مقاله بررسی تاثیر ظهور اسلام بر معماری ایرانی

word قابل ویرایش
7 صفحه
27700 تومان

بررسی تاثیر ظهور اسلام بر معماری ایرانی

 

چکیده

معماری پدیدهای است که طی هزاران سال وجود داشته است و نمونههای آن به شکل بناها و ساختمانهای متعدد در سراسر جهان پراکنده میباشند. معماری به عنوان یکی از قدیمیترین اشکال هنر، از پیشینهای کهن برخوردار است. از زمانی که انسان پا به عرصه حیات نهاد، معماری نیز حیات خود را آغاز نمود و تا به امروز پا به پای بشر و سایر پدیدههای بشری روند تکاملی خود را طی کرده و دگرگونیهای بسیاری را به خود دیده است. معماری ایران، شناسنامه معتبر مردم در این سرزمین از دورترین زمانهای قدیم است. طبیعت اقلیمی ایران و فرهنگهائی که با فاتحین و مغلوبین به این خطه راه گشودند، در این معماری به بارزترین اشکال خود جلوه کرده است. آداب و رسوم، مراسم مذهبی، روحیه، اخلاقیات، اندیشه و عقیده نسلها در معماری ایران انعکاس واضحی دارد. نه تنها در بناهای عظیم، در ابنیه کوچک هم آثاراین انعکاس را می توانیم دریابیم. آتشکده و دهکده های شاهی که در گذشته در نقاط مختلف بنا شده و اینک به جا ماندهاند، باری از فرهنگ معماری ایران باستان را در خویش نهفتهاند.

کلمات کلیدی: معماری ایرانی، معماری اسلامی، فرهنگ وهنر، تاریخ معماری

مقدمه

هنردرایران زمین به قدمت تاریخ است و معماری ازبهترین هنرهای ایرانی است.براساس انچه از نوشته های تاریخی به دست می آیدهنروصنعت ازپنج هزارسال قبل ازمیلاد درایران زمین ریشه ونشان دارد.به همین علت است که تمامی گستره ی این مرز وبوم مانند کتاب زندهای ازتاریخ ,معماری وهنرایرانی-اسلامی رانشان می دهند,بامراجعه به منابع تاریخی کمترمکانی رامیابیم که دران معابدباستانی واماکن زیارتی ومذهبی باویژگی های خاص معماری ایرانی وجودنداشته باشد.[1]

1

پس از حمله اعراب، معماری ایرانی خود را با لوازم آئین جدید سازگار ساخت. برخی از باسـتانشـناسان و مـورخان معتقدند ساختن مناره که برای دعوت مسلمانان به نماز به کار می رفت، الهام گرفته از برجهای آتش ساسانیان است. عوامل معماری ساسانی با اختلافا ت کم و بیش ـ اما به وضوح ـ در دوره های اسلامی خود را تحمیل کرد. تزئینات رایج در معماری کهن ایرانی با همه ویژگیهای خود از گچ بری و آرایش با کاشی لعابدار و غیره به معماری اسلامی ایران انتقال یافته است. نقش اسلیمیهای مساجد ایرانی همان پیچکهای ساسانی است که نمونه آن را در طاق بستان می یابیم، ولیدر هر حال این نقوش و عوامل در اثر پدیدار شدن یک امپراتوری اسلامی و ورود تمدنهای گوناگون در لوای یک آئین واحد، بهره گیریهای مقابلی را سبب شده و تغییر شکل یافته است که در خور مطالعه است.[2]


شکل-1 مناره مسجد امام اصفهان


از آغـاز گرویدن ایران به اسلام بسیاری از سنتهای ایرانی از جمله سنت معماری آن همگام باتأثیرات » بـیزانس « مـیان حـکمرانان اسلامی متداول گشت، چنانکه بسیاری از قصرهای خلفای اموی از جمله قصر الحیر و خفاجا و مشاطه خیلی بیش از آنچه از هنر » بیزانس « متأثر باشد از اسلوب ایرانی الهام گرفته است و زینتهای آن از معماری ایرانی پیروی کرده است .

2

هنر معماری بی شک یکی از بارزترین مظاهر تمدن هر قوم و ملت است و بهترین بازگوکننده نحوه برخورد آن ملت با مسائل مربوط به حیات و بینش وی از جهان خلقت است. هنر هر قوم بازگوکننده نحوه اندیشه و جهان بینی و معتقدات و سنت های آن قوم است . هر چه بنیادهای فرهنگی ملتی استوارتر و ریشه دارتر باشد تجلیات هنری آن ملت هم در طی تاریخ تکامل آن یکنواخت تر و از نوسانات و تحولات و گسستگی ها بیشتر برکنار می باشد.

همینکه از حدود یک چهار دیواری که سقفی را تحمل میکند و تنها برای پناه دادن انسان از گرما و سرما و باد و باران و برف است فراتر رفتیم و وارد مرحله ای گشتیم که در ساختمانها جز هدفهای ساده اولیه به مسائل دیگری چون تقسیم فضاها بر بنیاد نیازمندیهای گوناگون فردی و اجتماعی و خلق اشکالی که با ذوق زیباجوئی ما سروکار دارد پرداختیم و در یک ساختمان بدنبال تحقق هدفهائی بالاتر از مصون بودن از سرما و گرما و دیگر عوامل طبیعت رفتیم آنگاه به دنیای هنر قدم گذاشته ایم و در این گفتار ما از آغاز چنین دورانی در معماری ایران سخن می گوئیم. هنر معماری اسلامی فراتر از صرف تجربه زیبایی شناختی است و در واقع جلوهای نمادین از حقیقتی والاتر است که انسان را از کثرت جهان بیرون به وحدت الهی میرساند و در حقیقت جای دادن انسان در حضور خدا از طریق قدسی کردن فضاست.

در این نوع معماری معمار اعلی خداوند است االله خالق کل شی و معماری به گونهای صورت میگیرد که سر تعظیم در مقابل خداوند فرود میآورد.در این هنر تکنیک و زیبایی، وجوه مکمل خلاقیت هنری است و هنر از صنعتگری و کار صنعتگر از بقیه وجوه زندگی او خصوصاً زندگی روحانی او جدا نیست .[3]

رسالت معمار امروز تنها مهندسی صرف نیست بلکه اتصال دوباره به ریشه های فرهنگی و خودآگاهی از گذشته هویتی است چرا که تنها در این صورت است که می توان اثری ماندگار خلق کرد.

پس از ورود اسلام به ایران معماری ایرانی تحت تأثیر ارزشها و اصول دین مبین اسلامی قرار گرفت و بناهای عظیم و فضاهای با سبک های خاص در جای جای ایران ساخته شد. از شیوه های معماری اسلامی می توان به شیوه های خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی اشاره نمود. به راستی معماری ایرانی اسلامی گنجینه ای از مفاهیمی است که از روح جمعی این سرزمین برخاسته است. از کاشیکاری و ترکیب رنگ گرفته تا شکوه گلدسته ها و گنبد همگی براساس فرهنگی غنی صورت گرفته است.

معماری ایرانی- اسلامی با توجه به نیازهای واقعی و فطری انسان شکل گرفته است همه جانبه نگر می باشد. اصول معماری ایرانی اسلامی که مفاهیم و اصول آن از دیرباز وجود داشته با نگاه به آن می توان اصول پایداری را استخراج کرد و با بهره گیری از آن در ایجاد معماری پایدار برگرفته از اصول معماری اسلامی کوشید. بر این اساس معماری گذشته ایران دارای نمونه های با ارزش برگرفته از شیوه های اسلامی به صورت کارا و بهینه میباشد که به عبارتی دستیابی به آنچه که امروزه معماری پایدار نامیده می شود.

معماری ایرانی- اسلامی

معماری اسلامی یکی از بزرگترین جلوه های ظهور یک حقیقت هنری در کالبد مادی به شمار می رود. از لحاظ تاریخی معماری اولین هنری به شمار می آید که توانست خود را با مفاهیم اسلامی سازگار نموده، از طرف مسلمانان مورد استقبال قرار گیرد. معماری اسلامی به عنوان یکی از موفق ترین شیوه های معماری در تاریخ معماری جهان قابل بازشناسی است. در یک نگاه جامع نگر می توان پیوستاری ارزشمند و پویا را در بناهای اسلامی بازشناسی کرد که موجب شده تمامی آنها در


3

قالبی واحد با عنوان معماری اسلامی در کنار یکدیگر قرار گیرند. پایه و مایه اصلی معماری اسلامی را باید در بنای مساجد جستجو کرد. لذا در همین راستا به تاریخچه مساجد در ایران نگاهی میاندازیم .[4]

بسیاری از ویژگیهای رفتارهای عبادی و نحوهی برپایی نماز، از آغاز تاکنون ثابت مانده است. در نتیجه روند طراحی مسجد، بدون تأثیرپذیری از دگرگونی الگوهای رفتاری، شکل گرفته و بیشتر تحت تأثیر تحول معماری قرار داشته است. لذا می توان مسجد را به عنوان نماینده ی معماری ایران در دوران پس از اسلام دانست. اما مساجد از ساده ترین تا باشکوه ترین آنها برای مسلمانان مکانی به یک اندازه مقدس بوده است.

معماری اسلامی در طول تاریخ همیشه از ارزش و توجه خاصی برخوردار بوده و در برگیرندهی تمام خلاقیتهای هنرمندان مسلمان است. فضای باز معماری اسلامی با هماهنگی و نظم نقشها، کتیبهها و رنگها، محیطی با عظمت همراه با خلوص معنوی پدید میآورد. انسان با ورود در این اماکن خود را در میان دنیایی معنوی مییابد که یادآور بهشتی است که قرآن از آن سخن به میان آورده است .[5]

اولین بناهایی که با ظهور اسلام پدیدار شدند، مساجد بودند، که جهت برگزاری امر مقدّس نماز ساخته شدند. برای ادای فریضه نماز که انجام آن به طور گروهی و اجتماعی توصیه شده است، بهترین محل، همان جایگاههایی بودند که مردم قبل از اسلام در آن جمع می شدن. این مکان ها عمدتاً معابد، آتشکدهها، پرستشگاهها و کلیساها بوده است؛ که با تغییر شکل مختصری تبدیل به مساجد شدند. از آنجا که در ایران پیش از اسلام آیین مهرپرستی و دین زرتشت رواج داشت، بناهای باقی مانده از این آیین ها تبدیل به مسجد شدند، نظیر مسجد یزدخواست و مسجد جامع بروجرد که آثار به دست آمده بر اثر بررسیها و لایه برداری ها نشان میدهد که بر روی آتشکدهها ساخته شده اند .[6]

 

 

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 27700 تومان در 7 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع

مقاله الگوهای کالبدی برگرفته از حکمت وهنر ایرانی اسلامی ( نمونه موردی انطباق فضای موسیقایی وکالبد معماری ایرانی )

word قابل ویرایش
12 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
الگوهاي کالبدي برگرفته از حکمت وهنر ایرانی اسلامی( نمونه موردي انطباق فضاي موسیقایی وکالبد معماري ایرانی) چکیده شئون مختلف هنر ایرانی اسلامی، ازجمله معماري و موسیقی سنتی ایرانی، داراي اصول مشترکی هستند که در ساختار، مفاهیم و همینطور در اجزاي آنها جاري و ساري است. این اصول که نشات گرفته از معرفت و حکمت ای ...

مقاله بررسی پارامترهای تاثیرگذار در شناسایی هویت معماری ایرانی

word قابل ویرایش
15 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی پارامترهای تاثیرگذار در شناسایی هویت معماری ایرانی چکیده معماری به عنوان ظرف زندگی انسان،آیینه ی تمام نمای فرهنگ در هر جامعه ای است که در تعامل تنگاتنگ با ویژگی های ساختاری، تاریخی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن جامعه و ویژگی های اقتباسی آن از جوامع دیگر قرار دارد، حال اگر قرار باشد معماری برون مرزی ...

مقاله نقش معماری اسلامی – ایرانی در جذب گردشگر

word قابل ویرایش
8 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
نقش معماری اسلامی – ایرانی در جذب گردشگر   چکیده معماری سنتی ایران دارای اصول فراوانی است که پیروی از این اصول توانسته است به تاریخ معماری ایران غنا بخشد. طراحی هنرمندانه ابنیه سنتی ایران مانند مساجد، بازارها، مدارس و فضاهای پویای شهری موجب جذب گردشگر در ایران شدهاست. با بررسی اصول طراحی معماری سنتی در این ...

مقاله بررسی تاثیرات متقابل محیط و کودک از دیدگاه معماری

word قابل ویرایش
13 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی تاثیرات متقابل محیط و کودک از دیدگاه معماری   چکیده : ایده آل هر جامعه انسانی تربیت و شکوفا کردن نیروها و استعدادهای نسل جوان آن می باشـد کـه در ایـن راستا خانواده ها و محیط آموزشی بیشترین نقش را دارند.کودکان با حرکات سریع ، روح سـرکش ، آزادی سرشـت و بازیگوشی و خارج بودن از تیپهای بزرگسال ساختاری دیگ ...

مقاله تاثیر نظریه حرکت جوهری ملاصدرا بر معماری ایرانی

word قابل ویرایش
11 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تاثیر نظریه حرکت جوهری ملاصدرا بر معماری ایرانی چکیده: با توجه به اینکه هر تفکری می تواند تاثیراتی را بر جامعه و ساختارهای کالبدی جامعه داشته باشد و ارزشهای جوامع را با توجه به تفکراتی که در آن ریشه دارد شکل دهد، نیاز است برخی تفکرات تاثیرگذار برجامعه و در نتیجه بر ساختارهای معماری مورد بازشناسی قرار گیرند ...

مقاله بررسی نقش طراحی اقلیمی در معماری و شهرسازی ایرانی– اسلامی ( با تاکید بر مناطق سرد و کوهستانی )

word قابل ویرایش
10 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی نقش طراحی اقلیمی در معماري و شهرسازي ایرانی– اسلامی (با تاکید بر مناطق سرد و کوهستانی) چکیده طراحی اقلیمی شامل یک سري اصول علمی و کابردي می باشد که در نظر گرفتن این اصول در طراحی ابنیه توسط طراحان و معماران می تواند منجر به طراحی فضاهاي بهینه از نظر آسایش انسان و صرفه جویی در مصرف انرژي شود . مع ...

مقاله تاثیر فرهنگ بر معماری داخلی بناهای ایرانی - اسلامی

word قابل ویرایش
9 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تاثیر فرهنگ بر معماري داخلی بناهاي ایرانی- اسلامی چکیده طراحی داخلی به معناي برنامه ریزي و چیدمان فضاهاي داخلی ساختمان است. این فضاهاي فیزیکی نیاز ابتدایی ما را به سرپناه و امنیت رفع نموده، فعالیت ها را سازمان دهی کرده، بر شکل آنها اثر گذاشته و به پرورش آرزوها، بیان ایده هاي هماهنگ با فعالیت ها و رفتار و ...

مقاله بررسی نسبت الهی در هندسه نقوش به کار رفته معماری ایرانی دوره اسلامی

word قابل ویرایش
15 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
*** این فایل شامل تعدادی فرمول می باشد و در سایت قابل نمایش نیست ***   بررسی نسبت الهی در هندسه نقوش به کار رفته معماري ایرانی دوره اسلامی چکیده این مقاله سعی در پیدا کردن رابطه بین تناسبات هندسی در هنر و معماري دوران بعد از اسلام در کشور ایران با نسبت اعداد فیبانوچی که به نسبت الهی یا خدایی یا حتی ...