مقاله تحلیل و بررسی تأثیرات توریسم بر توسعه نواحی روستایی

word قابل ویرایش
16 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
امروزه توسعه روستایی با چالش های متعددی مواجه است .از این رو برای رسیدن به توسعه پایدار در نواحی روستایی یکی از راهبردهایی که در اغلب کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است ،توسعه گردشگری در نواحی روستایی که از پتانسیل های لازم در این زمینه برخوردارند،می باشد.گردشگری روستایی در چارچوب برنامه ریزی منطقه ای بر پایه منطقه بندی گردشگری روستایی و باتوجه به رهیافت های اجتماعی،اقتصادی،فرهنگی و زیست محیطی می تواند به عنوان یک عامل در توسعه منطقه ای نقش مهمی ایفا نماید.گردشگری روستایی می تواند موتور محرکه اقتصادی برای کشورهای پیشرفته و در حال توسعه باشد و منافع قابل ملاحظه اقتصادی و اجتماعی را برای نواحی روستایی از راه افزایش درآمد و بهبود زیرساخت ها به ویژه در نواحی حاشیه ای و کمتر توسعه یافته به همراه آورد و با تقویت ساختار اقتصادی و اجتماعی به افزایش کیفیت زندگی ساکنان نواحی روستایی کمک کند.هدف از تحقیق حاضر،شناخت و بررسی گردشگری روستایی و نقش آن بر شکوفایی اقتصاد روستاهاو توسعه پایدار در مناطق مذکور است . با توجه به مطالب ذکر شده ،تحقیق حاضر از نوع کاربردی و روش انجام آن توصیفی – تحلیلی بر پایه اسناد کتابخانه ای می باشد.
واژگان کلیدی: توسعه روستایی،گردشگری روستایی،توسعه پایدار
مقدمه
در شرایطی که قرن بیستم به پایان رسیده است ، هنوز توسعه روستایی با مسائل و چالش های متعددی مواجه است زیرا که راهبردهای گذشته در زمینه توسعه روستایی موفقیت آمیز نبوده و نتوانسته است مسائلی همچون فقر، اشتغال ، بهداشت ، امنیت غذایی و پایداری محیط زیست را تامین کند، این مساله باعث شده است که بار دیگر توسعه روستایی، مورد توجه قرار گرفته و نظریه پردازان ، برنامه ریزان و مجریان حکومتی درصدد برآیند تا با ارائه راهکارها و راهبردهای جدید، از معضلات و مسائلی همچون امنیت شغلی، غذایی و درآمد پایین ، خدمات بهداشتی، اجتماعی، زیست محیطی و کیفیت زندگی پایین و عدم دسترسی به برخی خدمات باعث کاهش کیفیت زندگی می گردد (افتخاری و همکاران ، ١٣٨۵، ٢). برای ایجاد یک توسعه همه جانبه و پایدار و همچنین جایگزینی منابع جدید کسب درآمد به جای منابع نفتی نیازمند استفاده از تمامی امکانات و قابلیت ها می باشیم (مدهوشی و همکاران ، ١٣٨٢، ٢۵).براساس تعریف اتحادیه سازمان اقتصادی و توسعه ، گردشگری روستایی نوعی از گردشگری است که در حومه های مناطق روستایی جریان دارد(پورکاظمی، ١٣٨٢، ٢٨٣). گردشگری روستایی می تواند در متنوع سازی اقتصادی و توسعه پایدار سهمی داشته باشد و با ایجاد اشتغال و درآمد موجب توسعه مناطق توسعه نیافته و کمتر توسعه یافته گردد.اگرچه مشاغل مربوط به این صنعت خیلی تخصصی و پردرآمد نیستند، منافع بسیاری را نصیب روستائیان می کنند.گردشگران برای اقامت ،خرید کالاهای محلی و خدمات پول پرداخت می کنند.این پول ها در فعالیت های محلی جریان می یابد و موجب تحرک روستائیان در برآوردن نیازهای بازدیدکنندگان می شود.از سوی دیگر گردشگری یک صنعت متنوع است که دامنه مشارکت را وسیع می کند و شامل مشارکت در بخش غیر رسمی نیز می شود.مشتری به سمت محصول میآید و فرصت های قابل توجهی را برای ارتباط ارائه می دهد(فروش سوغات ).گردشگری وابستگی های زیادی به سرمایه های طبیعی مثل حیات وحش ،چشم اندازها و فرهنگ دارد که اینها سرمایه هایی است که فقیران دارند حتی اگر منابع مالی نداشته باشند.گردشگری می تواند نیروی کار بیشتر از صنعت را داشته باشد،در مقایسه با بخش های مدرن دیگر که نسبت بالایی از منافع گردشگری(شغل ها،فرصت های تجارتی کوچک )به سمت زنان می رود(احمدی،١٣٨٨: ٢٢٣). اگر گردشگری روستایی به نحوی مناسب برنامه ریزی و مدیریت شود می تواند خالق یا محرک یک فرایند توسعه در نواحی روستایی و نیز پایداری جوامع محلی در کلیه زیر شاخه های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و همچنین خود صنعت گردشگری باشد . با گردشگری روستا ، اقتصاد روستایی که وابسته به زمین است می تواند منبع درآمد دیگری نیز داشته باشد . علاقه مردم به آداب و رسوم و فرهنگ های محلی و فرار از فشارهای زندگی صنعتی را می توان از جمله موارد توسعه گردشگری روستایی به شمار آورد . گردشگری روستایی با چالش های بسیاری در هویت بازاریابی روبرو است . دلیل مهم که موجب محدود شدن گردشگری روستایی شده کم بودن قدرت کشش عناصر روستایی و ناتوانی آن در رقابت با دیگر بازارهای گردشگری است . واقعیت این است که روستاییان آگاهی چندانی درباره گردشگری ندارند . در این میان هر چند در ادبیات و در نظریات توسعه و توسعه روستایی ایران نیز در دهه گذشته مفاهیم پایداری و توسعه پایدار به طور چشم گیری افزایش یافته است ، اما مطالعات نشان میدهد که در خصوص توسعه گردشگری روستایی در ایران این پارادایم با چالش ها ، مسائل و مشکلات بسیار زیادی همراه است و در سپهر علمی و اجرایی ایران کمتر به این پارادایم پرداخته شده است .
از این رو این تحقیق به بررسی نقش گردشگری روستایی در توسعه روستایی می پردازد .
گردشگری و گردشگری روستایی
گردشگری معادل فارسی و کاملا دقیق واژه Tourism در زبان های انگلیسی،فرانسه و آلملنی است که بصورت مصطلح در زبان فارسی بصورت جهانگردی ترجمه شده است .ریشه این واژه از اصطلاح Tornus یونانی و لاتین گرفته شده است که یکی از معانی آن گردش کردن و یا گشتن است و با پسوند Ism یا گری بصورت اسم مصدر Tourism یا گردشگری درآمده است (رهنمایی،١٣٨۵: ۵).گردشگری، موتور محرکه اقتصادی برایکشورهایپیشرفته و در حال توسعه می باشد Chon&Hilton) (١٣۵.p ,١٩٩٩, . در برخی از کشورها این صنعت اغلب در ارتباط با بخش های اول و دوم ، بعنوان بزرگترین و گسترده ترین صنعت خدماتی جهان ایجاد کننده فرصت های شغلی موثر شناخته می شود(محمد علیلو و همکاران ، ١٣٨٨، ۵۵).گردشگری می تواند دامنه گسترده ای داشته باشد از فواید وسیع اقتصادی مقصد گردشگری تا زندگی اجتماعی برای گردشگران را در برمی گیرد (۶۶.p ,٢٠٠٩ ,McCabe) و به عنوان فعالیتی اثر گذار بر تمامی ارکان توسعه بیش از گذشته نیازمند توجه است (علیزاده ، ١٣٨١، ۵۵). گردشگری امروزه ، در رویکرد به فضاهای جغرافیایی اثرات مختلفی را بر جای می نهد که در پیرامون بر جای نهادن آثار مثبت و منفی در مقاصد گردشگری پردازش می شود. گردشگری در یک نگرش پسا ساختاری بر بنیانی از کنش پذیری سیستمی که در فضای پسا مدرن به فرآیند مبادرتی محصول گردشگری و گردشگر منتهی می شود، در پیرامون اجزاء کارکردی خود تأثیرات بسیاری را بر جای می نهد(کدیور و همکاران ، ١٣٨۵، ١٣). تا آنجا که سهم درآمد توریستی کشور حدود یک هزارم درآمدجهانی از این صنعت است . این واقعیت در برهه ای از زمان عینیت یافته که مهم ترین دغدغه دولت و مسئولین ایجاد اشتغال و افزایش درآمد زایی برای کشور است . صنعت توریسم به عنوان اشتغالزاترین صنعت مطرح است ، چرا که سرمایه لازم برای ایجاد اشتغال در این صنعت بسیار پایین بوده ، قادر به ایجاد دهها شغل مختلف است (مکیان و همکاران ، ١٣٨٢، ١٩۵).
گردشگری روستایی امروزه یکی از مردمی ترین اشکال گردشگری محسوب می شود. گردشگری روستایی عبارت است از: فعالیت ها و گونه های مختلف گردشگری در محیط های روستایی و پیرامون آنها که در بر دارنده آثار مثبت / منفی برای محیط زیست روستا، انسان و طبیعت است ( پاپلی یزدی و سقایی، ١٣٨٨، ٢٠١). به طور کلی توریسم روستایی از دو جنبه دارای اهمیت است ،یکی به عنوان یک فعالیت گسترده جهانی و دیگری به عنوان یک تأکید بر توسعه سیاست های منطقه ای و محلی.از همین رو،منطقی است که بپذیریم تعریف قابل قبول و عام از توریسم روستایی وجود ندارد.علاوه بر این باید بپذیریم که ویژگی های ممتازی از قبیل فعالیت ها و موقعیت های ویژه ،گردشگری روستایی را از سایر بخش ها یا اشکال جهانگردی جدا می کند.اما این نکته جالب است که تعریف یا ویژگی های از گردشگری روستایی که مورد قبول همگان باشد وجود ندارد.در حالی که ،در نگاه اول تلاش برای تعریف توریسم روستایی به نظر کار آسانی می آید(رحیمی،١٣٨١: ٢۶۶). جریان گردشگری روستایی را میتوان زمینه اطلاقی به گردشگرانی دانست که برای گذراندن اوقات فراغت خود در یک روستا یا در نزدیکی آن اقامت کرده و نسبت به وضع زندگی و شرایط محیط محلی روستا کسب آگاهی می کنند ( جوان ، ١٣٨٣ :۶٢) . در نهایت گردشگری روستایی ، نتیجه یک مفهوم فراگیر از گریزهای شهری است که در سیطره سرمایه داری رهیافتی پسافوردیسم را در عبور از نگرش تک محور در نواحی روستایی در غالب کنش پذیری اقتصادی –اجتماعی که می تواند زمینه ساز درامد و اشتغال باشد ، در آمیختگی با صنعت زمین داری به اجرا می گذارد .
نقش توسعه روستایی در توسعه ملی
نقش تولیدی روستا جهت حصول به امنیت غذایی،مساعدت به بخش صنعت و نیز نقش صادرات غیرنفتی روستا در تولید ناخالص کشور و ایجاد فرصت های شغلی در ابعاد مکانی از جمله آثار مناطق روستایی در توسعه ملی کشور است .در سال های اخیر نیز توسعه صنعت گردشگری روستایی بویژه در کشورهای توسعه یافته ،عامل اساسی در فرآیند توسعه روستایی و تحقق اهداف ملی بوده است .نقش توسعه روستایی در توسعه ملی را در بعد اقتصادی می توان این گونه بررسی کرد.نواحی روستایی بویژه از طریق تولیدات کشاورزی و صنایع دستی نقش مهمی در اقتصاد ملی دارند.رشد بالای بخش کشاورزی در سالهای اخیر نشان دهنده وجود ظرفیت های بالقوه زیاد این بخش برای افزایش تولید و توسعه بیشتر است .این همه دستاوردهای بخش کشاورزی برای اقتصاد ملی در شرایطی است که سهم این بخش از کل منابع سرمایه گذاری شده دولت در٣٠ سال گذشته همواره کمتر از ۶٠درصد بوده است .در واقع بخش کشاورزی با حداقل سرمایه گذاری ریالی و ارزی،بالاترین نقش را در اقتصاد ملی داشته است .بنابراین ،نقش مهم نواحی روستایی در اقتصاد ملی بویژه از طریق تولیدات کشاورزی ایجاب می کند که برای افزایش این نقش ،مخصوصأ در زمینه امنیت غذایی پایدار،نواحی روستایی به عنوان عرصه مهم این فعالیت مورد توجه قرار گیرند.
توریسم روستایی فرآیندی از توسعه روستایی
در اکثر کشورهای جهان سوم بویژه کشورهای در حال توسعه ، هنوز توسعه روستایی با چالش های عمده ای مواجه شده است که ناشی از بکارگیری الگوها و راهبردهای توسعه ای که اولأ غیربومی و برون زا بوده اند و ثانیأ نتوانسته اند مشکلاتی چون فقر،محرومیت و نابرابری طبقاتی را به عنوان چالش های اصلی روبروی جریان های توسعه کنترل نمایند.
در سیر تاریخی توسعه ،در دهه های١٩۵٠و١٩۶٠ توسعه به معنای رشد سریع اقتصادی بود و فقرا چشم به بهره مندی از رشد سریع همه جانبه از بالا به پایین داشته اند و در اواخر دهه ١٩٧٠ بتدریج دیدگاه سنتی به توسعه روستایی که متأثر از دیدگاه کلی توسعه یعنی رشد اقتصادی بود،تغییر محتوا داد و مباحث اجتماعی و سیاسی نیز وارد مباحث توسعه روستایی شد(پاپلی یزدی،١٣٨١: .(۵۲
میزان اثرگذاری توریسم در نواحی روستایی
الف : بخش اقتصادی
١.رشد خلاقیت ها در اقتصاد جوامع روستایی و حرکت برای به کارگیری استعداد ها و کشف منابع بالقوه در جهت کسب درآمد از طریق فروش تولیدات جدید به جهانگردان .
٢. گسترش اشتغال مولد و رونق فعالیت های اقتصادی در هر واحد روستایی به سبب افزایش تقاضای جدید.
٣. استفاده بهینه از منابع و امکانات موجود در نواحی که فاقد کاربرد در بخش کشاورزی و صنعت می باشند.
ب : بخش فرهنگی، اجتماعی
در این بخش از طریق تعامل و تبادل فرهنگی بین جوامع شهری و روستایی و فرهنگ های گوناگون می توان به اهداف زیر رسید:
١-تکامل دانش وتعالی شخصیت جوامع بشری.
٢- رشد اندیشه های سازنده در خودیاری و همیاری اعضاء جوامع روستایی.
٣-افزایش روز افزون انگیزه ی روستاییان در ابراز عقیده پیرامون سرنوشت خود و جامعه ی خویش .
ج : بخش محیطی
١-مهمترین تاثیر توریسم از نظر محیطی در فضای روستایی، حفاظت و ارتقاء چشم اندازهای طبیعی و محیط زیست روستایی می باشد.
٢-استفاده بهینه از منابع طبیعی موجود و منابعی که بلا استفاده مانده اند.
٣-تجدید حیات و بازسازی مجدد مناظر طبیعی و بکر، (زنگی آبادی، ١٣٨۵، ١٣١).
اهداف توسعه پایدار
ـ توسعه بیشتر آگاهی و فهم مشارکت مهمی که گردشگری می تواند برای محیط زیست و اقتصاد ایجاد کند.
ـ افزایش عدالت و مساوات در توسعه
ـ فراهم کردن کیفیت برتر تجربیات و آگاهی ها برای بازدیدکنندگان
ـ بوجودآوردن کیفیت برتر محیط زیست که اهداف فوق الذکر بر روی آن تأثیرگذار هستند (ابراهیمی،١٣٨٧: ۴٧) گردشگری و توسعه پایدار روستایی
توسعه در واقع تغییرات کیفی یک جامعه را بیان می کند که تظاهر آن می تواند در رشد تبلور یابد.هر گونه بحثی در مورد مفهوم توسعه نمی تواند انتزاعی و مجرد انجام گیرد،بلکه بایستی با توجه به روند شکل گیری، تداوم و تکامل آن و در بستر زمان و مکان تحلیل شود.یکی از دیدگاه هایی که امروزه در اغلب زمینه های علمی مورد پذیرش گسترده قرار گرفته است دیدگاه سیستمی یا تفکر نظام نگر است .در نگرش سیستمی به توسعه به عنوان مفهومی پیچیده و چند بعدی نگریسته می شود.
بر شالوده همه سویه نگری و کل گرایی می توان توسعه را اینگونه تعریف کرد:(توسعه روندی است همه جانبه و فراگیر در جهت بهبود شرایط زندگی انسان و افزایش توانایی های اجتماعی برای پاسخگویی به نیازهای معقول انسان در حدی که بتواند به پایداری،تداوم و تعالی منجر شود)در چنین برداشتی از توسعه پایدار در محور اهمیت دادن به انسان و قابلیت های زیست محیطی نسل حاضر و نسل های آینده شکل می گیرد و چالش عدم امنیت و ناپایداری را مرتفع می سازد(جمعه پور،١٣٨١: ٨۴)
اساس حرکت هر جامعه برای رسیدن به توسعه ، عامل انسانی است .انسان ها هم عاملان توسعه و هم هدف نهایی آن هستند(حسین زاده دلیر،١٣٨۵: ٢). توسعه پایدار بر محور انسان و احترام به نظام اکولوژیکی و نگرش سیستمی و کلی نگر شکل گیرد تا فرایندی پایدار و هم انسانی باشد(جمعه پور،١٣٨١: ٨۵).
بدون شک مشارکت انسانی به فرایند توسعه شکل می دهد،و در بسیاری از مقاصد تأثیر چشمگیر منابع طبیعی در این زمینه قابل توجه است . برآورد تقاضا برای گردشگری روستایی را می توان از جمع درآمدها و هزینه های مسافرت و اقامت در هر مکان گردشگری محاسبه نمود(١٩٩٢٣٠٣,Sears& Reaid).
در دیدگاه سوم ،گردشگری روستایی به عنوان ابزاری برای توسعه پایدار و حفاظت از منابع طبیعی مطرح است .این دیدگاه خواهان رشد بلند مدت گردشگری بدون اثرات مخرب بر زیست بوم های طبیعی است (افتخاری،قادری،١٣٨١: ٣۵).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 16 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد