دانلود مقاله نقدی بر کتاب زندگی قوام السلطنه

word قابل ویرایش
32 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

نقدی بر کتاب زندگی قوام السلطنه

مقدمه:
کتاب «میرزا احمد خان قوام السلطنه» حاصل تحقیق و نگارش آقای دکتر باقر عاقلی است که وی این مجموعه را براساس اسناد معتبر گرد آوری کرده اند و به شرح سوانح زندگی قوام السلطنه پرداخته است.

بنابه اظهارات آقای دکتر عاقلی دوستان وی ایشان را در گرد آوری این مجموعه یاری داده اند از قبیل کسانی همچون جناب آقایان مسعود سالور، آقای نظام شهیدی، آقای امیر باقری که نویسنده از همه این دوستان کمال تشکر را دارد.
این کتاب با همکاری همه دوستان در بهار ۱۳۷۶ در انتشارات جاویدان تدوین و به چاپ رسیده است. این کتاب دارای نثری روان و با قلمی زیبا به نگارش درآمده است و دراین مجموعه همه سالها به یک صورت ذکر شده (یعنی همه سالها شمسی ذکرشده) حوادث به ترتیب سالها مورد بررسی قرار گرفته. دراین کتاب فعالیتها و همه وقایع زند

گی آقای قوام السلطنه در دو بخش مجزا مورد بررسی قرار گرفته است. کتاب دو بخش دارد:
بخش اول: قوام در دوران قاجار: که شامل فعالیتهای قوام السلطنه در قبل از مشروطیت ۲/ بعداز مشروطیت ۳ / فرمانروای کل خراسان و سیستان ۴/ برکناری سید ضیاء الدین و رئیس الوزرائی قوام السلطنه ۵/ رئیس الوزرائی دوم قوام السلطنه.
بخش دوم: قوام در دوران پهلوی: ۱/ قوام در اروپا ۲/ نخست وزیری چهارم قوام السلطنه ۳/ نخست وزیری پنجم قوام السلطنه.
زندگینامه قوام السلطنه:
احمد قوام در ۱۲۵۲ ش. در تهران متولد شد مادرش طاووس خانم دختر میرزا محمد خان مجدالملک سینکی و پدرش معتمد السلطنه مردی نسبتاً با سواد و در امور مالی بصیر وآگاه بود فوق العاده خسیس بود و درجمع آوری مال و منال از هیچ کوششی فروگذار نمی کرد و در مشاغل خود منافع شخصی اش را در نظر می‌گرفت نه منافع دولت را. احمد قوام یکسال بیشتر نداشت که از نوازش مادر برای همیشه محروم شد. بعد از ۶ سالگی تحصیلات مقدماتی آغاز کرد پس از فراگرفتن خواندن و نوشتن و تلاوت کلام ا… ، تحصیلات متوسطه و عالی خود را آغاز نمود.

او نیم قرن از عمر خود را در دوران حکومت قاجاریه گذرانید و مانند تمام اعیان‌زادگان آن زمان تحصیلات خود را در سطح عالی تحت نظر معلمین خصوصی به اتمام رسانید و دروسی مانند ادبیات فارسی وعربی و سیاقنوسی، معانی بیان منطق و علم کلام و فقه و اصول را به طور کامل فرا گرفت او خط را به زیبایی می‌نوشت. در تربیت و مراقبت از تحصیل قوام دودایی از میرزاعلی خان امین الدوله و محمد تقی خان مجدالملک ثانی که از اعاظم رجال سیاسی و علمی بودند سهمی به سزا داشتند. وی برای ادامه تحصیل چندی به اروپا سفرکرد.

قوام السلطنه درمسائل سیاسی شمی قوی داشت و همیشه شخصیت ایرانی و استقلال فکری خود را بروز می داد. و در برابر خارجی ها هرگز احساس حقارت نمی‌کرد. قوام مردی مقتدر و جاه طلب بود از این رو به احدی حتی شاه اجازه دخالت درامور مربوطه را نمی داد. در دشمنی کینه توز و در دوستی وفادار بود به حفظ قانون اساسی اعتقاد داشت ادیب و ادب پرور بود فطرتاً درویش مسلک بود.

قوام مردی متمول بوده و در عین حال بذال و خراج هم بود. مایه اصلی ثروت او از اجاره داری آستانقدس رضوی سرچشمه گرفته بود قبل از رفتن به خراسان بهترین و زیباترین خانه تهران متعلق به او بود. او پرورده دوران استبداد بود پیشکش دادن و پیشکش گرفتن جزء آداب و رسوم کهن ایران بود از این رو قوام از این قبض و اقباض روگردان نبود و طبق سنن آن روز به این عمل دست می‌زد.
قوام در ۲۰سالگی با اشرف الملوک دختر محمد حسن خان حاجب الدوله ازدواج کرد. در دسال ۱۳۲۵ با خانم زهرا فدائی در لاهیجان ازدواج کرد و صاحب یک پسربه نام حسین شد درهنگام فوت قوام حسین ۸ ساله بود واو هم در سال ۱۳۶۲ در اروپا درگذشت.

قوام پس از پشت سرگذاشتن ۸۲ بهار از زندگی اش در ۳۱ تیر ۱۳۳۴ در تهران درگذشت.

فصل اول
قوام السلطنه قبل از مشروطیت :
قوام السلطنه از اواخر سلطنت ناصر الدینشاه وارد دربار شد و تا زمان ۵ پادشاه بعد از اوهم دارای مقامات بزرگ بود. قبل از مشروطیت ۲ بار صدر اعظم شد و مدتی هم ریاست دربار مظفرالدین شاه را بر عهده داشت که میزرا احمد خان وزیر حضور با پیشکشی پنج هزار اشرفی به مظرالدینشاه این لق با از آن خود ساخت و معروف شده به میرزا احمد خان «قوام السلطنه».
قوام چندی در دربار ناصرالدینشاه منشی حضوری بود ولی سودای تحصیل دراروپا داشت بعد از مرگ ناصرالدینشاه تصمیم به دامه تحصیل در اروپا گرفت ولی صدارت امین الدوله دایی او چندی این

تصمیم به تعویق انداخت پس از کناره گیری امین الدوله از صدارت قوام عازم اروپا شد و قریب سه سال به تحصیل پرداخت توقف وی در اروپا در طرزتفکرش اثر گذاشت صاحبنظر و متجدد شد و به اصول دموکراسی اعتقاد پیدا کرد از این رو در راه استقرار مشروطه کوششهای زیادی نمود و تا آخر عمر به رژیم مشروطه وفادار ماند.

فصل دوم
قوام السلطنه بعد از مشروطیت:
عصر روز ۲۴ تیر ۱۲۸۸ – جنگ درتهران که از چند روز قبل بین قوای قزاق و مجاهدین مشروطه خواهان آغاز شده بود با شکست قوای قزاق و پیروزی مشروطه خواهان پایان پذیرفت.
قوام پش از صدور فرمان مشروطیت تا فوت مظفر الدینشاه همچنان رئیس دفتر بود. پس از انتخاب شدن سردار اسعد بختیاری به وزارت امور داخله میرزا احمد خان قوام السلطنه را به معاونت وزارت داخله برگزید. حضور قوام در عمارت بهارستان و عضویت او در هیئت صدور احکام او را با کمیسیون

عالی آشنا ساخت و سردار اسعد علاقه زیادی به قوام پیدا کردسردار اسعد در امور دیوانی و اداری سابقه‌ای نداشت پس به شخصی که این سابقه را داشته باشد نیاز داشت و او در بین مشروطه خواهان کسی مناسبتر از قوام را نیافت. بعد از سردار اسعد مستوفی الممالک نخست وزیر شد و او میرزا احمد خان قوام السلطنه را به وزارت جنگ منصوب کرد. قوام درکابینه صمصام السلطنه

وزارت داخله را عهده دار بود. و از همان زمان برای تشکیل ژاندارمری اقدام کرد. واز افسران سوئدی برای این امر درنظر گرفت اولین گروهی که در ۱۲۹۰ ش . وارد ایران شدند ۳ نفر بودند که بعد از این تعداد بیشتر شد. او در طول زندگی سیاسی خود همیشه به ژاندارمری توجه خاص داشته است. بعداز صمصام السلطنه میرزا محمد علی خان علاء السلطنه به رئیس الوزرایی انتخاب شد و میرزا احمد خان را وزیر مالیه کرد. و مدتی هم فرمانروایی آذربایجان را به عهده داشت.

فصل سوم
قوام فرمانروای خراسان و سیستان:
کابینه مستوفی الممالک دربهمن / ۱۲۹۶ برای اداره امور ایالت پهناور خراسان به قوام السلطنه اختیارات مطلق داد.
قوام السلطنه تنها فردی بود که والیگری خراسان و سیستان را تواماً خواستار شد ازجمله کارهایی که در طی این دوران انجام داد:
۱- تاسیس ژاندارمری و تظمیم
۲- گارد مخصوص والی
۳- خرید پنچ هزار قبضه تفنگ
۴- مجازات شدید برای شهرب مسکر
۵- تعمیم و گسترش فرهنگ و معارف
۶- قوام از شهر مشهد کاندیدای مجلس چهارم شد.
۷- اجاره داری آستان قدس را بر عهده داشت.
۸-درهمین زمان (۱۳۰۰) بود که بازداشت شد و به مدت ۵۲ روز در زندان کودتاگران عشرت آباد افتاد.

فصل چهارم
برکناری سید ضیاء الدین و رئیس الوزرائی قوام:
هنگامیکه قوام در سال ۱۳۰۰ در زندان عشرت آباد زندانی بود ملک آراء رئیس تشریفات به ملاقات او آمد و قوام را با خود به کاخ فرح آباد برد و قوام در آنجا فرمان رئیس الوزرائی خود را دریافت کرد.
درهمین ملاقات بودکه موافقت احمد شاه را برای آزادی زندانیان سیاسی که حدود ۲۰۰ نفر وبودند جلب کرد.
اقدمات قوام پس از رسیدن به منصب رئیس الوزرایی :
قوام از زمانیکه فرمان رئیس الوزرائی را دریافت کرد: (او درکابینه اول خود سردار سپه را به وزارت جنگ منصوب کرد)
• ازمجلس برای وزیر مالیه اختیاراتی دریافت کرد و درامور مالی و اصلاحاتی انجام شد.
• برای اولین بار بودجه مملکتی را به مجلس برد و به تصویب مجلس رساند.
• قرارداد ۱۹۲۱ که بین ایران و شوروی بود مدتهابود که بلاتکلیف مانده بود و شوروی خواهان مشخص شدن وضعیت این قرارداد بود در زمان قوام در ۲۳ آذر ۱۳۰۰ به تصویب مجلس رسید در ۲۶ فصل تنظیم شد.

• قوام در این زمان قشون متحد الشکلی را مرکب از بریگارد مرکزی، قزاقها، ژاندارمرها و باقی مانده پلیس جنوب بودند و تعداد آنها ۳۰ هزار نفر بود بوجود آورد وپنج لشگر مجهز درمرکز وشرق و غرب و جنوب و شمال غربی پی ریزی کرد.
در ۲۹دی ۱۳۰۰ به علت مشاجره شدیدی که بین او و مصدق السلطنه وزیر مالیه خود بوجود آمد از کار کناره گیری کرد و مشیر الدوله جانشین وی شد.
به علت مشکلات عدیده ای که در زمان مشیر الدوله بوجود

آمد ازجمله (تحصن آزادیخواهان در مجلس و اجتماع مخالفین درمسجد شاه) و … مردم و مجلس خواهان برکناری او شدند و مجلس مجدداً قوام را به رئیس الوزرائی برگزید. و قوام این بار کار خود را با قاطعیت تمام آغاز کرد.

فصل پنجم:
رئیس الوزرایی قوام السلطنه : (۱۳۰۱-۱۳۰۰)
قوام پس از اینکه برای دومین بار از سوی مجلس به مقام وزرایی انتخاب شد مهم ترین مشکلش در این زمان تندرویهای رضاخان سردار سپه بود. قوام کسی نبود که در مقابل خود سری های سردار سپه سکوت کند ابتدا درمقام موعظه و نصیحت با سردار صحبت کرد و سپس به رهبری سید حسن مدرس درمجلس او را موعظه کرد که حملات مجلس به سردار سپه ابعاد گسترده ای یافت و درمطبوعات نیز منعکس شد.

قوام در روز بعد از جریان مجلس هیأت وزیران را تشکیل داد و سردار سپه را نسبت به کارهایش مورد توبیخ و سرزنش قرار داد و درنهایت هم او را از وزارت جنگ برکنار کرد (برخورد با سردار سپه)
اقدامات قوام در دوره دوم نخست وزیری:
۱٫ برکناری سردار سپه از وزارت جنگ که تخم کینه و دشمنی در دل سردار سپه ایجاد کرد و او قصد از میان برداشتن قوام را داشت چون فقط قوام دربرابر خواسته‌های سردار سپه می توانست مقاومت کند.
۲٫ قوام می خواست با بوجود آوردن خط سومی در سیاست خارجی ایران را از استثمار دو همسایه شمالی و جنوبی شوروی و انگلیس نجات دهد او می خواست در اصلاح امور اقتصادی از امریکا کمک بگیرد و به همین مناسبت هم منابع نفتی شمال را به یک شرکت امریکایی به نام استاندار اویل واگذار کرد و این امر را با متولیان مجلس و هواداران خود از جمله حسن مدرس، تیمور تاش و نصرت الدوله درمیان گذاشت و در روز ۲۰ آبان ۱۳۰۰ این طرح را به تصویب مجلس رساند.
۳٫ قانون هیأت منصفه و حاکمه وزراء را تقدیم مجلس نمود به تصویب رساند.
۴٫ همچنین قانون یا طرح استخدام مستشاران خارجی را برای سامان دادن به اوضاع اسفناک مالیه را نیز به تصویب رساند.

۵٫ قانون تشکیل خزانه داری کل را نیز به تصویب مجلس رساند.
۶٫ قانون دیگری تحت عنوان اعزام محصلین نظامی به اروپا به تصویب مجلس رسانید. او ابتدا تصمیم داشت نیروهایی از فرانسه استخدام کند ولی انگلیس موافقت نکرد ونیروهای نظامی به اروپا اعزام شدند.

قوام السلطنه در ۵ بهمن ۱۳۰۱ در سراشیبی سقوط قرار گرفت و این درحالی بودکه ۴۶ نفر از ۸۳ نفر حاضر در مجلس به او رأی اعتماد دادند و قوام با مخالفت هرچه بیشتر سردار سپه و یارانش مواجه شد. درنهایت قبل از اینکه با رای عدم اعتماد مواجه شد در ۶ بهمن ۱۳۰۱ استعفای خود را به احمد شاه تسلیم نمود و مستوفی الممالک جانشین او شد. در دوره چهارم قوام ازمشهد کاندید مجلس چهارم شده بود.

بخش دوم
فصل اول : قوام در اروپا
قوام انتخابات در دوره پنجم (۱۳۰۲) باز هم کاندیدای نماینده مجلس شد اما این بار از تهران ورای لازم را آورد. ولی قبل از افتتاح مجلس به اروپا تبعید شد و در ۱۶ مهر ۱۳۰۲ توسط وزارت جنگ به اتهام رهبری شبکه ترور رضاخان بازداشت شد و به اروپا تبعید گردید (۱۳۰۹-۱۳۰۲)

با برکناری قوام زمینه برای زمامداری سردار سپه فراهم شد و فرمان رئیس الوزرائی وی توسط احمد شاه امضاء شد. ]با مخالفت انگلیسی ها با قوام و موافقتشان بارضاخان باعث شد در ۹ آبان ۱۳۰۴ زمینه خلع قارجاریه اعلام شود. قوم پس از هفت سال از اروپا به ایران بازگشت مشروطه به اینکه درلاهیجان به چایکاری و برنجکاری بپردازد.[

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 32 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد