بخشی از مقاله
چکیده
از آنجایی که تشویق نیروها واستعدادهای دانش آموزان را به کار می اندازد واستقامت آنها را در کارها زیاد می کند .وموجبات سرعت در کارهای بدنی را فراهم می کند ودر کارهای فکری موجب سعی وکوشش بیشتری میگردد. تشویق وتقویت رفتارمثبت کودکان سبب شکل گیری عادات مطلوب در آنان می شود. به عبارت دیگر از طریق رفتارهای تشویق آمیز کلامی وغیر کلامی مادی ومعنوی فردی وگروهی مستقیم وغیر مستقیم مربی بیش از هر چیز به یک نیاز هم نوجوانان یعنی نیاز به محبت ، تعلق وتوجه پاسخ داده می شود.
ما شاهد بیشترین مؤثرترین وپایدارترین اثر در رفتار آنان هستیم در حالی که وقتی دانش آموزی را تنبیه می کنیم ،نه تنها به هیچ یک از نیازهای خطری واساسی او پاسخ نمی دهیم بلکه تعادل حیاتی اش را برهم زده او را با تجربه ناخوشآیندی که همواره ازآن گریز دارد مواجه می کنیم ولو اینکه بطور موقت رفتار مطلوب آن را کنترل کرده باشیم . هدف از این تحقیق بیان نقش تقویت کننده ها در
یادگیری دانش آموزان می باشد که برای جمع آوری اطلاعات از روش میدانی وکتابخانه ای استفاده شده است .
کلید واژگان : تشویق ، تقویت مثبت ، تقویت منفی
مقدمه
روش تقویت مثبت تقریبا همان روش متداول پاداش است که همه معلمان با آن آشنا هستندو غالبا آن را مورد استفاده قرار می دهند. با این حال بین پاداش و تقویت مثبت اندک تفاوتی وجود دارد که روانشناسان بر آن داشته است تا به جای پاداش از اصطلاح دقیق تر تقویت مثبت استفاده کنند.در پاداش دادن به افراد ،هدف به طور عمده قدردانی و سپاسگزاری از اعمال گذشته آنهاست ،و گرچه پاداش دادن به یک رفتار معمولا به تکرار آن رفتار می انجامد، اما هدف ما از پاداش دادن رفتار ضرورتا تکرار آن رفتار در آینده نیست ،اما در تقویت مثبت هدف الزاما تکرار رفتار است ، یعنی اگر پس از تقویت یک رفتار احتمال وقوع آن رفتار در شرایط همسان آتی افزایش نیایدگفته می شود که تقویت صورت نگرفته است .
تقویت منفی نیز سبب افزایش رفتار می شود. تفاوت این دو روش در آن است که در تقویت مثبت ارائه تقویت کننده مثبت ،رفتار را نیرومند می سازد در حالی که در تقویت منفی حذف تقویت کننده منفی یا جلوگیری از وقوع آن رفتاری را که به این نتیجه انجامیده است افزایش می دهد. تقویت کننده منفی محرک یا رویدادی است که شخص می کوشد تا از آن بگریزد یا اجتناب کند. نام دیگر دیگر تقویت کننده منفی محرک آزارنده است .
وقتی دانش آموزی را تنبیه می کنیم نه تنها به هیچ یک از نیازهای اساسی او پاسخ نمی دهیم بلکه تعادل حیاتی اش را برهم زده او را با تجربه ناخوش آیندی که همواره ازآن گریز دارد مواجه می کنیم ولو اینکه بطور موقت رفتار مطلوب آن را کنترل کرده باشیم. رسول خدا پایه رفتار با کودکان و نوجوانان را بر محبت استوار کرده وسفارش می کند که آنان را گرامی بداریم وبا جایزه ای که امکان وفایش هست انان را تشویق نمائیم.
- دکتر افروز - استفاده ازروش تشویق ومحبت یکی از روشهای تربیتی بسیار مؤثر ونشانه صدر ونقش مطمئنه داشتن فرد است. خدای تعالی رمز پیروزی پیامبر اکرم - ص - رادر همین شرح صدور محبت ورزی پیامبر به امت خود می داند : به موجب لطف ورحمت الهی برایشان اموزشی نجواه وبا انان مشورت کن - وبه آنان شخصیت بده - .
کودک اگر از لحاظ درسی و اخلاقی در سطح غیر قابل قبولی باشد باید نقطه مثبتی در وضع رفتار وظاهر او یافت و ازآن بعنوان جای پایی برای تشویق وی استفاده کرد مثلا ممکن است دستهایش لطیف ویا موی سرش اصلاح شده ومرتب باشد همچنین ممکن است به تمیزی کفشهایش اهمیت بدهد ویا دفتر وکتاب خودرا خوب نگه داری کند. به هرحال بایداز همان نقطه مثبت و روزنه کوچک نوری به زندگی تحصیلی کودک تابیده شخصیت قابل قبولی از او ساخت وزندگی جدیدی را برایش پی ریزی کرد. سرگرمیها وعلائق کودک نیز نباید از نظر معلم دور نماید.
مقداری توجه وتحسین برای هر کسی مفید است چون انسان نیاز به تایید واحترام دیگران دارد ومی خواهد در هر کاری که فعالیت می کنددیگران کوشش او را قدر بدانندو برایش ارزش قائل شوند. منتها برای سرآمدشدن یا برجسته شدن ودریافت تحسین باید کوشش بیش از حد متعارف داشته والبته به موازات کوشش آمادگی واستعداد آن فعالیت ویژه هم باید در انسان باشد.
فرضیات جزئی
الف - تقویت کننده های مثبت بهترین و موثرترین روش در افزایش رفتار دانش آموزان می توانند باشند. ب - تقویت کنندهای منفی می توانند درافزایش رفتار دانش آموزان نقش داشته باشند. ابزار گرد آوری اطلاعات این تحقیق ازنوع پژوهشی بوده لذاجهت گردآوری اطلاعات به صورت میدانی وکتابخانه ای استفاده شده است.
تقویت کننده های مثبت و منفی
جان بی . واتسون نخستین روانشناسی بود که کاربرد نظریه شرطی سازی پاسخگر پاولف را با انسانها نشان داد.در این نظریه پاسخ شرطی به محرک غیر شرطی وابسته است . به همین دلیل پاولف محرک غیر شرطی را تقویت کننده و همراه شدن آن با محرک شرطی را تقویت می نامید. همان گونه که چندین بار همراهی محرک شرطی و محرک غیر شرطی منجر به شرطی شدن ارگانیسم، یعنی یادگیری دادن پاسخ در حضور محرک شرطی می شود. تکرار محض محرک شرطی بدون همراهی آن با محرک غیر شرطی برای چندین بار منجر به توقف پاسخ شرطی ، یعنی نا شرطی شدن یا خاموشی رفتار پاسخگرخواهد شد. از نظر اسکینر پس از انجام رفتار کنشکر - رفتار فعال - از سوی ارگانیسم ، رویدادمطلوبی را به دنبال آن می آورند.
این رویداد مطلوب می تواند ارائه چیزی به ارگانیسم باشد که خواستار آن است مثل غذا یا رهانیدن ارگانیسم از چیزی باشد که از آن بیزار است. در هر حالت ،رفتار ارگانیسم در نتیجه پیامدهایش نیرومند می شود، یعنی احتمال بروز آن در شرایط همسانی آتیافزایش می یابد. اسکینر هر دو حالت شرطی شدن فوق را تقویت می نامد . اما حالت اول را که در آن رفتار ارگانیسم برایش چیز مطلوبی به بار می آوردتقویت مثبت و حالت دوم را که رفتار ارگانیسم موجب رهایی یا اجتناب او از چیز نا مطلوبی می شود تقویت منفی نام گذاری کرده است .
محرکی که در تقویت مثبت به دنبال رفتار می آید و آن را نیرومند می سازد تقویت کننده مثبت نام دارد، و محرکی که در تقویت منفی بعد از رفتارحفظ می شود و نیجه اش نیرومند شدن رفتار است تقویت کننده منفی نامیده می شود.
پس بنا به تعریف تقویت مثبت عبارت است از نیرومند شدن یک رفتار پس ار ارائه تقویت کننده مثبت به دنبال آن و تقویت منفی یعنی نیرومند شدن یک رفتار پس از حذف تقویت کننده منفی به دنبال آن . انواع تقویت کننده های مثبت .1 تقویت کننده های نخستین : این تقویت کننده ها اثر تقویتی دارندو نیاز فیزیولوژی را بر طرف می کنند و به بقای ارگانیسم وابسته اند،مانند غذا ،هوا، خواب. 2 تقویت کننده های شرطی : در اصل خاصیت تقویت کنندگی را ندارد،اما طبق قانون شرطی سازی پاسخگر، بر اثر مجاورت با تقویت کننده ها ی نخستین یا تقویت کننده های شرطی نیرومند خاصیت تقویتی پیدا کرده اند . مانند جایزه ف نمره ، مدرک ، پول ، و...
