مقاله اثرات آللوپاتیک عصاره اندام های مختلف فلفل دلمه ای (.Capsicum annum L) بر میزان رشد و زیست توده دانهالهای خیار، گوجه فرنگی ، فلفل دلمه ای و بادنجان

word قابل ویرایش
10 صفحه
8700 تومان

چکیده
با توجه به این که بعضی گیاهان زراعی دارای اثر آللوپاتیک میباشند، بررسی تاثیر آن بر گیاهان به ویژه در تناوب زراعی و کشت توام از اهمیت خاصی برخوردار است . بر همین اساس ، در این تحقیق توانایی آللوپاتی اندام های فلفل دلمه ای بر میزان رشد بادنجان ، گوجه فرنگی ، فلفل و خیار به طور جداگانه به صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملا تصادفی ، در سیستم کشت هیدروپونیک در گلخانه بررسی گردید. فاکتور اول نوع گیاه (فلفل ، خیار، گوجه فرنگی و بادنجان ) و فاکتور دوم ، نوع اندام عصارهگیری شده (برگ ، ریشه و ساقه ) بود. ابتدا عصاره الکلی پنج درصد وزنی – حجمی حاصل از اندام های برگ ، ریشه و ساقه فلفل تهیه گردید و سپس اثر آنها بر تعداد برگ ، گل ، طول ریشه و ساقه ، وزن تر ریشه و ساقه ، وزن خشک ریشه وساقه ، به عنوان صفات رشد گیاهان نسبت به نمونه شاهد بدون تیمار عصارهدهی ، مطالعه شد. نتایج حاصل نشان داد که عصاره اندام های فلفل در همه موارد اثر یکسانی بر کاهش رشد سایر گیاهان داشته است . هم چنین ازآن جایی که تحت تاثیر عصاره اندام های مختلف فلفل ، عصاره برگ در مقایسه با سایر اندام ها، رشد گیاهان فوق را بیشتر کاهش داده است ، مشخص میشود که برگ دارای اثر آللوپاتی بیشتری میباشد که میتوان این مسئله را به تولید نهایی مواد آللوشیمیایی در برگ مربوط دانست .
واژه های کلیدی : آللوپاتیک ، فلفل دلمه ای، عصاره گیاهی ، صفات رشد

مقدمه
اصطلاح آللوپاتی به آزاد شدن مواد شیمیایی توسط یک گیاه و ممانعت از رشد گیاهان نزدیک به آن اطلاق میشود. کاهش رشد گیاهان ممکن است بر اثر رقابت آنها برای آب، مواد غذایی ، نور، دی اکسید کربن ، یا بر اثر آزاد شدن مواد سمی از برخی از قسمت های آنها باشد (محسن زاده ١٣٧٩). ترکیبات آللوپاتیک جزء مواد ثانویه گیاهی ویا محصولات فرعی مسیرهای متابولیکی گیاهان دسته بندی می شوند. این مواد از شاخ وبرگ گیاهان یا بقایای آنها شسته شده ویا بوسیله ریشه به محیط ترشح میشوند (حکیمی میبدی و سودایی زاده ١٣٨۴). آللوپاتی به صورت های گوناگون در جمعیت های گیاهی ظاهر میشود. یکی از موارد شناخته شده آللوپاتی ، اثر بازدارندگی علف هرز تاج خروس وحشی است که ارتفاع ، سطح برگ و وزن خشک ذرت را در همه مراحل رشد، کاهش میدهد (میقانی ١٣٨٢).

اثر بازدارندگی عصاره اندام های مختلف گیاهان بر روی یکدیگر نیز به اثبات رسیده است . در همین راستا ماسیاس و همکاران (١٩٩٣ و١٩٩۴) با تیمار عصاره از ٢۶ واریته آفتابگردان در چهار مرحله رشدی روی کاهو (Lactuca sativa) مشاهده کردند که عصاره های حاصل از مرحله اول رشد، جوانه زنی کاهو را تحریک کرده وعصاره های حاصل از مراحل بلوغ، بازدارنده جوانه زنی بودند. بخش عمده ای از پژوهش های آللوپاتی بر تأثیر بقایای گیاهی در حال پوسیدن بر روی گیاهان بعدی تأکید دارد. بطوریکه تحت تاثیر بقایای آفتابگردان ، درصد سبز شدن ، ارتفاع ، وزن خشک و عملکرد پنبه کاهش زیادی میباید که افزایش سن بقایا نسبت به افزایش مقدار آنها اثر بارندگی بیشتری دارد (ضیاء حسینی ١٣٨١).
از طرف دیگر در بسیاری از گیاهان دیده شده است که ترشح ترکیبات بازدارنده رشد باعث ناموفق بودن در کشت مجدد آن گیاهان در همان محل میشود.
معروفترین مشکلات در مورد کشت مجدد باغات میوه سیب وهلو گزارش شده است (باغستانی و زند ١٣٨٣).
همچنین بررسی های انجام شده توسط محققان نشان داده است که کشت متوالی برنج زراعی به دلیل وجود ترکیبات فنل در بقایای این گیاه سبب کاهش عملکرد تا ٢۵ درصد شده است که این مسئله به دلیل وجود خاصیت خودمسمومی در این گیاه میباشد. از مهم ترین ترکیبات فنلی که در این بررسی در بقایای گیاهی برنج تشخیص داده شده است می توان به اسیدهای وانیلیک ، فرولیک ، پ-کوماریک ، پ-هیدروکسی بنزوئیک و بوتیریک اشاره کرد(پوررستمی ١٣٨۴). همچنین در این رابطه ، طبق گزارش خراسانی نژاد و همکاران(١٣٨٨) وجود خودمسمومی در خیار مشخص شده است که براساس همین گزارش بیشترین کاهش رشد مربوط به عصاره ریشه خیار بوده است .
مواد آللوپاتیک موجود در اندام های گیاهی پس از آزاد شدن میتوانند بر روی پدیده های حیاتی نظیر فتوسنتز (یانگ و همکاران ٢٠٠٢، تیفانی و همکاران ٢٠٠۴و شهید صدیقی و عارف الزمان ٢٠٠۵) تنفس سلولی(ایندرجیت ٢٠٠٣ و بارگوس و همکاران ٢٠٠۴) تقسیم سلولی (حجازی ١٣٧٩) و جذب آب و مواد غذایی تاثیر زیادی داشته باشند (تیفانی و همکاران ٢٠٠۴).
برای مثال بازدارندگی جذب فسفر توسط ریشه های خیار مربوط به غلظت فنولیک اسید موجود در ریزوسفر ریشه میباشد (ایندرجیت ٢٠٠٣). در کشاورزی مدرن حداقل خسارت به محیط زیست از طریق کاهش مصرف مواد شیمیایی و حداقل فرسایش خاک همراه با حداکثر تولید در واحد سطح مدنظر است .
آللوپاتی میتواند سبب افزایش تولید و اجرای کشاورزی پایدار گردد. پدیده آللوپاتی میتواند در تناوب زراعی ، مدیریت بقایای گیاهان ، عملیات خاک ورزی و مبارزه بیولوژیک با آفات بخصوص علف های هرز مورد توجه قرار گیرد(باغستانی و زند ١٣٨٣). لذا هدف از این مطالعه ، شناسایی اثر عصاره اندام های برگ ، ساقه و ریشه فلفل دلمه ای بر میزان رشد و زیست توده دانهال های خیار، گوجه فرنگی ، بادنجان وفلفل و شناسایی جایگاه هر یک از گیاهان مورد آزمایش در تناوب می باشد.
مواد و روشها
این تحقیق درگروه باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج انجام پذیرفت .
در این تحقیق از بذر خیار رقم سوپر دامینوس ، گوجه فرنگی رقم ارلی اوربانا، فلفل دلمه ای رقم کالیفرنیا واندر و بادنجان قلمی محلی استفاده گردید. در این آزمایش ، از فاکتوریل دو عاملی بر پایه طرح کاملا تصادفی با ٩ تکرار استفاده گردید. گیاهان در گلدان های با قطر ١٨ سانتیمتر در بستر پرلیت کشت شده و توسط محلول هوگلند تغذیه گردیدند(ماسیاس وهمکاران ١٩٩۴ و کادیو و یانار ٢٠٠۴). از زمان کاشت بذور تا ظهور برگ های لپه ای، گلدانها با آب معمولی آبیاری شده و پس از ظهور برگ های حقیقی عمل محلول دهی به مدت یک هفته با محلول یک سوم غلظت و یک هفته نیز با محلول دوسوم غلظت صورت پذیرفت و پس از آن تغذیه با محلول کامل انجام شد. نحوه استخراج عصاره متانولی بدین صورت بودکه ابتدا اندام های گیاهی (فلفل – دلمه ای) به صورت جداگانه به مدت ٧٢ ساعت در دمای ۶٨ درجه سانتیگراد خشک و سپس اندام های خشک شده ، آسیاب گردیده و مواد آسیاب شده ، با نسبت ١ به ١٠، ماده خشک به متانول ٩٠%، به متانول ٩٠% اضافه شدند. پس از یک ساعت که هضم صورت گرفت ، عصارهها توسط کاغذ صافی واتمن شماره دو صاف گردیدند. بدلیل اثرات کشنده متانول ، الکل توسط دستگاه تقطیر دوار، از محیط خارج گردید (حلاج نیشابور ١٣٧۶و تیفانی و همکاران ٢٠٠۴). عصاره های تهیه شده با غلظت ۵% از برگ ، ساقه وریشه فلفل دلمه ای (هر یک با نه تکرار) به میزان پنج میلی لیتر(حلاج نیشابور١٣٧۶) و در هر هفته یکبار به پای بوته ها ریخته شد. البته بدلیل احتمال تغییر در خواص عصاره ها هر ٣ هفته یکبار عمل عصارهگیری از پودرهای اندام های گیاهی صورت گرفت . دما (٣٢-٢۵ درجه سانتی گراد) و رطوبت گلخانه جهت رشد طبیعی گیاهان کنترل شد. به محض آنکه رشد زایشی بوته ها آغاز شد، آنها را جمع آوری نموده و پس از شستشوی ریشه آنها فاکتورهایی مانند تعداد برگ ، طول اندام هوایی ، طول ریشه ، وزن تر اندام هوایی ، وزن تر ریشه ، وزن خشک اندام هوایی ، وزن خشک ریشه وتعداد گل اندازه گیری شدند. تجزیه آماری داده – های بدست آمده با استفاده نرم افزار از SPSS وMSTATC انجام شد ومیانگین ها از طریق آزمون چند دامنه ای دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند.

نتایج
نتایج به دست آمده با شاهد مقایسه شده وپس از نرمال سازی، نتیجه نهایی حاصل ، نسبت عدد بدست آمده با شاهد میباشد که به صورت درصد بیان شده است . نتایج در ٣ دسته (١- اثر عصاره فلفل دلمه ای روی صفات رشد بوته های خیار، فلفل ، گوجه فرنگی و بادمجان (جدول ١)، ٢- اثر عصاره هر یک از اندام های عصارهگیری شده روی صفات رشد (جدول ٢) و ٣- اثر توام دو عامل فوق روی صفات رشد (جدول ٣) مورد بررسی قرار گرفت . با توجه به جدول تجزیه واریانس (جدول ۴)، عصاره فلفل روی اکثر صفات رشد بوته های خیار، فلفل دلمه ای، گوجه فرنگی و بادمجان اثرمعنی – داری را در سطح ١% نشان داد. با توجه به جدول مقایسه میانگین (جدول ١)، عصاره فلفل بیشترین کاهش را روی تعداد برگ ، طول اندام هوایی و ریشه و وزن تر ریشه خیار نسبت به نمونه شاهد ایجاد کرده است .
همچنین سبب ایجاد بیشترین کاهش روی تعداد برگ بادنجان و وزن خشک ریشه فلفل نسبت به نمونه شاهد گردیده است .
با توجه به جدول تجزیه واریانس (جدول ۴)، عصاره اندام های مختلف فلفل (برگ ، ریشه و ساقه ) روی تعداد برگ و گل ، وزن تر و خشک اندام هوایی و وزن تر و خشک ریشه نیز در سطح ١% اثرات معنی – داری داشتند. با توجه به جدول مقایسه میانگین اثر عصارههای مختلف (جدول ٢)، بیشترین کاهش روی وزن تر وخشک اندام هوایی و وزن تر و خشک ریشه ، تحت تاثیر عصاره برگ فلفل ایجاد شده است .
با توجه به جدول تجزیه واریانس (جدول ۴ )، با بررسی اثر متقابل نوع اندام عصاره گیری شده (برگ ، ریشه و ساقه ) و نوع گیاه تحت اثر (خیار، فلفل ، گوجه فرنگی وبادمجان ) روی طول ریشه و وزن تر و خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه نیز در سطح ١% اثرات معنی داری داشتند. با توجه به جدول مقایسه میانگین (جدول ٣)، بیشترین کاهش روی تعداد برگ بادنجان ، وزن تر ریشه و تعداد گل در گوجه فرنگی ، تحت تاثیر عصارههای برگ فلفل ایجاد شد.

بحث
با مقایسه صفات رشدی تحت تاثیر بوته مورد اثر، نوع عصاره و اثر متقابل این دو فاکتور وبا توجه به جدول تجزیه واریانس (جدول ۴)، مشاهده می شود که تحت تاثیر عصاره فلفل ، بیشترین کاهش روی تعداد برگ ، طول اندام هوایی و ریشه ، وزن تر وخشک ریشه و وزن خشک اندام هوایی ایجاد شده است که با نتایج ترزی (٢٠٠٨) که با بررسی اثرات ژوگلان و عصاره آبی برگ گردو روی جوانه زنی بذور خیار و خربزه و رشد دانهال های آنها انجام داد و نتیجه گرفت تحت تاثیر این ترکیبات، وزن خشک ریشه و ارتفاع ساقه در هر دو گیاه کاهش یافت ، مطابقت دارد و از طرف دیگر، همسو با نتایج رافیکول هوک وهمکاران (٢٠٠٣) که روی اثرات آللوپاتیک غلظت های مختلف عصارههای آبی برگهای زرآوند (Eupatorium odoratum) روی شش محصول زراعی ، نخود ایرانی ، شلغم هندی ، خیار، لوبیا، تربچه و ماش کرکدار انجام دادند و نتیجه گرفتند که اثرات بازدارندگی عصارهها روی رشد ریشه و انشعابات آن نسبت به درصد جوانه زنی و رشد شاخسارهها افزایش یافته است ، می باشد.
همچنین کاهش تعداد برگ را میتوان به کاهش فتوسنتز مربوط دانست ، در همین راستا سیکا وهمکاران (به نقل از میقانی ١٣٨٢) در آزمایش های خود دریافتند که سه نوع کینون مانع تثبیت دیاکسیدکربن در گیاه میشود و فتوسیستم I نسبت به فتوسیستم II بسیار حساس تر به کینون می باشد. همچنین اتوتوکسین ها فتوسنتز را کاملا تحت تاثیر قرار میدهند، بطوری که میزان فتوسنتز خالص ، چهار ساعت از آغاز تیمار، کاهش مییابد (پراسد١٩٩٧).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 10 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد