوت دیگران ، اصلی دیگر است ، افراد باید مزاحمت تابلوها به یژه تابلو های نوری درامان باشند .

جلوه های نیازمند به جلب توجه دیگران ، نظیر تابلو های بسیاری بزرگ ، تابلوهای نورانی چشمک زن یا بسیار نورانی بطور غیر مستقیم ونوری که از تابلو های تبلیغاتی نوری ساطع می شود و دقیقاٌ به پنجره اتاق خواب افراد می تابد بطور آشکار ایجاد مزاحمت می کند .
۳-۵- تعادل ( پر هیز از تسلط وتضاد )
جایی که رقابت نامحدود ، یک قاعده شود قویترین رقابت کننده مسلط می شود .در مورد تابلو ها نیز معمولاٌ تابلو های تبلیغاتی این نقش را ایفا می کنند وبه دلیل بزرگتر بودن

نوپردازی بهتر ، جذابیت بهتر ، جذابیت افزونتر و نصب درمکانهای قابل رؤیت (Visible) تر ، توجه بیشتری را باخود معطوف می سازند . در این زمینه رقابتی حتی ممکن است علایم ترافیکی دیده نشوند یاکمتر جلب توجه نمایند . تابلو های دیگرنظیر تابلو های اطلاع رسانی ، هشدار دهنده ومعرف نیز تحت تاثیر این تابلوها قرارمی گیرند
وبدین ترتیب سیستم اطلاع رسانی محیطی نامتعادل می شود . حل این تضاد بین سیستم اطلاعات محیطی نیازمند یک تلاش عمومی برای تشخیص اولویتها و قواعد لازم برای ایجاد نظم است .
به موجب این تدبیر هرنوع ازتابلو ها حوزه محیطی خاص خودش را دارد وبنا براولویت بندی انجام شده ، مهمترین اطلاعات درمرکز حوزه بصری مکان یابی می شود برای تضمین توزیع برابر یکسان فرصتهای پیام رسانی وکاهش تسلط پیام فرستادن بزرگتربردیگران ، باید ناهماهنگیها و تناقضهای عملکرد نهادهای عمومی دراین زمینه حذف شود وازسوی دیگر رقابت بین منافع خصوصی نیز کنترل شود .
برای الویت بندی درگام اول باید پیامهای عمومی تفکیک نمود . همچنین پیامهای عمومی مهمتر را بر پیامهای عمومی که اهمیت کمتری دارند رجحان داد . به عنوان مثال ازآنجا که توجه رانندگان معمولاٌ به طور مستقیم وبه جلو است وبا افزایش سرعت نیاز بیشتری به تمرکز دارند ؛ تابلوهای راهنمایی ورانندگی وراهنمای مسیر باید در مرکز مخروط بصری رانندگان قرارگیرد و مزاحمت تابلو های خصوصی دراین محدوده به حداقل برسد .

دربین پیامهای عمومی آنهایی که جریان حرکت اتومبیلها ومردم را کنترل
می کنند باید در الویت قرار گیرند وبا استفاده ازابزارهایی نظیر متحد بودن شکلها ، تقویت رنگها آسان بودن فرم پیام ،نور پردازی و نوع کنترل است با زمینه درمعرض توجه قرار گیرند دراولویت بعدی تابلوهای هشدار دهنده واطلاع رسان قرا می گیرند ودر پائین ترین مرحله تابلوهای تبلیغاتی قرار دارند به عنوان مثال بیلبوردها باید دوراز چهار راه های شلوغ ودرجاهایی نظیر پارکینگها یا فضاهای باز مقابل مراکز عمومی – که فاقد تردد سواره است – قرار گیرند البته نباید فراموش کرد که تمرکز بیلبوردها دراین فضاها گاهی اوقات بدون ایجاد مزاحمت برای سایر تابلو ها جاذبه بصری محل را توسعه می دهند ، بنابراین ، اولویت بندی با هدف تضعیف هیچیک از تابلو ها انجام نمی شود بلکه به منظور ایجاد تعادل به نحوی که منافع عمومی ونه مزایای اقتصادی ، تعیین کننده اولویت نصب ومکان یابی تابلو ها باشند ، انجام می پذیرد.

۳-۶ – هماهنگی
انسان طالب وجویای هماهنگی وآرامش خاطر است مانیازمند یم محرکهای مختلف را به یک کل واحد درآوریم وازتشنج بکاهیم تا بتوانیم پدیده ای را به صورت معقولدرآوریم »
از نظر ویتیک هماهنگی عبارت از تعادل بین اجزا است ۱۷ درشهر نیز همانند هرمحیط دیگر این گونه هماهنگی مطلوب ساکنان آن است .درمورد تابلو ها ، هماهنگی را می توان دردوحالت بررسی کرد :
الف – هماهنگی میان تابلوهای مختلف
ب – هماهنگی میان تابلو ها ، محیط پیرامونی وسایر عناصر شهری .
درمورد تابلوهای راهنمایی ورانندگی ، راهنمایی مسیر ، هشدار دهنده وتابلو های معرف مکانهای عمومی ، هماهنگی بین تابلو ها از طریق تعیین جنس ، فرم رنگ ، ابعاد ، اندازه و حروف و…. تامین می شود .درمورد سایر تابلو ها نیز دربرخی ازابعاد ، ضوابط استاندارد تعیین می گردد (مانند ابعاد تابلوهای تبلیغاتی ) ودربرخی دیگر ، ضوابط کنترل کننده (مانند میزان پیش آمدگی تابلوهای معرف واحدهای تجاری ) .اما تعیین این چارچوبها بدین مفهوم نیست که راه حلهای خلاق برای ایجاد هماهنگی با محیط وجود نداشته باشد . به عبارت دیگر بجز تابلو ها ی راهنمایی ورانندگی که از استانداردهای پذیرفته شده بین المللی تبعیت می کنند ، در سایر زمینه ها می توان راه حلها ی مبتکرانه وهماهنگ با محیط را برای تعیین شکل ، رنگ ابعاد ، نورپرداری ، فونتها و … آزمود یکی از جنبه هایی که این ابتکارات را تحت تاثیر قرارمی دهد زمینه ( Background) ای است که تابلو درآن نصب می شود .

در اغلب فعالیتهای گرافیکی زمینه یک کاغذ یک عنصر تعریف شده دو بعدی است درحالی که درگرافیک ، محیط زمینه تابلو ، یک سیستم سه بعدی است که ممکن است نقش مهمی درطراحی ایفاد کند .این زمینه ممکن است یک محیط ساخته شده متراکم یا یک محیط روستایی کم تراکم باشد .
طراح دراینجا باید عوامل طراح دراینجا باید عوامل محیطی نظیر چشم اندا ز
( Perspective) آب و هوا ، نور ، حرکت و … را در نظر بگیرد وبعد دست به طراحی زند. در موقعیتهای خاصی ، مثلاٌ درجایی که طبیعت زیباست ، طراح ممکن است بخواهد تابلو یش با محیط اطراف درآمیزد ، بدین منظور وی می تواند ازمواد شفاف درساخت تابلو کمک بگیرد . یا وقتی ک تابلویی روی یک ساختمان نصب می شود ، طراح باید نوع معماری ساختمان ، رنگ وبافت ( Texture) آنرا درنظر بگیرد .

یکی دیگر از عواملی که بویژه درمحیطهای شهری نقشی مهم درهماهنگی ایفا می کند ، هماهنگی تابلو ها به عنوان جزیی ازمبلمان شهری باسایر عناصر این مجموعه است « عناصر مبلمان شهری را می توان به گروهای گوناگونی تقسیم کرد :عناصری که با ترافیک سروکاردارند حصار کنار خیابانها ، ایستگاه اتوبوس و سکوی پلیس راهنما ، عناصری که به تاسیسات شهری ارتباط پیدا می کنند مانند چراغ روشنایی ، پستهای برق، تلفن گاز و شیر آتش نشانی ، مبلمانی که در پارکها ومیدانها برای زیبایی وگذران اوقات فراغت مورد استفاده قرار می گیرند .
مانند نیمکت ، نرده ها ، آبخوری ، وسایل بازی ، مجسمه ، عناصر شهری که در پیاده روها تعبیه می شوند وجنبه خدماتی دارند مانند با جه تلفن ، پست ، فروش بلیت و سطل زباله ۱۸
متولی ایجاد هریک ازاین عناصر، سازماندهی خاص است ، اما این سازمانها نیز معمولاٌ رعایت اصول هماهنگی را در عناصر تحت اداره خویش ننموده ا ند ودر مجموع هماهنگی اندکی بین عناصر متعدد تشکیل دهنده مبلمان شهری مشاهده می شود . با وجود این ، ایجاد هماهنگی بین تابلو ها وسایر عناصر به عنوان یک معیار باید مد نظر برنامه ریزان باشد .
این هماهنگی می تواند تا حدی از طریق جنس ، رنگ وفرم ، حداقل درارتباط با پاره ای از عناصر مبلمان شهری ، ایجاد گردد .

به هرحال باید توجه داشت که زیبایی وهماهنگی تابلو بامحیط وپیام تابلو ارتباط متقابل دارد و تابلو می تواند مکمل فضای معماری وشهری باشد . البته بدیهی است که درمورد تابلو های راهنمایی ورانندگی یکنواختی ، مقدم برهماهنگی بامحیط است . اما در مورد سایر تابلو ها تلاش درجهت هماهنگی بامحیط ضروری وستودنی است .
۳-۷ – تنوع وهویت
اگرچه وضع ضوابط واستاندارد ها باهدف کنترل رقابت بین پیام رسانان وایجاد نظم بصری خواه نا خواه قدری ازتنوع می کاهد ، اما با توجه به اینکه هدف ازوضع ضوابط هم شکلی ویکنواختی کامل تابلو ها – که موجب کاهش تنوع بصری درچهره وسیمای شهر می گردد – نیست ، باید معیارتنوع را در برنامه ریزی تابلو ها درنظر داشت .در حال حاضر تابلو هایی که لزوماٌ نیازی به یکنواخت بودن آنهانیست ، مثل تابلوی مغازها، به طور فزاینده ای بکنواخت شده اند وبه عبارت دیگر شکلهای تکراری کارخانه ای ، وجه غالب تابلو ها راتشکیل داده اند .

تابلوها شبیه به هم هستند ؛ چه آنکه مربوط به رستوان باشند یا سوپر مارکت ویا فروشگاه لباس استفاده ازسمبلها وپیکتو گرامها کمتر مشاهده می شود . تابلو ها باید به طور مستقیم جریان زندگی ، فعالیت مردم وساختار قضایی مکانی را که درآن قرارگرفته اند بازتاب دهند .

تابلوها ذهن مردم را به طور جدی مشغول می کنند . بنابراین درجایی که انبوه مردم به طور متراکم برای تفریح گرد آمده اند تابلو ها نیز باید متناسب با محیط ، چنین روحیه ای داشته باشند .درپارکها وفضاهای آرام که مورد استفاده مردم برای آرامش واستراحت است .تابلو ها نیز باید به نحوی طراحی وکنترل شوند که این آرامش راتامین نمایند .
اصولاٌ درطراحی تابلو برای مناطق خاص باید چهار عامل تاریخ ( History) فعالیت (Activity) تراکم ( Intenesity ( و قومیت ( Coherence) را در نظر گرفت تاتنوع مطلوب حاصل آید وتا حدممکن درمناطقی که واحد هویت ویژه است ، تابلو ها نیز تقویت کننده این هویت باشند .
یکی از مسائل مهم درزمینه تنوع رعایت حد اعتدال است بیننده درعین حال که ازتنوع محیط به هیجان می آید احساس کند نوعی همبستگی ( Coherence)بین تابلو ها وجود دارد . نسار دراین زمینه پژوهشی انجام داده است دراین پژوهش تنوع و پیچیدگی تابلوها باشاخصهای گوناگونی نظیر تغییر اندازه ، اختلاف میان علایم وموقعیت ومرکزیت آنها نسبت به زمینه ، شکل ،رنگ ، نحوه نصب ونوع اندازه گیری شده است
به نظر این محقق تنوع ، تحرک وهیجان را افزایش می دهد ، اما باعث کاهش همبستگی می گردد و همبستگی موجب افزایش آرامش می شود . نتایج تحقیق او درزمینه عوامل مؤثری برخوشایندی تابلو ها نشان می دهد که تنوع درحد متوسط ، در حالتی که همبستگی درحداکثر باشد ، بیشترین خوشایند ی را به وجود می آورد . اگر چه تحقیق یاد شده رانمی توان درهمه جا قابل تعمیم دانست اما می توان پذیرفت که تنوع متوسط می تواند ازسویی باعث افزایش هیجان ، تحرک وخوشایندی وازسویی دیگر عامل ایجاد تضاد واغتشاش بصری نخواهد بود .
۳-۸ – توجه به نقش مردم و تمرکز روی استفاده کننده
برخلاف پاره ای ازفعالیتهای هنری – که هنرمندان اثری براساس سلیقه و پسند خود
می آفریند وبعد از عرضه عمومی ، بازتاب خود را درجامعه به نظاره می نشیند –در عرصه گرافیک محیطی ، طراحان لزوماٌ باید از نگرشها وترجیحات گروه های مختلف بهره بردار آگاه باشند و توجه دقیقتری نسبت به نیازهای آنها معطوف دارند ، چراکه تابلو ها خواه ناخواه درمعرض دید مردم قرارمی گیرد ، لذا حذف نقش آنها در فرایند طراحی تابلو ها ، محروم نمودن ایشان ازحق اظهار نظر درمورد یک مسئله عمومی است ، برخی ازطراحان نااگاهانه تابلوهایی را طراحی می کنند که فقط برای خودشان قابل درک است ، تمرکز روی استفاده کننده باعث می شود که طراح این اشتباه را تکرارنکند .نقشهاومسئولیتهای مردم را فرایند طراحی تابلوها باید تعریف وبه وسیله همه ادارک شود . طراحان باید سمبلهایی که برای درج درتابلوها درنظر گرفته اند طراحی کنندتا ببینند مردم معنی آنها را می یابند یا خیر این کارباید ازطریق مطالعات میدانی انجام شود . اماچون برای همه طراحان چنین میسر نیست ، پیشنهاد می شود

که حداقل طراحان بایکدیگر وهمچنین کارفرما وبهره برداران برجسته مشورت کنند . قابل فهم بودن( Understandabiliy) درمعرض دید ( Visbility) وخوانا بودن ( Legibility) یک تابلو را می توان از طریق تحقیقات میدانی ارزیابی واندازه گیری نمود.

همچنین جالب بودن تابلو بستگی به نظر مردم دارد . جان وودگرافیست ومحقق استرالیایی دراین باره می نویسد . « درشهرهای ما جنگلهایی از تابلو وجود دارد ، حتی حومه ها بیشتر وبیشتر به اشتغال تابلو ها درمی آیند . بنابراین وقتی شما ازجلو تابلویی عبور می کنید وآن تابلو توجه شما را جلب می کند ، حتماٌ چیز خیلی خاصی درآن وجود داشته است .

این چیز خاص چیست ؟به نظر من یک کل قابل درک بودن (Concievedasawhole) است ، بدین نحو که عنصر گرافیکی وساختار تکنیک نمایش همه یکدیگر را به گونه ای تکمیل نمایند تا تاثیری بیش از هریک از اجزای آن تولید کنند »

نظر مردم رادر مورد تابلوها با پژوهشهای تجربی درسه زمینه زیر می توان جویا شد .
۱- معنا شناختی : آیا سمبلهای طراحی شده پیام مورد نظر را به وضوح به مردمی که دارای فرهنگهایا حداقل خرده فرهنگهای متفاوت هستند می رساند ؟
۲- ترکیبی : آیا ارتباط یک تصویر بصری به یکدیگر تصاویر وسمبلهای مندرج درسیستم تابلو ها قابل درک است و آیا این تصویر باکل طرح تناسب دارد ؟
۳- عملی : آیا تابلو قابل رؤیت است وتحت شرایط و ابعاد متفاوت دیده
می شود؟
چیریس لدلو ( Chiris Ludlow) طراح سیستم تابلو ها ی متروی لندن به تاثیر متقابل تابلو ها ومردم اشاره می کند : « فراخنای گرافیک محیطی بسیار گسترده است
وازتابلوهای گرفته تا تابلو های نام مغازه ها و صفحه نام فرد
(( Name platesرا در برمی گیرد .به همین دلیل طراحی تابلو رانمی توان تنها درعرصه گرافیکی مدنظر قرارداد بلکه این حرفه راباید به عنوان حرفه ای کارکردی ( Functional )پذیرفت . به همین دلیل ممکن است مردم به ظاهر به تابلو ها توجه نکنند اما در واقع تابلو ها تاثیر بسزایی دربرداشت مردم از محیط دارند . به عنوان مثال ووقتی تابلو های جدید درایستگاه زیر زمینی ویکتوریا نهاده شد آنها فکر کردند ایستگاه نوسازی شده است ۳۲ »

جرالدوایزمن که درعرصه تابلوها ی راهنما مسیر واطلاع رسان فعالیت
می کند نیز تاکید دارد که یک محقق دراین زمینه بدون انجام بررسیهای شبیه سازی و پیمایشی وشناخت روشهای گوناگون که مردم بتوانند راه را پیدا کنند ، نمی تواند راه حلهای مناسبی برای طراحی سیستم پیدا کردن مسیر ( WayFinding) بیابد تمامی این یافته ها مؤید لزوم توجه به نقش ونظرمردم دربرنامه ریزی و طراحی تابلو ها است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 11700 تومان در 54 صفحه
117,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد