مقاله بررسی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی؛ مطالعه موردی ایران (۸۵-۱۳۷۵)

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
بیکاری یکی از بزرگترین چالش های کنونی اقتصاد ایران است و مطالعات نشان می دهد تنها از طریق سرمایه گذاری می توان بیکاری را کاهش و بهره وری را افزایش داد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی میزان تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی در سالهای ۵٨ – ۵٧٣٨ است . برای این منظور ابتدا به مبانی نظری موضوع بررسی نموده و سپس با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به عوامل مؤثر بر سرمایه گذاری خصوصی ایران پرداخته شده و پس از آن با استفاده از روش اقتصادسنجی به کمک مدل خود توضیح با وقفه های گسترده (ARDL)
به بررسی تجربی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی کشور ایران پرداخته ایم . نتایج حاصل از تخمین الگوی مورد بحث ، بیانگر تاثیر معنی دار تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی است . در بررسی علل این تاثیر، سیاست های پولی و اعتباری، دلایل ساختاری و جانشینی پول و سرمایه مطرح و پیشنهادهای لازم ارائه شده است .
واژگان کلیدی: سرمایه گذاری خصوصی، تسهیلات اعطایی شبکه بانکی، اقتصاد ایران .
مقدمه
از دیرباز در متون اقتصادی، سرمایه گذاری و نرخ رشد آن به عنوان بارزترین شاخص ارزیابی سیاستهای اقتصادی و یکی از عوامل مهم رشد و توسعه اقتصادی مد نظر بوده است . به همین علت سرمایه گذاری در هر بخش اقتصادی، بخصوص در شرایط فعلی اقتصاد کشور، بسیار حائز اهمیت است . بسیاری از اقتصاددانان بر این باورند که امکان افزایش سرمایه گذاری بخش خصوصی باید مهیا شود تا موجبات رشد اقتصادی و افزایش اشتغال و درآمد ملی فراهم آید؛ زیرا کارایی در بخش خصوصی اغلب بالاتر از بخش دولتی است .
در همه کشورها بانک ها و مؤسسات اعتباری هستند که نیاز مالی سرمایه گذاران را در بازار پول فراهم میآورند. در کشورهایی که بازار مالی متشکل و فعالی وجود دارد، بخشی از نیازها توسط این بازارها تأمین گردیده است ، بنابراین ، از یکسو، بانک ها میتوانند جوابگوی عمده نیازهای اعتباری سرمایه گذاران ؛ اعم از بازارهای مالی یا پولی باشند و از طرف دیگر؛ دولت نیز سعی کرده تا طی سال های گذشته ، منابع لازم را برای سرمایه گذاریهای بخش دولتی و غیردولتی از طریق تسهیلات تکلیفی فراهم نماید.
گرچه به جهت وجود تفاوت در رفتارهای اقتصادی بخشهای مختلف ، مطالعه مجزای هر بخش اقتصادی می تواند راه گشای مناسبی در جهت شناخت میزان اثر بخشی اعتبارات بانکی بر متغیرهای کمی اقتصاد بویژه اشتغال باشد. اما اثربخشی سیاست های پولی در سالهای کنونی مورد انتقاد قرار گرفته و به نقش تسهیلات اعطایی از طرف بانک ها در رشد سرمایه گذاری خصوصی و اشتغال ایرادات جدی وارد شده است . لذا با توجه به این مهم ، هدف کلی و مشخص مطالعه حاضر پس از شرح الگوی تحلیلی آن و نشان دادن چگونگی اندازه گیری اثر تسهیلات بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی به صورت ذیل بوده : تسهیلات اعطایی شبکه بانکی چه تاثیری بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی در اقتصاد ایران دارد؟
پیشینه تحقیق
در خصوص موضوع مورد مطالعه ، تحقیقاتی انجام شده که ذیلا به ترتیب اهمیت تاریخی در حد توان و بضاعت علمی نگارنده در دو بخش مطالعات انجام شده داخلی و خارجی مورد بررسی و کنکاش قرار می گیرد.
مطالعات داخلی
شیخ الاسلامی (۱۳۷۹)، در رساله ارشد خود تحت عنوان “عوامل موثر بر تسهیلات اعطایی صادراتی بانک صادرات به بخش خصوصی در استان تهران ” به بررسی عوامل تاثیر گذار بر تسهیلات اعطلایی بانک صادرات به بخش خصوصی پرداخته است . شیخ الاسلامی در پایان کار خود به این نتیجه می رسد که مهمترین عامل تاثیر گذار بر سقف تسهیلات اعطایی، عملکرد گذشته صادرکنندگان است . همچنین ، مهمترین عامل تاثیر گذار بر اولویت پرداخت تسهیلات صادراتی، بهبود کیفیت کالاهای صادراتی است .
حمیدی (۱۳۸۵)، در مقاله ای با عنوان “بررسی آثار تسهیلات بانکی بر متغیرهای کلان اقتصادی در استان زنجان ” نشان داد بین تسهیلات پرداختی و رشد GDP استان زنجان رابطه مثبتی وجود دارد. همچنین بین تسهیلات پرداختی و نرخ تورم و نرخ بیکاری استان رابطه مثبت و جود دارد.
تاری و اسماعیل نژاد(۱۳۸۴)، در مقاله ای تحت عنوان “نقش اعتبارات پرداختی سیستم بانکی و بودجه دولت در تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی” به بررسی وضعیت اعتبارات پرداختی سیستم بانکی به بخشهای دولتی و غیردولتی در کنار هزینه های دولت از طریق بودجه ، پرداخته اند تا تأثیر آنها بر تشکیل سرمایه ناخالص داخلی مورد ارزیابی قرار دهند. نتایج کار آنها مبین آن است که پرداخت اعتبارات به بخش خصوصی در مقایسه با بخش دولتی در تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی تأثیر بیشتری داشته است .
کشاورزیان پیوستی۱۳۸۲ در مقاله ای با عنوان “نقش تسهیلات بانکی در سرمایه گذاری خصوصی بخش صنعت ایران ” در پی شکافتن عوامل تاثیرگذار بر سرمایه گذاری خصوصی در یکی از مهمترین بخش های اقتصادی کشور(صنعت )بوده است .
مطالعات خارجی
گرین و ویلانیووا ۱۹۹۱ در مطالعه ای به بررسی سرمایه گذاری بخش خصوصی کشورهای در حال توسعه پرداخته اند، نتایج آنها مبین آن است که در این کشورها نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) از سه درصد طی دوره ۹-۱۹۷۱ به کمتر از یک درصد در دوره ۹-۱۹۸۱ رسیده است .آنها یکی از دلایل اساسی کاهش نرخ رشد را کاهش در نرخ سرمایه گذاری، به ویژه سرمایه گذاری خصوصی عنوان می کنند.
ایبرتس ، در مقاله خود مدلی را برای کشور مصر ارائه کرده که در آن اثر تولید ناخالص داخلی به همراه هزینه نسبی سرمایه گذاری و نسبت اعتبارات بخش خصوصی به GDP و نرخ استهلاک بر روی میزان سرمایه گذاری مورد تخمین قرار گرفته است . شواهد حاکی از اثر جایگزینی منفی در سطح کلان اقتصاد کشورش بوده است .(تاری و اسماعیل نژاد؛ ۱۳۸۴: ص ۲۰۷)
گاندهی ۱۹۹۶ در مقالعه ای رفتار سرمایه گذاری بخش کشاورزی هند را مورد بررسی قرار داده است تا اثر برخی متغیرها مانند درآمدهای دولت و ارزش افزوده بخش کشاورزی و نرخ تورم را بر روی متغیرهای سرمایه گذاری دولتی در بخش کشاورزی و سپس اثر این سرمایه گذاریها بر روی سرمایه گذاری بخش خصوصی در بخش کشاورزی، در قالب سیستم معادلات ارزیابی کند. نتایج او حاکی از آن است که با افزایش تورم ، از سرمایه گذاری بخش دولتی کاسته میشود و افزایش درآمدهای دولت اثر مثبت بر روی آن دارد همچنین تسهیلات اعطایی به بخش خصوصی در کنار سرمایه گذاری دولت اثر مثبت بر سرمایه گذاری بخش خصوصی دارد.
با توجه به مطالعات انجام شده این خلاء مطالعه ای که تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی چه تاثیری بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران دارد، قابل توجه است . لذا ما در این مقاله به بررسی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی ایران خواهیم پرداخت .
اهداف پژوهش
هدف اصلی این پژوهش بررسی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران است . در
راستای هدف اصلی اهداف فرعی به قرار زیر است :
۱- بررسی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر ارزش افزوده ایران .
۲- بررسی تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد اقتصادی ایران .
فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی تحقیق به قرار زیر است :
تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران موثر است .
فرضیه های فرعی منشعب از فرضیه اصلی به قرار زیر است :
الف – تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر ارزش افزوده ایران موثر است .
ب – تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر رشد اقتصادی ایران موثر است .
روش پژوهش
این پژوهش بر مبنای هدف نوعی تحقیق کاربردی، براساس روش توصیفی و از طریق رگرسیون داده ها جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است . این پژوهش یک مطالعه میدانی تلقی می شود. مطالعه میدانی بررسی های غیر آزمایشی هستند که هدفشان کشف روابط و تعامل بین متغیرها است .
در پژوهش حاضر ارزش ارقام داده های مورد نیاز پس از گردآوری به وسیله شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) به ارزش ثابت سال ۱۳۸۳ تبدیل شده است .
همچنین ، دراین پژوهش برای نشان دادن تاثیر تسهیلات اعطایی اسلامی شبکه بانکی بر سرمایه گذاری خصوصی ایران از نرم افزار آماری Eviews استفاده گردیده و سپس به تحلیل اطلاعات بدست آمده پرداخته شده است .
تعریف جامعه آماری و روش جمع آوری آمار و اطلاعات
جامعه آماری مورد مطالعه کل بخش سرمایه گذاری خصوصی در سطح کلان می باشد. اطلاعات و ارقام و داده های لازم برای این پژوهش ، از کتاب ها و مقاله های داخلی و خارجی و همچنین نشریات و رساله های داخلی و آمارهای سری زمانی ۸۵-۱۳۷۰ منتشر شده از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مرکز آمار ایران گردآوری شده است .
مبانی نظری سرمایه و سرمایه گذاری
اقتصاددانان در تعریف سرمایه اتفاق نظر ندارند و در ابعاد و نقش آن نیز نظرات مختلفی وجود دارد. در اینجا، منظور از سرمایه گذاری، هزینه هایی است که موجودی کالاهای سرمایه ای نظیر کارخانه و یا تجهیزات فنی و یا موجودی کالاها را افزایش می دهد و سرمایه به ابزارها، کارخانه ها، ذخایر کالاهای موجود در انبار و آن قسمت از سرمایه های کشاورزی که برای بهبود و اصلاح زمین به کار می روند گفته می شود.
بدون توجه به روند تاریخی مباحث سرمایه گذاری و با تکیه بر اقتصاد دو بخشی کینز، تعادل در اقتصاد زمانی بوجود می آید که مقدار سرمایه گذاری با پس انداز برابر باشد. پس در هر جامعه ای پس انداز بیشتر، منجر به سرمایه گذاری بیشتر می شود. پس انداز در هر جامعه از کسر میزان مصرف از درآمد بدست میآید؛ بنابراین هر چقدر درآمد بیشتر باشد، پس انداز بیشتر شده و در نهایت به سرمایه گذاری بیشتر میانجامد. از دیدگاه اقتصاد خرد، تولید کنندگان برای افزایش تولید، نیاز به خرید ماشین آلات ، ساختمان و…دارند تا به تقاضای ناشی از افزایش درآمد جامعه پاسخ دهند. به عبارت دیگر باید سرمایه موجود خود را به سرمایه مطلوب برسانند. بطور کلی مطالعات رفتار سرمایه گذاری حول دو محور اساسی؛ چگونگی تعیین موجودی مطلوب سرمایه و دوم ، تعیین سرعت رسیدن به موجودی مطلوب سرمایه میچرخد که تئوری های سرمایه گذاری به موارد مذکور در بالا پرداخته است .
ملاک ارزش فعلی برای سرمایه گذاری، به رابطه بین میزان سرمایه گذاری، درآمدهای حاصل از سرمایه گذاری، نرخ بهره و دوره زمانی طرح میپردازد که براساس آن هر طرحی ارزش فعلی بیشتری را به خود اختصاص دهد، دارای اولویت است .در معیار بازده داخلی کینز برای سرمایه گذاری- همانند ملاک ارزش فعلی- بنگاه میخواهد مطلوبیت خود را حداکثر نماید و برای این کار بالاترین خط بودجه ای که بر منحنی امکانات درآمد مماس است را انتخاب مینماید.این معیار یک نرخ بهره ای را برای هریک از طرحها معرفی میکند که قابل مقایسه با نرخ بهره بازار است .سرمایه گذاری واصل شتاب ؛ در حقیقت روی سرعت تعدیل موجودی مطلوب سرمایه متمرکز میشود.نظریه شتاب به رابطه سرمایه گذاری با تغییر سطح درآمد یا تولید مربوط میشود.در این نظریه ، سرمایه گذاری علاوه بر ایجاد تغییر در سطح درآمد ملی به نسبت سرمایه به بازده یا ضریب متوسط سرمایه نیز وابسته است .(کشاورزیان و ضیائی بیگدلی؛ ۱۳۸۵: ص ۲۳۳) مدل شتاب انعطاف پذیر سرمایه گذاری؛اولین بار توسط کویک اقتصاددان هلندی مطرح شد.این مدل در مطالعات تجربی کاربرد زیادی دارد و در آن فرض میشود که در هر دوره تنها قسمتی از شکاف بین موجودی سرمایه واقعی و موجودی سرمایه مطلوب پر میشود.در این الگو موجودی سرمایه جاری متناسب با میانگین وزنی تولید دوره های قبل است و هرچه به عقب برگردیم اهمیت تولید در این میانگین کاهش مییابد. مدل جریان نقدینه سرمایه گذاری؛ استفاده از جریان نقدینه داخلی بر سرمایه گذاری را بهتر از تأمین مالی خارجی میداند.در این الگو، هزینه های سرمایه گذاری یک نسبت متغیری از جریان نقدینه داخلی است و عرضه وجوه داخلی بستگی به سطح سود بنگاه دارد. بنابر این موجودی مطلوب سرمایه نه تنها به سطح تولید؛ بلکه به میزان سودهای انتظاری نیز وابسته خواهد بود.
منبع تامین سرمایه
در ادبیات اقتصادی، انباشت سرمایه فرایند پیچیده ای است که شامل دو مرحله بسیج منابع پس انداز شده و به کارگیری منابع تجهیز شده در فرایند سرمایه گذاری است . (سلیمی فر و قوی؛ ۵٧۵۵: ص ۵٧٣) لذا، منبع تشکیل سرمایه پس انداز است که وجوه لازم
برای سرمایه گذاری را فراهم آورده و به سه طریق صورت می گیرد :
۱- پس اندازهای شخصی.
۲- پس اندازهای عمومی.
۳- پس اندازهای تجاری.
و به کارگیری منابع پس انداز شده نیز معمولا، به سه روش انجام می شود :
۱- سرمایه گذاری مستقیم به وسیله فرد پس انداز کننده .
۲- خرید سهام و اوراق قرضه شرکت ها و دولت .
۳- سپرده گذاری در بانک ها و موسسات اعتباری.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد