دانلود مقاله شناسایی و تعیین غالبیت علفهای هرز با شاخصهای کمی در مزارع گندم دیم استان آذربایجان شرقی

word قابل ویرایش
4 صفحه
5700 تومان

چکیده

نخستین گام جهت اتخاذ روشهای اصولی مبارزه با علفهای هرز، شناسایی، بررسی اهمیت نسبی، تراکم و آشکار سازی ویزگیهای زیستی آنهامی باشد. با توجه به تنوع علفهای هرز در مزارع گندم دیم استان، طی چهار سال (۱۳۸۷-۱۳۸۴) این مزارع از مرحله ساقه دهی تا اواخر خوشه دهی، با هدف اطلاع از وجود علفهای هرز خاص، با تعیین فراوانی، یکنواختی و تراکم گونه های هرز درکل سطح استان ۱۹) شهرستان ) مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. انتخاب مزارع بصورت تصادفی و آمار برداری بطور سیستماتیک، مطابق الگوی حرف W با کادر ۰/۵×۰/۵متری انجام گرفت. از مجموع ۱۶۱ مزرعه بررسی شده، تعداد ۱۳۷ گونه متعلق به ۱۰۱ جنس از ۲۸ خانواده گیاهی شناسایی شد. بیشترین تعداد را خانوادههای کاسنی با ۲۲ گونه، شب بو با ۱۹ گونه، پروانه واران با ۱۴ گونه و گاوزبان با ۱۱ گونه به خود اختصاص دادند. از میان گونههای هرز ظاهر شده در سطح استان، بیش از ۹۴ درصد گونه ها جزء دو لپه ایها و بقیه از تک لپه ای ها بود. از این تعداد بیش از ۲۴ درصد گونههای هرز، دایمی و ۷۵/۹ درصد بقیه از یکساله و دو سالهها بودند. بیش از ۶۰ در صد گونههای شناسایی شده متعلق به گیاهان مفید با خواص داروییمی باشند.

کلمات کلیدی: استان آذربایجان شرقی، یکنواختی، فراوانی، تراکم، علفهرز، گندم دیم

مقدمه

در سالهای اخیر افزایش روز افزون جمعیت جهان و بروز بحران غذا برای اکثر کشورها بویژه کشورهای در حال توسعه و فقیر و مزایای مختلفی که گندم در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی دارد، این گیاه را تبدیل به ابزار سیاسی- اقتصادی کرده است . این گیاه یکساله از خانواده غلات و جنس تریتیکوممی باشد. هرچند که این گیاه خاص مناطقی با شرایط آب و هوایی معتدل است ولی به دلیل داشتن قدرت سازگاری بالا، در حال حاضر کشت آن در اکثر نقاط دنیا حتی سیبری امکان پذیرمی باشد(.(۶در ایران گندم(آبی و دیم ) حدود

سومین همایش علوم علفهایهرز ایران، بهمنماه ۳ ۱۳۸۸

۶/۵ هکتار از سطح زیر کشت محصولات زراعی را به خود اختصاص داده است که از این میزان ۴ میلیون هکتار زیر کشت گندم دیم و بقیه زیر کشت گندم آبی است با این وجود بیش از ۶۰ درصد از گندم تولیدی از مزارع آبی و کمتر از ۴۰ درصد از مزارع دیم بدستمی آید. استان آذربایجان شرقی با سطح زیر کشت ۱۲۵۰۶۸ هکتار گندم دیم از مهمترین مناطق تولید این محصول در کشور محسوبمی شود. با توجه به اینکه متوسط عملکرد گندم آبی و دیم در دنیا ۲/۷ تن در هکتار است چنانچه ایران موفق شود تولید گندم آبی و دیم خود را به سطح متوسط دنیا برساند در این صورت موفق خواهد شد با ۶/۵ میلیون هکتار سطح زیر کشت، سالانه بیش از ۱۷ میلیون تن گندم تولید کند(.(۳ عوامل مختلفی عملکرد گندم در واحد سطح در ایران را تحت تاثیر قرارمی دهد که علفهای هرز یکی از مهمترین این عواملمی باشند. حفاظت گیاهان زراعی از علفهای هرز یکی از ارکانهای اساسی تولید محصولات زراعی در سراسر جهان و حتی در کشورهای پیشرفته است و بدون شناخت و مطالعه، کنترل صحیح آنها امکان پذیر نیست. در حال حاضر کشورهای توسعه یافته توانسته اند خسارت ناشی از علفهای هرز را به ۵ درصد کاهش دهند در حالی که در کشورهای در حال توسعه میزان خسارت آنها بیش از ۲۵ درصد برآورد شده است(.(۱ برای مدیریت صحیح و کنترل بهتر علفهای هرز لازم است فلور هر منطقه دقیقا شناسایی و سپس تصمیمات بجا در هر منطقه اعمال گردد. پراکنش علفهای هرز و قدرت توسعه آنها از مهمترین عوامل عدم کنترل این گیاهان محسوبمی شود. ترکیب جوامع علفهای هرز تحت تاثیر عوامل زیست محیطی، زراعی و مدیریتی قرارمی گیرد.

پژوهش حاضر به منظور شناسایی جامع و کامل علفهای هرز موجود در استان و ارائه راهکار مناسب برای کنترل آنها، ایجاد زمینه مناسب برای کارهای تحقیقاتی کامل تر و جلوگیری از کاهش عملکرد این محصول مهم و حیاتیمی باشد(.(۵

مواد و روشها

در این بررسی که در طی چهار فصل رویشی (۱۳۸۷-۱۳۸۴)با مراجعات مکرّر به مزارع دیم، گونههای هرز در مراحل مختلف رشدی شناسایی و با شاخصهای کمی ریاضی مورد ارزیابی قرار گرفت. به همین منظور هر سال در چندین شهرستان با توجه به سطح زیرکشت، مطابق(جدول (۱ تعداد مزارع مشخص گردیده و مورد ارزیابی قرار گرفت.

انتخاب مزارع، تصادفی و نمونهبرداری از آنها بر اساس درصد فراوانی مزارع با توجه به سه مقیاس زیر بود. نوع :a مزارع یک تا ۵ هکتاری، نوع : b مزارع ۶ تا ۱۵ هکتاری، نوع :c مزارع ۱۶ هکتار به بالا که به ترتیب با ۵، ۹ و ۱۳ عدد کادر چوبی ۰/۵ × ۰/۵ متری بصورت سیستمیک و منظم در قالب شکل حرف W با فواصل ۲۰ قدم، در مزارع انتخابی اقدام به نمونهبرداری گردید. لازم به ذکر است، چون اکثر مزارع در استان از یک تا ۵ هکتاری بودند، نمونه برداری نوع a اعمال شد.

زمان نمونه برداری در مناطق مختلف استان با فلورهای نسبتاً متفاوت از اواخر پنجه زنی تا اواخر مرحله خوشه رفتن گندم دیم بود. علفهای هرز داخل کادرها به تفکیک جنس و گونه دقیقا شناسایی و شمارش شده و مراحل فنولوژی گیاهان و گندم در فرمهای مخصوص مزرعهایی و کادری ثبت گردید. سپس با استفاده از فرمولهای ریاضی، برای هر گونه گیاهی در مزارع مورد ارزیابی، محاسبات فراوانی، یکنواختی، تراکم در واحد سطح و میانگین تراکم انجام گرفت

جدول – ۱ سطح زیر کشت گندم دیم شهرستان بر حسب هکتار و تعداد مزارع مورد ارزیابی

سطح زیر کشت تعداد مزارع
کمتر از ۵۰۰ هکتار ۲ مزرعه
۵۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار ۳ مزرعه
۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ هکتار ۴ مزرعه
۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ هکتار ۶ مزرعه
۱۰۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ هکتار ۸ مزرعه
۱۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ هکتار ۱۱ مزرعه
۳۰۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ هکتار ۱۵ مزرعه

The 3rd Iranian Weed Science Congress, February 2010 Page 3

۴ بیولوژی علفهایهرز

نتایج و بحث

با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش چهار ساله در ۱۹ شهرستان استان، کلاً تعداد ۱۶۱ مزرعه با ۸۰۵ عدد کادر چوبی ۰/۲۵ متر مربعی آماربرداری و ارزیابی گردید. بر اساس نتایج این بررسی تعداد ۱۳۷ گونه علفهرز متعلق به ۱۰۱ جنس از ۲۸ خانواده گیاهی شناسایی و ارزیابی شد. بزرگترین خانواده از نظر تعداد گونه گیاهی، به ترتیب خانواده کاسنی با ۲۲ گونه، شب بو با ۱۹ گونه، پروانه واران با ۱۴ گونه و تیره گاوزبان با ۱۱ گونه علفهرز بیشترین گونه گیاهی را بخود اختصاص دادند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 5700 تومان در 4 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد